Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:4

Διότι ο Θεός τον έχει δεχθεί. Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του Κυρίου στέκεται ή πέφτει· θα σταθεί όμως, διότι ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει. Άλλος μεν ξεχωρίζει τη μία ημέρα από την άλλη, άλλος δε θεωρεί ίση κάθε ημέρα· ο καθένας ας είναι απόλυτα πεπεισμένος στον δικό του νου. Εκείνος που τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο την τηρεί· και εκείνος που δεν τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο δεν την τηρεί. Και εκείνος που τρώει, για τον Κύριο τρώει, διότι ευχαριστεί τον Θεό. Και εκείνος που δεν τρώει, για τον Κύριο δεν τρώει, και ευχαριστεί τον Θεό.

Αν όμως αυτοί μόνοι τους δεν είναι βέβηλοι, καίτοι προέρχονται από γάμο, τότε δεν είναι βέβηλος ο γάμος, διότι χωρίς αυτόν κανείς δεν θα γεννηθεί ποτέ στον κόσμο. Και είναι μεγάλη η πλάνη των ανθρώπων, η οποία με ποικίλους τρόπους και με πολλές προφάσεις κατεργάστηκε το φαύλο στην ανθρώπινη φύση και αποπλάνησε τον καθένα από την αλήθεια μέσω κάποιας πρόφασης. 3. Η Εκκλησία, λοιπόν, έχει μεν την αποταγή του βίου, αλλά δεν βδελύσσεται τον γάμο, και έχει την ακτημοσύνη, αλλά δεν υπερηφανεύεται εις βάρος εκείνων που κατέχουν περιουσία με δίκαιο τρόπο και έχουν λάβει από τους δικούς τους γονείς όσα επαρκούν για τους ίδιους και για όσους έχουν ανάγκη. Και πολλοί μεν απέχουν από τροφές, αλλά δεν επαίρονται έναντι εκείνων που δεν απέχουν· «διότι αυτός που τρώει ας μην εξουθενώνει αυτόν που δεν τρώει, και αυτός που δεν τρώει ας μην κρίνει αυτόν που τρώει· διότι για τον Κύριο τρώει και πίνει, και για τον Κύριο δεν τρώει και δεν πίνει». Και βλέπεις μία ομόνοια και μία ελπίδα και μία πίστη μέσα στην Εκκλησία, η οποία δωρίζεται στον καθένα σύμφωνα με τη δική του δύναμη και σύμφωνα με τον δικό του αγώνα και κόπο. Μοιάζει δε η αγία Εκκλησία του Θεού με πλοίο.

Λ΄. Δεν είναι το ίδιο να αποκόψεις ένα φυτό ή κάποιο από τα πρόσκαιρα άνθη, με το να αποκόψεις έναν άνθρωπο. Είσαι εικόνα του Θεού, και με εικόνα του Θεού συνομιλείς, και κρίνεσαι και εσύ ο ίδιος που κρίνεις· και κρίνεις ξένο υπηρέτη, αυτόν που κυβερνά άλλος. Έτσι να εξετάζεις τον αδελφό σου, έχοντας κατά νου ότι και εσύ ο ίδιος θα κριθείς με τα ίδια μέτρα. Γι' αυτό μην αποκόπτεις βιαστικά, ούτε να αποξενώνεις το μέλος, διότι είναι άγνωστο μήπως εξαιτίας αυτού προκαλέσεις βλάβη και στο υγιές· αντίθετα, νουθέτησε, επιτίμησε, παρακάλεσε.

Αυτοί όμως για τους οποίους μιλάς, προχωρώντας στο να κρίνουν εξαιτίας της έλλειψης ορθής κρίσης, από την απειρία τους αφαιρούν, ακόμη και αν υπάρχει στους αδελφούς κάτι που μπορεί να ωφελήσει, και αρπάζοντας με αναίδεια το δικαίωμα της κρίσης του Θεού, ανακηρύσσουν άξιο χάριτος εκείνον που τυχόν αρέσει σε αυτούς, ενώ τον άλλον όχι. Διότι μόνο στον Θεό ανήκει το να κρίνει εκείνους που είναι άξιοι της δικής Του χάριτος. Αν λοιπόν Αυτός δέχθηκε κάποιον, «εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» λέει ο Απόστολος.

Αυτός δίδαξε ότι, αν ένας επίσκοπος διαπράξει κάποιο αμάρτημα, έστω και θανάσιμο, δεν πρέπει να καθαιρείται. Επί των ημερών του λοιπόν άρχισαν να χειροτονούνται ως κληρικοί επίσκοποι και πρεσβύτεροι και διάκονοι δίγαμοι και τρίγαμοι. Αν δε κάποιος που ανήκε στον κλήρο παντρευόταν, υποστήριζε ότι έπρεπε αυτός να παραμένει στον κλήρο σαν να μην είχε αμαρτήσει, ισχυριζόμενος ότι γι' αυτό έχει ειπωθεί το ρητό του αποστόλου: «ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» Αλλά και την παραβολή των ζιζανίων έλεγε ότι γι' αυτό είχε λεχθεί: «αφήστε τα ζιζάνια να αυξάνονται μαζί με το σιτάρι», δηλαδή να παραμένουν μέσα στην εκκλησία αυτοί που αμαρτάνουν. Αλλά και την κιβωτό του Νώε είπε ότι αποτέλεσε προτύπωση της εκκλησίας, μέσα στην οποία υπήρχαν και σκύλοι και λύκοι και κόρακες και όλα τα καθαρά και ακάθαρτα ζώα, υποστηρίζοντας ότι έτσι πρέπει να είναι η κατάσταση και στην εκκλησία. Ομοίως δε και όσα χωρία μπορούσε να συγκεντρώσει προς αυτή την κατεύθυνση, έτσι τα ερμήνευσε.

Γιατί, λοιπόν, διαλέγεσαι μαζί του περί του νόμου σαν να είναι παραβάτης; Διότι ο Θεός τον προσέλαβε· δηλαδή, επέδειξε προς αυτόν την άφατη χάρη Του, και τον απάλλαξε από όλες τις κατηγορίες. Έπειτα πάλι απευθύνεται προς τον δυνατό: Ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο οικέτη;

Από αυτό είναι φανερό ότι και εκείνοι έκριναν, δεν περιφρονούσαν μόνο. Στον δικό του Κύριο στέκεται ή πέφτει. β΄. Ιδού πάλι άλλη πληγή. Και φαίνεται μεν ότι η αγανάκτηση στρέφεται προς τον ισχυρό, αλλά στην πραγματικότητα πλήττει εκείνον. Όταν λέει, «Όμως θα σταθεί», δείχνει ότι αυτός ακόμη κλονίζεται και ότι έχει ανάγκη από πολλή προσοχή και από τόσο μεγάλη φροντίδα, ώστε να καλεί και τον Θεό ως ιατρό γι' αυτά· διότι λέει, «είναι δυνατός ο Θεός να τον στηρίξει».

Αυτό ακριβώς λέμε για όσους είναι εντελώς απελπισμένοι. Έπειτα, για να μην απελπιστεί, αποκαλεί υπηρέτη και αυτόν που ασθενεί, λέγοντας: «Ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» Και εδώ πάλι τον ελέγχει συγκεκαλυμμένα. Διότι δεν σε προστάζω να μην τον κρίνεις επειδή πράττει έργα που δεν αξίζουν κατάκριση, αλλά επειδή είναι ξένος υπηρέτης, δηλαδή δεν είναι δικός σου, αλλά του Θεού. Έπειτα, παρηγορώντας τον και πάλι, δεν είπε ότι «Πέφτει», αλλά τι; «Στέκεται ή πέφτει». Είτε όμως συμβεί το ένα, είτε το άλλο, και τα δύο αφορούν τον Δεσπότη· διότι και η ζημιά σε Εκείνον καταλήγει εάν αυτός πέσει, όπως ακριβώς και το κέρδος εάν σταθεί. Αυτά δε, εάν δεν αναλογιστούμε και πάλι τον σκοπό του Παύλου, ο οποίος επιθυμούσε να μην τους επιτιμούν πριν από τον κατάλληλο καιρό, θα φαίνονταν τελείως ανάξια της φροντίδας που αρμόζει στους Χριστιανούς. Αλλά, όπως πάντοτε λέω, πρέπει να εξετάζουμε την πρόθεση με την οποία λέγεται κάτι, την υπόθεση για την οποία λέγεται, και το τι προσπαθεί να κατορθώσει με τα λόγια του. Δεν τον έλεγξε τυχαία λέγοντας αυτό. Διότι εάν ο Θεός, λέγει, ο οποίος υφίσταται τη ζημιά, δεν κάνει τίποτε προς το παρόν, πώς δεν θα ήσουν εσύ άκαιρος και πέραν του μέτρου περίεργος, να τον πιέζεις και να τον ενοχλείς; «Άλλος μεν ξεχωρίζει ημέρα από ημέρα, άλλος δε θεωρεί ίση κάθε ημέρα». Σε αυτό το σημείο μου φαίνεται ότι υπαινίσσεται ελαφρώς και το ζήτημα της νηστείας.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΘ΄. Είμαι δε πεπεισμένος, αδελφοί μου, και εγώ ο ίδιος για εσάς, ότι και εσείς είστε γεμάτοι από αγαθωσύνη, έχοντας πληρωθεί από κάθε γνώση, δυνάμενοι να νουθετείτε και άλλους. Α΄. Είπε: «Εφόσον εγώ είμαι απόστολος των εθνών, δοξάζω τη διακονία μου»· είπε: «Μήπως δεν λυπηθεί ούτε εσένα»· είπε: «Μην έχετε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό σας»· και πάλι: «Εσύ δε γιατί κρίνεις τον αδελφό σου;»· και, «Ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;»· και άλλα πολλά παρόμοια. Επειδή, λοιπόν, σε πολλά σημεία έκανε τον λόγο του πιο αυστηρό, τώρα πλέον τον απαλύνει· και ό,τι έλεγε στην αρχή, αυτό λέει και στο τέλος. Ξεκινώντας βέβαια έλεγε: «Ευχαριστώ τον Θεό μου για όλους εσάς, διότι η πίστη σας εξαγγέλλεται σε ολόκληρο τον κόσμο»· εδώ όμως λέει: «Είμαι πεπεισμένος ότι είστε γεμάτοι από αγαθωσύνη, δυνάμενοι να νουθετείτε και άλλους»· πράγμα που είναι ανώτερο από το προηγούμενο. Και δεν είπε «Άκουσα», αλλά «Είμαι πεπεισμένος», και δεν έχω ανάγκη να το μάθω από άλλον, αλλά «εγώ ο ίδιος», δηλαδή, εγώ που επιτιμώ, εγώ που εγκαλώ. Και το «Ότι είστε γεμάτοι από αγαθωσύνη», το λέει σε σχέση με την πρόσφατη προτροπή του· σαν να έλεγε: «Δεν σας προέτρεψα σε αυτά θεωρώντας σας σκληρούς ούτε ότι μισείτε τους αδελφούς σας, το να τους αποδέχεστε δηλαδή και να μην αφήνετε ούτε να καταστρέφετε το έργο του Θεού· διότι γνωρίζω ότι είστε γεμάτοι από αγαθωσύνη». Μου φαίνεται μάλιστα ότι εδώ ονομάζει με αυτόν τον τρόπο ολόκληρη την αρετή. Και δεν είπε «Έχετε», αλλά «Είστε γεμάτοι από αγαθωσύνη».

Και, Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο δούλο; Και πάλι: Ώστε να μην κρίνετε τίποτε προ του καιρού, μέχρις ότου έλθει ο Κύριος. Πώς λοιπόν αλλού λέει: Έλεγξε, επιτίμησε, παρακάλεσε; Και, Αυτούς που αμαρτάνουν να τους ελέγχεις ενώπιον όλων; Και ο Χριστός λέει στον Πέτρο: Πήγαινε, έλεγξέ τον μεταξύ εσού και αυτού μόνου· και αν παρακούσει, πάρε μαζί σου και άλλον· εάν όμως ούτε και έτσι υποχωρήσει, ανάγγειλέ το στην εκκλησία· και κατέστησε τόσους πολλούς για να επιτιμούν, και όχι μόνο να επιτιμούν, αλλά και να τιμωρούν; Διότι εκείνον που δεν άκουσε κανέναν από αυτούς, διέταξε να θεωρείται ως εθνικός και τελώνης. Και πώς τους έδωσε και τις κλείδες;

Διότι, αν και το έθνος ήταν μικρό, εντούτοις το εξέλεξε για τον εαυτό Του ως πλούτο, δίνοντας προσοχή όχι στην ολιγαριθμία του, αλλά στην αρετή. Προς αυτήν την αρετή επιθυμώντας να τους καθοδηγήσει τους εκλέγει, θεωρώντας ότι οι άλλοι άνθρωποι δεν Του δημιουργούσαν τόσο μεγάλο πλούτο, όσο αυτός ο λαός· πράγμα το οποίο και συνέβη, τόσο χάρη στην εύνοια Εκείνου που τους εξέλεξε, όσο και χάρη στη διαπαιδαγώγησή τους. Διότι ο Παύλος γνωρίζει να ονομάζει πλούτο τη σωτηρία των ανθρώπων, όπως όταν λέει: «Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, πλούσιος προς όλους, και προς όλους εκείνους που τον επικαλούνται». Και πάλι: «Στον δικό του Κύριο στέκεται ή πέφτει». Βλέπεις πώς φανέρωσε την αγάπη του Θεού γι' αυτούς, την πρόνοια, τη μέριμνα, τη διάθεσή Του, εφόσον μάλιστα τους ονόμασε εκλεκτή περιουσία Του; Μέσω και των δύο αυτών πραγμάτων, λοιπόν, καταδεικνύει την εξαιρετική Του πρόνοια απέναντί τους: και με το ότι τους εξέλεξε, και με το ότι τους κατέστησε εκλεκτή περιουσία Του. Είδες πώς παρουσίασε τη φιλανθρωπία Του; Γι' αυτό και στην αρχή έλεγε: «Αινείτε Αυτόν, διότι ο Κύριος είναι αγαθός».

Διότι, εάν δεν θυμόμαστε τα αμαρτήματα που διέπραξαν εις βάρος μας οι άλλοι, ούτε ο Θεός θα θυμηθεί τα δικά μας, με τα οποία αμαρτήσαμε εναντίον Του. Οφείλουμε δε να κρίνουμε δίκαια, με φόβο Θεού. Διότι η κρίση ανήκει στον Θεό· να μην κατακρίνουμε δηλαδή τους άλλους για τα αμαρτήματά τους, ούτε να τους εξουθενώνουμε και να τους βδελυσσόμαστε, και να μην παρατηρούμε σχολαστικά τα κακά του πλησίον δικαιώνοντας τους εαυτούς μας, ούτε να παραβλέπουμε τα δικά μας δοκάρια βλέποντας μόνο τα σκουπιδάκια του πλησίον, δηλαδή να προβάλλουμε τα μικρά ελαττώματα των αδελφών μας. Αυτό το πράγμα παροργίζει μεγάλως τον Θεό· διότι δεν είναι δίκαιο να κρίνουμε ξένο δούλο, επειδή ο κάθε άνθρωπος ανήκει στον Θεό.

Και πάλι: «Εάν πεθάνατε μαζί με τον Χριστό ως προς τα στοιχεία του κόσμου, γιατί, σαν να ζείτε ακόμη στον κόσμο, υποτάσσεστε σε δοξασίες, όπως: "μην πιάσεις, ούτε να γευθείς, ούτε να αγγίξεις", τα οποία όλα φθείρονται με τη χρήση;» Για ποιον λόγο, λοιπόν, ενεργεί έτσι; Διότι εκείνοι μεν ήταν ισχυροί, οι Ρωμαίοι όμως είχαν ακόμη ανάγκη από πολλή συγκατάβαση, και περίμενε πρώτα να παγιωθεί η πίστη στις ψυχές τους, επειδή φοβόταν μήπως, ερχόμενος να ξεριζώσει τα ζιζάνια πριν από τον κατάλληλο καιρό και πιο γρήγορα από όσο έπρεπε, τα βγάλει από τη ρίζα και μαζί τους συναποσπάσει και τα φυτά της υγιούς διδασκαλίας. Για τον λόγο αυτόν ούτε τους επικρίνει σφοδρά ούτε τους αφήνει χωρίς επιτίμηση, αλλά τους ελέγχει μεν, ανύποπτα όμως και συγκεκαλυμμένα, μέσω της επιτιμήσεως των άλλων. Διότι το να λέει, «Στον δικό του Κύριο στέκεται ή πέφτει», φαίνεται μεν να αποστομώνει εκείνον που τον επιπλήττει, στην πραγματικότητα όμως κεντρίζει τη δική του ψυχή, υποδηλώνοντας ότι το να επιλέγει κανείς τέτοια πράγματα δεν είναι γνώρισμα των βέβαιων ούτε εκείνων που στέκονται σταθερά, αλλά εκείνων που ακόμη κλονίζονται, αυτών που δεν στέκονται όρθιοι και κινδυνεύουν να πέσουν.

