Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:20

Διότι, αν και κατέκρινε τον Πέτρο επειδή ζούσε ιουδαϊκά εξαιτίας αυτών που ήρθαν στην Αντιόχεια από τον Ιάκωβο, δεν τον κατέκρινε γι' αυτό, επειδή δηλαδή συγκατέβηκε στην αδυναμία αυτών που προέρχονταν από την περιτομή και απείχε από φαγητά, αλλά επειδή παρέσυρε πολλούς από τους εθνικούς, με το κύρος του προσώπου του, στο να νομίσουν ότι πρέπει να ζουν σύμφωνα με τον νόμο, και το κήρυγμά του κινδύνευε να καταλήξει στο κενό· διότι ήταν διδάσκαλος των εθνών. <Όλα μεν είναι καθαρά, αλλά είναι κακό για τον άνθρωπο που τρώει προκαλώντας σκάνδαλο.> Διότι επιτρέπεται και κρέας να φάει κανείς και κρασί να πιει, αλλά δεν είναι εντελώς αζήμια η ελευθερία σε αυτά. Αλλά και η αποχή είναι χρήσιμη, ώστε να μην παχαίνουμε τη σάρκα με τις απολαύσεις και εξαγριώνουμε τα πάθη που βρίσκονται μέσα της εναντίον μας. Αν λοιπόν απέχουμε από αυτά για τον εαυτό μας, πολύ περισσότερο πρέπει να το κάνουμε για τον αδελφό· ώστε να μη σκανδαλίζεται, σύμφωνα με το ρητό «Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου.» <Γι' αυτό να αποδέχεστε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Χριστός αποδέχθηκε εσάς για τη δόξα του Θεού.> Είμαστε ένα σώμα οι πολλοί και μέλη ο ένας του άλλου, σύμφωνα με το γεγραμμένο, καθώς ο Χριστός μάς συνενώνει σε ενότητα με τους δεσμούς της αγάπης· «διότι αυτός είναι που έκανε και τα δύο ένα και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, καταργώντας τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις.» Πρέπει λοιπόν να έχουμε το ίδιο φρόνημα μεταξύ μας, «και αν υποφέρει ένα μέλος, να συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, να χαίρονται όλα τα μέλη.»

Μακάριοι είναι όσοι συγκεντρώνονται με αυτόν τον τρόπο· διότι, έχοντας τον Δεσπότη ανάμεσά τους, κανείς δεν θα τους βλάψει. Έτσι λοιπόν ας τιμήσουμε τις εορτές του Κυρίου· όχι πανηγυρικά, αλλά θεϊκά· όχι κοσμικά, αλλά υπερκόσμια. Ας μην στολίσουμε με στεφάνια τις εισόδους, ας μη στήσουμε χορούς, ας μην καλλωπίσουμε τα πρόσωπα, ας μην εκθηλύνουμε την ακοή μας με αυλούς και κιθάρες, ας μη ντυθούμε με μαλακά ενδύματα, ούτε με χρυσές λάμψεις, ούτε με ξεφαντώματα και μεθύσια. Μην καταστρέφεις το έργο του Θεού εξαιτίας του φαγητού.

Κεφάλαιο ΙΒ'. Αγαπητέ, εάν επέλεξες να ησυχάσεις σε κοινόβιο, πρόσεξε μήπως ο λογισμός σού βάλει πανουργία που πληθαίνει την πικρία, κάνοντάς σε να σκέφτεσαι και να λες: προσφέρω πολλή εργασία, ενώ η τροφή μου δεν είναι τίποτα. Μην καταστρέφεις, λοιπόν, το έργο του Θεού εξαιτίας του φαγητού. Διότι, εάν κάνεις τέτοιους διαλογισμούς, δεν πορεύεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη· αλλά μάλλον ας ακούσουμε τη σωτήρια φωνή που λέει: Ποιος άραγε είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος, τον οποίο ο κύριος κατέστησε υπεύθυνο στο σπίτι του, για να τους δίνει την τροφή στην κατάλληλη ώρα;

