Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:3

Απόκριση του Ιωάννη: Εκείνοι μεν, ως εργάτες που προσέχουν τις ψυχές τους, το πράττουν αυτό αγωνιζόμενοι για την εγκράτεια, μήπως, παραμένοντας καθιστοί, παρασυρθούν από λαιμαργία να μεταλάβουν και άλλο από τα παρατιθέμενα. Διότι γνώρισμα των τελείων είναι να παραμένουν στην τράπεζα και να μην ηττώνται από την κοιλιά. Εσείς όμως είστε ράθυμοι, επειδή δεν κατανοήσατε τους λόγους των Πατέρων που λένε: «Μην πεις: Γιατί τούτο; Προς τι τούτο; Αλλά να προσέχεις τον εαυτό σου». Οι οποίοι πάλι προτρέπουν να μην καταλαλείτε κανέναν, εκπληρώνοντας τον προφητικό λόγο: «Για να μη λαλήσει το στόμα μου τα έργα των ανθρώπων». Και περιπέσατε στην απόφαση που λέει: «Ο κακός άνθρωπος από τον κακό του θησαυρό εκβάλλει τα κακά». Γιατί δεν αναλογιστήκατε μάλλον αγαθά για τους αδελφούς προς οικοδομή, ότι δηλαδή Εμείς αμελούμε, και οι αδελφοί μας εγκρατεύονται; Όπως ακριβώς αυτοί οι αδελφοί σας που εγείρονται αναλογίζονται τα αγαθά για εσάς λέγοντας: «Αλίμονο σε εμάς, διότι από αδυναμία εγειρόμαστε, ενώ οι αδελφοί μας, έστω και αν φάνε περισσότερο από εμάς, δεν βλάπτονται, διότι τα πάντα τα πράττουν με διάκριση». Και έτσι, αυτοί μεν αποφεύγουν την απειλή της κατακρίσεως, η οποία λέει: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε», εσείς όμως περιπίπτετε σε αυτήν, κρίνοντας τους αδελφούς σας που είναι ανώτεροί σας, παραβαίνοντας τον λόγο του Αποστόλου που λέει: «Εκείνος που τρώει ας μην εξουθενώνει εκείνον που δεν τρώει».

Κεφάλαιο αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε. Διότι με όποια κρίση κρίνετε, θα κριθείτε. ΛΟΥΚΑΣ. Μην κρίνετε, και δεν θα κριθείτε· μην καταδικάζετε, και δεν θα καταδικαστείτε. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Άλλος μεν πιστεύει ότι μπορεί να τρώει τα πάντα, ενώ ο ασθενής στην πίστη τρώει λαχανικά. Εκείνος που τρώει ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει, και εκείνος που δεν τρώει ας μην κρίνει εκείνον που τρώει.

Διότι ο Θεός τον έχει δεχθεί. Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του Κυρίου στέκεται ή πέφτει· θα σταθεί όμως, διότι ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει. Άλλος μεν ξεχωρίζει τη μία ημέρα από την άλλη, άλλος δε θεωρεί ίση κάθε ημέρα· ο καθένας ας είναι απόλυτα πεπεισμένος στον δικό του νου. Εκείνος που τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο την τηρεί· και εκείνος που δεν τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο δεν την τηρεί. Και εκείνος που τρώει, για τον Κύριο τρώει, διότι ευχαριστεί τον Θεό. Και εκείνος που δεν τρώει, για τον Κύριο δεν τρώει, και ευχαριστεί τον Θεό.

Αν όμως αυτοί μόνοι τους δεν είναι βέβηλοι, καίτοι προέρχονται από γάμο, τότε δεν είναι βέβηλος ο γάμος, διότι χωρίς αυτόν κανείς δεν θα γεννηθεί ποτέ στον κόσμο. Και είναι μεγάλη η πλάνη των ανθρώπων, η οποία με ποικίλους τρόπους και με πολλές προφάσεις κατεργάστηκε το φαύλο στην ανθρώπινη φύση και αποπλάνησε τον καθένα από την αλήθεια μέσω κάποιας πρόφασης. 3. Η Εκκλησία, λοιπόν, έχει μεν την αποταγή του βίου, αλλά δεν βδελύσσεται τον γάμο, και έχει την ακτημοσύνη, αλλά δεν υπερηφανεύεται εις βάρος εκείνων που κατέχουν περιουσία με δίκαιο τρόπο και έχουν λάβει από τους δικούς τους γονείς όσα επαρκούν για τους ίδιους και για όσους έχουν ανάγκη. Και πολλοί μεν απέχουν από τροφές, αλλά δεν επαίρονται έναντι εκείνων που δεν απέχουν· «διότι αυτός που τρώει ας μην εξουθενώνει αυτόν που δεν τρώει, και αυτός που δεν τρώει ας μην κρίνει αυτόν που τρώει· διότι για τον Κύριο τρώει και πίνει, και για τον Κύριο δεν τρώει και δεν πίνει». Και βλέπεις μία ομόνοια και μία ελπίδα και μία πίστη μέσα στην Εκκλησία, η οποία δωρίζεται στον καθένα σύμφωνα με τη δική του δύναμη και σύμφωνα με τον δικό του αγώνα και κόπο. Μοιάζει δε η αγία Εκκλησία του Θεού με πλοίο.

