Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 12:9

Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και με φιλοξενήσατε· γυμνός, και με ντύσατε· αρρώστησα, και με επισκεφθήκατε· ήμουν στη φυλακή, και ήρθατε σε μένα. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Είτε εκείνος που διακονεί, ας αφοσιωθεί στη διακονία, είτε εκείνος που διδάσκει, στη διδασκαλία· εκείνος που προτρέπει, στην προτροπή· εκείνος που μεταδίδει, με απλότητα· εκείνος που προΐσταται, με ζήλο· εκείνος που ελεεί, με ιλαρότητα. Η αγάπη ας είναι ανυπόκριτη· να αποστρέφεστε το κακό και να προσκολλάστε στο αγαθό. Ως προς τη φιλαδελφία, να είστε φιλόστοργοι μεταξύ σας· ως προς την τιμή, να δίνετε το προβάδισμα ο ένας στον άλλον· ως προς την προθυμία, να μην είστε οκνηροί· στο πνεύμα να είστε φλογεροί· στον Κύριο να δουλεύετε· στην ελπίδα να χαίρεστε· στη θλίψη να δείχνετε υπομονή· στην προσευχή να επιμένετε· στις ανάγκες των αγίων να συμμετέχετε· τη φιλοξενία να επιδιώκετε. Να ευλογείτε εκείνους που σας διώκουν· να ευλογείτε και να μην καταριέστε. Να χαίρεστε με εκείνους που χαίρονται, και να κλαίτε με εκείνους που κλαίνε. Να έχετε το ίδιο φρόνημα μεταξύ σας· να μην υψηλοφρονείτε, αλλά να συγκαταβαίνετε στους ταπεινούς. Μη θεωρείτε τους εαυτούς σας συνετούς. Σε κανέναν να μην ανταποδίδετε κακό αντί κακού· να προνοείτε για το καλό ενώπιον όλων των ανθρώπων.

Ώ αγνεία, δώρο του Θεού, γεμάτη χρηστότητα, παιδεία και γνώση! Ώ αγνεία, λιμάνι ακύμαντο, γεμάτο ειρήνη και γαλήνη! Ώ αγνεία, εσύ που χαροποιείς την καρδιά εκείνου που σε κατέχει, και που βγάζεις φτερά στην ψυχή προς τα ουράνια! Ώ αγνεία, εσύ που γεννάς την πνευματική χαρά και θανατώνεις τη λύπη! Ώ αγνεία, εσύ που αποστρέφεσαι το πονηρό και προσκολλάσαι στο αγαθό! Ώ αγνεία, εσύ που μειώνεις τα πάθη και απεργάζεσαι την απάθεια! Ώ αγνεία, εσύ που φωτίζεις τους δικαίους και σκοτίζεις τον Διάβολο, και σπεύδεις προς το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ! Ώ αγνεία, εσύ που διώχνεις την ακηδία και εμποιείς την υπομονή! Ώ αγνεία, φορτίο ελαφρύ, που δεν καταποντίζεται από τα ύδατα, και πλούτε αιώνιε, κρυμμένε στην ψυχή του φιλόχριστου ανθρώπου, τον οποίο θα βρει εκείνος που τον κατέχει, σε καιρό ανάγκης! Ώ αγνεία, κτήμα καλό, που δεν λυμαίνεται από τα θηρία και δεν κατακαίγεται από τη φωτιά! Ώ αγνεία, εσύ που κρατάς στα χέρια πλούτο αμεταμέλητο και απομακρύνεις την ολιγωρία! Ώ αγνεία, άρμα πνευματικό που υψώνεις αυτόν που σε κατέχει! Ώ αγνεία, εσύ που κατοικείς στις ψυχές των πράων και ταπεινών, και αναδεικνύεις ανθρώπους του Θεού! Ώ αγνεία, εσύ που ανθίζεις σαν ρόδο ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα, και γεμίζεις όλο τον οίκο με ευωδία! Ώ αγνεία, πρόδρομε και σύνοικε του Αγίου Πνεύματος!