Καλή και θεάρεστη εορτή είναι η μετάνοια με δάκρυα. Εορτή είναι εκεί όπου ο Κύριος συνεόρτασε. Αν και ήταν Θεός, πτώχευσε. Να τιμάτε τις εορτές του Κυρίου. Με σπουδή να προσέρχεστε, εορτάζοντας όχι πανηγυρικά, αλλά θεϊκά· όχι κοσμικά, αλλά υπερκόσμια· όχι ειδωλολατρικά, αλλά χριστιανικά. Ας μη στολίσουμε τις εισόδους με στεφάνια· ας μη στήσουμε χορούς· ας μην κοσμήσουμε τις αγορές· ας μην εκθηλύνουμε την ακοή μας με αυλούς και κιθάρες· ας μην ντυθούμε με πολυτελή ενδύματα· ούτε με χρυσές λάμψεις. Όπως παρήγγειλε ο Δεσπότης, να μην έχουμε καθόλου χαλκό στις ζώνες μας. Όχι με ξεφαντώματα και μέθες. Μην καταστρέφεις το έργο του Θεού εξαιτίας του φαγητού. Μη στερηθείς την αγία λειτουργία ασχολούμενος στο μαγειρείο για την αχόρταγη κοιλιά· διότι δεν γνωρίζεις αν θα αξιωθείς να δεις άλλη λειτουργία. Αλλά ας τα αφήσουμε αυτά σε εκείνους των οποίων θεός είναι η κοιλιά και η δόξα.

Αλλ' όμως, πάλι, κατέστησε και τα δύο αυτά κοινά λέγοντας: «τις μεταξύ σας», και δείχνοντας ότι χωρίς ειρήνη δεν είναι εύκολο να οικοδομεί κανείς. «Μην καταστρέφεις το έργο του Θεού εξαιτίας της τροφής»· αποκαλώντας με αυτόν τον τρόπο τη σωτηρία του αδελφού, και αυξάνοντας τον φόβο, και δείχνοντας ότι κάνει το αντίθετο από αυτό που επιδιώκει. Διότι, λέει, όχι μόνο δεν οικοδομείς, όπως νομίζεις, αλλά και καταστρέφεις, και μάλιστα όχι ανθρώπινη οικοδομή, αλλά του Θεού, και ούτε καν για κάτι σπουδαίο, αλλά για ένα ευτελές πράγμα: «Εξαιτίας της τροφής», λέει. Έπειτα, για να μην εδραιώσουν οι τόσες συγκαταβάσεις τον πιο αδύναμο στη λανθασμένη αντίληψη, δογματίζει και πάλι λέγοντας τα εξής: «Όλα μεν είναι καθαρά· αλλά είναι κακό για τον άνθρωπο που τρώει με πρόσκομμα»· για εκείνον δηλαδή που τρώει με ένοχη συνείδηση. Επομένως, ακόμη και αν τον αναγκάσεις να φάει, δεν υπάρχει κανένα όφελος· διότι δεν τον κάνει ακάθαρτο η πράξη της βρώσεως, αλλά η πεποίθηση με την οποία τρώει. Αν, λοιπόν, δεν διορθώσεις αυτήν (την πεποίθηση), τα έκανες όλα μάταια, και μάλλον τον έβλαψας· διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα το να νομίζει ότι κάτι είναι ακάθαρτο, με το να το γεύεται νομίζοντας ότι είναι ακάθαρτο. Κατά δύο τρόπους, λοιπόν, αμαρτάνεις εδώ: και την προκατάληψή του εντείνεις με τη φιλονικία, και τον κάνεις να γευτεί κάτι ως ακάθαρτο· επομένως, εφόσον δεν τον πείσεις, μην τον αναγκάζεις. Καλό είναι το να μη φας κρέας, ούτε να πιεις κρασί, ούτε να κάνεις οτιδήποτε με το οποίο ο αδελφός σου σκανδαλίζεται ή προσκόπτει ή ασθενεί.

Διότι υπάρχουν πολλά πράγματα, τα οποία από τη φύση τους μεν δεν είναι ακάθαρτα, γίνονται όμως ακάθαρτα εξαιτίας της αδυναμίας της συνειδήσεως. Και όπως ακριβώς συμβαίνει με τα παιδιά, που οι μάσκες και τα διάφορα σκιάχτρα από τη φύση τους μεν δεν είναι τρομακτικά, αλλά στα παιδιά φαίνονται τρομακτικά εξαιτίας της αδυναμίας της φύσεώς τους, έτσι συμβαίνει και με αυτά που ανέφερα: για παράδειγμα, το να αγγίξει κανείς νεκρά σώματα δεν είναι από τη φύση του ακάθαρτο, αλλά όταν η πράξη αυτή βρει αδύναμη συνείδηση, καθιστά ακάθαρτο αυτόν που τα άγγιξε. Διότι το ότι το πράγμα δεν είναι από τη φύση του ακάθαρτο, το φανέρωσε ο ίδιος ο Μωυσής που νομοθέτησε αυτά, ο οποίος μετέφερε μαζί του ολόκληρο το νεκρό σώμα του Ιωσήφ και παρέμενε καθαρός. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος, μιλώντας μας για αυτήν την ακαθαρσία η οποία δεν προκύπτει από τη φύση αλλά εξαιτίας της αδυναμίας της συνειδήσεως, λέει περίπου τα εξής: «Τίποτα δεν είναι από μόνο του ακάθαρτο, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο». Βλέπεις ότι η ακαθαρσία δεν προέρχεται από τη φύση του πράγματος, αλλά δημιουργείται από την αδυναμία του λογισμού; Και πάλι λέει: «Όλα μεν είναι καθαρά, αλλά είναι κακό για τον άνθρωπο που τρώει κάτι και γίνεται αιτία προσκόμματος». [Βλέπεις ότι δεν είναι το να τρώει κανείς, αλλά το να τρώει προκαλώντας πρόσκομμα;] Αυτό είναι το αίτιο της ακαθαρσίας;

