Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15:23

Διότι, όπως ακριβώς λέει εκεί: «Πολλές φορές έθεσα ως σκοπό να έρθω προς εσάς», έτσι και εδώ λέει: «Εμποδιζόμουν τις περισσότερες φορές να έρθω σε εσάς». Το ότι, βέβαια, επιχειρούσε πολλές φορές, αυτό είναι που δείχνει κατεξοχήν την επιθυμία του. «Τώρα όμως, επειδή δεν έχω πλέον τόπο δράσης σε αυτές τις περιοχές». Βλέπεις πώς έδειξε ότι δεν έγραφε και δεν ερχόταν επειδή επιθυμούσε να δοξαστεί από αυτούς; «Έχοντας δε μεγάλο πόθο εδώ και πολλά χρόνια να έρθω προς εσάς. Όταν θα πορεύομαι προς την Ισπανία, ελπίζω περνώντας από εκεί να σας δω, και να κατευοδωθώ από εσάς προς τα εκεί, αφού πρώτα απολαύσω εν μέρει την παρουσία σας». Διότι, για να μη φανεί ότι τους υποτιμά λέγοντας ότι «επειδή δεν έχω τίποτα άλλο να κάνω, γι' αυτό έρχομαι προς εσάς», προβάλλει πάλι τον λόγο της αγάπης, λέγοντας: «Έχοντας μεγάλο πόθο να έρθω προς εσάς εδώ και πολλά χρόνια». Διότι δεν επιθύμησα να έρθω γι' αυτόν τον λόγο, επειδή δηλαδή έχω ελεύθερο χρόνο, αλλά για να εκπληρώσω την επιθυμία, την οποία από παλιά κυοφορούσα. Έπειτα, για να μην τους κάνει αυτό πάλι να επαρθούν, πρόσεξε πώς τους συγκρατεί, λέγοντας: «Όταν θα πορεύομαι προς την Ισπανία, ελπίζω περνώντας από εκεί να σας δω».

1. Επειδή είπε ότι «δεν έχω πλέον τόπο σε αυτές τις περιοχές, και έχω την επιθυμία εδώ και πολλά χρόνια να έλθω προς εσάς», επρόκειτο όμως να καθυστερήσει κι άλλο· για να μη θεωρηθεί ότι τους εμπαίζει, αναφέρει και την αιτία για την οποία αναβάλλει προς το παρόν, και λέει: «Πορεύομαι στα Ιεροσόλυμα». Και φαίνεται μεν ότι προβάλλει τη δικαιολογία της καθυστέρησης, αλλά μέσω αυτών ετοιμάζει και κάτι άλλο, δηλαδή το να τους προτρέψει στην ελεημοσύνη και να τους κάνει πιο πρόθυμους· διότι, αν δεν επιδίωκε να το κατορθώσει αυτό, θα αρκούσε να πει ότι «Πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ»· τώρα όμως προσθέτει και την αιτία της αποδημίας του: «Διότι πορεύομαι», λέει, «για να διακονήσω τους αγίους». Και επιμένει σε αυτό το θέμα, και προκαλεί συλλογισμούς λέγοντας ότι είναι οφειλέτες, και ότι, «εάν τα έθνη έγιναν κοινωνοί στα πνευματικά τους αγαθά, οφείλουν να τους υπηρετήσουν και στα σαρκικά»· ώστε να μάθουν εκείνοι να τους μιμούνται. Γι' αυτό και πρέπει να θαυμάσει κανείς ιδιαίτερα τη σοφία του, ότι δηλαδή επινόησε αυτόν τον τρόπο συμβουλής· διότι έτσι θα το ανέχονταν περισσότερο, παρά αν τους τα έλεγε με τη μορφή νουθεσίας. Επειδή θα θεωρούσαν ότι προσβάλλονται, εάν, για να τους προτρέψει, έφερνε ως παράδειγμα τους Κορινθίους και τους Μακεδόνες. Γι' αυτό ακριβώς εκείνους μεν τους προτρέπει κατ' αυτόν τον τρόπο, λέγοντας: «Σας γνωρίζω δε τη χάρη του Θεού που έχει δοθεί στις Εκκλησίες της Μακεδονίας»· και τους Μακεδόνες πάλι μέσω αυτών: «Διότι ο δικός σας ζήλος παρακίνησε τους περισσότερους».

