Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 13:11

Ωστόσο, προς το παρόν θα προσπαθήσουμε να δείξουμε τούτο, ότι δηλαδή στις θείες Γραφές βρίσκουμε πως η λέξη «ώρα» σημαίνει τον κατάλληλο «καιρό» για το κάθε πράγμα. Και διακηρύσσει μεν ο θαυμάσιος Παύλος και φανερώνει τη σημασία της ονομαζόμενης ώρας λέγοντας: «Και τούτο, επειδή γνωρίζετε τον καιρό, ότι είναι πλέον ώρα να εγερθείτε από τον ύπνο· η νύχτα προχώρησε και η μέρα πλησίασε». Βλέπεις ότι, αφού προέταξε τον όρο «καιρός», στη συνέχεια πρόσθεσε την «ώρα», δηλώνοντας το ίδιο πράγμα διά του ιδίου, και όχι κάτι διαφορετικό. Διότι ήταν καιρός όσοι ήταν βυθισμένοι στον λήθαργο των αμαρτιών να ξυπνήσουν και να ανοίξουν τα μάτια τους προς το συμφέρον τους, και να εγερθούν προς τη θεοφιλή νήψη. <Από το πλήθος, λοιπόν, πολλοί πίστεψαν σε αυτόν και έλεγαν: Ο Χριστός, όταν έλθει, μήπως πρόκειται να κάνει περισσότερα σημεία από όσα έκανε αυτός;> Αξίζει να δούμε πόση οικονομία κρύβει ο λόγος σε αυτά και πώς εισάγεται πάλι με αρμονία μετά τα προηγούμενα. Διότι, αφού προείπε ότι οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον συλλάβουν και να τον παγιδεύσουν στα δίχτυα της παραφροσύνης τους για έναν τόσο σκληρό και άκαιρα σχεδιασμένο κίνδυνο, τώρα παρουσιάζει τα πλήθη που είχαν πιστέψει, ώστε να ομολογηθούν πλέον τα κακουργήματα των αρχόντων εναντίον του. Διότι ο λαός απέχει τόσο πολύ από το να σκέφτεται να συμπεριφερθεί υβριστικά απέναντί του, ώστε συνάγει ήδη τα συμπεράσματα από τα θαύματα, και ομολογεί ρητά ότι πρέπει πλέον να προσκολληθούν στις διδασκαλίες του.

Και ορθώς είπε: «Επ' εσχάτων των ημερών»· διότι και αυτό τους αφυπνίζει και τους παρηγορεί, αφού πλέον είχαν αποκάμει. Διότι, όπως ακριβώς λέει αλλού, «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μη μεριμνάτε για τίποτα»· και πάλι, «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πλησιέστερα σε εμάς παρά όταν πιστέψαμε»· έτσι πράττει και εδώ. Τι είναι λοιπόν αυτό που λέει; Ότι ο καθένας που έχει αναλωθεί στον αγώνα, όταν ακούσει για το τέλος του αγώνα, ανασαίνει λίγο, γνωρίζοντας ότι έφτασε αφενός το τέλος των κόπων, και αφετέρου η αρχή της αναπαύσεως.

Και πάλι σε άλλο σημείο: Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε. Διότι τώρα η σωτηρία μας είναι πιο κοντά· και πάλι: Ο καιρός είναι πλέον σύντομος.

Ω, τι μέγεθος παρηγορίας! Τους ενθαρρύνει με τον ίδιο τρόπο που θα μιλούσε κανείς σε έναν αθλητή, ο οποίος έχει καταβάλει τους πάντες και δεν έχει πλέον κανέναν αντίπαλο, και πρόκειται να στεφανωθεί, αλλά δεν μπορεί να αντέξει τον χρόνο εκείνο κατά τον οποίο έρχεται ο αγωνοθέτης για να του τοποθετήσει το στεφάνι· και εκείνος, χάνοντας την υπομονή του, θα ήθελε να αποχωρήσει και να φύγει, μη μπορώντας να υποφέρει τη δίψα και τον καύσωνα. Υπαινισσόμενος, λοιπόν, αυτό ακριβώς, τι λέει; «Ακόμη λίγο, πάρα πολύ λίγο, και εκείνος που πρόκειται να έλθει θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει». Διότι, για να μην πουν: «Και πότε θα έλθει;», τους παρηγορεί αντλώντας από τις Γραφές. Άλλωστε, και όταν λέει αλλού το «Τώρα η σωτηρία είναι πιο κοντά μας», τους παρηγορεί με τη σκέψη ότι ο χρόνος που απομένει είναι λίγος. Και αυτό δεν το λέει από τον εαυτό του, αλλά από τις Γραφές. Εάν, λοιπόν, από εκείνη την εποχή λεγόταν το «Ακόμη λίγο, πάρα πολύ λίγο, και εκείνος που πρόκειται να έλθει θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει», είναι προφανές ότι τώρα βρίσκεται ακόμη πιο κοντά.

