Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 14:5

Διότι ο Θεός τον έχει δεχθεί. Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του Κυρίου στέκεται ή πέφτει· θα σταθεί όμως, διότι ο Θεός είναι δυνατός να τον στηρίξει. Άλλος μεν ξεχωρίζει τη μία ημέρα από την άλλη, άλλος δε θεωρεί ίση κάθε ημέρα· ο καθένας ας είναι απόλυτα πεπεισμένος στον δικό του νου. Εκείνος που τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο την τηρεί· και εκείνος που δεν τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο δεν την τηρεί. Και εκείνος που τρώει, για τον Κύριο τρώει, διότι ευχαριστεί τον Θεό. Και εκείνος που δεν τρώει, για τον Κύριο δεν τρώει, και ευχαριστεί τον Θεό.

Αν όμως αυτοί μόνοι τους δεν είναι βέβηλοι, καίτοι προέρχονται από γάμο, τότε δεν είναι βέβηλος ο γάμος, διότι χωρίς αυτόν κανείς δεν θα γεννηθεί ποτέ στον κόσμο. Και είναι μεγάλη η πλάνη των ανθρώπων, η οποία με ποικίλους τρόπους και με πολλές προφάσεις κατεργάστηκε το φαύλο στην ανθρώπινη φύση και αποπλάνησε τον καθένα από την αλήθεια μέσω κάποιας πρόφασης. 3. Η Εκκλησία, λοιπόν, έχει μεν την αποταγή του βίου, αλλά δεν βδελύσσεται τον γάμο, και έχει την ακτημοσύνη, αλλά δεν υπερηφανεύεται εις βάρος εκείνων που κατέχουν περιουσία με δίκαιο τρόπο και έχουν λάβει από τους δικούς τους γονείς όσα επαρκούν για τους ίδιους και για όσους έχουν ανάγκη. Και πολλοί μεν απέχουν από τροφές, αλλά δεν επαίρονται έναντι εκείνων που δεν απέχουν· «διότι αυτός που τρώει ας μην εξουθενώνει αυτόν που δεν τρώει, και αυτός που δεν τρώει ας μην κρίνει αυτόν που τρώει· διότι για τον Κύριο τρώει και πίνει, και για τον Κύριο δεν τρώει και δεν πίνει». Και βλέπεις μία ομόνοια και μία ελπίδα και μία πίστη μέσα στην Εκκλησία, η οποία δωρίζεται στον καθένα σύμφωνα με τη δική του δύναμη και σύμφωνα με τον δικό του αγώνα και κόπο. Μοιάζει δε η αγία Εκκλησία του Θεού με πλοίο.

Αυτό ακριβώς λέμε για όσους είναι εντελώς απελπισμένοι. Έπειτα, για να μην απελπιστεί, αποκαλεί υπηρέτη και αυτόν που ασθενεί, λέγοντας: «Ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» Και εδώ πάλι τον ελέγχει συγκεκαλυμμένα. Διότι δεν σε προστάζω να μην τον κρίνεις επειδή πράττει έργα που δεν αξίζουν κατάκριση, αλλά επειδή είναι ξένος υπηρέτης, δηλαδή δεν είναι δικός σου, αλλά του Θεού. Έπειτα, παρηγορώντας τον και πάλι, δεν είπε ότι «Πέφτει», αλλά τι; «Στέκεται ή πέφτει». Είτε όμως συμβεί το ένα, είτε το άλλο, και τα δύο αφορούν τον Δεσπότη· διότι και η ζημιά σε Εκείνον καταλήγει εάν αυτός πέσει, όπως ακριβώς και το κέρδος εάν σταθεί. Αυτά δε, εάν δεν αναλογιστούμε και πάλι τον σκοπό του Παύλου, ο οποίος επιθυμούσε να μην τους επιτιμούν πριν από τον κατάλληλο καιρό, θα φαίνονταν τελείως ανάξια της φροντίδας που αρμόζει στους Χριστιανούς. Αλλά, όπως πάντοτε λέω, πρέπει να εξετάζουμε την πρόθεση με την οποία λέγεται κάτι, την υπόθεση για την οποία λέγεται, και το τι προσπαθεί να κατορθώσει με τα λόγια του. Δεν τον έλεγξε τυχαία λέγοντας αυτό. Διότι εάν ο Θεός, λέγει, ο οποίος υφίσταται τη ζημιά, δεν κάνει τίποτε προς το παρόν, πώς δεν θα ήσουν εσύ άκαιρος και πέραν του μέτρου περίεργος, να τον πιέζεις και να τον ενοχλείς; «Άλλος μεν ξεχωρίζει ημέρα από ημέρα, άλλος δε θεωρεί ίση κάθε ημέρα». Σε αυτό το σημείο μου φαίνεται ότι υπαινίσσεται ελαφρώς και το ζήτημα της νηστείας.

