Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:17

Τον προαναφερθέντα χρόνο της χιλιετίας, ορισμένοι –δεν γνωρίζω πώς– τον εξέλαβαν ως τα τριάμισι έτη από το βάπτισμα του Χριστού μέχρι την ανάληψή Του στους ουρανούς, μετά τα οποία υπέθεσαν ότι λύθηκε ο διάβολος. Άλλοι πάλι ισχυρίστηκαν ότι μετά τη συμπλήρωση των έξι χιλιάδων ετών, η πρώτη ανάσταση των νεκρών δίδεται μόνο στους αγίους, ώστε σε αυτήν τη γη, όπου επέδειξαν την καρτερία τους, να απολαύσουν τρυφή και δόξα για χίλια έτη, και έπειτα από αυτό να γίνει η καθολική ανάσταση, όχι μόνο των δικαίων, αλλά και των αμαρτωλών. Το ότι, βεβαίως, τίποτα από αυτά δεν έχει γίνει αποδεκτό από την Εκκλησία, είναι περιττό να το αναφέρουμε. Εμείς, επομένως, ακούγοντας τον Κύριο να λέει προς τους Σαδδουκαίους ότι οι δίκαιοι θα είναι «ως άγγελοι του Θεού στον ουρανό», και τον Απόστολο να αναφέρει ότι «η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση», εκλάβαμε τη χιλιετία ως τον χρόνο του ευαγγελικού κηρύγματος. Διότι, όπως έχει γραφτεί προηγουμένως, δεν υπάρχει ανάγκη να νοήσουμε τα χίλια ως αυτόν τον συγκεκριμένο αριθμό.

Διότι, όπως για εκείνους που είναι τέλειοι στον νου, υπάρχει από τη φύση Του ένας Θεός και κανένας άλλος εκτός από Αυτόν, αλλά ούτε υπάρχει κάποιο είδωλο στον κόσμο, και έχει θεωρηθεί ως μηδέν και το ειδωλόθυτο· διότι εκείνος που δεν αναγνωρίζει είδωλο, πώς θα υπολόγιζε το ειδωλόθυτο; Για όσους όμως νομίζουν ότι υπάρχουν πολλοί θεοί, θα υπάρχει οπωσδήποτε και ειδωλόθυτο. Έτσι, και για εκείνους που έχουν πιστέψει ότι όσα προέρχονται από τον Θεό δεν είναι βέβηλα αλλά καθαρά, απολύτως τίποτα δεν είναι ακάθαρτο εκ φύσεως· και η χρήση των βρωμάτων αφήνεται οπωσδήποτε στην ελεύθερη εξουσία τους. Για όσους όμως δεν έχουν φτάσει ακόμη σε αυτή την κρίση, δεν είναι ακόμη καθαρά σύμφωνα με ό,τι οι ίδιοι θεωρούν ορθό, αλλά ακάθαρτα, επειδή ο νους τους χωλαίνει κάπως ως προς την αλήθεια. <Ας μη βλασφημείται, λοιπόν, το αγαθό σας· διότι δεν> Ας μην υπερηφανεύεται η λαμπρότητα εκείνων που προοδεύουν εις βάρος των αδυνάτων, και ας μη βλασφημείται από κανέναν το αγαθό σας, δηλαδή αυτό που είναι αξιοθαύμαστο στην πίστη· διότι τα κατορθώματα της θεάρεστης πολιτείας δεν επιτυγχάνονται μέσω της βρώσης, ούτε είναι θεοσεβής και άξιος της βασιλείας των ουρανών ένας τέτοιος άνθρωπος αν τρώει χωρίς διάκριση τα παρατιθέμενα, αλλά εκείνος που συγκαταβαίνει στην αδυναμία των αδύναμων αδελφών και απέχει.

