Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 11:31

Διότι, όπως λέει ο Παύλος, όπως εμείς κάποτε απειθήσαμε στο έλεος του Ισραήλ, ώστε μέσω της δικής τους ευπείθειας να κερδίσουμε τη χάρη μέσω του Χριστού, «έτσι και αυτοί τώρα απείθησαν στο δικό μας έλεος, ώστε και αυτοί πάλι να ελεηθούν», καθώς ο Σωτήρας μας Χριστός μεταβιβάζει και σε αυτούς, μέσω της δικής μας πίστης, το αγαθό της αναστάσεως. Διότι αυτά που οφείλονται στους πιστούς, με πιο ταιριαστό τρόπο δωρίζονται σε όλη τη φύση. Για τον λόγο αυτόν, και ο θεσπέσιος απόστολος Παύλος, αποκαλύπτοντας το μυστήριο της μελλοντικής αναστάσεως, λέει ότι ως απαρχή ανασταίνεται ο Χριστός. Και πράγματι, πρώτος αυτός έχει εγερθεί από τους νεκρούς, αλλά «έπειτα», λέει, «εκείνοι που ανήκουν στον Χριστό κατά την παρουσία του». Διότι λέει ότι πριν από όλους τους άλλους πρέπει να αναστηθούν αυτοί που έχουν οικειωθεί μαζί του μέσω της πίστεως, αποδεικνύοντας ότι η ανάσταση οφείλεται κυρίως και ειδικώς σε αυτούς, μολονότι φτάνει σε ολόκληρη τη φύση, προφανώς λόγω της αγαθότητας και της φιλανθρωπίας του Θεού, ο οποίος θέλησε να καταργήσει ολοκληρωτικά τον θάνατο.

Επειδή, λοιπόν, εσείς κληθήκατε, εκείνοι έγιναν πιο φιλόνεικοι. Ζ΄. Όμως, ο Θεός ούτε έτσι ανέκοψε τη δική σας κλήση, αλλά περιμένει όλους εκείνους από τα έθνη που πρόκειται να πιστέψουν να εισέλθουν, και τότε θα έλθουν και εκείνοι. Έπειτα, τους προσφέρει και κάποια άλλη χάρη λέγοντας: «Ως προς την εκλογή, είναι αγαπητοί χάριν των πατέρων». Και τι σημαίνει αυτό; Διότι, από τη μία, εφόσον είναι εχθροί, τους ανήκει η τιμωρία· από την άλλη, εφόσον είναι αγαπητοί, σε τίποτε δεν τους ωφελεί η αρετή των προγόνων τους, εάν οι ίδιοι δεν πιστέψουν. Αλλά, όμως, όπως είπα προηγουμένως, δεν παύει να τους παρηγορεί με τα λόγια, προκειμένου να τους ελκύσει. Γι' αυτό και, τεκμηριώνοντας με άλλον τρόπο αυτό που ειπώθηκε προηγουμένως, λέει: «Διότι, όπως ακριβώς και εσείς κάποτε απειθήσατε στον Θεό, τώρα όμως ελεηθήκατε εξαιτίας της δικής τους απείθειας, έτσι και αυτοί τώρα απείθησαν ενόψει του δικού σας ελέους, ώστε να ελεηθούν και αυτοί. Διότι ο Θεός έκλεισε τους πάντες στην απείθεια, για να ελεήσει τους πάντες». Δείχνει εδώ ότι εκείνοι που προέρχονταν από τα έθνη είχαν κληθεί πρώτοι, έπειτα, επειδή δεν θέλησαν, εκλέχθηκαν οι Ιουδαίοι, και το ίδιο συνέβη πάλι στη συνέχεια· διότι, επειδή οι Ιουδαίοι δεν θέλησαν να πιστέψουν, πάλι προσήχθησαν τα έθνη. Αλλά δεν σταματά μέχρι εδώ, ούτε καταλήγει όλο αυτό στην αποβολή τους, αλλά στο να ελεηθούν και πάλι αυτοί. Δες πόσα δίνει σε αυτούς από τα έθνη· όσα ακριβώς είχε δώσει προηγουμένως στους Ιουδαίους.

Και επειδή δεν μπορούσε να τους πείσει με τον λόγο, εξαιτίας της ανένδοτης και σκληρής στάσης τους, κατέφευγε σε συνεχείς προσευχές, λέγοντας: «Αδελφοί, η εγκάρδια επιθυμία μου και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους». Τους παρέχει δε και αγαθές ελπίδες λέγοντας: «Αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού», ώστε να μην απελπιστούν τελείως και χαθούν. Όλα αυτά ήταν γνωρίσματα ανθρώπου που νοιαζόταν και φλεγόταν σφοδρά για αυτούς, όπως όταν λέει ότι: «Θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ». Διότι σπαρασσόταν σφοδρά και πληγωνόταν βλέποντάς τους να χάνονται. Γι' αυτό επινοούσε πολλές παρηγοριές για τον εαυτό του απέναντι σε αυτόν τον πόνο, άλλοτε λέγοντας: «Θα έλθει ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ», και άλλοτε: «Έτσι και αυτοί απείθησαν στο δικό σας έλεος, ώστε να ελεηθούν και αυτοί».