Διότι είναι επόμενο μερικοί από εκείνους που νηστεύουν να κατακρίνουν συνεχώς εκείνους που δεν νηστεύουν· ή ακόμη και ως προς την τήρηση των διατάξεων, είναι πιθανό να υπάρχουν κάποιοι που σε συγκεκριμένες ημέρες απέχουν, ενώ σε άλλες συγκεκριμένες μετέχουν. Γι' αυτό και έλεγε: «Ο καθένας ας είναι απόλυτα πεπεισμένος στον δικό του νου». Διότι με αυτόν τον τρόπο και τον φόβο όσων τις τηρούσαν διέλυε, λέγοντας ότι το πράγμα είναι αδιάφορο, και καταργούσε την εριστικότητα όσων τους επιτίθονταν με σφοδρότητα, αποδεικνύοντας ότι δεν είναι και τόσο σπουδαίο το να ενοχλεί κανείς συνεχώς για τα ζητήματα αυτά.

Εδώ όμως δεν έχει χρησιμοποιήσει αυτόν τον τόνο, λόγω του ότι η πίστη τους ήταν νεόφυτη. Ας μην επεκτείνουμε λοιπόν σε όλα το «Ο καθένας ας είναι απολύτως βέβαιος σύμφωνα με τον δικό του νου». Διότι, όταν ο λόγος αφορά τα δόγματα, άκουσε τι λέει: «Εάν κάποιος σας κηρύττει Ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ακόμη και αν είναι άγγελος, ας είναι ανάθεμα»· και πάλι: «Φοβάμαι μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα, έτσι φθαρούν τα νοήματά σας». Και γράφοντας προς τους Φιλιππησίους έλεγε: «Προσέχετε τα σκυλιά, προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή». Στους Ρωμαίους όμως, επειδή δεν ήταν ακόμη ο κατάλληλος καιρός να διορθώσει τέτοια ζητήματα, λέει: «Ο καθένας ας είναι απολύτως βέβαιος στον δικό του νου». Διότι ο λόγος αφορούσε τη νηστεία, και τα έλεγε αυτά για να καταρρίψει αφενός την αλαζονεία των πρώτων και αφετέρου να διαλύσει τον φόβο των δεύτερων. «Εκείνος που τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο την τηρεί· και εκείνος που δεν τηρεί την ημέρα, για τον Κύριο δεν την τηρεί. Και εκείνος που τρώει, για τον Κύριο τρώει, διότι ευχαριστεί τον Θεό· και εκείνος που δεν τρώει, για τον Κύριο δεν τρώει, και ευχαριστεί τον Θεό». Ακόμη επιμένει στα ίδια. Αυτό όμως που λέει έχει την εξής έννοια: Το ζήτημα δεν αφορά τα ουσιώδη· διότι το ζητούμενο είναι εάν και ο ένας και ο άλλος πράττουν για τον Θεό, εάν και οι δύο καταλήγουν στην ευχαριστία.

Δηλώνει ότι το αμάρτημά του είναι τέτοιο, ώστε να αμφιβάλλουν ακόμη και εκείνοι που προστρέχουν σε βοήθειά του. «Εκείνος που τρώει, ας μην περιφρονεί εκείνον που δεν τρώει». Δεν είπε, ας τον αφήσει· δεν είπε, ας μην τον ελέγξει· δεν είπε, ας μην τον διορθώσει, αλλά, ας μην τον ονειδίζει, ούτε να τον αποστρέφεται. «Εκείνος δε που δεν τρώει, ας μην κρίνει εκείνον που τρώει». Διότι, όπως ακριβώς οι πνευματικά πιο τέλειοι υποτιμούσαν τους ασθενέστερους ως ολιγόπιστους, ως νόθους και ως ιουδαΐζοντες, έτσι και εκείνοι έκριναν τούτους ως παραβάτες του νόμου ή ως επιρρεπείς στη λαιμαργία. «Διότι ο Θεός τον προσέλαβε· εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένο υπηρέτη; Ενώπιον του δικού του κυρίου στέκεται ή πέφτει». Δηλαδή, επέδειξε σε αυτόν την ανέκφραστη χάρη Του. «Και θα σταθεί όρθιος· διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει». Δείχνει ότι έχει ακόμη ανάγκη προσοχής και ότι χρειάζεται τόση φροντίδα, ώστε να καλείται ως βοηθός σε αυτά και ο ίδιος ο Θεός. «Διότι άλλος μεν ξεχωρίζει τη μία ημέρα από την άλλη, ενώ άλλος κρίνει κάθε ημέρα το ίδιο. Ο καθένας ας έχει απόλυτη βεβαιότητα στον δικό του νου». Εδώ φαίνεται ότι υπαινίσσεται ήπια το ζήτημα της νηστείας.

