Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:11

Και πάλι από το άλλο μέρος θα αντικρίσουμε να φανερώνονται οι φοβερές κολάσεις. Ανάμεσα δε σε αυτά κάθε φυλή και κάθε πνοή ανθρώπων, από τον πρωτόπλαστο Αδάμ έως τον τελευταίο που γεννήθηκε από όλους, και όλους με τρόμο να κλίνουν το γόνυ και να προσκυνούν πέφτοντας με το πρόσωπο, σύμφωνα με το γεγραμμένο: Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι σε εμένα θα κλίνει κάθε γόνυ.

Τότε θα εκπληρωθεί ο γεγραμμένος λόγος: ζω εγώ, λέει ο Κύριος, και σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνατο επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει. Τότε, αγαπητοί μου αδελφοί, όλη η ανθρωπότητα θα στέκεται ανάμεσα στη βασιλεία και στην κρίση, ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, ανάμεσα στη χαρά και στην οδύνη· και όλοι θα κοιτάζουν κάτω, χωρίς να σηκώνουν το βλέμμα μπροστά τους, καθώς θα παρίστανται στο βήμα, θα ανακρίνονται και θα εξετάζονται αυστηρά, και προπάντων όσοι έζησαν με αμέλεια. Και βλέποντας αυτά, θα θυμηθούν όλες τις πράξεις τους.

Ω, πόσα δάκρυα χρειαζόμαστε για εκείνη την ώρα, την οποία τώρα παραμελούμε! Διότι μέσω των δακρύων και των ελεημοσυνών μπορούμε να εξαλείψουμε τα καταγεγραμμένα παραπτώματα. Ω, πόσο θα αναστενάξουμε και πικρά θα κλάψουμε, όταν θα αντικρίσουμε την άρρητη βασιλεία των ουρανών! Και πάλι, από την άλλη πλευρά, θα δούμε να φανερώνονται οι φοβερές κολάσεις· και ανάμεσα σε αυτά, ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, από τον πρωτόπλαστο Αδάμ έως και τον τελευταίο που γεννήθηκε, να προσκυνούν όλοι με το πρόσωπο στη γη! Τότε θα εκπληρωθεί ο γραμμένος λόγος: Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, και σε εμένα θα λυγίσει κάθε γόνατο. Και πάλι λέγει ο Απόστολος: Στο όνομα του Ιησού Χριστού θα λυγίσει κάθε γόνατο επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν του Θεού Πατρός. Αμήν.

Για τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και στο χωρίο: «Όλοι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, και ο καθένας θα δώσει λόγο στον Θεό για τον εαυτό του.» αʹ. Νόμιζα πως σας είχα πει κάποια μεγάλα και υπερφυή πράγματα την προηγούμενη ημέρα· διότι πράγματι ήταν από τη φύση τους μεγάλα και ξεπερνούσαν κάθε λόγο. Όμως, αυτά που λέχθηκαν σήμερα υπερέχουν τόσο πολύ έναντι εκείνων, όσο υπερείχαν εκείνα σε σχέση με τα δικά μας. Αν και δεν πίστευα ότι θα μπορούσε κάτι να τα ξεπεράσει· ωστόσο, όταν επακολούθησαν τα σημερινά αναγνώσματα, φάνηκαν πολύ πιο λαμπρά από εκείνα.

Ποια είναι, λοιπόν, αυτά που αναγνώσθηκαν σήμερα; Ότι όλοι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού· διότι είναι γραμμένο: «Ζω εγώ, λέει ο Κύριος, και σε εμένα θα καμφθεί κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα εξομολογηθεί στον Θεό». Επομένως, ο καθένας από εμάς θα δώσει λόγο για τον εαυτό του στον Θεό. Πρόσεξε, δεν είπε απλώς «θα προσκυνήσει ο καθένας», αλλά και «θα εξομολογηθεί ο καθένας», δηλαδή, θα λογοδοτήσει για τα πεπραγμένα του. Να βρίσκεσαι λοιπόν, άνθρωπε, πάντοτε σε εγρήγορση, βλέποντας τον κοινό Δεσπότη να κάθεται πάνω στο βήμα, και μην κατασχίζεις και μη διαιρείς την Εκκλησία, αποκόπτοντας τον εαυτό σου από τη χάρη· διότι ο Χριστός θα ζητήσει λόγο και από εσένα και από ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Και για να μη φανεί ότι τα λέει αυτά επίτηδες για να μας φοβίσει, σύμφωνα με την προκείμενη συνάφεια παραμένει πάλι στο ίδιο θέμα, λέγοντας: «Ας μην κρίνουμε, λοιπόν, πλέον ο ένας τον άλλον, αλλά αυτό μάλλον να κρίνετε, το να μη θέτει κανείς πρόσκομμα ή σκάνδαλο στον αδελφό του».

Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο θέμα. Διότι όλοι, λέει, θα παραστούμε στο βήμα του Χριστού και θα δώσουμε λόγο στον Θεό. Τι λοιπόν θα κάνουμε εμείς, που με τη θέλησή μας παραδίδουμε τους εαυτούς μας στις αμαρτίες; Ποια παρηγοριά θα έχουμε; Ποια ανακούφιση; Πώς θα εξευμενίσουμε τον φοβερό Κριτή; Με πόση ντροπή θα γεμίσουμε, όταν θα βλέπουμε μπροστά στα μάτια μας τις ασέβειές μας; Όμως, εάν θελήσουμε τώρα να εγερθούμε προς εκείνα που είναι αρεστά στον Θεό, θα μπορέσουμε και όλες τις αμαρτίες να απονίψουμε, και εκείνα τα φοβερά κριτήρια να αποφύγουμε. Αυτό δε θα συμβεί, εάν μνημονεύουμε συνεχώς την αναχώρηση του σώματός μας από αυτόν τον κόσμο. Διότι, λέει, να θυμάσαι τα έσχατά σου, και στον αιώνα δεν πρόκειται να αμαρτήσεις. Έπειτα, ας αναλογιζόμαστε το φοβερό βήμα του Χριστού, ενώπιον του οποίου όλα είναι γυμνά και εκτεθειμένα στα μάτια Του, όσα έγιναν με λόγο, με έργο και με σκέψη· έπειτα τον ποταμό του πυρός, τον άλυτο δεσμό, το αφεγγές σκοτάδι, τον βρυγμό των οδόντων, το ιοβόλο σκουλήκι, την ημέρα εκείνη, που θα είναι οδυνηρή για τους αμαρτωλούς, αλλά λαμπρή και γλυκιά για εκείνους που επιτέλεσαν έργα δικαιοσύνης.

Και φαίνεται μεν ότι τα τοποθετεί στην ίδια μοίρα, αλλά από τα λεγόμενά του αποδεικνύει ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ τους. Και πρώτον μεν, με την προσωνυμία του αδελφού καταλύει τη φιλονικία, έπειτα δε και με την υπενθύμιση εκείνης της φοβερής ημέρας. Διότι, αφού είπε: «Γιατί εξουθενώνεις τον αδελφό σου;», πρόσθεσε: «Επειδή όλοι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού». Και φαίνεται πάλι ότι επιτιμά τον πιο τέλειο λέγοντας αυτά, αλλά συγκλονίζει τη διάνοια εκείνου που ιουδαΐζει, όχι μόνο προκαλώντας του ντροπή από τη γενόμενη ευεργεσία, αλλά και προκαλώντας του φόβο από τη μέλλουσα κόλαση. «Διότι όλοι», λέει, «θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού. Επειδή έχει γραφτεί: Ζω εγώ, λέει ο Κύριος, και ενώπιόν μου θα λυγίσει κάθε γόνατο, και κάθε γλώσσα θα εξομολογηθεί στον Θεό». Άρα, λοιπόν, καθένας από εμάς θα δώσει λόγο για τον εαυτό του στον Θεό. Είδες πώς πάλι συγκλονίζει τη διάνοιά του, ενώ φαίνεται ότι επιπλήττει τον άλλον; Διότι κάτι τέτοιο υπονοεί, σαν να έλεγε: «Τι σε νοιάζει; Μήπως πρόκειται να τιμωρηθείς εσύ για λογαριασμό του;» Όμως δεν το είπε έτσι, αλλά το υπονόησε, διατυπώνοντάς το πιο πράα και λέγοντας: «Διότι όλοι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού».

Διότι και αυτός και εκείνος ευχαριστούν τον Θεό. «Διότι κανείς από εμάς δεν ζει για τον εαυτό του και κανείς δεν πεθαίνει για τον εαυτό του. Επειδή, είτε ζούμε, για τον Κύριο ζούμε· είτε πεθαίνουμε, για τον Κύριο πεθαίνουμε· επομένως, είτε ζούμε είτε πεθαίνουμε, του Κυρίου είμαστε. Διότι για τον σκοπό αυτόν ο Χριστός πέθανε και αναστήθηκε, για να γίνει Κύριος και των νεκρών και των ζώντων. Εσύ, όμως, γιατί κρίνεις τον αδελφό σου; Ή εσύ γιατί εξουθενώνεις τον αδελφό σου; Διότι όλοι θα παρασταθούμε μπροστά στο βήμα του Θεού. Επειδή είναι γραμμένο: Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, και σε εμένα θα λυγίσει κάθε γόνατο, και κάθε γλώσσα θα δοξολογήσει τον Θεό. Άρα, λοιπόν, καθένας από εμάς θα δώσει λόγο για τον εαυτό του στον Θεό· ας μην κρίνουμε, λοιπόν, πλέον ο ένας τον άλλον.» Σαφέστερα δήλωσε ότι αυτός που ζει σύμφωνα με τον νόμο δεν μπορεί να ζει για τον Χριστό. «Αλλά να κρίνετε μάλλον αυτό: να μην βάζετε πρόσκομμα ή σκάνδαλο στον αδελφό.» Αυτό μπορεί να αρμόζει και στους δύο, και στον τέλειο, που σκανδαλίζεται με την τήρηση των διατάξεων περί των τροφών, και στον ατελή, που προσκόπτει εξαιτίας της σφοδρής επίπληξης. «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτα δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο, για εκείνον είναι ακάθαρτο. Διότι, εάν ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας κάποιου φαγητού, δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη.» Αφού πρώτα επέπληξε αυτόν που κρίνει τον αδελφό του, τότε πλέον αποφαίνεται και επί του δογματικού ζητήματος. «Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός.»