Για τον λόγο αυτό, ο σοφότατος Παύλος, το μέγα δοχείο της γνώσεως, ευαγγελιζόμενος σε εμάς τη μέλλουσα τρυφή των πρώτων δικαίων από τη δική του βεβαιότητα, λέγει τα εξής: Η βασιλεία των ουρανών δεν είναι βρώση και πόση, αλλά δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά εν Αγίω Πνεύματι, τα οποία αποτελούν τον καρπό της τέλειας αγάπης. Επομένως, εκείνοι που προκόβουν προς την τελειότητα μπορούν να γεύονται αυτήν διαρκώς εδώ στη γη, όμως κανείς δεν μπορεί να την αποκτήσει τέλεια, παρά μόνο όταν καταποθεί ολοκληρωτικά το θνητό από τη ζωή. {91.} Κάποιος από εκείνους που αγαπούν τον Κύριο με αχόρταγη διάθεση μου διηγήθηκε ότι, επειδή επιθύμησα να γνωρίσω συνειδητά την αγάπη του Θεού, ο Αγαθός Θεός μου το παραχώρησε αυτό με πολλή αίσθηση και βεβαιότητα, και τόσο πολύ, λέει, αισθάνθηκα αυτήν την ενέργεια, ώστε η ψυχή μου βιαζόταν τότε με ανεκλάλητη χαρά και αγάπη να βγει από το σώμα και να αναχωρήσει προς τον Κύριο, και να ξεχάσει, τρόπον τινά, τον τρόπο αυτής της πρόσκαιρης ζωής. Εκείνος δε που έχει αποκτήσει εμπειρία αυτής της αγάπης, ακόμη και αν υβριστεί ή ζημιωθεί μύριες φορές από κάποιον, διότι συμβαίνει να κατέχει ακόμη κάτι τέτοιο όποιος πρόκειται να υποστεί δοκιμασίες, δεν οργίζεται εναντίον του, αλλά παραμένει τρόπον τινά προσκολλημένος ακόμη και στην ψυχή εκείνου που τον ύβρισε ή τον ζημίωσε. Αναφλέγεται δε μόνο εναντίον εκείνων οι οποίοι είτε στρέφονται κατά των φτωχών, είτε, όπως λέει η Γραφή, λαλούν αδικία κατά του Θεού, είτε ζουν με οποιονδήποτε άλλον πονηρό τρόπο.

«Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο», αυτός είναι ο λόγος του αληθινού Λόγου· δεν τρέφεται με άρτο η αρετή, ούτε με τα κρέατα αποκτά ευεξία και αναπτύσσεται η δύναμη της ψυχής. Με άλλα εδέσματα τρέφεται και ισχυροποιείται ο υψηλός βίος: τροφή του αγαθού είναι η σωφροσύνη, άρτος η σοφία, προσφάγιο η δικαιοσύνη, ποτό η απάθεια, και ηδονή όχι αυτή του σώματος, όπως είναι η προσκόλληση στις σαρκικές επιθυμίες, αλλά εκείνη της οποίας το όνομα και το έργο είναι η ευφροσύνη. Διότι γι' αυτόν τον λόγο έδωσε αυτήν την ονομασία στη διάθεση που γεννιέται στην ψυχή προς το καλό, επειδή η κατάσταση αυτή παράγεται στη διάνοια από το να φρονεί κανείς ορθά. Πρέπει, λοιπόν, και εδώ να διδαχθούμε όσα ακούσαμε και από τον Απόστολο, ότι δηλαδή η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση, αλλά δικαιοσύνη και απάθεια και μακαριότητα. Όσα, αντιθέτως, επιδιώκουν οι άνθρωποι χάριν της σωματικής απόλαυσης, αποτελούν επιδίωξη των αμαρτωλών και περισπασμό της ψυχής, η οποία κατακρημνίζεται από τα άνω προς τα κάτω, και της οποίας όλος ο χρόνος της διαβίωσης σε αυτόν τον βίο αναλώνεται στη μέριμνα της προσθήκης και της συσσώρευσης αγαθών. Επομένως, εκείνος που θεωρεί αυτά ως αγαθό ενώπιον του Θεού βρίσκεται σε άγνοια, εφόσον ορίζει το αγαθό μέσα στη ματαιότητα.

