Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 11:7

Ή για εκείνους για τους οποίους είπε ο Απόστολος ότι προέκυψε υπόλειμμα κατ' εκλογήν της χάριτος, οι οποίοι και θα πληθυνθούν επί της γης, με το να υπάρχουν πλέον σε όλη τη γη εκείνοι που μαθητεύουν στο Ευαγγέλιο του Χριστού; Διότι, αν και δεν επέτυχε αυτό που επιζητεί ολόκληρος ο Ισραήλ, η εκλογή όμως το επέτυχε, για τους οποίους λέει στον Ηλία: «Άφησα για τον εαυτό μου επτά χιλιάδες άνδρες, οι οποίοι δεν έκλιναν γόνυ στον Βάαλ». Αυτοί λοιπόν είναι για τους οποίους έχει ειπωθεί: «Και ακόμη πάνω σε αυτήν θα παραμείνει το ένα δέκατο».

Αλλά όπως τότε δεν ήταν ο Θεός εκείνος που ώθησε τον Ισραήλ σε τόσο φοβερές ανόσιες πράξεις, αλλά μάλλον ακολουθώντας τη δική τους παραφροσύνη εξέπεσαν μόνοι τους, έτσι ακριβώς και πάλι, ενώ ο Θεός και Πατέρας προσέφερε σε όλους τη σωτηρία μέσω του Χριστού, χωρίς να αποκλείει απολύτως κανέναν, αυτοί εξέπεσαν θεληματικά προς την αποστασία, απορρίπτοντας τον Λυτρωτή. Επομένως, δεν απέρριψε ο Θεός τον λαό Του, διότι τους προσέφερε, όπως είπα, τη δυνατότητα, εφόσον το επέλεγαν, να γίνουν μέτοχοι της σωτηρίας μέσω του Χριστού. «Εάν δε κατά χάριν, δεν προέρχεται πλέον από έργα κ.λπ.» Εάν δε γίνεται κατά χάριν, λέει, δεν προέρχεται πλέον από έργα, διότι διαφορετικά η χάρις δεν είναι πλέον χάρις. Διότι όπου, λέει, θεωρεί κανείς ότι δικαιώνεται από τα έργα, εκεί οπωσδήποτε θα είναι μάταιο και περιττό το όνομα και η ουσία της χάριτος· «Διότι σε εκείνον που εργάζεται», λέει, «ο μισθός δεν λογίζεται κατά χάριν, αλλά ως οφειλή». Επομένως, εάν η χάρις προέρχεται από έργα, δεν είναι πλέον χάρις. «Τι λοιπόν; Εκείνο που επιζητεί ο Ισραήλ, αυτό δεν το πέτυχε.» Είπε βέβαια ότι «δεν απέρριψε ο Θεός τον λαό Του»· επειδή όμως ήταν επόμενο να αντιταχθούν κάποιοι, προβάλλοντας οπωσδήποτε το εξής επιχείρημα και λέγοντας: «Και όμως, πώς δεν απέρριψε τον λαό ο Θεός, εφόσον ο Ισραήλ εξέπεσε, έστω κι αν όχι εξ ολοκλήρου και πλήρως, αλλά κατά ένα μέρος; Διότι ένα υπόλειμμα σώθηκε, και αυτό κατ' εκλογήν»· γι' αυτό απαντά και πάλι με πολλή σύνεση και λέει: «Τι λοιπόν;», δηλαδή, τι έχω να πω λοιπόν απέναντι σε αυτά;

Εκείνο που επιζητεί ο Ισραήλ δεν το πέτυχε, ενώ η εκλογή το πέτυχε, και οι υπόλοιποι πωρώθηκαν. Διότι ο Ισραήλ επιζητούσε τη δικαίωση από τον νόμο· έπειτα πώς ήταν δυνατόν να δικαιωθεί, λέει, αφού ο νόμος δεν οδήγησε κανέναν στην τελειότητα; Επομένως, τη δικαίωση μέσω του τύπου επιζητούσε μεν ο Ισραήλ, αλλά δεν την πέτυχε· αντιθέτως, οι εκλεκτοί και ξεχωρισμένοι από τους άλλους την πέτυχαν χάρη στην ευπείθειά τους· διότι έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστεως. Ενώ οι υπόλοιποι έχουν πωρωθεί, δηλαδή οι σκληροί και ανεπίδεκτοι νουθεσίας. <Και ο Δαβίδ λέγει: Ας γίνει η τράπεζά τους κ.λπ.> Ας γίνει, λέει, η τράπεζά τους παγίδα, και τα εξής· παραθέτει προς απόδειξη όσων είπε και προφητικό κείμενο, προς επιβεβαίωση όχι ενός αλλά δύο προφητών, «ώστε με το στόμα δύο και τριών μαρτύρων να σταθεί κάθε λόγος». Διότι καταραμένη, και μάλιστα πολύ ορθά, έχει γίνει η τράπεζά τους, δηλαδή η κακοξενία και η ωμότητα που επέδειξαν στον Χριστό κατά τον καιρό της σταύρωσης· διότι, όταν εκείνος διψούσε, του πρόσφεραν ξύδι αναμειγμένο με χολή· γι' αυτό και σκοτίστηκε ο νους τους και έχουν σκύψει προς τα κάτω, έχοντας στο μυαλό τους μόνο τα επίγεια. <Λέγω, λοιπόν, μήπως σκόνταψαν για να πέσουν;>