Είδες πώς φαίνεται μεν ότι απευθύνεται σε αυτούς, ενώ τους άλλους τους επιτιμά αθόρυβα και ανεπαχθώς; Έπειτα, τοποθετώντας και τους δύο παράλληλα, τον μεν παρουσιάζει με εγκώμια, τον δε με επικρίσεις· διότι συνεχίζει λέγοντας: «Ο μεν έχει την πίστη να τρώει τα πάντα», αναδεικνύοντάς τον μέσα από την πίστη του· «ο δε ασθενής τρώει λάχανα», και αυτόν πάλι τον κατακρίνει εξαιτίας της ασθένειάς του. Έπειτα, επειδή του κατάφερε καίριο πλήγμα, τον παρηγορεί και πάλι, λέγοντας τα εξής: «Εκείνος που τρώει, ας μην εξουθενώνει εκείνον που δεν τρώει». Δεν είπε «ας τον αφήσει», δεν είπε «ας μην τον εγκαλεί», δεν είπε «ας μην τον διορθώνει», αλλά «ας μην τον χλευάζει, ας μην τον αποστρέφεται», δείχνοντας ότι έπρατταν κάτι που ήταν άξιο μεγάλου γέλιου. Για τον άλλον όμως δεν εκφράστηκε έτσι, αλλά πώς; «Εκείνος που δεν τρώει, ας μην κρίνει εκείνον που τρώει». Διότι, όπως ακριβώς οι τελειότεροι εξευτέλιζαν αυτούς ως ολιγόπιστους, υποκριτές και νόθους, και ότι εξακολουθούσαν να ιουδαΐζουν, έτσι και εκείνοι έκριναν αυτούς ως παραβάτες του νόμου ή ότι επιδίδονταν ολοκληρωτικά στη λαιμαργία· πολλοί από τους οποίους ήταν φυσικό να προέρχονταν και από τους εθνικούς.

Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Διότι ο Θεός τον προσέλαβε». Για εκείνον όμως δεν το είπε αυτό· καίτοι το να εξουθενώνεται ταίριαζε σε αυτόν που έτρωγε, ως λαίμαργο, ενώ το να κατακρίνεται ταίριαζε σε αυτόν που δεν έτρωγε, ως ολιγόπιστο. Αλλά τα αντέστρεψε, δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν είναι άξιος εξουθένωσης, αλλά και ότι μπορεί να εξουθενώνει. «Αλλά μήπως τον κατακρίνω κι εγώ», λέει; Ουδαμώς· διότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρόσθεσε ότι ο Θεός τον προσέλαβε.

Γιατί, λοιπόν, διαλέγεσαι μαζί του περί του νόμου σαν να είναι παραβάτης; Διότι ο Θεός τον προσέλαβε· δηλαδή, επέδειξε προς αυτόν την άφατη χάρη Του, και τον απάλλαξε από όλες τις κατηγορίες. Έπειτα πάλι απευθύνεται προς τον δυνατό: Ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο οικέτη;

Δηλώνει ότι το αμάρτημά του είναι τέτοιο, ώστε να αμφιβάλλουν ακόμη και εκείνοι που προστρέχουν σε βοήθειά του. «Εκείνος που τρώει, ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει». Δεν είπε, ας τον αφήσει· δεν είπε, ας μην τον ελέγξει· δεν είπε, ας μην τον διορθώσει, αλλά, ας μην τον ονειδίζει, ούτε να τον αποστρέφεται. «Εκείνος δε που δεν τρώει, ας μην κρίνει εκείνον που τρώει». Διότι, όπως ακριβώς οι πνευματικά πιο τέλειοι υποτιμούσαν τους ασθενέστερους ως ολιγόπιστους, ως νόθους και ως ιουδαΐζοντες, έτσι και εκείνοι έκριναν τούτους ως παραβάτες του νόμου ή ως επιρρεπείς στη λαιμαργία. «Διότι ο Θεός τον προσέλαβε· εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του κυρίου στέκεται ή πέφτει». Δηλαδή, επέδειξε σε αυτόν την ανέκφραστη χάρη Του. «Και θα σταθεί όρθιος· διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει». Δείχνει ότι έχει ακόμη ανάγκη προσοχής και ότι χρειάζεται τόση φροντίδα, ώστε να καλείται ως βοηθός σε αυτά και ο ίδιος ο Θεός. «Διότι άλλος μεν ξεχωρίζει τη μία ημέρα από την άλλη, ενώ άλλος κρίνει κάθε ημέρα το ίδιο. Ο καθένας ας έχει απόλυτη βεβαιότητα στον δικό του νου». Εδώ φαίνεται ότι υπαινίσσεται ήπια το ζήτημα της νηστείας.