Ρωμ. 14, 1-5 Δες τη σύνεση, τη δραστηριότητα και την προνοητικότητα του Παύλου. Με επιδεξιότητα επιπλήττει αυτόν που κάνει διακρίσεις στα φαγητά, αφενός για να μην αποσκιρτήσει αν του ασκηθεί αυστηρός έλεγχος, αφετέρου για να μη νομίσει ότι πράττει σωστά αν μείνει ανεπιτίμητος. Γι' αυτό λέει: «να τον δέχεστε», επειδή «είναι ασθενής». Μην τον κρίνεις, λέει. Γιατί; Όχι επειδή δεν κάνει κακό, αλλά επειδή έχει άλλον Κύριο που τον κρίνει. Με αυτό παρηγορεί και εκείνον, όπως είπαμε, με το να μην κατακρίνεται από τον πλησίον, ενώ ταυτόχρονα του δίνει να καταλάβει ότι, ακόμη κι αν δεν τον κρίνει αυτός, εντούτοις υπόκειται σε κρίση επειδή τηρεί διατάξεις για τα φαγητά· διότι σχεδόν του λέει: «ακόμη κι αν αυτός δεν σε κρίνει, έχεις Κύριο που σε κρίνει». Γι' αυτό πρέπει να απέχεις από μια τέτοια μικρολογία. Τους εμποδίζει δε από το να κρίνουν ο ένας τον άλλον για τα φαγητά, ώστε, ερίζοντας και φιλονικώντας γι' αυτά στις αρχές της πίστεως, να μην κινδυνεύσουν εξαιτίας αυτού να διχαστούν και στα καίρια ζητήματα, και να ζημιωθούν στο κεφαλαιώδες, δηλαδή στην ίδια την πίστη στον Χριστό. Τι λοιπόν; Αν δούμε σήμερα κάποιον να τηρεί ιουδαϊκές διατάξεις για τα φαγητά, δεν θα τον κατακρίνουμε; Και βέβαια.

Πώς λοιπόν λέει: «μην κρίνετε και δεν θα κριθείτε»; Δεν πρέπει να το εκλαμβάνουμε αυτό για τα θέματα της πίστεως ή για όσα συντελούν στην πίστη —μη γένοιτο— ούτε για τα άτοπα που πράττονται με αναίδεια, αλλά για τα έργα του καθημερινού βίου, για όσα εικάζονται, και για εκείνα τα οποία, όπως είπε ο ίδιος ο Δεσπότης, έχουν τη θέση του «κάρφους» (της σκλήθρας)· διότι για αυτά και για τα παρόμοια δεν πρέπει καν να ανοίγουμε το στόμα μας. Και μάλιστα, μαζί με το προαναφερθέν θέμα παραθέτει και ένα άλλο, και λέει ότι δεν πρέπει να κατακρίνουμε και να εξουθενώνουμε τον πλησίον όχι μόνο για το προαναφερθέν, αλλά ούτε και για αυτό που πρόκειται να λεχθεί τώρα. Και αυτό είναι το εξής: άλλοι μεν έτρωγαν «μέρα παρά μέρα», ενώ άλλοι κάθε μέρα. Λέει λοιπόν ότι δεν πρέπει για αυτά να κρίνουν και να κατακρίνουν ο ένας τον άλλον, ούτε εκείνον που τρώει —διότι ο πλησίον νηστεύει και πράττει αγαθό κάνοντάς το για τον Θεό— ούτε πάλι εκείνος που νηστεύει πρέπει να κατακρίνει εκείνον που δεν νηστεύει μέρα παρά μέρα· διότι δεν πρόκειται για εντολή νόμου ώστε η παράβασή της να προξενεί κατάκριμα, αλλά είναι θέμα μόνο προσωπικής προαιρέσεως.

Ρωμ. 14,6-13 «Εκείνος που φρονεί την ημέρα, για τον Κύριο τη φρονεί, και εκείνος που δεν φρονεί την ημέρα, για τον Κύριο δεν τη φρονεί». Αυτό είναι φανερό από όσα προείπαμε ότι δηλαδή αυτό εννοεί, ότι εκείνος που κρίνει και θεωρεί καλό να τρώει καθημερινά, για τον Κύριο το φρονεί, δηλαδή εν Κυρίῳ το θεωρεί αυτό, δηλαδή για χάρη του Κυρίου το πράττει· και εκείνος που δεν το κρίνει αυτό ούτε θεωρεί ότι είναι καλό να τρώει καθημερινά, για χάρη του Κυρίου κρίνει και θεωρεί ότι αυτό είναι καλό· διότι αυτά ειπώθηκαν από αυτόν ως αιτιολόγηση του «ο καθένας ας είναι απόλυτα πεπεισμένος στον δικό του νου». Πώς το λες αυτό, Παύλε; Καλώς το είπα, απαντά, επειδή και αυτός που νηστεύει παραπάνω από μία ημέρα και αυτός που τρώει καθημερινά, το πράττουν για να είναι αρεστοί στον Κύριο, και δεν πρέπει καθόλου να κατακρίνουν ο ένας τον άλλον για το ζήτημα αυτό. Έπειτα επαυξάνει την αιτιολογία και λέει: διότι και εκείνος που τρώει «ευχαριστεί» τον Θεό όταν τρώει, επειδή έδωσε στους ανθρώπους τα μέσα και τη συντήρηση της ζωής, και εκείνος που νηστεύει ευχαριστεί, επειδή έδωσε στους ανθρώπους καρτερία και υπομονή και τρόπους με τους οποίους μπορεί κάποιος να κατανικήσει τα πάθη της σάρκας. Ενώ όποιος νηστεύει ή τρώει με άλλον τρόπο είναι κατακριτέος, όπως ακριβώς συμβαίνει σε κάποιες από τις αιρέσεις.