Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 12:7

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΓ΄. Αν πρέπει να υπακούμε σε όσα λέγονται από όλους μέσα στην αδελφότητα. ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Το ερώτημα αυτό παρουσιάζει μεγάλη δυσκολία ως προς την απάντησή του. Πρώτον, διότι δίνει φανερά την εντύπωση αταξίας το να λέγεται κάτι από όλους, εφόσον ο Απόστολος λέει: «Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι υπόλοιποι ας διακρίνουν»· και ο ίδιος πάλι, κατά τον διαμερισμό των χαρισμάτων, όρισε ξεχωριστή τάξη για τον καθένα από εκείνους που ομιλούν, λέγοντας: «Στον καθένα σύμφωνα με το μέτρο της πίστεως που του εμοίρασε ο Θεός»· και με το παράδειγμα των μελών του σώματος παρουσιάζει σαφώς ότι το έργο εκείνου που ομιλεί αποτελεί ένα μόνο μέρος, και το διευκρινίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια λέγοντας: «Είτε εκείνος που διδάσκει, ας αφοσιωθεί στη διδασκαλία, είτε εκείνος που προτρέπει, στην προτροπή», και τα λοιπά. Γίνεται επομένως φανερό από αυτά ότι δεν έχουν επιτραπεί όλα σε όλους, αλλά ότι ο καθένας οφείλει να παραμένει στην προσωπική του κλήση και να επιτελεί με μεγαλύτερη επιμέλεια εκείνο που του έχει εμπιστευθεί ο Κύριος.

Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και με φιλοξενήσατε· γυμνός, και με ντύσατε· αρρώστησα, και με επισκεφθήκατε· ήμουν στη φυλακή, και ήρθατε σε μένα. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Είτε εκείνος που διακονεί, ας αφοσιωθεί στη διακονία, είτε εκείνος που διδάσκει, στη διδασκαλία· εκείνος που προτρέπει, στην προτροπή· εκείνος που μεταδίδει, με απλότητα· εκείνος που προΐσταται, με ζήλο· εκείνος που ελεεί, με ιλαρότητα. Η αγάπη ας είναι ανυπόκριτη· να αποστρέφεστε το κακό και να προσκολλάστε στο αγαθό. Ως προς τη φιλαδελφία, να είστε φιλόστοργοι μεταξύ σας· ως προς την τιμή, να δίνετε το προβάδισμα ο ένας στον άλλον· ως προς την προθυμία, να μην είστε οκνηροί· στο πνεύμα να είστε φλογεροί· στον Κύριο να δουλεύετε· στην ελπίδα να χαίρεστε· στη θλίψη να δείχνετε υπομονή· στην προσευχή να επιμένετε· στις ανάγκες των αγίων να συμμετέχετε· τη φιλοξενία να επιδιώκετε. Να ευλογείτε εκείνους που σας διώκουν· να ευλογείτε και να μην καταριέστε. Να χαίρεστε με εκείνους που χαίρονται, και να κλαίτε με εκείνους που κλαίνε. Να έχετε το ίδιο φρόνημα μεταξύ σας· να μην υψηλοφρονείτε, αλλά να συγκαταβαίνετε στους ταπεινούς. Μη θεωρείτε τους εαυτούς σας συνετούς. Σε κανέναν να μην ανταποδίδετε κακό αντί κακού· να προνοείτε για το καλό ενώπιον όλων των ανθρώπων.

Έπειτα δε, ο Απόστολος παραδίδει πιο εκτενώς μέσω ποιων φρονημάτων γίνεται κάποιος πνεύμα, γράφοντας άλλοτε μεν: «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία», και τα εξής· έχοντας πει προηγουμένως: «Εάν δε άγεσθε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο»· και αλλού: «Εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας στοιχούμε»· άλλοτε δε: «Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα, σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε, είτε προφητεία, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, παραμένοντας στη διακονία», και τα εξής.

Διότι λέγει: «Όπως ακριβώς σε ένα σώμα έχουμε πολλά μέλη, όλα δε τα μέλη δεν έχουν την ίδια πράξη· έτσι οι πολλοί είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ, ο δε καθένας μέλη ο ένας του άλλου· έχοντας δε χαρίσματα διαφορετικά, σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, στη διακονία», και τα εξής.