Αλλά ίσως ντρέπεται κάποιος για το ότι η ζωή μας συντηρείται μέσω της τροφής, σε ομοιότητα με τα άλογα ζώα, και για τον λόγο αυτόν θεωρεί ανάξιο το να νομίζεται ο άνθρωπος ότι έχει πλαστεί κατ' εικόνα Θεού. Ας ελπίζει, όμως, ότι κάποτε στην προσδοκώμενη ζωή θα δοθεί στη φύση η απαλλαγή από αυτήν τη λειτουργία. Διότι, όπως λέει ο Απόστολος, η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση· ούτε ο Κύριος διακήρυξε ότι ο άνθρωπος θα ζήσει μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. Αλλά και εφόσον η ανάσταση μας υποδεικνύει έναν βίο ισάγγελο, και επειδή στους αγγέλους δεν υπάρχει η λήψη τροφής, αποτελεί επαρκή πεποίθηση το ότι θα απαλλαγεί από μια τέτοια λειτουργία ο άνθρωπος, ο οποίος πρόκειται να ζήσει καθ' ομοίωσιν των αγγέλων.

Εσύ όμως γνωρίζεις ότι εξαιτίας ενός φαγητού τον καταστρέφεις στα πιο σημαντικά ζητήματα, και ωστόσο συνεχίζεις να φιλονικείς, και εκείνον που ο Χριστός θεώρησε τόσο πολύτιμο, εσύ τον θεωρείς τόσο καταφρονητέο, και εκείνον που Εκείνος αγάπησε, εσύ τον ατιμάζεις; Και Εκείνος δεν πέθανε μόνο για χάρη κάποιου ασθενούς στην πίστη, αλλά ακόμη και για χάρη του εχθρού· εσύ όμως δεν ανέχεσαι να απέχεις από φαγητά ούτε καν για τον ασθενή; Και ο μεν Χριστός επέδειξε το μέγιστο, εσύ όμως δεν κάνεις ούτε το ελάχιστο; Καίτοι Εκείνος μεν είναι ο Δεσπότης, ενώ εσύ είσαι αδελφός. Αυτά τα λόγια είναι ικανά να συνετίσουν και εκείνον· διότι αποδεικνύουν ότι είναι μικρόψυχος, και ενώ έχει απολαύσει μεγάλες δωρεές από τον Θεό, δεν ανταποδίδει ούτε τις μικρές. Ας μη βλασφημείται, λοιπόν, το αγαθό σας· διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση. Ως «αγαθό» εδώ εννοεί ή την πίστη, ή τη μελλοντική ελπίδα των ανταμοιβών, ή την τέλεια ευσέβεια. Διότι, λέει, όχι μόνο δεν ωφελείς τον αδελφό σου, αλλά γίνεσαι η αιτία να βλασφημείται και το ίδιο το δόγμα, και η χάρη του Θεού, και η δωρεά Του. Επειδή, όταν μαλώνεις, όταν φιλονικείς, όταν τον λυπείς, όταν προκαλείς σχίσματα στην Εκκλησία, όταν χλευάζεις τον αδελφό και τρέφεις έχθρα απέναντί του, οι εκτός της Εκκλησίας βλασφημούν· με αποτέλεσμα από όλο αυτό όχι μόνο να μην επιτυγχάνεται απολύτως τίποτα, αλλά να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Διότι το δικό σας αγαθό είναι η αγάπη, η φιλαδελφία, το να είστε ενωμένοι, το να είστε συνδεδεμένοι, το να ζείτε με ειρήνη, το να ζείτε με επιείκεια. Έπειτα, διαλύοντας πάλι τον φόβο του ενός και τη φιλονικία του άλλου, λέει: «Διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση». Μήπως, άραγε, πρόκειται να ευδοκιμήσουμε από αυτά; Όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Ούτε εάν φάμε, περισσεύουμε, ούτε εάν δεν φάμε, υστερούμε». Και δεν έχει καν ανάγκη από επιχειρηματολογία, αλλά αρκείται στην απόφανση. Αυτό που εννοεί είναι το εξής: Μήπως, εάν φας, αυτό σε εισάγει στη βασιλεία; Γι' αυτό και ελέγχοντάς τους, επειδή υπερηφανεύονταν για αυτό το πράγμα, δεν είπε μόνο «βρώση», αλλά και «πόση». Ποια είναι, λοιπόν, εκείνα που μας εισάγουν σε αυτήν; Η δικαιοσύνη και η ειρήνη και η χαρά, δηλαδή ο ενάρετος βίος, η ειρήνη προς τον αδελφό, στην οποία εναντιώνεται αυτή η φιλονικία, και η χαρά που προέρχεται από την ομόνοια, την οποία καταργεί αυτή η επίπληξη.

Αυτά δε δεν τα έλεγε μόνο στον έναν, αλλά και στους δύο· διότι ήταν κατάλληλη η περίσταση να ειπωθούν και προς τους δύο. βʹ. Έπειτα, επειδή μίλησε για ειρήνη και χαρά (καθώς υπάρχει ειρήνη και χαρά και στα πονηρά πράγματα), πρόσθεσε: «εν Πνεύματι Αγίω». Διότι εκείνος που οδηγεί τον αδελφό του στην απώλεια, και την ειρήνη ανέτρεψε και τη χαρά, και αδίκησε περισσότερο από εκείνον που αρπάζει χρήματα· και το χειρότερο μάλιστα είναι ότι άλλος τον έσωσε, ενώ εσύ τον αδικείς και τον οδηγείς στην απώλεια.

Ο Χριστός μεν πέθανε γι' αυτόν, λέγει· εσύ όμως δεν τιμάς τόσο τον αδελφό, ώστε ούτε καν με την αποχή από τις τροφές να εξασφαλίσεις τη σωτηρία του; «Ας μη βλασφημείται, λοιπόν, το αγαθό μας· διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση, αλλά δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά εν Αγίω Πνεύματι.» Αγαθό εδώ ονομάζει την τέλεια ευσέβεια. «Διότι εκείνος που υπηρετεί τον Χριστό ως προς αυτά, είναι ευάρεστος στον Θεό και αποδεκτός από τους ανθρώπους. Επομένως, ας επιδιώκουμε όσα συντελούν στην ειρήνη και στην αμοιβαία οικοδομή.» Διότι δεν πρόκειται να σε θαυμάσουν όλοι τόσο για την τελειότητα, λέγει, όσο για την ειρήνη και την ομόνοια.

«Και βγαίνοντας οι δούλοι εκείνοι στους δρόμους, συγκέντρωσαν όλους όσους βρήκαν, και κακούς και καλούς· και γέμισε η αίθουσα του γάμου από συνδαιτυμόνες·» και τα υπόλοιπα του χωρίου. «Τότε η βασιλεία των ουρανών παρομοιάστηκε με δέκα παρθένους, οι οποίες παίρνοντας τις λαμπάδες τους, βγήκαν για να προϋπαντήσουν τον νυμφίο,» και τα λοιπά. «Έλεγε ο Κύριος: Έτσι είναι η βασιλεία του Θεού, όπως όταν ένας άνθρωπος ρίχνει τον σπόρο στη γη, και κοιμάται, και σηκώνεται νύχτα και μέρα, και ο σπόρος βλασταίνει και ψηλώνει με τρόπο που ο ίδιος δεν γνωρίζει. Διότι από μόνη της η γη καρποφορεί, πρώτα χορτάρι, έπειτα στάχυ, έπειτα γεμάτο σιτάρι μέσα στο στάχυ. Όταν δε ωριμάσει ο καρπός, αμέσως στέλνει το δρεπάνι, επειδή έφτασε ο θερισμός. Έλεγε: Με τι να παρομοιάσω τη βασιλεία του Θεού; Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε; Είναι σαν τον κόκκο του σιναπιού, ο οποίος όταν σπαρθεί στη γη, είναι το μικρότερο από όλα τα σπέρματα που υπάρχουν πάνω στη γη, και όταν σπαρθεί, φυτρώνει και γίνεται μεγαλύτερο από όλα τα λαχανικά, και κάνει κλαδιά μεγάλα, ώστε να μπορούν να κατασκηνώνουν κάτω από τη σκιά του τα πετεινά του ουρανού.» «Μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού.» «Η βασιλεία του Θεού δεν είναι φαγητό και ποτό, αλλά δικαιοσύνη και χαρά εν Αγίω Πνεύματι.» «Η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται σε λόγια, αλλά σε δύναμη.» «Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;»

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί τροφών και των αναγκαίων για το ζην. «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έχω δώσει όλα· όμως δεν θα φάτε κρέας με το αίμα της ζωής του.» «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη.» «Τα πρωταρχικά για τη ζωή των ανθρώπων είναι το ψωμί και το νερό, το ένδυμα και η φωτιά, ο σίδηρος και το αλάτι, το σιμιγδάλι του σιταριού, το λάδι, το γάλα και το μέλι· όλα αυτά για τους ευσεβείς είναι για το καλό τους.» «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, από τα πνιγμένα ζώα και από την πορνεία· αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας από αυτά, θα πράξετε άριστα.» «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτε δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο. Εάν όμως ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας μιας τροφής, τότε δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη. Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Εκείνος που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται.» «Όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς· αντίθετα, για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτε δεν είναι καθαρό, αλλά έχει μιανθεί τόσο ο νους όσο και η συνείδησή τους.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ΄.

Και αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, καθώς συμμαρτυρεί μαζί μου η συνείδησή μου εν Πνεύματι Αγίω. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση, αλλά δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά εν Πνεύματι Αγίω. Και για να γίνει η προσφορά των εθνών ευπρόσδεκτη, αγιασμένη εν Πνεύματι Αγίω». Και στην Πρώτη προς Κορινθίους επιστολή: «σε εμάς όμως τα αποκάλυψε ο Θεός διά του Πνεύματός Του· διότι το Πνεύμα ερευνά τα πάντα, ακόμη και τα βάθη του Θεού· διότι ποιος γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνο το πνεύμα του ανθρώπου που είναι μέσα του; Έτσι και τα του Θεού κανείς δεν τα γνωρίζει, παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού· εμείς δε δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό. Και δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;». Και πάλι, «Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που είναι μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί· αλλά λουστήκατε, αλλά αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και με το Πνεύμα του Θεού μας. Και κανείς δεν μπορεί να ονομάσει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω. Και έγινε ο πρώτος άνθρωπος, ο Αδάμ, ψυχή ζωντανή· ο έσχατος Αδάμ Πνεύμα ζωοποιό». Και στη Δεύτερη επιστολή, «εκείνος δε που μας στηρίζει μαζί με εσάς στον Χριστό, και μας έχρισε, είναι ο Θεός, ο οποίος και μας σφράγισε, και έδωσε τον αρραβώνα του Πνεύματος στις καρδιές μας.

Ρωμ. 14,16-17 〈Ας μην βλασφημείται, λοιπόν, το αγαθό σας. Διότι είναι αγαθό〉 το να μην κάνει κανείς διακρίσεις στα φαγητά επειδή είναι στηριγμένος στην πίστη, όμως όταν ερίζετε και φιλονικείτε έντονα με εκείνους που κάνουν διακρίσεις, γίνεστε αιτία να βλασφημείται το αγαθό σας. Διότι εκείνοι, όταν ελέγχονται, ωθούνται στο να σας πουν ότι δεν το κάνετε αυτό εξαιτίας της πίστης σας, αλλά για να ικανοποιήσετε την κοιλιά σας. Εάν, λοιπόν, δεν έπρεπε να απέχετε από τη σχετική έριδα για κανέναν άλλο λόγο, έστω και μόνο αυτό, δηλαδή το να μην βλασφημείται το αγαθό σας, είναι αρκετό για να σας πείσει να σταματήσετε την έριδα, καταλήγοντας σε αγάπη και ομόνοια. Διότι με αυτόν τον τρόπο δεν παραμελεί κανείς τα ζητήματα της πίστης, αλλά τα τιμά, αποτρέποντας τις βλασφημίες εναντίον της. Είναι, άλλωστε, πιθανό και κάποιοι από τους έξω, ακούγοντας αυτές τις έριδες, να περιγελούν, να χλευάζουν και να βλασφημούν τα έργα των Χριστιανών.