Ας μην επεκταθεί, λοιπόν, η γάγγραινα. Διότι ο Θεός σε ολόκληρη την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη τα αναιρεί αυτά με ακρίβεια, λέγοντας: «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις και αυτόν μόνο θα λατρέψεις», και λέγοντας: «Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, και σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνατο». Δεν μπορούμε λοιπόν να δουλεύουμε σε δύο κυρίους, σε ζωντανό και σε νεκρό. Διότι λέει, είναι επικατάρατος αυτός που θα προσκυνήσει το κτίσμα αντί για τον Κτίστη. Διότι αυτός τα περιέχει όλα και δεν περιέχεται από κανέναν. Αν, λοιπόν, ο λόγος του αφορούσε απλώς τα είδωλα, κάθε Χριστιανός θα συνηγορούσε και θα συμφωνούσε μαζί του. Επειδή όμως φλυαρεί εναντίον των ιερών συμβόλων της θείας οικονομίας, μέσω της οποίας έχει εξαφανιστεί κάθε είδωλο και έχει καταργηθεί όλη η δύναμη και η λατρεία του διαβόλου που επικρατούσε παλαιότερα, και επειδή τα πάντα έχουν συγχυστεί μέσα του και δεν υπάρχει καμία διάκριση αγίου και βέβηλου στα μάτια του άφρονα, θεωρώντας αυτά ως άσημες και άναρθρες φωνές ανθρώπων μεθυσμένων, μανιακών, λυσσασμένων, που βακχεύονται, που βρίσκονται σε έκσταση και δαιμονίζονται, θα αποφύγουμε να πούμε κάτι περισσότερο. Διότι πού έχει ακουστεί ή γραφτεί στην Παλαιά και την Νέα Διαθήκη ότι καταργείται η εικόνα του Χριστού ή των αγίων; Επιπλέον, ο άφρονας αγνοεί και τη διαφορά της προσκυνήσεως. Ας έρθουμε, λοιπόν, στη συνέχεια να εξετάσουμε και τα επόμενα από τα δυσφημήματα και τα ανοητήματά του. Διότι ακολουθεί η παράθεση ενός χωρίου από την επιστολή του Επιφανίου, δήθεν, προς τον βασιλιά Θεοδόσιο.

Ρωμ. 14,6-13 «Εκείνος που φρονεί την ημέρα, για τον Κύριο τη φρονεί, και εκείνος που δεν φρονεί την ημέρα, για τον Κύριο δεν τη φρονεί». Αυτό είναι φανερό από όσα προείπαμε ότι δηλαδή αυτό εννοεί, ότι εκείνος που κρίνει και θεωρεί καλό να τρώει καθημερινά, για τον Κύριο το φρονεί, δηλαδή εν Κυρίῳ το θεωρεί αυτό, δηλαδή για χάρη του Κυρίου το πράττει· και εκείνος που δεν το κρίνει αυτό ούτε θεωρεί ότι είναι καλό να τρώει καθημερινά, για χάρη του Κυρίου κρίνει και θεωρεί ότι αυτό είναι καλό· διότι αυτά ειπώθηκαν από αυτόν ως αιτιολόγηση του «ο καθένας ας είναι απόλυτα πεπεισμένος στον δικό του νου». Πώς το λες αυτό, Παύλε; Καλώς το είπα, απαντά, επειδή και αυτός που νηστεύει παραπάνω από μία ημέρα και αυτός που τρώει καθημερινά, το πράττουν για να είναι αρεστοί στον Κύριο, και δεν πρέπει καθόλου να κατακρίνουν ο ένας τον άλλον για το ζήτημα αυτό. Έπειτα επαυξάνει την αιτιολογία και λέει: διότι και εκείνος που τρώει «ευχαριστεί» τον Θεό όταν τρώει, επειδή έδωσε στους ανθρώπους τα μέσα και τη συντήρηση της ζωής, και εκείνος που νηστεύει ευχαριστεί, επειδή έδωσε στους ανθρώπους καρτερία και υπομονή και τρόπους με τους οποίους μπορεί κάποιος να κατανικήσει τα πάθη της σάρκας. Ενώ όποιος νηστεύει ή τρώει με άλλον τρόπο είναι κατακριτέος, όπως ακριβώς συμβαίνει σε κάποιες από τις αιρέσεις.

Πώς θα πορευτούμε εκείνη τη μακρά και απέραντη οδό, χωρίς να έχουμε αποκτήσει τα εφόδιά της; Πώς θα παρασταθούμε στο βήμα του Χριστού, ενώπιον του οποίου «θα κάμψει κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα εξομολογηθεί», έχοντας πονηρή συνείδηση; Επομένως, είναι αναπόφευκτο να αποπεμφθούμε εκεί, όπου το πυρ δεν σβήνει και ο σκώληκας δεν πεθαίνει· εκεί όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων.