Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:2

Διότι αφαίρεσε ο Κύριος τη δύναμη του άρτου και τη δύναμη του ύδατος. Υπάρχει, λοιπόν, και σε εμάς κάποια τροφή, η οποία μεν δεν παρέχει δύναμη, δεν επιτρέπει δε τον θάνατο, όπως αυτή που ετοιμάζει ο Παύλος για τους Κορινθίους, οι οποίοι είναι ακόμα νήπια εν Χριστώ. Υπάρχουν και τα λάχανα, τα οποία είναι τροφή για τους ασθενείς· υπάρχει όμως και η στερεά τροφή, η οποία είναι κατάλληλη για τους τελείους, για εκείνους που λόγω της έξης έχουν τα αισθητήριά τους γυμνασμένα στη διάκριση του καλού και του κακού. Και εάν ποτέ η Εκκλησία στερείται εκείνων που παραδίδουν δόγματα στερεά, εύρωστα και γεμάτα από τον θείο νου, αυτό είναι γνώρισμα του ότι της έχει αφαιρεθεί η δύναμη του άρτου. —Υπάρχει εξάλλου στο ύδωρ και δύναμη και αδυναμία, σύμφωνα με όσα λέει ο Κύριος: «Καθένας που πίνει από το ύδωρ αυτό, θα διψάσει πάλι· όποιος όμως πιει από το ύδωρ το οποίο Εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει στον αιώνα». Και όπως ακριβώς προσλαμβάνουμε κατά κύριο λόγο τη στερεά τροφή, ενώ την υγρή την προσλαμβάνουμε για να χρησιμεύσει ως όχημα στην ξηρά τροφή και να την καθοδηγήσει προς την απορρόφηση, έτσι θα πρέπει να συμβαίνει και με την τροφή της ψυχής: ο μεν νους αποτελεί την πρώτη και πλέον οικεία τροφή της ψυχής, ο δε λόγος, ανοίγοντας τον δρόμο για τα δόγματα μέσω της δικής του ενέργειας, απεργάζεται την πρόσληψη και αφομοίωσή τους.

Κεφάλαιο αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε. Διότι με όποια κρίση κρίνετε, θα κριθείτε. ΛΟΥΚΑΣ. Μην κρίνετε, και δεν θα κριθείτε· μην καταδικάζετε, και δεν θα καταδικαστείτε. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα, ενώ ο ασθενής στην πίστη τρώει λαχανικά. Εκείνος που τρώει ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει, και εκείνος που δεν τρώει ας μην κρίνει εκείνον που τρώει.

Και για να το δηλώσει αυτό, ο Παύλος έλεγε: «Εκείνον που ασθενεί στην πίστη να τον δέχεστε κοντά σας, χωρίς να επικρίνετε τους διαλογισμούς του»· και πάλι: «Άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα, ενώ εκείνος που ασθενεί τρώει χόρτα», υποδηλώνοντας αυτόν που ασθενεί στην πίστη. Ιδού λοιπόν, δύο είναι οι σημασίες της ασθένειας· υπάρχει και κάτι άλλο, τρίτο, το οποίο ονομάζεται ασθένεια. Ποιο είναι άραγε αυτό; Οι διωγμοί, οι επιβουλές, οι κακοήθεις επιθέσεις, οι πειρασμοί, οι συμφορές.

Κανείς ας μην θεωρήσει πάρεργο αυτόν τον κόπο, ούτε περιττή περιέργεια μια τέτοια έρευνα· διότι ο χρόνος των Επιστολών συμβάλλει σημαντικά σε όσα ερευνούμε. Διότι, όταν βλέπω να γράφει προς τους Ρωμαίους και τους Κολοσσαείς για τα ίδια θέματα, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο, παρά σε εκείνους μεν με πολλή συγκατάβαση, όπως όταν λέει: «Να δέχεστε αυτόν που ασθενεί στην πίστη, χωρίς να κατακρίνετε τους λογισμούς του· άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα, ενώ εκείνος που ασθενεί τρώει λάχανα»· προς τους Κολοσσαείς όμως δεν μιλάει έτσι για τα ίδια θέματα, αλλά με περισσότερη παρρησία: «Εάν λοιπόν», λέει, «πεθάνατε μαζί με τον Χριστό ως προς τα στοιχεία του κόσμου, γιατί, σαν να ζείτε στον κόσμο, υποτάσσεστε σε διατάξεις: Μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις; Τα οποία όλα οδηγούν στη φθορά με τη χρήση τους, και δεν έχουν καμία αξία, παρά μόνο για τον κορεσμό της σάρκας»· δεν βρίσκω καμία άλλη αιτία για αυτήν τη διαφορά, παρά μόνο τον χρόνο των γεγονότων.