γʹ. Βλέποντας, λοιπόν, τη διένεξη σχετικά με τις άγιες νηστείες να έχει κορυφωθεί υπερβολικά, θρηνούσα πικρά και στενοχωριόμουν, διότι μέσω του αγαθού η αμαρτία κατεργάζεται για εμένα τον θάνατο. Διότι ποιο είναι το όφελος της νηστείας, για εκείνους που νηστεύουν μέσα σε έριδες και διαμάχες; Γι' αυτό, σε όσους υποστήριζαν ότι οι εβδομάδες των αγίων νηστειών είναι επτά, συμβούλευα να μην αντιδικούν και να μη διχάζουν το ωραίο σώμα του Χριστού, δηλαδή την Εκκλησία· αλλά μάλλον να υπακούν σε εκείνους που τους έχει εμπιστευθεί η προεδρία και η οικονόμηση του λόγου. Διότι το να περισσεύει κανείς στο αγαθό, να προκόβει, να ανεβαίνει στα μεγαλύτερα και υψηλότερα, και να προσθέτει σε κάθε αίνο προς τον Κύριο, αποτελεί γνώρισμα εκείνων που πράττουν σωστά. Σε εκείνους δε που νομοθετούσαν τις οκτώ εβδομάδες, επισήμαινα ότι ούτε το καλό είναι καλό, εάν δεν γίνεται με καλό τρόπο. Διότι καλή μεν είναι η παρθενία, αλλά εάν παντρευτείς, δεν αμάρτησες· καλό είναι να νηστεύει κανείς κάθε ημέρα· αλλά αυτός που δεν τρώει ας μην κατακρίνει αυτόν που τρώει. Σε τέτοιου είδους ζητήματα δεν αρμόζει να επιβάλλουμε νόμους, ούτε να ασκούμε βία, ούτε να καθοδηγούμε καταναγκαστικά το ποίμνιο που μας έχει εμπιστευθεί, αλλά μάλλον με την πειθώ, με ηπιότητα, και με λόγο αρτυμένο με αλάτι, αυτά υποδεικνύαμε και σε τούτους.

Αν όμως κάποιος, ρωτώντας, αναφέρει εκείνο το ρητό του μακάριου Παύλου προς τους Ρωμαίους που λέει ότι «εκείνος που τρώει ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει, και εκείνος που δεν τρώει ας μην κρίνει εκείνον που τρώει», του απαντούμε ότι οι εξέχοντες των Ρωμαίων –δηλαδή οι μη νηστεύοντες τους νηστεύοντες και αντίστροφα οι νηστεύοντες τους μη νηστεύοντες– δεν τους κατέκριναν και τους περιφρονούσαν μένοντας μόνο σε απλά λόγια, αλλά τους περιφρονούσαν και τους κατέκριναν σε βαθμό που να προκαλούν δεινή και βαριά θλίψη, θεωρώντας ότι κάνουν κάτι παράνομο είτε νηστεύοντας είτε καταλύοντας. Όταν όμως μιλάει για νηστεία, δεν εννοεί νηστεία σαν τη δική μας· διότι εκείνοι τότε δεν είχαν τέτοιου είδους νηστεία. Αλλά πριν πιστέψουν είχαν κανόνες αποχής από ορισμένα φαγητά (όπως ακριβώς οι Εβραίοι και οι Τούρκοι για το χοιρινό και οι Αρμένιοι για τον λαγό και το καβούρι). Και αφού πίστεψαν οι Ρωμαίοι, μερικοί από αυτούς διατηρούσαν αποχές σε φαγητά και, επειδή δεν έτρωγαν τα πάντα, δέχονταν ταυτόχρονα περιφρόνηση και κατάκριση από εκείνους που έτρωγαν αδιακρίτως από όλα, ενώ με τη σειρά τους οι νηστεύοντες περιφρονούσαν αυτούς που δεν νήστευαν, και έτσι υπήρχε σχίσμα μεταξύ τους.