Εάν όμως δεν είστε έτσι διατεθειμένοι ο ένας προς τον άλλον, αλλά εγείρονται γογγυσμοί και επικρίσεις και καταλαλιές και κομπασμοί του ενός εναντίον του άλλου, τότε ούτε αυτοί που φαίνεται να ασχολούνται με τις προσευχές και τις νηστείες μπορούν να γίνουν καλύτεροι, εξαιτίας της ασυμφωνίας και της βλάβης των συντρόφων τους προς αυτούς και της δικής τους έπαρσης, ούτε αυτοί που διακονούν θα μπορέσουν να βρουν σωματική ανάπαυση και να έχουν χάρη στη διακονία τους, εξαιτίας του γογγυσμού τους εναντίον εκείνων που έχουν αφοσιωθεί στην προσευχή. Και έτσι, εφόσον υπάρχει σχίσμα στο σώμα, είναι αδύνατον να λάβετε πνευματική οικοδομή και να γίνει το θέλημα του Θεού ανάμεσά σας. Απεναντίας, θα πρέπει να ενεργείτε όπως ο μακάριος Παύλος, ο οποίος ανάγει τη διανομή των πολλών χαρισμάτων του Πνεύματος σε μία ενότητα και συμφωνία, θεωρώντας τα ως μέλη ενός σώματος· διότι λέει: «Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε, είτε προφητεία, ας την ασκούμε σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, ας παραμένουμε στη διακονία, είτε αυτός που προτρέπει, ας μένει στην προτροπή, αυτός που μεταδίδει, ας το κάνει με απλότητα, αυτός που προΐσταται, με ζήλο, αυτός που ελεεί, με ιλαρότητα. Η αγάπη να είναι ανυπόκριτη», και τα λοιπά. Και πάλι: «Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν; Όταν συνέρχεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει γνώση, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν», δηλαδή να απολαμβάνει ο καθένας τα χαρίσματα των άλλων μέσω της ομόνοιας και της μεταξύ σας συμφωνίας με αγάπη.

Και αυτό το αποδεικνύει προχωρώντας ο ίδιος ο Παύλος. Επειδή, λοιπόν, από αυτό δέχονταν καίριο πλήγμα, καθώς διαλυόταν η μεταξύ τους αγάπη, καταβάλλει πολλή προσπάθεια για να το διορθώσει. Διότι αυτό συνέβη βέβαια και στη Ρώμη, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό· γι' αυτό και στην προς Ρωμαίους Επιστολή το θίγει μεν, αλλά συγκαλυμμένα και με συντομία, λέγοντας τα εξής: «Όπως ακριβώς σε ένα σώμα έχουμε πολλά μέλη, και όλα τα μέλη δεν έχουν την ίδια λειτουργία· έτσι και εμείς οι πολλοί είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ, και ο καθένας ξεχωριστά, είμαστε μέλη ο ένας του άλλου. Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα, σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία, ας την ασκούμε σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, ας αφοσιωθούμε στη διακονία, είτε αυτός που διδάσκει, στη διδασκαλία». Το ότι δε και εκείνοι εξαιτίας αυτού έπεφταν σε αλαζονεία, το άφησε να εννοηθεί στην αρχή, λέγοντας τα εξής: «Διότι λέω, μέσω της χάριτος που μου δόθηκε, προς καθέναν που βρίσκεται ανάμεσά σας, να μην έχει υψηλότερη ιδέα για τον εαυτό του από όση πρέπει να έχει, αλλά να φρονεί με σύνεση, σύμφωνα με το μέτρο της πίστεως που ο Θεός μοίρασε στον καθένα». Σε εκείνους, λοιπόν (επειδή το νόσημα της διχόνοιας και της αλαζονείας δεν ήταν μεγάλο), απευθύνθηκε με αυτόν τον τρόπο· εδώ, όμως, απευθύνεται με πολλή επιμονή· διότι η εξάπλωση του πάθους ήταν σφοδρή. Και δεν τους αναστάτωνε μόνο αυτό, αλλά υπήρχαν εκεί και πολλοί μάντεις, καθώς η πόλη είχε πιο ειδωλολατρικό χαρακτήρα, και μαζί με τα άλλα, και αυτό τους υποσκέλιζε και τους τάραζε.