Εάν όμως δεν είστε έτσι διατεθειμένοι ο ένας προς τον άλλον, αλλά εγείρονται γογγυσμοί και επικρίσεις και καταλαλιές και κομπασμοί του ενός εναντίον του άλλου, τότε ούτε αυτοί που φαίνεται να ασχολούνται με τις προσευχές και τις νηστείες μπορούν να γίνουν καλύτεροι, εξαιτίας της ασυμφωνίας και της βλάβης των συντρόφων τους προς αυτούς και της δικής τους έπαρσης, ούτε αυτοί που διακονούν θα μπορέσουν να βρουν σωματική ανάπαυση και να έχουν χάρη στη διακονία τους, εξαιτίας του γογγυσμού τους εναντίον εκείνων που έχουν αφοσιωθεί στην προσευχή. Και έτσι, εφόσον υπάρχει σχίσμα στο σώμα, είναι αδύνατον να λάβετε πνευματική οικοδομή και να γίνει το θέλημα του Θεού ανάμεσά σας. Απεναντίας, θα πρέπει να ενεργείτε όπως ο μακάριος Παύλος, ο οποίος ανάγει τη διανομή των πολλών χαρισμάτων του Πνεύματος σε μία ενότητα και συμφωνία, θεωρώντας τα ως μέλη ενός σώματος· διότι λέει: «Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε, είτε προφητεία, ας την ασκούμε σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, ας παραμένουμε στη διακονία, είτε αυτός που προτρέπει, ας μένει στην προτροπή, αυτός που μεταδίδει, ας το κάνει με απλότητα, αυτός που προΐσταται, με ζήλο, αυτός που ελεεί, με ιλαρότητα. Η αγάπη να είναι ανυπόκριτη», και τα λοιπά. Και πάλι: «Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν; Όταν συνέρχεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει γνώση, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν», δηλαδή να απολαμβάνει ο καθένας τα χαρίσματα των άλλων μέσω της ομόνοιας και της μεταξύ σας συμφωνίας με αγάπη.

Έχω ταπεινοφροσύνη; Και τα υπόλοιπα όσα γράψαμε παραπάνω; Πάλι να εξετάζεις τον εαυτό σου και να λες μέσα σου: Μήπως αδιαφορώ; Μήπως αργολογώ; Μήπως οργίζομαι; Μήπως επιθυμώ κάτι από τα γήινα; Και έτσι, εξετάζοντας το καθένα από τα προαναφερθέντα, αποστρεφόμενος το πονηρό, να προσκολλάσαι στο αγαθό.

«Διότι η αγάπη», λέει, «πρέπει να είναι ανυπόκριτη». Εάν την έχεις αυτήν, δεν θα αισθανθείς ούτε τη δαπάνη των χρημάτων, ούτε τον πόνο των σωμάτων, ούτε τον μόχθο των λόγων, ούτε τον ιδρώτα και τη διακονία, αλλά θα τα υπομείνεις όλα γενναία, είτε χρειαστεί να βοηθήσεις τον πλησίον με το σώμα, είτε με χρήματα, είτε με τον λόγο, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Όπως λοιπόν δεν απαιτεί απλώς τη μετάδοση των αγαθών, αλλά αυτή να γίνεται με απλότητα, ούτε απλώς την προστασία, αλλά να γίνεται με προθυμία, ούτε απλώς την ελεημοσύνη, αλλά να γίνεται με ιλαρότητα· έτσι και την αγάπη δεν την απαιτεί απλώς, αλλά ζητά να είναι ανυπόκριτη· διότι αυτό είναι πραγματική αγάπη· και αν υπάρξει αυτό, όλα τα άλλα ακολουθούν. Διότι και αυτός που ελεεί, ελεεί με ιλαρότητα, επειδή δίνει στον ίδιο του τον εαυτό· και αυτός που προΐσταται, προΐσταται με προθυμία, επειδή φροντίζει τον εαυτό του· και αυτός που μεταδίδει, το κάνει με αφθονία, επειδή παρέχει στον εαυτό του. Έπειτα, επειδή υπάρχει και αγάπη που βασίζεται σε πονηρά πράγματα, όπως είναι η αγάπη των ακόλαστων, ή εκείνων που ομονοούν για χρήματα και αρπαγές, ή εκείνων που σμίγουν για μέθες και συμπόσια, προκειμένου να την καθαρίσει από αυτά, λέει: «Να αποστρέφεστε μετά βδελυγμίας το πονηρό». Και δεν είπε «να απέχετε», αλλά «να μισείτε», και όχι απλώς να μισείτε, αλλά να μισείτε σφόδρα. Διότι το πρόθεμα «από» πολλές φορές σε αυτόν τον Απόστολο υποδηλώνει επίταση· όπως όταν λέει «αποκαραδοκία», και «απεκδεχόμενοι», και «απολύτρωση». Επειδή λοιπόν πολλοί, αν και δεν πράττουν τα κακά, διατηρούν ωστόσο την επιθυμία για αυτά, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είπε: «Να αποστρέφεστε μετά βδελυγμίας».