Μην νομίσετε, λοιπόν, επειδή έστειλε ανθρώπους για να σας παρακαλέσουν, ότι αυτό θα συμβαίνει πάντοτε· αυτό θα διαρκέσει μέχρι τη δευτέρα παρουσία Του. Μέχρι τότε παρακαλεί, όσο καιρό βρισκόμαστε εδώ· μετά από αυτά, όμως, ακολουθεί δίκη και κόλαση. Γι' αυτό, λέει: «Συνεχόμεθα» (κατεπειγόμαστε). Διότι δεν τους παρακινεί διαρκώς προβάλλοντας μόνο το μέγεθος των αγαθών και της φιλανθρωπίας του Θεού, αλλά και τη βραχύτητα του χρόνου. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πιο κοντά μας»· και πάλι: «Ο Κύριος είναι εγγύς». Εδώ όμως κάνει και κάτι περισσότερο. Διότι δεν τους παρακινεί μόνο με το επιχείρημα ότι ο χρόνος που απομένει είναι λίγος και σύντομος, αλλά και με το ότι μόνο αυτός ο καιρός είναι κατάλληλος για σωτηρία. «Διότι ιδού», λέει, «τώρα είναι ο ευπρόσδεκτος καιρός, ιδού η ημέρα της σωτηρίας». Ας μην προδώσουμε, λοιπόν, την ευκαιρία, αλλά ας επιδείξουμε προθυμία αντάξια της χάριτος. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, και εμείς επειγόμαστε, γνωρίζοντας και το σύντομο και το κατάλληλο του καιρού· γι' αυτό και έλεγε: «Συνεργαζόμενοι, λοιπόν, σας παρακαλούμε». Συνεργαζόμενοι με εσάς· διότι με εσάς συνεργαζόμαστε περισσότερο, παρά με τον Θεό, υπέρ του οποίου ενεργούμε ως πρεσβευτές. Διότι Εκείνος δεν έχει ανάγκη από τίποτα, αλλά ολόκληρη η σωτηρία μεταβιβάζεται σε εσάς. Εάν όμως λέει ότι συνεργάζεται και με τον Θεό, ούτε αυτό το αρνείται· διότι και αλλού λέει: «Είμαστε συνεργάτες του Θεού».

Ομιλία ΚΔʹ. «Και τούτο, επειδή γνωρίζετε τον καιρό, ότι είναι πλέον ώρα να εγερθούμε από τον ύπνο». αʹ. Επειδή παρήγγειλε όλα όσα έπρεπε, τους ωθεί πάλι στην εργασία των αγαθών έργων προβάλλοντας το κατεπείγον. Διότι, λέει, ο καιρός της κρίσεως βρίσκεται επί θύραις· όπως ακριβώς έγραφε και στους Κορινθίους: «Ο καιρός είναι πλέον συνεσταλμένος»· και πάλι προς τους Εβραίους: «Ακόμη λίγο, πάρα πολύ λίγο, και εκείνος που έρχεται θα φθάσει, και δεν θα καθυστερήσει». Αλλά εκεί μεν τα έλεγε αυτά για να ανορθώσει αυτούς που δοκιμάζονταν και για να παρηγορήσει για τους ιδρώτες των αλλεπάλληλων πειρασμών, ενώ εδώ για να αφυπνίσει αυτούς που κοιμούνται· διότι ο λόγος αυτός μάς είναι χρήσιμος και για τα δύο. Τι σημαίνει όμως αυτό που λέει, «Είναι πλέον ώρα να εγερθούμε από τον ύπνο»;