Διότι, όταν μεν λέει, «Να επιθυμείτε με ζήλο τα χαρίσματα», δείχνει ότι και οι ίδιοι είναι αίτιοι της διαφοράς αυτών που τους δίνονται. Όταν δε λέει, «Όλα δε αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο τα μοιράζει στον καθένα όπως θέλει», επιδιώκει να καταδείξει ότι δεν πρέπει να επαιρόνται όσοι τα έχουν λάβει, καταπραΰνοντας από παντού το πάθος τους· αυτό ακριβώς κάνει και εδώ. Και πάλι, για να αφυπνίσει αυτούς που έχουν πέσει σε αμέλεια, λέει: «Είτε προφητεία, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως». Διότι, αν και πρόκειται για χάρη, δεν εκχέεται απλώς και τυχαία, αλλά, λαμβάνοντας το μέτρο από εκείνους που τη δέχονται, ρέει σε τόση ποσότητα, όσο είναι το σκεύος της πίστεως που θα βρει να της προσφέρεται. «Είτε διακονία, ας αφοσιωθεί στη διακονία». Εδώ παραθέτει μια γενική έννοια. Διότι και το αποστολικό αξίωμα ονομάζεται διακονία, και κάθε αγαθό πνευματικό έργο είναι διακονία. Βεβαίως, αυτό αποτελεί ονομασία και ενός ειδικού διακονήματος, εντούτοις εδώ αναφέρεται με την καθολική του έννοια. «Είτε αυτός που διδάσκει, ας αφοσιωθεί στη διδασκαλία». Πρόσεξε πώς τα τοποθετεί χωρίς να τα διακρίνει, πρώτα το μικρό και ύστερα το μεγάλο· διδάσκοντας πάλι το ίδιο ακριβώς πράγμα, να μην υπερηφανεύονται ούτε να επαιρόνται.

Όπως ακριβώς εκείνος είναι δικό σου μέλος, έτσι και εσύ είσαι δικό του. «Έχοντας χαρίσματα διάφορα σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε αυτός που διακονεί στη διακονία, είτε αυτός που διδάσκει στη διδασκαλία, είτε αυτός που παρακαλεί στην παράκληση.» Θέλει να τους καταστήσει πιο επιμελείς, δείχνοντας ότι οι ίδιοι δίνουν τις αφορμές για το αν θα λάβουν περισσότερα ή λιγότερα. Γι' αυτό λέει, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως. Διότι, από τη μία πλευρά λέει ότι αυτά έχουν δοθεί από τον Θεό· όπως όταν λέει: όπως ο Θεός μοίρασε στον καθένα το μέτρο της πίστεως. Από την άλλη όμως λέει ότι και από τους ίδιους έχει γίνει η αρχή, για να αφυπνίσει τους ράθυμους. «Αυτός που μεταδίδει με απλότητα, αυτός που προΐσταται με ζήλο, αυτός που ελεεί με ιλαρότητα. Η αγάπη να είναι ανυπόκριτη».

Ρωμ. 12,4-8α. Με δύο τρόπους έχει σχηματιστεί ολόκληρο αυτό το χωρίο έως το «είτε ο παρακαλών εν τη παρακλήσει». Ποιοι είναι αυτοί; Το λεγόμενο σχήμα από κοινού και το ελλειπτικό. Διότι η λέξη «έχοντες» λαμβάνεται από κοινού σε κάθε κώλο, όπως: «είτε προφητείαν» έχει κάποιος, «είτε διακονίαν» έχει κάποιος. Αυτό το «από κοινού» ονομάζεται και ζεύγμα, επειδή συνδέει πληθυντικό αριθμό με ενικό και μετοχή με ρήμα. Έτσι, λοιπόν, λαμβανόμενο από κοινού το «έχοντες» σύμφωνα με το ζεύγμα, καθιστά ως προς αυτό ολοκληρωμένο το νόημα και τα χωρία. Αλλά έχει σχηματιστεί πάλι και ελλειπτικά, διότι λείπει κάτι για την αυτοτέλεια του νοήματος, όπως το να παραμένει ο καθένας στο χάρισμα που έλαβε, ή να αρκείται, ή να συμπορεύεται ή κάτι παρόμοιο, όπως: είτε προφητεία έχει κάποιος, είτε διακονία, ας μένει ο καθένας, και αυτός που έχει την προφητεία και τη διακονία και τη διδασκαλία και την παράκληση, και απλώς ο καθένας στο χάρισμα που έλαβε. Και είναι πολύ συχνή η χρήση τέτοιων σχημάτων από τον θαυμάσιο Παύλο. Και μην απορήσεις, αν, παρότι αμαθής σε αυτά, τα χρησιμοποιούσε· διότι η χάρις, η οποία χορηγεί τα μείζονα, παρείχε πολλές φορές τη γνώση και των πιο ασήμαντων. Όχι ότι αυτά είναι κάτι το σπουδαίο, διότι τι άλλο θα μπορούσε να είναι ο κόπος και οι ορολογίες των ανθρώπων που μικρολογούν γύρω από λέξεις και συλλαβές και τη σύνθεσή τους;