Όπως ακριβώς εκείνος είναι δικό σου μέλος, έτσι και εσύ είσαι δικό του. «Έχοντας χαρίσματα διάφορα σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε αυτός που διακονεί στη διακονία, είτε αυτός που διδάσκει στη διδασκαλία, είτε αυτός που παρακαλεί στην παράκληση.» Θέλει να τους καταστήσει πιο επιμελείς, δείχνοντας ότι οι ίδιοι δίνουν τις αφορμές για το αν θα λάβουν περισσότερα ή λιγότερα. Γι' αυτό λέει, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως. Διότι, από τη μία πλευρά λέει ότι αυτά έχουν δοθεί από τον Θεό· όπως όταν λέει: όπως ο Θεός μοίρασε στον καθένα το μέτρο της πίστεως. Από την άλλη όμως λέει ότι και από τους ίδιους έχει γίνει η αρχή, για να αφυπνίσει τους ράθυμους. «Αυτός που μεταδίδει με απλότητα, αυτός που προΐσταται με ζήλο, αυτός που ελεεί με ιλαρότητα. Η αγάπη να είναι ανυπόκριτη».

Να μισείτε το πονηρό, να προσκολλάστε στο αγαθό. Ως προς τη φιλαδελφία, να είστε φιλόστοργοι μεταξύ σας· ως προς την τιμή, να δίνετε το προβάδισμα ο ένας στον άλλον· ως προς την προθυμία, να μην είστε οκνηροί· να είστε ζέοντες στο πνεύμα. Δείχνει ότι δεν υπάρχει κανένα όφελος από την αρετή, εάν αυτή δεν επιτελείται με τον πρέποντα τρόπο. Διότι πρόσεξε πώς παντού επιζητεί την εντατικοποίηση· διότι δεν είπε απλώς «να μεταδίδετε», αλλά «με δαψίλεια»· ούτε «να προΐσταστε», αλλά «με σπουδή»· ούτε «να ελεείτε», αλλά «ιλαρώς»· ούτε «να τιμάτε», αλλά «να προηγείστε»· ούτε «να αγαπάτε», αλλά «ανυποκρίτως»· ούτε «να απέχετε από τα κακά», αλλά «να τα μισείτε»· ούτε «να κρατάτε τα αγαθά», αλλά «να προσκολλάστε» σε αυτά· ούτε «να αγαπάτε», αλλά «φιλόστοργα»· ούτε «να επιδεικνύετε προθυμία», αλλά «χωρίς οκνηρία»· ούτε «να έχετε πνεύμα», αλλά «να είναι ζέον το πνεύμα»· διότι, όταν αποκτήσεις όλα τα προαναφερθέντα, θα ελκύσεις το Πνεύμα.

Ρωμ. 12,9-10 Πώς είναι δυνατόν να «προσκολληθείτε στο αγαθό»; «Στη φιλαδελφία», λέει, δηλαδή μέσω της αδελφικής αγάπης· διότι «από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Ο δε μαθητής, τηρώντας τις διδασκαλίες, έχει προσκολληθεί και έχει ενωθεί με τον διδάσκαλο, ο οποίος είναι το κατεξοχήν αγαθό, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Αλλά από πού πηγάζει η φιλαδελφία; Από πού είναι δυνατόν να την κατακτήσουμε; Από το «να προηγείστε ο ένας του άλλου», λέει, «στην απόδοση τιμής»· διότι πραγματικά, η φιλία λαμβάνει ασφαλή αφετηρία, εάν ο καθένας αγωνίζεται να προλάβει τον άλλον στο να τιμήσει τον πλησίον.