Δηλαδή, πλησιάζει η ανάσταση, πλησιάζει η φοβερή κρίση, πλησιάζει η ημέρα που καίει σαν καμίνι· και πρέπει λοιπόν εμείς να απαλλαγούμε από τη ραθυμία. Διότι τώρα η σωτηρία μας είναι πιο κοντά παρά όταν πιστέψαμε. Βλέπεις πώς θέτει ήδη ενώπιόν τους την ανάσταση; Διότι, καθώς προχωρά ο χρόνος, λέει, ο καιρός της παρούσας ζωής αναλώνεται, ενώ ο μέλλων αιώνας πλησιάζει περισσότερο. Εάν λοιπόν είσαι προετοιμασμένος, και έχεις πράξει όλα όσα Εκείνος πρόσταξε, η ημέρα αυτή γίνεται ημέρα σωτηρίας· εάν όμως συμβαίνει το αντίθετο, δεν είναι πια έτσι. Αλλά προς το παρόν δεν τους προτρέπει με βάση τα δυσάρεστα, παρά με βάση τα ευχάριστα, αποδεσμεύοντάς τους με αυτόν τον τρόπο από την προσκόλληση στα παρόντα. Έπειτα, επειδή ήταν φυσικό στην αρχή και στο ξεκίνημά τους να δείχνουν μεγαλύτερο ζήλο, εφόσον ο πόθος τους βρισκόταν στην ακμή του, ενώ με την πάροδο του χρόνου όλη αυτή η προθυμία να μαραθεί, τους λέει ότι πρέπει να κάνουν το αντίθετο: να μην ατονούν καθώς περνά ο χρόνος, αλλά μάλλον να βρίσκονται σε μεγαλύτερη ακμή. Διότι, όσο περισσότερο πλησιάζει ο βασιλιάς, τόσο περισσότερο πρέπει να προετοιμαζόμαστε· όσο πιο κοντά βρίσκεται το έπαθλο, τόσο περισσότερο πρέπει να διεγειρόμαστε για τους αγώνες. Επειδή και οι δρομείς το ίδιο κάνουν· όταν πλησιάζουν στο τέλος του δρόμου και πρόκειται να λάβουν το έπαθλο, τότε αναθαρρούν και εντείνουν περισσότερο τον αγώνα τους. Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε: Τώρα η σωτηρία μας είναι πιο κοντά παρά όταν πιστέψαμε. Η νύχτα προχώρησε, και η ημέρα πλησίασε.

Διότι και εμείς έχουμε νυμφευθεί έναν Νυμφίο, ο οποίος ζητά να αγαπάται από εμάς σε τέτοιο βαθμό, ώστε όχι μόνο τα επίγεια και αυτά τα μικρά και ευτελή πράγματα, αλλά και την ίδια μας την ψυχή να απαρνούμαστε για χάρη του, όταν παραστεί ανάγκη. Επειδή, λοιπόν, πρέπει πλέον να αναχωρήσουμε για εκεί, ας απαλλάξουμε τους εαυτούς μας από τις ευτελείς φροντίδες. Διότι, εάν επρόκειτο να μεταφερθούμε από μια φτωχική οικία σε ένα βασίλειο, δεν θα νοιαζόμασταν για τα κεραμίδια, τα ξύλα, τα έπιπλα και την υπόλοιπη φτώχεια του σπιτιού. Ας μη μεριμνούμε, λοιπόν, ούτε και τώρα για τα επίγεια· διότι ο καιρός μας καλεί ήδη προς τον ουρανό, όπως ακριβώς έλεγε και ο μακάριος Παύλος γράφοντας στους Ρωμαίους: «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πιο κοντά σε εμάς παρά τότε που πιστέψαμε· η νύχτα προχώρησε και η ημέρα πλησίασε». Και πάλι: «Εδώ, στο εξής, ο καιρός είναι περιορισμένος, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν». Σε τι χρειάζεται, λοιπόν, ο γάμος σε εκείνους που δεν πρόκειται να απολαύσουν τον γάμο, αλλά θα βρεθούν στην ίδια κατάσταση με όσους δεν έχουν; Σε τι χρειάζονται, επομένως, τα χρήματα, τι τα κτήματα, και τι οι βιοτικές μέριμνες, από τη στιγμή που η χρήση τους είναι πλέον άκαιρη και παράκαιρη;

Δεν είπε απλώς, εκπληρώνεται, αλλά ανακεφαλαιώνεται· δηλαδή, συνοπτικά και εν συντομία ολοκληρώνεται όλο το έργο των εντολών. Διότι η αγάπη είναι και αρχή και τέλος της αρετής. Στο: «Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου· η αγάπη δεν κάνει κακό στον πλησίον· επομένως, πλήρωμα του νόμου είναι η αγάπη». Δεν ζητά απλώς αγάπη, αλλά την εντεταμένη. «Και τούτο, γνωρίζοντας τον καιρό, ότι είναι πλέον ώρα να εγερθούμε από τον ύπνο». Επειδή παρήγγειλε όλα όσα έπρεπε, τους παρακινεί και πάλι προς την εργασία των αγαθών έργων λόγω του κατεπείγοντος.