Δηλώνει ότι το αμάρτημά του είναι τέτοιο, ώστε να αμφιβάλλουν ακόμη και εκείνοι που προστρέχουν σε βοήθειά του. «Εκείνος που τρώει, ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει». Δεν είπε, ας τον αφήσει· δεν είπε, ας μην τον ελέγξει· δεν είπε, ας μην τον διορθώσει, αλλά, ας μην τον ονειδίζει, ούτε να τον αποστρέφεται. «Εκείνος δε που δεν τρώει, ας μην κρίνει εκείνον που τρώει». Διότι, όπως ακριβώς οι πνευματικά πιο τέλειοι υποτιμούσαν τους ασθενέστερους ως ολιγόπιστους, ως νόθους και ως ιουδαΐζοντες, έτσι και εκείνοι έκριναν τούτους ως παραβάτες του νόμου ή ως επιρρεπείς στη λαιμαργία. «Διότι ο Θεός τον προσέλαβε· εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του κυρίου στέκεται ή πέφτει». Δηλαδή, επέδειξε σε αυτόν την ανέκφραστη χάρη Του. «Και θα σταθεί όρθιος· διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει». Δείχνει ότι έχει ακόμη ανάγκη προσοχής και ότι χρειάζεται τόση φροντίδα, ώστε να καλείται ως βοηθός σε αυτά και ο ίδιος ο Θεός. «Διότι άλλος μεν ξεχωρίζει τη μία ημέρα από την άλλη, ενώ άλλος κρίνει κάθε ημέρα το ίδιο. Ο καθένας ας έχει απόλυτη βεβαιότητα στον δικό του νου». Εδώ φαίνεται ότι υπαινίσσεται ήπια το ζήτημα της νηστείας.

«Και αν έχεις αμαρτία, μην την αποκαλύπτεις.» «Γιατί βλέπεις το σκουπιδάκι στο μάτι του αδελφού σου, και το δοκάρι που είναι στο δικό σου μάτι δεν το αντιλαμβάνεσαι; Ή πώς θα πεις στον αδελφό σου: Άφησέ με να βγάλω το σκουπιδάκι από το μάτι σου· και ιδού, το δοκάρι είναι στο δικό σου μάτι; Υποκριτή, βγάλε πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου, και τότε θα δεις καθαρά για να βγάλεις το σκουπιδάκι που είναι στο μάτι του αδελφού σου.» «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε.» «Πρόσεχε, μήπως το φως που είναι μέσα σου είναι σκοτάδι.» «Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένον υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει. Θα σταθεί όμως όρθιος, διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει. Εσύ όμως, γιατί κρίνεις τον αδελφό σου; Όλοι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού.» «Να διατηρείς τον εαυτό σου αγνό.» «Εκείνος που κακολογεί τον αδελφό του ή τον κρίνει, κακολογεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο. Αν όμως κρίνεις τον νόμο, δεν είσαι τηρητής του νόμου.» Γνώρισε τον εαυτό σου πριν από όλα. Διότι τίποτα δεν είναι πιο δύσκολο.