Ομιλία ΚΕʹ. Εκείνον δε που ασθενεί στην πίστη να τον δέχεστε, χωρίς να κατακρίνετε τους λογισμούς του. Άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα· εκείνος όμως που ασθενεί τρώει λάχανα. αʹ. Γνωρίζω ότι σε πολλούς φαίνεται απορίας άξιο αυτό που ειπώθηκε. Γι' αυτό, είναι αναγκαίο πρώτα να εκθέσουμε την υπόθεση ολόκληρου αυτού του χωρίου, και το τι επιθυμεί να διορθώσει γράφοντας αυτά. Τι θέλει, λοιπόν, να διορθώσει; Υπήρχαν πολλοί από τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει, οι οποίοι, επειδή η συνείδησή τους δεσμευόταν από τον νόμο, ακόμη και μετά την προσέλευσή τους στην πίστη εξακολουθούσαν να τηρούν τις διατάξεις περί τροφών, καθώς δεν είχαν ακόμη το θάρρος να απομακρυνθούν τελείως από τον νόμο. Έπειτα, για να μη γίνουν εύκολα αντιληπτοί ότι απέχουν μόνο από το χοιρινό, απείχαν στη συνέχεια από κάθε είδους κρέας και έτρωγαν μόνο λάχανα, ώστε αυτό που έκαναν να φαίνεται περισσότερο ως νηστεία παρά ως τήρηση του ιουδαϊκού νόμου. Υπήρχαν πάλι άλλοι, τελειότεροι στην πίστη, που δεν τηρούσαν κανένα τέτοιο έθιμο, οι οποίοι όμως γίνονταν φορτικοί και καταπιεστικοί απέναντι σε αυτούς που τα τηρούσαν, περιπαίζοντάς τους, κατηγορώντας τους και ρίχνοντάς τους σε αποθάρρυνση.

Είδες πώς φαίνεται μεν ότι απευθύνεται σε αυτούς, ενώ τους άλλους τους επιτιμά αθόρυβα και ανεπαχθώς; Έπειτα, τοποθετώντας και τους δύο παράλληλα, τον μεν παρουσιάζει με εγκώμια, τον δε με επικρίσεις· διότι συνεχίζει λέγοντας: «Ο μεν έχει την πίστη να τρώει τα πάντα», αναδεικνύοντάς τον μέσα από την πίστη του· «ο δε ασθενής τρώει λάχανα», και αυτόν πάλι τον κατακρίνει εξαιτίας της ασθένειάς του. Έπειτα, επειδή του κατάφερε καίριο πλήγμα, τον παρηγορεί και πάλι, λέγοντας τα εξής: «Εκείνος που τρώει, ας μην εξουθενώνει εκείνον που δεν τρώει». Δεν είπε «ας τον αφήσει», δεν είπε «ας μην τον εγκαλεί», δεν είπε «ας μην τον διορθώνει», αλλά «ας μην τον χλευάζει, ας μην τον αποστρέφεται», δείχνοντας ότι έπρατταν κάτι που ήταν άξιο μεγάλου γέλιου. Για τον άλλον όμως δεν εκφράστηκε έτσι, αλλά πώς; «Εκείνος που δεν τρώει, ας μην κρίνει εκείνον που τρώει». Διότι, όπως ακριβώς οι τελειότεροι εξευτέλιζαν αυτούς ως ολιγόπιστους, υποκριτές και νόθους, και ότι εξακολουθούσαν να ιουδαΐζουν, έτσι και εκείνοι έκριναν αυτούς ως παραβάτες του νόμου ή ότι επιδίδονταν ολοκληρωτικά στη λαιμαργία· πολλοί από τους οποίους ήταν φυσικό να προέρχονταν και από τους εθνικούς.

Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο; Εγώ ή εσείς; Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά τη δίκαιη κρίση να κρίνετε. Εσείς, αφού με τα πλαστά λόγια της Ιεζάβελ σκοτώσατε τον Ναβουθαί και ξεριζώσατε το αμπέλι, που είναι η πηγή της ευφροσύνης, το κάνατε λαχανόκηπο, δηλαδή τροφή για τους ασθενείς, όπως λέει ο Απόστολος: «Διότι ο ασθενής τρώει λάχανα»· εγώ όμως, αυτούς που έμοιαζαν με χαμηλά λάχανα, αυτούς που είχαν καταπέσει εξαιτίας της αρρώστιας, εν ριπή οφθαλμού τους θεράπευσα και τους αποκατέστησα, τους μετέδωσα ως τροφή τον ουράνιο άρτο, και πάλι τους καλλιέργησα στην ίδια τάξη λέγοντας: «Εγώ είμαι η άμπελος και εσείς τα κλήματα». Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Πείτε μου. Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά τη δίκαιη κρίση να κρίνετε. Εσείς, αφού πριονίσατε τον Ησαΐα με ξύλινο πριόνι, τον διαμελίσατε· εγώ όμως, την ανθρωπότητα που είχε διαλυθεί από τον θάνατο, αφού τη συνάρμοσα με τη μετοχή της στο ξύλο του σταυρού, την ανέστησα. Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Πείτε μου. Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά τη δίκαιη κρίση να κρίνετε. Εσείς, αφού ρίξατε τον προφήτη Ιερεμία σε λάκκο με βούρκο, τον πνίξατε· εγώ τον προφητικό λόγο, που είχε πεθάνει μέσα στον βούρκο των ηδονών σας, τον ανέσυρα και τον εγκαθίδρυσα στις ψυχές εκείνων που με υπακούουν. Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Πείτε μου. Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά τη δίκαιη κρίση να κρίνετε.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΔʹ. «Εκείνον δε που ασθενεί στην πίστη να τον δέχεστε, χωρίς να κατακρίνετε τους λογισμούς του. Άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα· εκείνος όμως που ασθενεί τρώει λάχανα.» Πολλοί από εκείνους που είχαν πιστέψει προερχόμενοι από τους Ιουδαίους, επειδή κατέχονταν ακόμη από τη συνείδηση του νόμου μετά την πίστη, εξακολουθούσαν να τηρούν τις διατάξεις περί των τροφών, καθώς δεν τολμούσαν ακόμη να απομακρυνθούν τελείως από τον νόμο. Έπειτα, για να μη γίνονται εύκολα αντιληπτοί απέχοντας μόνο από τα χοιρινά, απείχαν από όλα ανεξαιρέτως τα κρέατα, και έτρωγαν λάχανα (χόρτα), ώστε να φαίνεται περισσότερο ότι πρόκειται για νηστεία και όχι για τήρηση του νόμου. Άλλοι πάλι ήταν πιο τέλειοι και δεν τηρούσαν τίποτε τέτοιο, οι οποίοι όμως γίνονταν φορτικοί και επαχθείς σε αυτούς που τα τηρούσαν, χλευάζοντάς τους και ρίχνοντάς τους σε απογοήτευση. Επειδή λοιπόν ο Παύλος φοβόταν μήπως, θέλοντας να πετύχουν κάτι μικρό, ανατρέψουν τα πάντα, και μήπως, προσπαθώντας να τους οδηγήσουν στην αδιαφορία για τις τροφές, τους κάνουν να εκπέσουν από την πίστη, δες τι κάνει. Διότι ούτε τολμούσε να πει σε όσους τους επέπλητταν, «Κακώς κάνετε και επιπλήττετε», για να μην εδραιώσει τους άλλους στην τήρηση των διατάξεων, ούτε πάλι, «Καλώς κάνετε», για να μην τους κάνει πιο σφοδρούς κατηγόρους εκείνων που δεν έτρωγαν. Αντίθετα, κάνει την επίπληξή του μετρημένη, και φαίνεται μεν ότι επιπλήττει τους ισχυρούς. Στην πραγματικότητα όμως, το σύνολο των λόγων του απευθύνεται σε αυτούς που τρώνε.

Από τον ίδιο: «εκείνος δε που ασθενεί τρώει λάχανα». Αυτό δεν έχει λεχθεί από τον Απόστολο για σωματική ασθένεια —διότι πάντοτε χαιρόταν για τις ασθένειες του σώματος— αλλά σε εκείνον που ασθενεί κατά την ψυχή παραγγέλλει να τρώει λάχανα, δηλαδή τα πρόχειρα και λιτά και εύπεπτα και όσα δεν παχαίνουν τη σάρκα. Και αυτά μεν αφορούν την προφανή έννοια· κατά δε την πνευματική θεωρία, εκείνος ασθενεί και τρώει λάχανα, ο οποίος αδυνατεί να αναβεί στο ύψος της γνώσης και να πλησιάσει, όπως ο Μωυσής, στον ίδιο τον γνόφο όπου βρίσκεται ο Θεός, αλλά, όντας ακόμη είτε ένας από τον λαό είτε και από τους ανώτερους από αυτούς, τους εβδομήκοντα πρεσβυτέρους, τρέφεται με τη φυσική θεωρία δίκην λαχάνων.