Διότι, λέει, ο καιρός της κρίσεως βρίσκεται προ των πυλών. «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πλησιέστερα σε εμάς παρά τότε που πιστέψαμε». Επειδή ήταν φυσικό στην αρχή να είναι πιο ένθερμοι, καθώς ο πόθος τους βρισκόταν σε ακμή, ενώ με την πάροδο του χρόνου ο ζήλος τους να γίνει πιο αδύναμος, λέει ότι πρέπει να κάνουν το αντίθετο, δηλαδή να μη χαλαρώνουν καθώς περνά ο χρόνος, αλλά μάλλον να ακμάζουν. Διότι, όσο περισσότερο πλησιάζει ο Βασιλιάς, τόσο περισσότερο πρέπει να προετοιμάζονται, επειδή και τα βραβεία είναι κοντά. Αφού και οι δρομείς αυτό ακριβώς κάνουν: όταν φτάνουν προς το τέλος του αγώνα και πρόκειται να λάβουν το βραβείο, τότε κινητοποιούνται περισσότερο. «Η νύχτα προχώρησε, και η ημέρα πλησίασε.

Του ιδίου: και τούτο γνωρίζοντας τον καιρό, ότι είναι πλέον ώρα να εγερθείτε από τον ύπνο. Καιρό ονομάζει την εποχή του ευαγγελικού κηρύγματος, και ότι πρέπει όσοι πίστεψαν και δικαιώθηκαν, για τη διαφύλαξη της δικαίωσης που προέρχεται από την πίστη και τη χάρη, να προσκολλώνται με προθυμία στις αρετές, και όσοι κοιμούνται εξαιτίας της μη εφαρμογής των εντολών και διατηρούν τον νου αδρανή απέναντι στα πνευματικά και τα θεία, να εξεγερθούν ως προς την καρδιά και να κρατούν τον νου σε εγρήγορση προς τα ουράνια και νοητά κάλλη, έχοντας αποκοιμίσει κάθε αίσθηση ως προς τα αισθητά, ώστε να μπορούμε να λέμε σύμφωνα με τον Σολομώντα: «εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί».

Από αυτό είναι προφανές ότι κανένας από τους δύο δεν προξενεί κακό στον πλησίον. Έπειτα, ακολουθεί επαναληπτικό συμπέρασμα: «πλήρωμα λοιπόν του νόμου είναι η αγάπη», αντί του να πει: αληθινά λοιπόν και δίκαια είπα ότι «αυτός που αγαπά τον άλλον έχει εκπληρώσει τον νόμο». (Ρωμ. 13,11-12) «Και τούτο [να πράττετε], επειδή γνωρίζετε τον καιρό». Αυτό συνδέεται με τα προηγούμενα και αναφέρεται σε εκείνα, αποτελώντας μάλλον επίταση και εκφράζοντας προτροπή για όσα έχουν λεχθεί. Και σε ποια προηγούμενα; Στο «κάθε ψυχή ας υποτάσσεται στις ανώτερες εξουσίες», και «αποδώστε σε όλους τις οφειλές», και «να μην οφείλετε σε κανέναν τίποτα παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Αυτά λοιπόν, λέει, να τα πράττετε και εξαιτίας όσων προειπώθηκαν και κυρίως εξαιτίας αυτού. Εξαιτίας ποιου πράγματος; Επειδή «γνωρίζετε τον καιρό», ότι δηλαδή ο χρόνος της ζωής μας έχει συντομευθεί, και οφείλουμε, έστω και αν κοιμόμασταν αδρανείς, τουλάχιστον τώρα «να εγερθούμε από τον ύπνο». Διότι είναι φανερό ότι τώρα βρισκόμαστε πιο κοντά στο τέλος της ζωής μας απ' ό,τι «όταν πιστέψαμε». Και ονομάζει «σωτηρία» το τέλος της ζωής, διότι τότε αποκαλύπτεται περισσότερο στους αξίους η σωτηρία και η απόλαυση. Γι' αυτό και την ονομάζει «ημέρα», επειδή προσφέρει ευφροσύνη και φωτίζει και φανερώνει όσα προηγουμένως παρέμεναν στην άγνοια ως προς την βιωματική εμπειρία και την απόλαυση, και γίνονταν ορατά μόνο μέσω της ελπίδας.