Διότι εκεί μεν, λέει: «Γι' αυτό, επειδή δεν έχω πλέον τόπο στις περιοχές αυτές», και, «Για να σας λυπηθώ δεν ήρθα πλέον στην Κόρινθο»· εδώ όμως δεν αναφέρει τίποτε τέτοιο, αλλά τι; Ότι ο Σατανάς εμπόδισε. «Εγώ μεν», λέει, «ο Παύλος, και μία και δύο φορές». Δες πώς φιλοτιμείται και σεμνύνεται, θέλοντας να δείξει ότι τους αγαπούσε περισσότερο από όλους. Το «Εγώ μεν ο Παύλος», αναφέρεται αντί του: «Ακόμη και αν όχι οι άλλοι», λέει. Διότι εκείνοι μεν μόνο το ήθελαν, εγώ δε το επιχείρησα κιόλας.

Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε μοιχοί, ούτε κλέφτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Και τέτοιοι υπήρξατε μερικοί από εσάς· αλλά απολουσθήκατε, αλλά αγιασθήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού και με το Πνεύμα του Θεού μας». Είδες πώς λάμπει ο προφητικός λόγος, ότι «Θα είμαι ίλεως στις αδικίες τους»; Πώς αστράφτει ο αποστολικός λόγος, ότι «Το πνεύμα ζωοποιεί»; Θέλεις να μάθεις και το άλλο, ακούγοντας τον απόστολο Παύλο να λέει πώς μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα περιόδευσε ολόκληρη την οικουμένη; Άκουσέ τον να λέει: «Ώστε από την Ιερουσαλήμ και μέχρι το Ιλλυρικό έχω μεταδώσει πλήρως το Ευαγγέλιο»· και πάλι: «Τώρα όμως, επειδή δεν έχω πλέον τόπο δράσης σε αυτές τις περιοχές, και έχοντας σφοδρή επιθυμία να σας δω, όταν πορευθώ προς την Ισπανία, ελπίζω να σας συναντήσω, αφού πρώτα χορτάσω εν μέρει από την επικοινωνία μαζί σας». Αν, λοιπόν, ένας μόνο απόστολος σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα διέτρεξε το μεγαλύτερο μέρος της οικουμένης, αναλογίσου πώς και οι άλλοι την σαγήνευσαν ολόκληρη.

Γι' αυτό και εμποδιζόμουν πολλές φορές να έρθω σε εσάς. Δεν το χαρακτηρίζει «αλλότριο» (ξένο) ως προς την ποιότητα του προσώπου, ούτε ως προς τη φύση του κηρύγματος, αλλά ως προς το ζήτημα του μισθού. Διότι τα κηρύγματα δεν ήταν ξένα, αλλά μόνο ως προς τον μισθό θεωρούνταν κάτι το αλλότριο. Επειδή ο μισθός από τους κόπους άλλων ήταν γι' αυτόν ξένος. «Τώρα όμως, επειδή δεν έχω πλέον τόπο δράσης σε αυτά τα μέρη». Δες πώς δείχνει ότι ούτε έγραφε ούτε πήγαινε εκεί επειδή επιθυμούσε τη δόξα τους. «Και έχοντας σφοδρή επιθυμία να έρθω προς εσάς εδώ και αρκετά χρόνια». Για να μη φανεί ότι τους υποτιμά λέγοντας, Επειδή δεν έχω τίποτα να κάνω, γι' αυτό έρχομαι σε εσάς, φέρνει πάλι στην επιφάνεια τον λόγο της αγάπης, λέγοντας: Έχοντας σφοδρή επιθυμία να έρθω σε εσάς. «Όταν θα πηγαίνω στην Ισπανία· διότι ελπίζω, περνώντας, να σας δω». Για να μην τους προκαλέσει πάλι έπαρση, δες πώς τους συγκρατεί λέγοντας: Όταν θα πηγαίνω στην Ισπανία, ελπίζω, περνώντας, να σας δω. Διότι θέλει ταυτόχρονα και την αγάπη του να δείξει, αλλά και να καταλύσει την αλαζονεία τους. «Και να προπεμφθώ από εσάς εκεί, αφού πρώτα σας απολαύσω εν μέρει». Για να μη λυπηθούν πάλι, νομίζοντας ότι ο Απόστολος τους θεωρεί πάρεργο του ταξιδιού του, αναφέρει το να προπεμφθεί από αυτούς, δηλαδή: για να είστε εσείς οι ίδιοι μάρτυρές μου, ότι δεν περνώ βιαστικά επειδή σας περιφρονώ, αλλά επειδή ελκύομαι από την ανάγκη· και ενισχύοντάς το, λέει κάτι τέτοιο: Εάν πρώτα σας απολαύσω εν μέρει. «