ΟΜΙΛΙΑ ΙΘ'. Τι λοιπόν; Εκείνο που επιζητεί ο Ισραήλ, δεν το πέτυχε, ενώ η εκλογή το πέτυχε· οι δε υπόλοιποι πωρώθηκαν. α'. Είπε ότι ο Θεός δεν απώθησε τον λαό του, και, δείχνοντας πώς δεν τον απώθησε, κατέφυγε πάλι στους προφήτες. Και αφού φανέρωσε μέσω αυτών ότι το μεγαλύτερο μέρος των Ιουδαίων έχει χαθεί, για να μη φανεί πάλι ότι προβάλλει την κατηγορία από τον εαυτό του, κάνοντας τον λόγο του επαχθή και επιτιθέμενος εναντίον τους ως εχθρός, καταφεύγει στον Δαβίδ και τον Ησαΐα, λέγοντας: Καθώς είναι γραμμένο: Έδωσε σε αυτούς ο Θεός πνεύμα κατανύξεως.

Καλύτερα όμως να αρχίσουμε τον λόγο μας από πιο πάνω. Διότι, αφού ανέφερε τα σχετικά με τον Ηλία και έδειξε τι ακριβώς είναι η χάρη, πρόσθεσε: «Τι λοιπόν; Εκείνο που επιζητεί ο Ισραήλ, αυτό δεν το πέτυχε». Αυτό όμως ταιριάζει περισσότερο σε κάποιον που εγκαλεί, παρά σε κάποιον που ερωτά. Διότι, λέει, ο Ιουδαίος πολεμά τον ίδιο του τον εαυτό, ζητώντας δικαιοσύνη την οποία δεν θέλει να λάβει.

Έπειτα, αποστερώντας τους πάλι από κάθε δικαιολογία, αποδεικνύει την αγνωμοσύνη τους μέσω εκείνων που έλαβαν τη χάρη, λέγοντας τα εξής: «Η δε εκλογή το επέτυχε». Και εκείνοι θα κατακρίνουν τούτους. Όπως ακριβώς έλεγε και ο Χριστός: «Εάν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας με ποιου τη δύναμη τα εκβάλλουν; Γι' αυτό αυτοί θα είναι κριτές σας». Διότι, για να μην κατηγορήσει κανείς τη φύση του πράγματος, αλλά τη δική τους προαίρεση, παρουσιάζει και αυτούς που επέτυχαν. Γι' αυτό άλλωστε χρησιμοποιεί τη λέξη με μεγάλη έμφαση, υποδεικνύοντας τόσο την άνωθεν χάρη όσο και τη δική τους προθυμία. Διότι δεν λέει ότι επέτυχαν για να αναιρέσει το αυτεξούσιο, αλλά για να φανερώσει το μέγεθος των αγαθών, και ότι το μεγαλύτερο μέρος οφειλόταν στη χάρη, όχι όμως το παν. Επειδή και εμείς συνηθίζουμε να λέμε, «ο τάδε επέτυχε», «ο τάδε βρήκε», όταν το κέρδος που προκύπτει είναι μεγάλο. Διότι το μεγαλύτερο μέρος δεν επιτεύχθηκε με ανθρώπινους κόπους, αλλά με θεία δωρεά. «Οι δε λοιποί πωρώθηκαν».