Μαθαίνοντας, λοιπόν, αυτό ο θείος υποφήτης έγραψε προς τους τέλειους στην πίστη τα εξής: «Να δέχεστε αυτόν που είναι ασθενής στην πίστη»· «εκείνος μεν που πιστεύει ότι μπορεί να φάει τα πάντα», δηλαδή και χοιρινό και οτιδήποτε άλλο τηρείται ως απαγορευμένο, «ο δε ασθενής», δηλαδή ως προς την πίστη, «τρώει λάχανα», σαν να τρώει λάχανα σύμφωνα με τη λαχανώδη και ασθενή πίστη του, όπως ακριβώς εκείνοι που ασθενούν στο σώμα. «Αυτός που τρώει ας μην εξουθενώνει αυτόν που δεν τρώει», δηλαδή ας μην τον περιπαίζει και ας μην τον θλίβει ούτε να τον επιβαρύνει, «και αυτός που δεν τρώει ας μην κρίνει αυτόν που τρώει», ήτοι ας μην καταδικάζεται, ώστε να τον πείθει παρά τη θέλησή του να πιστεύει και να συμμετέχει σε τροφές που δεν καταναλώνει· διότι αυτούς τους καλούμε στη βασιλεία με ελεύθερη βούληση και δεν τους παρασύρουμε με τη βία, όπως κάνουν οι τύραννοι· γι' αυτό και λέω: «Μην κρίνετε αυτόν που δεν τρώει· διότι ο Θεός τον προσέλαβε», πράγμα που σημαίνει ότι ο Θεός μπορεί να καταστήσει τρανή και να αυξήσει τη μικρή του πίστη. «Εσύ δε ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει· διότι ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει». Επειδή, λοιπόν, ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει, όπως θέλει και όποτε θέλει, εσύ γιατί κρίνεις, παρασύροντας και βιάζοντας αυτόν που δεν μπορείς να στηρίξεις; Αυτά, λοιπόν, ισχύουν περί του «μην κρίνετε, για να μην κριθείτε».

Ρωμ. 14, 1-5 Δες τη σύνεση, τη δραστηριότητα και την προνοητικότητα του Παύλου. Με επιδεξιότητα επιπλήττει αυτόν που κάνει διακρίσεις στα φαγητά, αφενός για να μην αποσκιρτήσει αν του ασκηθεί αυστηρός έλεγχος, αφετέρου για να μη νομίσει ότι πράττει σωστά αν μείνει ανεπιτίμητος. Γι' αυτό λέει: «να τον δέχεστε», επειδή «είναι ασθενής». Μην τον κρίνεις, λέει. Γιατί; Όχι επειδή δεν κάνει κακό, αλλά επειδή έχει άλλον Κύριο που τον κρίνει. Με αυτό παρηγορεί και εκείνον, όπως είπαμε, με το να μην κατακρίνεται από τον πλησίον, ενώ ταυτόχρονα του δίνει να καταλάβει ότι, ακόμη κι αν δεν τον κρίνει αυτός, εντούτοις υπόκειται σε κρίση επειδή τηρεί διατάξεις για τα φαγητά· διότι σχεδόν του λέει: «ακόμη κι αν αυτός δεν σε κρίνει, έχεις Κύριο που σε κρίνει». Γι' αυτό πρέπει να απέχεις από μια τέτοια μικρολογία. Τους εμποδίζει δε από το να κρίνουν ο ένας τον άλλον για τα φαγητά, ώστε, ερίζοντας και φιλονικώντας γι' αυτά στις αρχές της πίστεως, να μην κινδυνεύσουν εξαιτίας αυτού να διχαστούν και στα καίρια ζητήματα, και να ζημιωθούν στο κεφαλαιώδες, δηλαδή στην ίδια την πίστη στον Χριστό. Τι λοιπόν; Αν δούμε σήμερα κάποιον να τηρεί ιουδαϊκές διατάξεις για τα φαγητά, δεν θα τον κατακρίνουμε; Και βέβαια.