Γι' αυτό, σε όλα θα ήταν καλύτερο, αντί να ερίζετε για τα επουσιώδη, να ομονοείτε για τα ουσιώδη και, εναρμονισμένοι μέσω της αγάπης, να αποκόπτετε κάθε αφορμή για διαβολή και βλασφημία· διότι αυτά είναι που εισάγουν στη βασιλεία των ουρανών, η εν πίστει και ειρήνη και η εν Αγίω Πνεύματι χαρά και η δικαιοσύνη. Με το να πει: «διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση», δείχνει ότι η φιλονικία τους για τα φαγητά ήταν σφοδρότατη και πέρα από κάθε μέτρο, και υπονοεί πως, αν η βασιλεία του Θεού ήταν βρώση και πόση, δεν θα μπορούσατε να είχατε αγωνιστεί περισσότερο. Συγχρόνως όμως το αναφέρει και προς συνετισμό τους, ότι, αν για αυτά τα πράγματα ενεργείτε έτσι, τι πρέπει να πράττετε για τη δικαιοσύνη, την ειρήνη και την πνευματική χαρά.

Και ο Θεός της ειρήνης είθε να μας οδηγήσει και στην κυρία των ημερών, στην ανάσταση του Χριστού, και να μας αξιώσει της βασιλείας των ουρανών, όπου δεν υπάρχει «βρώση και πόση, αλλά δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά, όπως είναι γραμμένο, εν Πνεύματι Αγίω»· των οποίων είθε να μετάσχουμε πλουσιοπάροχα, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Σου λέγω, Πέτρε, δεν θα λαλήσει σήμερα πετεινός, προτού απαρνηθείς τρεις φορές ότι με γνωρίζεις.» Επειδή είπε ότι «Αλίμονο σε εκείνον που με παραδίδει», και στο μεταξύ τους δίδαξε ότι πρέπει να μετριοφρονούν· όπως ακριβώς σε αυτόν που τον παραδίδει απέδωσε το αλίμονο, έτσι αντίθετα σε αυτούς λέει ότι «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στις δοκιμασίες μου· γι' αυτό και σας ορίζω ανταμοιβές», δηλαδή, «Συμφωνώ μαζί σας, ώστε, επειδή ο Πατέρας μου μού όρισε, δηλαδή μού παραχώρησε βασιλεία, να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου». Το να τρώνε όμως και να πίνουν το είπε, όχι με την έννοια ότι θα υπάρχουν εκεί φαγητά, ούτε ότι η βασιλεία του θα είναι αισθητή. Διότι και ο ίδιος δίδαξε, με όσα είπε προς τους Σαδδουκαίους, ότι η εκεί διαβίωση είναι αγγελική, και ο Παύλος επίσης διδάσκει ότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση. Ας μην πλανάται λοιπόν κανείς ακούγοντας εδώ το «Για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου»· αλλά ας κατανοήσει ότι αυτό ελέχθη μεταφορικά, λαμβάνοντας παράδειγμα από αυτούς που τιμώνται από τους βασιλείς του κόσμου. Διότι οι ομοτράπεζοι του βασιλιά θεωρείται ότι έχουν τα πρωτεία μεταξύ όλων. Αυτό λοιπόν λέει και για τους αποστόλους, ότι θα είναι οι πιο τιμώμενοι από όλους κοντά του. Επειδή, και όταν ακούς για καθέδρες θρόνων, μην εννοείς υλικούς θρόνους, αλλά τιμή και δόξα.