Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 11:28

Διότι δεν σημαίνει ότι, εάν κάποιοι οικειοθελώς παρεκτράπηκαν και έχασαν τη δωρεά, θα βρούμε γι' αυτόν τον λόγο ψευδή τον λόγο της Γραφής· διότι, ενώ τους ήταν δυνατό να γίνουν μέτοχοι όσων τους δόθηκαν άπαξ, για ποιο λόγο έκαναν την αποστασία θεληματικά; Επομένως, όσον αφορά την πραότητα και τη φιλανθρωπία Εκείνου που κάλεσε, και το πλήρωμα των εθνών εισήλθε και όλος ο Ισραήλ σώθηκε. Επειδή όμως έγιναν άκαμπτοι, για τον λόγο αυτό λέει ότι έγινε σε αυτούς μερική πώρωση. <Καθώς έχει γραφτεί: Θα έλθει από τη Σιών ο ρυόμενος.> Το ότι πρόκειται να σωθεί και ο απορριφθείς Ισραήλ στους κατάλληλους καιρούς, επιβεβαιώνει την ελπίδα, παραθέτοντας ένα ιερό λόγιο. Διότι θα σωθεί με τον καιρό ο Ισραήλ, καθώς θα κληθεί τελευταίος μετά την κλήση αυτών που προέρχονται από τα έθνη. <Εχθροί εξαιτίας σας.> Σε ό,τι αφορά λοιπόν το ευαγγελικό κήρυγμα, έχουν γίνει εχθροί. Διότι προσέκρουσαν εξαιτίας της ασέβειάς τους προς τον Χριστό· λόγω όμως της ευγένειας των πατέρων, οι οποίοι τιμήθηκαν ως άγιοι και θεοφιλείς, θα μπορούσαν να θεωρηθούν αγαπητοί εξαιτίας εκείνων. Όμως έχουν γίνει εχθροί ώστε να προκαλέσουν παραζήλωση στους απιστήσαντες. <Διότι, όπως και εσείς κάποτε απειθήσατε στον Θεό κ.τ.λ.>

Δεν απέρριψε ο Κύριος τον λαό Του. Αλλά βέβαια υπόσχεται σωτηρία σε εκείνον τον λαό κατά τις έσχατες ημέρες, λέγοντας: «Όταν δε εισέλθει το πλήρωμα των εθνών, τότε όλος ο Ισραήλ θα σωθεί». Διότι, αν και οι Ιουδαίοι έγιναν εχθροί του Θεού, έγιναν για χάρη μας, ώστε με τη δική τους απείθεια να ελεηθούμε εμείς, όπως μου μαρτυρεί ο Παύλος λέγοντας: «Σύμφωνα μεν με το Ευαγγέλιο είναι εχθροί για χάρη μας· σύμφωνα δε με την εκλογή είναι αγαπητοί ένεκα των πατέρων· διότι τα χαρίσματα και η αγία κλήση είναι αμετάκλητα». Πρέπει λοιπόν να εξεταστεί, αγαπητοί, ο λόγος περί της συκιάς, τίνος πράγματος αποτελούσε εικόνα. Αλλά εάν εσύ, Αδάμ, θυμηθείς όταν γυμνώθηκες στον παράδεισο, ποιου δέντρου τα φύλλα πήρες και, ράβοντάς τα, ύφανες για τον εαυτό σου περικάλυμμα, θα δεις πόσο δίκαια την ξέρανε· διότι μήπως δεν πήρες φύλλα συκιάς και κάλυψες τη δική σου ντροπή; Ήλθε λοιπόν ο Χριστός και με τον λόγο Του ξέρανε τη συκιά που ακόμη ανθούσε μέσα σου, το κάλυμμα δηλαδή της ντροπής· αφαίρεσε τη φτώχεια σου και σου έδωσε τον πλούτο· αφαίρεσε τα καλύμματα της ντροπής σου και σου έδωσε στολή χιονοφεγγή, υφασμένη από ύδωρ και Πνεύμα· ξέρανε τα φύλλα της συκιάς και σου απέδωσε τα συληθέντα αγαθά της ψυχής σου. Ποια συληθέντα; Αυτά που ο όφις καταλήστευσε από εσένα μέσα στον παράδεισο: την ισάγγελη ζωή, την τρυφή του παραδείσου, τη στολή της αφθαρσίας.

Έπειτα, θέτοντας το χαρακτηριστικό σημάδι της σωτηρίας, για να μην το μεταφέρει κανείς στους προγενέστερους χρόνους και το συνδέσει με αυτούς, λέει: Και αυτή θα είναι η διαθήκη μου προς αυτούς, όταν θα αφαιρέσω τις αμαρτίες τους· όχι όταν περιτμηθούν, όχι όταν προσφέρουν θυσίες, όχι όταν τηρήσουν τις άλλες νομικές διατάξεις, αλλά όταν τύχουν της άφεσης των αμαρτιών. Εάν λοιπόν αυτό έχει δοθεί ως υπόσχεση, αλλά δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη σε αυτούς, ούτε απόλαυσαν την άφεση που παρέχεται μέσω του βαπτίσματος, τότε οπωσδήποτε θα γίνει· γι' αυτό και πρόσθεσε: Διότι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού είναι αμεταμέλητα. Και δεν τους παρηγορεί μόνο με αυτό, αλλά και με ό,τι έχει ήδη συμβεί· και αυτό που συνέβη ως επακόλουθο, το παρουσιάζει ως πρωταρχικό, λέγοντας τα εξής: Σύμφωνα μεν με το Ευαγγέλιο είναι εχθροί εξαιτίας σας, σύμφωνα δε με την εκλογή είναι αγαπητοί εξαιτίας των πατέρων τους. Διότι, για να μην υπερηφανεύεται εκείνος που προέρχεται από τα έθνη, λέγοντας, «Εγώ στέκομαι σταθερά, μη μου λες τι θα μπορούσε να είχε γίνει, αλλά τι έχει γίνει», γι' αυτό τον συγκρατεί λέγοντας: Σύμφωνα μεν με το Ευαγγέλιο είναι εχθροί εξαιτίας σας.

Επειδή, λοιπόν, εσείς κληθήκατε, εκείνοι έγιναν πιο φιλόνεικοι. Ζ΄. Όμως, ο Θεός ούτε έτσι ανέκοψε τη δική σας κλήση, αλλά περιμένει όλους εκείνους από τα έθνη που πρόκειται να πιστέψουν να εισέλθουν, και τότε θα έλθουν και εκείνοι. Έπειτα, τους προσφέρει και κάποια άλλη χάρη λέγοντας: «Ως προς την εκλογή, είναι αγαπητοί χάριν των πατέρων». Και τι σημαίνει αυτό; Διότι, από τη μία, εφόσον είναι εχθροί, τους ανήκει η τιμωρία· από την άλλη, εφόσον είναι αγαπητοί, σε τίποτε δεν τους ωφελεί η αρετή των προγόνων τους, εάν οι ίδιοι δεν πιστέψουν. Αλλά, όμως, όπως είπα προηγουμένως, δεν παύει να τους παρηγορεί με τα λόγια, προκειμένου να τους ελκύσει. Γι' αυτό και, τεκμηριώνοντας με άλλον τρόπο αυτό που ειπώθηκε προηγουμένως, λέει: «Διότι, όπως ακριβώς και εσείς κάποτε απειθήσατε στον Θεό, τώρα όμως ελεηθήκατε εξαιτίας της δικής τους απείθειας, έτσι και αυτοί τώρα απείθησαν ενόψει του δικού σας ελέους, ώστε να ελεηθούν και αυτοί. Διότι ο Θεός έκλεισε τους πάντες στην απείθεια, για να ελεήσει τους πάντες». Δείχνει εδώ ότι εκείνοι που προέρχονταν από τα έθνη είχαν κληθεί πρώτοι, έπειτα, επειδή δεν θέλησαν, εκλέχθηκαν οι Ιουδαίοι, και το ίδιο συνέβη πάλι στη συνέχεια· διότι, επειδή οι Ιουδαίοι δεν θέλησαν να πιστέψουν, πάλι προσήχθησαν τα έθνη. Αλλά δεν σταματά μέχρι εδώ, ούτε καταλήγει όλο αυτό στην αποβολή τους, αλλά στο να ελεηθούν και πάλι αυτοί. Δες πόσα δίνει σε αυτούς από τα έθνη· όσα ακριβώς είχε δώσει προηγουμένως στους Ιουδαίους.

Εʹ. Διότι, γιατί υπερηφανεύεσαι για την πατρίδα σου, όταν σε προστάζω να είσαι ξένος προς όλη την οικουμένη; λέγει· όταν σου είναι δυνατόν να γίνεις τέτοιος, ώστε ολόκληρος ο κόσμος να μην είναι άξιός σου; Τόσο πολύ αξιοκαταφρόνητα είναι αυτά, ώστε ούτε από τους φιλοσοφούντες των Ελλήνων δεν θεωρούνται άξια λόγου, αλλά ονομάζονται εξωτερικά αγαθά και κατέχουν την τελευταία θέση. Και όμως, ο Παύλος το αποδέχεται, λέγει κάποιος, λέγοντας τα εξής: «Ως προς μεν την εκλογή, είναι αγαπητοί χάριν των πατέρων». Αλλά πες μου, πότε, για ποιους και προς ποιους συζητώντας τα λέει αυτά. Διότι τα λέει προς τους εθνικούς που υπερηφανεύονταν υπερβολικά για την πίστη τους και καταφέρονταν εναντίον των Ιουδαίων, με αποτέλεσμα να τους αποκόπτουν ακόμη περισσότερο· καταστέλλοντας αφενός την αλαζονεία εκείνων, προσελκύοντας αφετέρου αυτούς και διεγείροντάς τους προς τον ίδιο ζήλο. Επειδή, όταν ομιλεί περί εκείνων των γενναίων και μεγάλων ανδρών, άκουσε πώς λέγει: «Διότι εκείνοι που λέγουν αυτά, φανερώνουν ότι επιζητούν πατρίδα. Και εάν μεν μνημόνευαν εκείνην από την οποία εξήλθαν, θα είχαν την ευκαιρία να επιστρέψουν· τώρα όμως ορέγονται μία άλλη, καλύτερη». Και πάλι: «Σύμφωνα με την πίστη πέθαναν όλοι αυτοί, χωρίς να λάβουν τις υποσχέσεις, αλλά αφού τις είδαν από μακριά και τις ασπάσθηκαν». Και ο Ιωάννης επίσης, σε εκείνους που έρχονταν προς αυτόν, έλεγε: «Μη νομίσετε ότι μπορείτε να λέγετε: Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ». Και ο Παύλος πάλι: «Διότι δεν είναι Ισραηλίτες όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ, ούτε τα τέκνα της σαρκός είναι τέκνα του Θεού».