Αλλά δεν γνωρίζω πώς ξέφυγα από το θέμα των παρθένων και πέρασα σε αυτούς που συγκατοικούν μαζί τους· γι' αυτό, λοιπόν, πρέπει να επανέλθουμε πάλι σε αυτές. Πώς, λοιπόν, θα μπορέσουμε εμείς να πείσουμε αυτούς που διατυπώνουν αυτές τις κατηγορίες και κάνουν αυτούς τους συλλογισμούς; «Και ας μην πειστούν», θα πει κάποιος. Μα πώς αρμόζει αυτό σε μια ευλαβή ψυχή; Διότι, αυτούς που μας κακολογούν πρέπει να τους περιφρονούμε μόνο τότε, όταν εμείς δεν τους δίνουμε αφορμές· ή μάλλον, ούτε και τότε, εφόσον μπορούμε να τους αποστομώσουμε. Όταν όμως τα πάντα προκαλούνται από εμάς, τότε όλη η φωτιά στρέφεται στο δικό μας κεφάλι. «Διότι, αμαρτάνοντας με αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αδελφούς», λέει, «και πληγώνοντας την αδύναμη συνείδησή τους, αμαρτάνετε απέναντι στον Χριστό». Επειδή γνώριζε, γνώριζε πολύ καλά, ότι δεν αρκεί για την απολογία μας η αδυναμία εκείνων που πληγώνονται, αλλά απεναντίας αυτό ακριβώς είναι που μας καταδικάζει περισσότερο. Διότι, όσο περισσότερο απαλλαγμένοι είμαστε από την αιτία που προκαλεί την πληγή, τόσο πιο δίκαιο θα ήταν να δείχνουμε κατανόηση στην αδυναμία τους. Και δεν λέω προς το παρόν ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν πληγώνονται παράλογα, αλλά ας υποθέσουμε ότι υφίστανται αυτό το πράγμα χωρίς λογική αιτία· διότι ούτε και έτσι πρέπει να αδιαφορούμε γι' αυτούς. Και αυτά μας τα δίδαξε ο Παύλος γράφοντας προς τους Ρωμαίους, λέγοντας τα εξής: «Μην καταστρέφετε το έργο του Θεού εξαιτίας κάποιου φαγητού». Αν και η πληγή ήταν παράλογη, ωστόσο δεν επιτιμά εκείνον που δέχεται την πληγή, αλλά εκείνον που προκαλεί αυτή την πληγή.

Διότι αυτό μεν το καλό θα το απολαύσουν όλοι, ενώ εκείνο μόνο αυτός. «Μην καταστρέφεις το έργο του Θεού εξαιτίας του φαγητού.» Εννοεί τη σωτηρία του αδελφού. «Όλα μεν είναι καθαρά, αλλά είναι κακό για τον άνθρωπο που τρώει προκαλώντας σκάνδαλο. Είναι καλό να μην φας κρέας, ούτε να πιεις κρασί, ούτε να κάνεις κάτι με το οποίο ο αδελφός σου σκανδαλίζεται.» Για να μην επιβεβαιώσουν οι τόσες πολλές παραχωρήσεις τον πιο αδύναμο στην εσφαλμένη του αντίληψη, διατυπώνει και πάλι τον κανόνα: «Εσύ έχεις πίστη; Έχε την μέσα σου ενώπιον του Θεού.» Αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Θέλεις, λέει, να μου δείξεις ότι είσαι τέλειος και ολοκληρωμένος; Μην το δείχνεις σε μένα, αλλά ας σου είναι αρκετή η συνείδησή σου. Με τον όρο πίστη εδώ δεν εννοεί αυτήν που αφορά τα δόγματα, αλλά εκείνη που αφορά το προκείμενο ζήτημα. «Μακάριος είναι εκείνος που δεν κατακρίνει τον εαυτό του για ό,τι επιδοκιμάζει.» Επειδή είπε, «έχε την μέσα σου», για να μην νομίσει κανείς ότι το δικαστήριο αυτό είναι μικρό, λέει το εξής: αυτό είναι καλύτερο για σένα από ολόκληρη την οικουμένη· κι αν όλοι σε κατηγορήσουν, εσύ όμως δεν κατακρίνεις τον εαυτό σου, και η συνείδησή σου δεν σε ελέγχει, είσαι μακάριος. Δεν το διατύπωσε όμως αυτό μιλώντας γενικά, για όλα τα ζητήματα· διότι υπάρχουν πολλοί που δεν κατακρίνουν τον εαυτό τους, παρότι αμαρτάνουν βαρύτατα· αυτοί είναι οι πιο άθλιοι από όλους· αλλά μιλά για τη συγκεκριμένη υπόθεση. «Εκείνος όμως που αμφιβάλλει, αν φάει, έχει κατακριθεί.» Πάλι, προτρέποντας να δείχνουν επιείκεια προς τους πιο αδύναμους, λέει τούτο: Διότι ποιο το όφελος αν φάει έχοντας αμφιβολίες, και κατακρίνει έτσι τον εαυτό του;

