Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15:2

Ερώτηση ΡΙΗ΄. Εκείνος που δείχνει προθυμία για την εντολή, αλλά πράττει όχι εκείνο που του προστάζεται, αλλά εκείνο που ο ίδιος θέλει, τι μισθό έχει; Απόκριση. Της αυταρέσκειας. Επειδή δε ο Απόστολος λέει: «Ο καθένας μας ας αρέσει στον πλησίον για το αγαθό, προς οικοδομήν», και μας παρακινεί ακόμη περισσότερο προσθέτοντας: «Διότι και ο ίδιος ο Χριστός δεν άρεσε στον εαυτό του», οφείλει ο αυτάρεσκος να γνωρίζει τον κίνδυνο που διατρέχει· και ο ίδιος ελέγχεται επιπλέον και ως ανυπότακτος.

Κεφάλαιο 67. Εάν κάποιος δεν υποταχθεί στον ανώτερό του, όπως πρέπει, ας βαστάξει την αδυναμία ενός αρχαρίου, ώστε μέσω αυτού του κόπου να διασώσει τους κόπους του προηγούμενου χρόνου. Διότι, όπως λέει ο Απόστολος, οφείλουμε εμείς οι δυνατοί να βαστάζουμε τα ασθενήματα των αδυνάτων και να μην αρέσουμε στους εαυτούς μας. διότι καθένας από εμάς ας αρέσει στον πλησίον του [για το αγαθό, προς οικοδομήν].

Επομένως, η αγνεία επιτυγχάνεται μέσω της εγκράτειας, της πραότητας και της ησυχίας που βιώνεται εν αγάπη. Γι' αυτό πρέπει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα, για να μη δώσουμε καμία αφορμή υποψίας σε εκείνους που μας παρατηρούν. Διότι λέει ο Απόστολος: να προνοείτε για το καλό ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων. Εάν όμως κάποιος είναι φιλόνεικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι εκκλησίες του Θεού. Και άκουσε πάλι τον ίδιο να λέει: εσύ μεν καλά ευχαριστείς, όμως ο άλλος δεν οικοδομείται. Διότι, λέει, γιατί η ελευθερία μου να κρίνεται από άλλη συνείδηση; Επομένως, είναι αναγκαίο να αποδεχόμαστε την προτροπή των ανθρώπων που φοβούνται τον Κύριο, και να μην επιζητούμε να αρέσουμε στον εαυτό μας. Σύμφωνα με εκείνον που λέει: καθένας από εσάς ας αρέσει στον πλησίον του για την πνευματική του οικοδομή. Και πάλι: για να ντραπεί ο αντίπαλος, μη έχοντας να πει τίποτα το κακό. Διότι είπε ο Κύριος της δόξης: έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.

«Ο καθένας σας ας γίνεται αρεστός στον πλησίον για το αγαθό, προς οικοδομήν». Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Είσαι δυνατός; Ας λάβει πείρα της δυνάμεώς σου ο ασθενής· εκείνος ας γνωρίσει την ισχύ σου, σε εκείνον να γίνεσαι αρεστός. Και δεν είπε απλώς, «γίνε αρεστός», αλλά «για το αγαθό»· και ούτε απλώς «για το αγαθό», ώστε να μην πει ο τέλειος: «Ιδού, προς το αγαθό τον ελκύω», αλλά πρόσθεσε: «προς οικοδομήν». Ώστε, ακόμη και αν πλουτείς, ακόμη και αν βρίσκεσαι σε θέση εξουσίας, να μην αρέσεις στον εαυτό σου, αλλά στον φτωχό και στον ενδεή· διότι έτσι και θα απολαύσεις την αληθινή δόξα, και θα επιτελέσεις μεγάλη ωφέλεια.