«Εάν κάποιος εμπιστευθεί στον πλησίον του υποζύγιο, ή μοσχάρι, ή πρόβατο, ή άλλο ζώο για φύλαξη, και αυτό πεθάνει, ή τραυματιστεί, ή αιχμαλωτιστεί, χωρίς να το δει κανείς, όρκος ενώπιον του Θεού θα μπει ανάμεσα στους δύο, και θα τον αποδεχθεί ο ιδιοκτήτης του, και ο άλλος δεν θα καταβάλει αποζημίωση. Εάν όμως του κλαπεί, θα αποζημιώσει τον ιδιοκτήτη του· εάν δε κατασπαραχθεί από θηρίο, θα τον οδηγήσει στο κατασπαραγμένο ζώο ως απόδειξη, και δεν θα πληρώσει αποζημίωση.» ΤΙΤΛ. ΚΘ΄. — Περί πρεσβυτέρων. «Πολλοί πρεσβύτεροι, αν και είναι αμαρτωλοί, τελούν την προσφορά της Ευχαριστίας, και ο Θεός δεν αποστρέφεται, αλλά δια του Αγίου Πνεύματος αγιάζει τα προκείμενα δώρα. Και ο μεν άρτος γίνεται τίμιο σώμα του Κυρίου, το δε ποτήριο, τίμιο αίμα του Κυρίου. Υπάρχουν λοιπόν κάποιοι που νομίζουν ότι πράττουν σωστά με το να μην κοινωνούν από αυτούς, αγνοώντας ότι έτσι κατακρίνονται χειρότερα. Διότι, ποιος είσαι εσύ που κρίνεις τον άρχοντά σου; Δεν άκουσες τον Απόστολο να λέει: "Άρχοντα του λαού σου δεν θα κακολογήσεις"; Και πάλι: "Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένον υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του Κυρίου στέκεται ή πέφτει". Πότε έμαθες ότι το πρόβατο έσωσε τον ποιμένα, ή ότι εγείρει κατηγορία εναντίον του ποιμένα;»

Θα γνωρίσουμε και εμείς, παρακαλώ, ποιο είναι το έργο. Ο ασκητής είπε: Το να ζητούμε μέσω της προσευχής τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, για την οποία έχει πει ότι βρίσκεται εντός μας και φανέρωσε ότι σε όσους την αναζητούν θα προστεθούν όλα τα σωματικά. Εφόσον λοιπόν τα ακούσαμε αυτά από τον Κύριο και τα πιστέψαμε και τα εφαρμόζουμε κατά δύναμη, πώς λες ότι πράττουμε έξω από τη φύση; Αν όμως σου φαίνεται παρά φύση, γνώριζε ποιον κατηγορείς· διότι ο Θεός είναι αυτός που έδωσε την εντολή. Ομοίως και το να μην αδικούμε αυτούς που μας αδικούν είναι εντολή του Θεού. Πώς λοιπόν παρανομούν όσοι την εφαρμόζουν, εφόσον ο Θεός έχει πει μέσω του προφήτη: «Σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέγει ο Κύριος», και στα Ευαγγέλια: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε», και ο Απόστολος: «Μην κρίνετε τίποτε προ του καιρού», και πάλι: «Μην εκδικείστε για τους εαυτούς σας», και πάλι: «Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη;». Ποιος είναι λοιπόν αυτός που θέσπισε δικαιότερους νόμους από αυτούς και θέλει να κρίνει εκείνους που αδικούν πριν από τον Θεό, σαν να είναι αναμάρτητος, και κατηγορεί για παρανομία όσους προσπαθούν να τηρήσουν τον νόμο του Θεού και ονομάζει την ανεξικακία κακία;

Μαθαίνοντας, λοιπόν, αυτό ο θείος υποφήτης έγραψε προς τους τέλειους στην πίστη τα εξής: «Να δέχεστε αυτόν που είναι ασθενής στην πίστη»· «εκείνος μεν που πιστεύει ότι μπορεί να φάει τα πάντα», δηλαδή και χοιρινό και οτιδήποτε άλλο τηρείται ως απαγορευμένο, «ο δε ασθενής», δηλαδή ως προς την πίστη, «τρώει λάχανα», σαν να τρώει λάχανα σύμφωνα με τη λαχανώδη και ασθενή πίστη του, όπως ακριβώς εκείνοι που ασθενούν στο σώμα. «Αυτός που τρώει ας μην εξουθενώνει αυτόν που δεν τρώει», δηλαδή ας μην τον περιπαίζει και ας μην τον θλίβει ούτε να τον επιβαρύνει, «και αυτός που δεν τρώει ας μην κρίνει αυτόν που τρώει», ήτοι ας μην καταδικάζεται, ώστε να τον πείθει παρά τη θέλησή του να πιστεύει και να συμμετέχει σε τροφές που δεν καταναλώνει· διότι αυτούς τους καλούμε στη βασιλεία με ελεύθερη βούληση και δεν τους παρασύρουμε με τη βία, όπως κάνουν οι τύραννοι· γι' αυτό και λέω: «Μην κρίνετε αυτόν που δεν τρώει· διότι ο Θεός τον προσέλαβε», πράγμα που σημαίνει ότι ο Θεός μπορεί να καταστήσει τρανή και να αυξήσει τη μικρή του πίστη. «Εσύ δε ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει· διότι ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει». Επειδή, λοιπόν, ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει, όπως θέλει και όποτε θέλει, εσύ γιατί κρίνεις, παρασύροντας και βιάζοντας αυτόν που δεν μπορείς να στηρίξεις; Αυτά, λοιπόν, ισχύουν περί του «μην κρίνετε, για να μην κριθείτε».