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί τροφών και των αναγκαίων για το ζην. «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έχω δώσει όλα· όμως δεν θα φάτε κρέας με το αίμα της ζωής του.» «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη.» «Τα πρωταρχικά για τη ζωή των ανθρώπων είναι το ψωμί και το νερό, το ένδυμα και η φωτιά, ο σίδηρος και το αλάτι, το σιμιγδάλι του σιταριού, το λάδι, το γάλα και το μέλι· όλα αυτά για τους ευσεβείς είναι για το καλό τους.» «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, από τα πνιγμένα ζώα και από την πορνεία· αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας από αυτά, θα πράξετε άριστα.» «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτε δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο. Εάν όμως ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας μιας τροφής, τότε δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη. Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Εκείνος που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται.» «Όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς· αντίθετα, για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτε δεν είναι καθαρό, αλλά έχει μιανθεί τόσο ο νους όσο και η συνείδησή τους.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ΄.

Τι λοιπόν; Ούτε μετά τη χειροτονία του, δεν είναι καλό να ξεκουράσει ο ιερέας από τους κόπους και να προσφέρει γεύμα σε εκείνον που τον χειροτόνησε και στη χορωδία γύρω από αυτόν; Εάν βέβαια το κάνει κανείς με τη θέλησή του και με προθυμία, είναι θεμιτό να τρέφει όχι μόνο αυτούς, αλλά πάντοτε και τους πάντες. Όταν όμως αυτά απαιτούνται σαν κάποιος αναγκαστικός φόρος, και συνομιλούν με τους μάγειρες κλαίγοντας, και ξοδεύουν τα χρήματά τους καταρώμενοι τα στομάχια εκείνων που συμμετέχουν στο συμπόσιο, και μάλιστα εάν είναι φτωχοί και, επειδή δεν έχουν τίποτα δικό τους από το σπίτι τους να συνεισφέρουν, δανείζονται με μεγάλους τόκους για να κάνουν αυτά τα έξοδα, δεν ξέρω πώς πρέπει να ονομάσει κανείς αυτό το πράγμα. Διότι δεν υπάρχει τίποτα πιο αισχρό από εκείνο το τραπέζι ούτε πιο απάνθρωπο, εάν για χάρη λίγης τροφής και για τον χορτασμό μίας ημέρας γίνεσαι βίαιος και παράνομος, πνίγοντας και καταστρέφοντας τον αδελφό σου, αφανίζοντας τη δόξα του Θεού, αποστερώντας τον ευεργέτη, συκοφαντώντας τη χάρη, και μην αφήνοντας τη δωρεά Του να είναι πλέον δωρεά (πώς άλλωστε θα μπορούσε να ονομαστεί έτσι αυτό που αποκτήθηκε με ζημία), ενώ καταντροπιάζεις τον εαυτό σου και αντί για ποιμένας και διάκονος της χάριτος, αποδεικνύεσαι ένας έμπορος και μισθωτός. Και έτσι προδίδεις το αξίωμά σου και την προεδρία, για να φας όπως ο Ησαύ, και καταλύεις το έργο του Θεού για χάρη του φαγητού, όπως είπε ο Παύλος, μολονότι έχεις λάβει την εντολή να κάνεις τα πάντα, ακόμη και να τρως και να πίνεις, προς δόξαν Θεού. Πώς λοιπόν μπορείς να κοιμάσαι, αφού έχεις δειπνήσει κατ' αυτόν τον τρόπο; Με ποιους λογισμούς πείθεις τη συνείδησή σου να ηρεμεί;