Μαθαίνοντας, λοιπόν, αυτό ο θείος υποφήτης έγραψε προς τους τέλειους στην πίστη τα εξής: «Να δέχεστε αυτόν που είναι ασθενής στην πίστη»· «εκείνος μεν που πιστεύει ότι μπορεί να φάει τα πάντα», δηλαδή και χοιρινό και οτιδήποτε άλλο τηρείται ως απαγορευμένο, «ο δε ασθενής», δηλαδή ως προς την πίστη, «τρώει λάχανα», σαν να τρώει λάχανα σύμφωνα με τη λαχανώδη και ασθενή πίστη του, όπως ακριβώς εκείνοι που ασθενούν στο σώμα. «Αυτός που τρώει ας μην εξουθενώνει αυτόν που δεν τρώει», δηλαδή ας μην τον περιπαίζει και ας μην τον θλίβει ούτε να τον επιβαρύνει, «και αυτός που δεν τρώει ας μην κρίνει αυτόν που τρώει», ήτοι ας μην καταδικάζεται, ώστε να τον πείθει παρά τη θέλησή του να πιστεύει και να συμμετέχει σε τροφές που δεν καταναλώνει· διότι αυτούς τους καλούμε στη βασιλεία με ελεύθερη βούληση και δεν τους παρασύρουμε με τη βία, όπως κάνουν οι τύραννοι· γι' αυτό και λέω: «Μην κρίνετε αυτόν που δεν τρώει· διότι ο Θεός τον προσέλαβε», πράγμα που σημαίνει ότι ο Θεός μπορεί να καταστήσει τρανή και να αυξήσει τη μικρή του πίστη. «Εσύ δε ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει· διότι ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει». Επειδή, λοιπόν, ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει, όπως θέλει και όποτε θέλει, εσύ γιατί κρίνεις, παρασύροντας και βιάζοντας αυτόν που δεν μπορείς να στηρίξεις; Αυτά, λοιπόν, ισχύουν περί του «μην κρίνετε, για να μην κριθείτε».

Δεν άκουσες τον Χριστό που λέει ότι δεν μολύνουν τον άνθρωπο όσα εισέρχονται από το στόμα, αλλά όσα εκπορεύονται από αυτόν, τα οποία είναι πορνείες, μοιχείες, φόνοι, φθόνοι, πλεονεξίες και τα εξής; Γιατί δεν είσαι συνετός ώστε να βλέπεις και να αναλογίζεσαι με επίγνωση, αλλά τόσο ασύνετα από μόνος σου κατέκρινες εκείνον που τρώει, σπλαχνιζόμενος δήθεν τη σφαγή των πουλερικών, και λησμόνησες εκείνον που είπε: «όποιος δεν τρώει, ας μην κατακρίνει αυτόν που τρώει»; Αλλά φάε και εσύ από αυτά, και γνώριζε ότι μολύνθηκες περισσότερο από τον λογισμό σου παρά από την κατανάλωση των πτηνών.

Ρωμ. 14, 1-5 Δες τη σύνεση, τη δραστηριότητα και την προνοητικότητα του Παύλου. Με επιδεξιότητα επιπλήττει αυτόν που κάνει διακρίσεις στα φαγητά, αφενός για να μην αποσκιρτήσει αν του ασκηθεί αυστηρός έλεγχος, αφετέρου για να μη νομίσει ότι πράττει σωστά αν μείνει ανεπιτίμητος. Γι' αυτό λέει: «να τον δέχεστε», επειδή «είναι ασθενής». Μην τον κρίνεις, λέει. Γιατί; Όχι επειδή δεν κάνει κακό, αλλά επειδή έχει άλλον Κύριο που τον κρίνει. Με αυτό παρηγορεί και εκείνον, όπως είπαμε, με το να μην κατακρίνεται από τον πλησίον, ενώ ταυτόχρονα του δίνει να καταλάβει ότι, ακόμη κι αν δεν τον κρίνει αυτός, εντούτοις υπόκειται σε κρίση επειδή τηρεί διατάξεις για τα φαγητά· διότι σχεδόν του λέει: «ακόμη κι αν αυτός δεν σε κρίνει, έχεις Κύριο που σε κρίνει». Γι' αυτό πρέπει να απέχεις από μια τέτοια μικρολογία. Τους εμποδίζει δε από το να κρίνουν ο ένας τον άλλον για τα φαγητά, ώστε, ερίζοντας και φιλονικώντας γι' αυτά στις αρχές της πίστεως, να μην κινδυνεύσουν εξαιτίας αυτού να διχαστούν και στα καίρια ζητήματα, και να ζημιωθούν στο κεφαλαιώδες, δηλαδή στην ίδια την πίστη στον Χριστό. Τι λοιπόν; Αν δούμε σήμερα κάποιον να τηρεί ιουδαϊκές διατάξεις για τα φαγητά, δεν θα τον κατακρίνουμε; Και βέβαια.