Όταν ακούς «παρά φύσιν» και «κατά φύσιν», μη νομίζεις ότι εκείνος μιλάει για την ίδια την αμετάβλητη φύση, αλλά με αυτά τα ονόματα δηλώνεται το εύλογο και το συνεπακόλουθο, και αντιθέτως το παράλογο· διότι τα καλά και τα κακά δεν υφίστανται εκ φύσεως, αλλά προκύπτουν αποκλειστικά από τη γνώμη και την προαίρεση. «Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, είναι εχθροί εξαιτίας μας· σύμφωνα όμως με την εκλογή, είναι αγαπητοί χάριν των πατέρων· διότι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού είναι αμεταμέλητα». Επειδή εσείς κληθήκατε, εκείνοι έγιναν πιο φιλόνεικοι. Ο Θεός όμως ούτε έτσι ανέκοψε την κλήση τους, αλλά περιμένει να εισέλθουν όλοι από τα έθνη που πρόκειται να πιστέψουν, και τότε θα έλθουν και εκείνοι. «Διότι, όπως ακριβώς εσείς κάποτε απειθήσατε στον Θεό, αλλά τώρα ελεηθήκατε εξαιτίας της δικής τους απείθειας, έτσι και αυτοί τώρα απείθησαν μπροστά στο δικό σας έλεος, ώστε τώρα να ελεηθούν και αυτοί».

Ρωμ. 11,30-32 Προτρέπει τους Ιουδαίους στην πίστη στον Χριστό μέσω αυτών, και ταυτόχρονα τους παρέχει χρηστές ελπίδες και αναιρεί κάθε ντροπή. Μην ντραπείς, λέει, να προσέλθεις ακόμη κι αν απείθησες, ούτε να απελπιστείς επειδή προσέρχεσαι καθυστερημένα· θα τύχεις του ελέους έστω και αν προσέλθεις αργά. Διότι και τα έθνη, όταν κλήθηκαν, απείθησαν προηγουμένως, αλλά τώρα πίστεψαν, χωρίς ούτε να ντραπούν για την προηγούμενη απείθεια, ούτε να εμποδιστούν ως προς τη σωτηρία εξαιτίας της βραδύτητάς τους. Ούτε εσύ, λοιπόν, ω Ιουδαίε, να ντραπείς ούτε να απελπιστείς, αλλά πρόσελθε πρόθυμα στην πίστη και οπωσδήποτε θα ελεηθείς. Επομένως, τα λεγόμενα επέχουν θέση είτε προτροπής και παραίνεσης, είτε και προφητείας, επιβεβαιώνοντας το μέλλον μέσα από την παράθεση και τη μαρτυρία όσων έχουν ήδη εκπληρωθεί. Όσο για το «ελεηθήκατε εξαιτίας της απείθειας αυτών» και «απείθησαν λόγω του δικού σας ελέους», λέει, δεν σημαίνει ότι η απείθεια των Ιουδαίων έγινε η αιτία να ελεηθούν τα έθνη, ούτε ότι το έλεος προς τα έθνη έγινε η αιτία της απείθειας των Ιουδαίων, αλλά τα λέει αυτά για να δείξει και να διδάξει ότι ο Θεός ποτέ δεν έπαψε να πράττει το έργο Του και να αναβλύζει το έλεός Του. Διότι, έστω κι αν παλαιότερα μεν απειθούσαν τα έθνη, ενώ τώρα απειθούν οι Ιουδαίοι, Εκείνος όμως δεν παύει να ευεργετεί και να ελεεί. Και τούτο είναι προφανές από το γεγονός ότι και τότε ελεούνταν οι Ιουδαίοι ενώ απειθούσαν τα έθνη, και τώρα ελεούνται τα έθνη ενώ απειθούν οι Ιουδαίοι.

Πώς «έκλεισε ο Θεός τους πάντες στην απείθεια;» Με το να ευεργετεί και να προνοεί και να σπλαχνίζεται. Τι σημαίνει λοιπόν; Επειδή έγιναν απειθείς, δεν θα τιμωρηθούν; Και τι σχέση έχει αυτό με τον ευεργέτη; Διότι εκείνος, για να ελεήσει τους πάντες, προνοούσε για όλους και τους ευεργετούσε. Και αν εκείνοι απείθησαν, αυτό δεν βαρύνει τον ευεργέτη. Ωστόσο, ακόμη και έτσι, αν επιστρέψουν, θα τους ελεήσει και δεν θα τους αποστραφεί. Ή αλλιώς: απείθησαν τα έθνη παλαιότερα, απείθησαν τώρα οι Ιουδαίοι· καίτοι έπρεπε και εκείνοι, βλέποντας τους Ιουδαίους να ευεργετούνται με τόσο μεγάλα τέρατα και σημεία, να μην απειθήσουν, και οι Ιουδαίοι τώρα, βλέποντας να γίνονται μεγαλύτερα θαύματα, να προσέλθουν στην πίστη πριν από τα έθνη. Όμως ούτε τα έθνη τότε, ούτε τώρα οι Ιουδαίοι επέλεξαν το καλύτερο για τον εαυτό τους, ώστε να είναι φανερό ότι και τότε οι Ιουδαίοι και τώρα τα έθνη με το έλεος και τη φιλανθρωπία του Θεού οδηγήθηκαν στην πίστη και επέτυχαν τη σωτηρία. Ή μάλλον έχει ως εξής: επειδή είπε, «για να ελεηθούν και αυτοί», υπονοώντας τους Ιουδαίους.