Ο Παύλος δε, γράφοντας προς τους Ρωμαίους, έλεγε: «Τι λοιπόν; Εκείνο που επιζητούσε ο Ισραήλ, δεν το πέτυχε· η δε εκλογή το πέτυχε». Και πάλι: «Τι θα πούμε λοιπόν; Ότι τα έθνη που δεν επιδίωκαν τη δικαιοσύνη, κατέκτησαν τη δικαιοσύνη· ο Ισραήλ όμως, ενώ επιδίωκε τον νόμο της δικαιοσύνης, δεν έφτασε στον νόμο της δικαιοσύνης». Διότι είναι πράγματι άξιο εκπλήξεως, πώς αυτοί που ανατράφηκαν με τα προφητικά βιβλία, και άκουγαν καθημερινά τον Μωυσή να λέει αναρίθμητα πράγματα για την παρουσία του Χριστού, καθώς και τους υπόλοιπους προφήτες έπειτα από αυτόν, και επιπλέον έβλεπαν τον ίδιο τον Χριστό να θαυματουργεί καθημερινά για αυτούς, και να μιλάει μόνο σε αυτούς, και να μην επιτρέπει προσωρινά ούτε στους μαθητές του να βαδίσουν σε δρόμο εθνικών ή να εισέλθουν σε πόλη Σαμαρειτών, ούτε και ο ίδιος να το πράττει αυτό, αλλά να επαναλαμβάνει διαρκώς ότι έχει αποσταλεί στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ· όμως, παρόλο που και τα θαύματα απολάμβαναν, και τους προφήτες άκουγαν καθημερινά, και είχαν τον ίδιο να τους τα υπενθυμίζει συνεχώς, τύφλωσαν τόσο ολοκληρωτικά και κούφαναν τον εαυτό τους, ώστε με κανένα από αυτά να μην μπορέσουν να οδηγηθούν προς την πίστη του Χριστού.

Διότι δεν μπορείτε, λέει, να πείτε ότι ναι μεν οι προφήτες καλούσαν, και τα γεγονότα βοούσαν, και η παραζήλωση ήταν ικανή να μας πείσει, αλλά εκείνα που προστάζονταν ήταν δυσβάσταχτα. Ούτε κι αυτό, λέει, δεν μπορείτε να το πείτε· διότι πώς, λέει, θα απαιτούσε τέτοια πράγματα ο Θεός από εσάς, από τη στιγμή που η χάρη Του επρόκειτο να σας επισκιάσει; «Τι συμβαίνει, λοιπόν; Εκείνο που επιζητεί ο Ισραήλ, δεν το πέτυχε». Προφανώς εξαιτίας της απιστίας του· διότι αυτά και προηγουμένως τα είχε καταδείξει. «Η δε εκλογή το πέτυχε· ενώ οι υπόλοιποι πωρώθηκαν, καθώς είναι γεγραμμένο». Τη δικαιοσύνη (πέτυχε), επειδή υπάκουσε στην πίστη. «Τους έδωσε ο Θεός πνεύμα κατανύξεως». Ως κατάνυξη, εννοεί την κακή διάθεση και την παράνομη κακία· όταν δε ακούς το «έδωσε» και το «παρέδωσε», να μην τα εκλαμβάνεις με την έννοια ότι ο Θεός τους ωθούσε σε αυτό, αλλά να δέχεσαι τη λέξη αντί του «τους άφησε». «Μάτια για να μη βλέπουν, και αυτιά για να μην ακούν, μέχρι τη σημερινή ημέρα». Επειδή οι ίδιοι έκλεισαν τα μάτια τους και έφραξαν τα αυτιά τους, σύμφωνα με τη φωνή του Ησαΐα, και δεν θέλησαν ούτε να δουν ούτε να ακούσουν, γι' αυτόν τον λόγο τους άφησε να πορεύονται σύμφωνα με τις επιδιώξεις των καρδιών τους. Διότι το να τους ελκύει στο καλό παρά τη θέλησή τους, θα σήμαινε ότι καταργεί το αυτεξούσιο. «Και ο Δαβίδ λέει: ας γίνει το τραπέζι τους παγίδα, και θήραμα, και ανταπόδοση σε αυτούς, και σκάνδαλο· ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν».

Και πάλι ο ίδιος κήρυκας και φλογερός εραστής της αγάπης λέει: «Σε αυτούς που αγαπούν τον Θεό όλα συνεργούν προς το αγαθό, σε αυτούς που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή Του». Έπειτα: «Εκείνους που προγνώρισε και προόρισε, και αυτούς που προόρισε, αυτούς και κάλεσε, και αυτούς που κάλεσε τους δικαίωσε και τους δόξασε». Και «μας εξέλεξε προ καταβολής κόσμου» όχι μόνο από τους Ιουδαίους αλλά και από τα έθνη· και «η εκλογή το επέτυχε, ενώ οι υπόλοιποι πωρώθηκαν». Και «ο οποίος είναι σωτήρας όλων των ανθρώπων, μάλιστα δε των πιστών». Και θα ήταν αδύνατο να προσπαθήσει κανείς να απαριθμήσει όλα τα παρόμοια χωρία.