Ρωμ. 14, 1-5 Δες τη σύνεση, τη δραστηριότητα και την προνοητικότητα του Παύλου. Με επιδεξιότητα επιπλήττει αυτόν που κάνει διακρίσεις στα φαγητά, αφενός για να μην αποσκιρτήσει αν του ασκηθεί αυστηρός έλεγχος, αφετέρου για να μη νομίσει ότι πράττει σωστά αν μείνει ανεπιτίμητος. Γι' αυτό λέει: «να τον δέχεστε», επειδή «είναι ασθενής». Μην τον κρίνεις, λέει. Γιατί; Όχι επειδή δεν κάνει κακό, αλλά επειδή έχει άλλον Κύριο που τον κρίνει. Με αυτό παρηγορεί και εκείνον, όπως είπαμε, με το να μην κατακρίνεται από τον πλησίον, ενώ ταυτόχρονα του δίνει να καταλάβει ότι, ακόμη κι αν δεν τον κρίνει αυτός, εντούτοις υπόκειται σε κρίση επειδή τηρεί διατάξεις για τα φαγητά· διότι σχεδόν του λέει: «ακόμη κι αν αυτός δεν σε κρίνει, έχεις Κύριο που σε κρίνει». Γι' αυτό πρέπει να απέχεις από μια τέτοια μικρολογία. Τους εμποδίζει δε από το να κρίνουν ο ένας τον άλλον για τα φαγητά, ώστε, ερίζοντας και φιλονικώντας γι' αυτά στις αρχές της πίστεως, να μην κινδυνεύσουν εξαιτίας αυτού να διχαστούν και στα καίρια ζητήματα, και να ζημιωθούν στο κεφαλαιώδες, δηλαδή στην ίδια την πίστη στον Χριστό. Τι λοιπόν; Αν δούμε σήμερα κάποιον να τηρεί ιουδαϊκές διατάξεις για τα φαγητά, δεν θα τον κατακρίνουμε; Και βέβαια.

Ποια σχέση θα μπορούσαν να έχουν με τα προηγούμενα, έστω κι αν ο ήχος της φωνής είναι απαράλλακτος, τα χωρία «ποιος σου ανήγγειλε ότι είσαι γυμνός;» και «ποιος σε κατέστησε άρχοντα και δικαστή πάνω μας;» και «ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» και «ποιος πάταξε τον Αβιμέλεχ, τον γιο του Ιεροβοάμ;» και «ποιος είναι αυτός που μου κρύβει τη βουλή;»; Διότι αυτά εκφράζουν αγανάκτηση και επιτίμηση, και δεν παρουσιάζουν τίποτα παρόμοιο με τα προαναφερθέντα. Εάν δε κάποιος τα υπαγάγει και αυτά στον κανόνα της ερώτησης, για να μην πω τίποτε άλλο, θα κατηγορήσει το θείο για άγνοια, υποστηρίζοντας ότι δεν επικρίνει τις πράξεις δια της φωνής, αλλά ότι, ένεκα άγνοιας, ζητεί να μάθει ποιος έδωσε την άδεια για την τέλεσή τους. Ακόμη και το χωρίο «ποιος είμαι εγώ, κύριέ μου Κύριε; και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου;» εμφανίζει τη διαφορά τόσο ξεκάθαρα, όσο απαράλλακτη προβάλλει και τη φωνή· διότι φανερώνει ομολογία της προσωπικής ευτέλειας και το φρόνημα της ευχαριστίας προς τον Θεό. Σε καμία περίπτωση δεν οδηγεί τον λογισμό σε ερώτηση ούτε (κάθε άλλο) σε επιτίμηση ή αγανάκτηση ή σε οτιδήποτε άλλο από τα προειρημένα.