Ο καθένας από εσάς ας ευαρεστεί τον πλησίον του για το αγαθό προς πνευματική οικοδομή. Διότι και ο Χριστός δεν ευαρέστησε τον εαυτό του, αλλά, καθώς είναι γραμμένο: Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονείδιζαν έπεσαν επάνω μου. Διότι όσα προγράφτηκαν, γράφτηκαν για τη δική μας διδασκαλία, ώστε μέσω της υπομονής και της παρακλήσεως των Γραφών να έχουμε την ελπίδα. Ο δε Θεός της υπομονής και της παρακλήσεως είθε να σας δώσει να έχετε το ίδιο φρόνημα μεταξύ σας, σύμφωνα με τον Ιησού Χριστό· ώστε ομόψυχα, με ένα στόμα, να δοξάζετε τον Θεό και Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Γι' αυτό, να αποδέχεστε ο ένας τον άλλον, καθώς και ο Χριστός προσέλαβε εμάς για τη δόξα του Θεού». Διότι, όταν κάποιος δεν έχει την πεποίθηση, λέγει, και δεν πιστεύει ότι κάτι είναι καθαρό, πώς δεν αμάρτησε; Και όλα αυτά έχουν ειπωθεί από αυτόν για την προκείμενη υπόθεση.

Ο καθένας από εσάς ας ευαρεστεί τον πλησίον του για το αγαθό, προς οικοδομή. Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου.» «Σε κανέναν να μην ανταποδίδετε κακό αντί για κακό, προνοώντας για το καλό ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων.»

Και ο ασκητής είπε: Ανθρωπαρέσκεια είναι, όπως νομίζω, το να αρέσει κανείς στους ανθρώπους. Γνωρίζω ότι αυτή έχει στενή σχέση με τον χρηματισμό. Ο δε δικανικός, θαυμάζοντας τον λόγο αυτόν ως κάτι σπουδαίο, είπε: Πολύ εύστοχα μίλησες. Γιατί λοιπόν, ω ευλαβέστατε, κατακρίνεις άδικα το δίκαιο; Ή μήπως δεν σου φαίνεται δίκαιο το να μην αποδίδει ο καθένας στον εαυτό του την αξιολόγηση των δικών του έργων, αλλά να αναθέτει την κρίση για το καλό σε άλλους μάλλον παρά στον εαυτό του; Εγώ πάντως λέω ότι δεν μπορεί να ονομάζεται καθόλου αρετή αυτό που δεν αρέσει στους ανθρώπους και δεν λαμβάνει τον έπαινο από τον πλησίον, πράγμα που άκουσα και τη Γραφή να λέει: «Ας σε εγκωμιάζει ο πλησίον και όχι το δικό σου στόμα, ο ξένος και όχι τα δικά σου χείλη», και πάλι: «Ο καθένας από εσάς ας αρέσει στον πλησίον για το αγαθό προς οικοδομήν», και πάλι: «Να γίνεστε απρόσκοπτοι και στους Ιουδαίους και στους Έλληνες και στην Εκκλησία του Θεού.» Ποιος όμως μπορεί, όταν δεν αρέσει στους ανθρώπους, να είναι απρόσκοπτος; Γιατί λοιπόν εμβάθυνες τόσο πολύ κατακρίνοντας την ανθρωπαρέσκεια; Εάν όμως πρέπει, σύμφωνα με σένα, να αποδεχόμαστε αυτούς που δεν αρέσουν στους ανθρώπους μάλλον παρά αυτούς που αρέσουν, είναι καιρός να επαινέσεις τους ληστές και τους φονιάδες και τους άρπαγες και τους επίβουλους, επειδή δεν αρέσουν σε κανέναν από τους ανθρώπους.

Ο καθένας μας ας ευαρεστεί τον πλησίον του, για το αγαθό και προς οικοδομήν. Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Λοιπόν, ας υποστούμε τους ονειδισμούς και εμείς μαζί με τον Χριστό και για τον Χριστό, και ας σπεύσουμε να πράττουμε τα πάντα σύμφωνα με το πρότυπο του δικού του τρόπου ζωής, ώστε, ευαρεστώντας ενώπιον του Θεού, να επιτύχουμε τη βασιλεία των ουρανών, δια του ιδίου του Χριστού του Κυρίου μας, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και αν ο λόγος μου δεν επρόκειτο να γίνει εκτενής και να μοιάσει με ιστορική αφήγηση, θα σου υπέδεικνυα αμέτρητες πρακτικές που επιτράπηκαν από τους παλαιούς πατέρες για τη φροντίδα των ψυχών των αδελφών· διότι εκείνοι γνώριζαν να μην ευαρεστούν τον εαυτό τους, αλλά ο καθένας τον πλησίον του για το αγαθό και προς οικοδομήν.