Όταν ακούς «παρά φύσιν» και «κατά φύσιν», μη νομίζεις ότι εκείνος μιλάει για την ίδια την αμετάβλητη φύση, αλλά με αυτά τα ονόματα δηλώνεται το εύλογο και το συνεπακόλουθο, και αντιθέτως το παράλογο· διότι τα καλά και τα κακά δεν υφίστανται εκ φύσεως, αλλά προκύπτουν αποκλειστικά από τη γνώμη και την προαίρεση. «Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, είναι εχθροί εξαιτίας μας· σύμφωνα όμως με την εκλογή, είναι αγαπητοί χάριν των πατέρων· διότι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού είναι αμεταμέλητα». Επειδή εσείς κληθήκατε, εκείνοι έγιναν πιο φιλόνεικοι. Ο Θεός όμως ούτε έτσι ανέκοψε την κλήση τους, αλλά περιμένει να εισέλθουν όλοι από τα έθνη που πρόκειται να πιστέψουν, και τότε θα έλθουν και εκείνοι. «Διότι, όπως ακριβώς εσείς κάποτε απειθήσατε στον Θεό, αλλά τώρα ελεηθήκατε εξαιτίας της δικής τους απείθειας, έτσι και αυτοί τώρα απείθησαν μπροστά στο δικό σας έλεος, ώστε τώρα να ελεηθούν και αυτοί».

Ρωμ. 11,28 Αν οι Ιουδαίοι έγιναν «εχθροί» εξαιτίας εκείνων από τα έθνη που πίστεψαν, πώς έλεγε πιο πάνω: «εφόσον, βέβαια, εγώ είμαι απόστολος των εθνών, δοξάζω τη διακονία μου»; Γιατί λέει: «μήπως και προκαλέσω ζήλο στη σάρκα μου»; Διότι, αν εξαιτίας της πίστης των εθνών οι Ιουδαίοι παρακινούνται σε ζήλο και τους μιμούνται και γίνονται πιστοί, πώς εξαιτίας τους γίνονται πάλι «εχθροί» της πίστης και του «ευαγγελίου»; Αλλά, πρώτον, λέμε ότι δεν είπε πως οι Ιουδαίοι παρακινούνται σε ζήλο και τους μιμούνται εξαιτίας της πίστης εκείνων που προέρχονται από τα έθνη, αλλά εξαιτίας του ότι εκείνοι δοξάζονται, εξαιτίας του ότι επαινούνται· διότι η δόξα και ο έπαινος που αποδίδεται σε όσους προέρχονται από τα έθνη θα τους ερεθίσει και θα τους παρακινήσει σε ζήλο και μίμηση, ώστε τα όσα ειπώθηκαν δεν είναι αντίθετα μεταξύ τους. Δεύτερον δε, ούτε με βεβαιότητα είπε ότι οι Ιουδαίοι θα παρακινηθούν σε ζήλο, αλλά με αμφιβολία και δισταγμό· διότι, λέει, «μήπως και παρακινήσω σε ζήλο τη σάρκα μου», σαν να λέει: «ίσως, τάχα»· ώστε, ακόμα και αν έλεγε ότι οι Ιουδαίοι παρακινούνται σε ζήλο εξαιτίας της πίστης τους, και όχι εξαιτίας της δόξας και των επαίνων, ούτε έτσι θα υπήρχε αντίφαση· διότι με το να πει «εχθροί εξαιτίας σας», αναφέρεται στην απιστία των Ιουδαίων και στην αιτία για την οποία απεχθάνονται σφοδρότερα την πίστη. Ενώ με το «μήπως και παρακινήσω σε ζήλο τη σάρκα μου», φανερώνει τη δική του σπουδή και προθυμία που είχε για να σώσει εκείνους που προέρχονται από τους Ιουδαίους.