ΚΖ'. Στη συνέχεια, πάλι εμφανίζεται ο ελλειπτικός λόγος· διότι στη φράση «η αγάπη ανυπόκριτος» λείπει το «έστω»· και λοιπόν στη συνέχεια ξεκινά μια άλλη περίοδος, η φράση «αποστυγούντες το πονηρόν», η οποία, κάνοντας την απόδοσή της έπειτα από πολύ μακρύ διάστημα, απευθύνεται μεν στο πνεύμα, αλλά δεν απαλλάσσεται από τον περιφραστικό χαρακτήρα της. Διότι το «αποστυγούντες το πονηρόν» λαμβάνει την ολοκλήρωσή του στο «ευλογείτε τους διώκοντας υμάς, ευλογείτε και μη καταράσθε»· επειδή ακριβώς σκοπός και τρόπον τινά συγκεφαλαίωση όλων των άλλων αρετών είναι το να εκτείνει κανείς την αγαθότητα και την αγάπη μέχρι και στους εχθρούς και σε εκείνους που τον έχουν μισήσει. Διότι σύμφωνα με αυτή την πράξη, ο σωτήριος και αψευδής λόγος βεβαίωσε ότι οι άνθρωποι πάνω στη γη γίνονται όμοιοι με τον Πατέρα που βρίσκεται στους ουρανούς.

Αλλά και τη διανομή των πολλών χαρισμάτων, ο απόστολος την ανάγει σε μία ενότητα και συμφωνία, θεωρώντας τα ως μέλη ενός σώματος, και λέει: «έχοντας δε χαρίσματα διαφορετικά, σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε αυτός που διακονεί στο έργο της διακονίας, είτε αυτός που παρακαλεί με την παρηγοριά του, αυτός που μεταδίδει με απλότητα, αυτός που προΐσταται με επιμέλεια, αυτός που ελεεί με ιλαρότητα, η αγάπη να είναι ανυπόκριτη» και τα εξής. Και πάλι: «καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει γνώση, έχει προφητεία· όλα να γίνονται για οικοδομή»· δηλαδή, να απολαμβάνει καθένας τα χαρίσματα των άλλων μέσω της ομόνοιας και της μεταξύ σας συμφωνίας με αγάπη. Έτσι και οι αδελφοί στα μοναστήρια, έχοντας παραδώσει τους εαυτούς τους στον Κύριο και ο ένας στον άλλον, οι δυνατοί, είτε στο σώμα είτε στη φρόνηση, να βαστάζετε τα βάρη των ασθενεστέρων, για τη μακάρια ελπίδα του Χριστού· και ό,τι αγαθό έχει ο καθένας στη φύση του, είτε σωματική δύναμη είτε σύνεση είτε ανδρεία είτε κάποια ικανότητα είτε προθυμία, ας τα προσφέρουμε εξ ολοκλήρου ο ένας στον άλλον. Και εάν αξιωνόμαστε πνευματικών χαρισμάτων μέσω της χάριτος του Χριστού, ας τα μοιραζόμαστε μεταξύ μας με κάθε αγαθό για οικοδομή και ωφέλεια και δική μας και των πλησίον και όλων των ανθρώπων· και έτσι, εκπληρώνοντας τον νόμο του Χριστού, θα γίνουμε άξιοι της αιώνιας ζωής.

Ποια δε οδύνη θα δοκιμάσουν όσοι απείθησαν στο ευαγγέλιο, όσοι αθέτησαν «τις εντολές του;» «Οι οποίοι θα υποστούν ως τιμωρία, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, αιώνιο όλεθρο μακριά από το πρόσωπό του και από το πρόσωπο της δόξας της ισχύος του, όταν έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του, και να θαυμαστεί από όλους εκείνους που πίστεψαν.» Αυτά, λοιπόν, αναλογιζόμενοι και εξετάζοντας, αδελφοί, ολοένα και περισσότερο «ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας την αγιωσύνη με φόβο Θεού», δείχνοντας προθυμία για τα ανώτερα, ανεβαίνοντας προς τα τελειότερα, «αποστρεφόμενοι το πονηρό, προσκολλώμενοι στο αγαθό, με φιλαδελφία ας είμαστε φιλόστοργοι ο ένας προς τον άλλον, δίνοντας προτεραιότητα ο ένας στον άλλον στην απόδοση τιμής, ως προς την προθυμία ας μην είμαστε οκνηροί, ως προς το πνεύμα ας είμαστε ζέοντες, δουλεύοντας στον Κύριο, χαίροντες για την ελπίδα, υπομένοντες στη θλίψη, προσκαρτερούντες στην προσευχή», ώστε με τέτοια ειλικρίνεια να εορτάσουμε επάξια το παρόν Πάσχα, και να αξιωθούμε να απολαύσουμε τα αιώνια αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.