«Και ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» επιπλήττει πάλι μέσω του θεσπέσιου Παύλου· διότι, λέει, «με το να κρίνεις τον άλλον, καταδικάζεις τον εαυτό σου». Ποια βία της αμαρτίας σε ωθεί πιεστικά σε αυτό; Ποιο κέρδος που ελπίζεις από αυτήν τη μανία σε παρακινεί σε αυτήν την αναισχυντία, ώστε αφενός να περιφρονήσεις τις εντολές του Δεσπότη που μισεί την πονηρία, και αφετέρου να υποκύψεις στο πρόσταγμα του μισάνθρωπου τυράννου; Ή μάλλον, ποια ζημία δεν ακολουθεί όσους ταλαιπωρούνται με αυτήν τη ματαιοπονία;

Γι' αυτό λοιπόν πρέπει να προσέχουμε όλοι μας, αδελφέ, και εκείνοι που μεσιτεύουν για τους αμαρτωλούς και εκείνοι που επιθυμούν να συμφιλιωθούν με τον Θεό, ώστε ούτε όσοι μεσιτεύουν να επισύρουν οργή αντί για μισθό, ούτε εκείνοι που έχουν φταίξει και σπεύδουν να συμφιλιωθούν, να συναντήσουν εχθρό και φονιά και πονηρό σύμβουλο αντί για μεσίτη· διότι οι τέτοιοι θα ακούσουν με φρικτή απειλή: «Ποιος σας κατέστησε άρχοντες και δικαστές» του λαού μου; Και πάλι: «Υποκριτή, βγάλε πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου και τότε θα δεις καθαρά για να βγάλεις το σκουπιδάκι που είναι στο μάτι του αδελφού σου», και δοκάρι είναι ένα πάθος ή κάποια επιθυμία που σκοτεινιάζει το μάτι της ψυχής, και αλλού: «Ιατρέ, θεράπευσε τον εαυτό σου», και πάλι: «Στον δε αμαρτωλό είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου και παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου; Ενώ εσύ μίσησες την παιδεία και πέταξες πίσω σου τα λόγια μου», και ο Παύλος λέει: «Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει, είναι όμως δυνατός ο Θεός» μέσω του δούλου του «να τον κρατήσει όρθιο».

Διότι εκείνοι που έχουν τόσα πολλά παραδείγματα εκπλήρωσης των εντολών του Θεού, τα οποία οι πατέρες μας, έχοντας τα εφαρμόσει στην πράξη, τα προέβαλαν σε εμάς τους πιστούς για μίμηση της αρετής, και δεν θέλησαν να κατανοήσουν ούτε βουλήθηκαν να τους μιμηθούν, αλλά απεναντίας τους χλευάζουν και διαβάλλουν τους βίους εκείνων που αγωνίστηκαν κατά Θεόν, λέγοντας ότι δήθεν δεν ήταν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, πώς όχι μόνο είναι ανάξιοι της θείας γνώσης, ως υιοί απειθείας και απωλείας, αλλά και υπόλογοι για κάθε τιμωρία και κατάκριση; Διότι, ξεχνώντας να εξετάζουν τον εαυτό τους αν βρίσκονται μέσα στην πίστη, κρίνουν τις ξένες υποθέσεις και ασύνετα ερευνούν και εξετάζουν τα όσα είναι ανώτερά τους, χωρίς να σέβονται καθόλου τον Θεό που λέει: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε» και «Με όποιο κρίμα κρίνετε, με το ίδιο θα κριθείτε», ούτε τον μαθητή Του που λέει: Αλήθεια, ω άνθρωπε, «εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει» και «Μην κρίνετε ο ένας τον άλλον και μην καταλαλείτε ο ένας τον άλλον». Τέτοιοι άνθρωποι, λοιπόν, πώς θα αναγνωριστούν ως πιστοί και χριστιανοί, εφόσον παραβαίνουν τα λόγια του Χριστού και των αποστόλων Του και δεν τηρούν όσα Εκείνος και οι μαθητές Του νομοθέτησαν, ούτε ακολουθούν και βαδίζουν στα ίχνη του Διδασκάλου; Πώς θα δουν καθόλου το φως των εντολών εκείνοι που παραβαίνουν φανερά τις θείες εντολές; Με κανέναν τρόπο. «