ΚΣΤ΄. Όμως, το «έχοντες δε χαρίσματα κατά την χάριν την δοθείσαν ημίν διάφορα· είτε προφητείαν, κατά την αναλογίαν της πίστεως· είτε διακονίαν, εν τη διακονία· είτε ο διδάσκων, εν τη διδασκαλία· είτε ο παρακαλών, εν τη παρακλήσει· ο μεταδιδούς, εν απλότητι· ο προϊστάμενος, εν σπουδή· ο ελεών, εν ιλαρότητι», αυτό ακριβώς το χωρίο αποτελεί ένα λαμπρό παράδειγμα περιβεβλημένου λόγου. Διότι τα επιμέρους στοιχεία ακολουθούν αμέσως το γενικό, αφενός στο χάρισμα την προφητεία και τη διακονία, αφετέρου πάλι στη διακονία τα ακόμη πιο επιμέρους αυτής, τη διδασκαλία, την παράκληση, και αν θέλεις, στην παράκληση τη μετάδοση, την προστασία, την ελεημοσύνη· διότι και αυτός που προσφέρει και αυτός που προΐσταται και αυτός που ελεεί λειτουργούν ως παρηγοριά και παράκληση για όσους ευεργετούνται από αυτούς. Αλλά δεν είναι περιβεβλημένο μόνο με αυτόν τον τρόπο· διότι σε ορισμένες περιπτώσεις επισυνάπτει την αιτία των χαρισμάτων. Και δεν είναι μόνο περιβεβλημένο, αλλά ποικίλλεται και με το σχήμα «από κοινού», και μάλιστα προβάλλει και την ειδικώς ονομαζόμενη έλλειψη.

Διότι το «έχοντες» αναφέρεται από κοινού στο «είτε προφητείαν, είτε διακονίαν», αλλά διαχωρίζεται στο αποκαλούμενο ζεύγμα στην περίπτωση του «είτε ο διδάσκων είτε ο παρακαλών» και στα επόμενα μέρη του λόγου. Και γι' αυτό, ενώ στην αρχή έχει εκφωνηθεί στον πληθυντικό το «έχοντες», το εννοούμε στον ενικό τόσο στο «ο διδάσκων» και «ο παρακαλών» όσο και στα υπόλοιπα. Και πάλι το ίδιο χωρίο παραμένει ολόκληρο μετέωρο, χωρίς να έχει καμία κατάληξη, αν δεν επινοηθεί και προστεθεί κάποιο ρήμα. Διότι, αν δεν εννοήσουμε το «ας μένει στη διακονία και στη διδασκαλία και στην παράκληση», και πριν από αυτά στο «είτε προφητείαν, κατά την αναλογίαν της πίστεως», με την προσθήκη και του «στην προφητεία», και αν δεν συνδέσουμε πάλι το «ας μεταδίδει» και «ας προΐσταται» και «ας ελεεί» με τα επόμενα, θα έχουμε καταστήσει όλο το χωρίο ατελές και ασαφές. Αλλά το ρητό αυτό διαμορφώθηκε με τρεις τρόπους ταυτόχρονα.

Αλλά και τη διανομή των πολλών χαρισμάτων, ο απόστολος την ανάγει σε μία ενότητα και συμφωνία, θεωρώντας τα ως μέλη ενός σώματος, και λέει: «έχοντας δε χαρίσματα διαφορετικά, σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε αυτός που διακονεί στο έργο της διακονίας, είτε αυτός που παρακαλεί με την παρηγοριά του, αυτός που μεταδίδει με απλότητα, αυτός που προΐσταται με επιμέλεια, αυτός που ελεεί με ιλαρότητα, η αγάπη να είναι ανυπόκριτη» και τα εξής. Και πάλι: «καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει γνώση, έχει προφητεία· όλα να γίνονται για οικοδομή»· δηλαδή, να απολαμβάνει καθένας τα χαρίσματα των άλλων μέσω της ομόνοιας και της μεταξύ σας συμφωνίας με αγάπη. Έτσι και οι αδελφοί στα μοναστήρια, έχοντας παραδώσει τους εαυτούς τους στον Κύριο και ο ένας στον άλλον, οι δυνατοί, είτε στο σώμα είτε στη φρόνηση, να βαστάζετε τα βάρη των ασθενεστέρων, για τη μακάρια ελπίδα του Χριστού· και ό,τι αγαθό έχει ο καθένας στη φύση του, είτε σωματική δύναμη είτε σύνεση είτε ανδρεία είτε κάποια ικανότητα είτε προθυμία, ας τα προσφέρουμε εξ ολοκλήρου ο ένας στον άλλον. Και εάν αξιωνόμαστε πνευματικών χαρισμάτων μέσω της χάριτος του Χριστού, ας τα μοιραζόμαστε μεταξύ μας με κάθε αγαθό για οικοδομή και ωφέλεια και δική μας και των πλησίον και όλων των ανθρώπων· και έτσι, εκπληρώνοντας τον νόμο του Χριστού, θα γίνουμε άξιοι της αιώνιας ζωής.