«Τώρα όμως πορεύομαι στα Ιεροσόλυμα για να διακονήσω τους αγίους». Επειδή είπε ότι «Δεν έχω πλέον τόπο στα μέρη αυτά» και ότι «έχω μεγάλη επιθυμία από πολλά χρόνια να έλθω προς εσάς», επρόκειτο όμως να καθυστερήσει ακόμη, για να μη νομιστεί ότι τους εμπαίζει, αναφέρει και την αιτία για την οποία αναβάλλει το ταξίδι. Και φαίνεται μεν να προβάλλει τη δικαιολογία της καθυστέρησης. Διδάσκει όμως συγκεκαλυμμένα και κάτι άλλο, το να τους προτρέψει δηλαδή σε ελεημοσύνη και να τους κάνει πιο πρόθυμους. Διότι, αν δεν συνέβαινε αυτό, θα αρκούσε να πει: «Πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ»· τώρα όμως πρόσθεσε: «για να διακονήσω τους αγίους». «Διότι ευδόκησαν η Μακεδονία και η Αχαΐα». Δηλαδή, το ενέκριναν, το επιθύμησαν. «Να κάνουν κάποια κοινωνία για τους φτωχούς από τους αγίους που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ. Διότι ευδόκησαν, και είναι οφειλέτες τους». Δεν είπε «ελεημοσύνη», αλλά «κοινωνία»· και τη λέξη «κάποια» δεν την έθεσε τυχαία, αλλά για να μη φανεί ότι τους επικρίνει. Και δεν είπε απλώς «στους φτωχούς», αλλά «στους φτωχούς των αγίων». Και δεν αρκέστηκε μόνο σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και ότι «είναι οφειλέτες». «Διότι, αν τα έθνη έγιναν κοινωνοί στα πνευματικά τους αγαθά, οφείλουν να τους υπηρετήσουν και στα σαρκικά (υλικά)». Αυτό που λέει είναι το εξής: Για χάρη τους ήλθε, λέει, ο Χριστός· σε αυτούς είχε υποσχεθεί τα πάντα, σε όσους προέρχονταν από τους Ιουδαίους· από αυτούς προήλθε ο Χριστός· γι' αυτό και έλεγε: «Η σωτηρία προέρχεται από τους Ιουδαίους».

Είναι δυνατόν να αντιληφθούμε το νόημα και διαφορετικά. «Εμποδίστηκα μέχρι τώρα». Γιατί; Επειδή συγκέντρωνα ακόμη κάποιον καρπό που μου υπολειπόταν. Και αυτή η έννοια, στο τέλος της επιστολής, σαν να ανακεφαλαιώνει ο απόστολος τα όσα είχε προλογίσει, μπορεί να ιδωθεί να επιβεβαιώνεται περισσότερο από τις άλλες ερμηνείες· διότι λέει: «Γι' αυτό και εμποδιζόμουν να έρθω σε εσάς, τώρα όμως, μη έχοντας πλέον τόπο σε αυτές τις περιοχές, θα έρθω σε εσάς». Ώστε ο καρπός που ελπιζόταν μέχρι τώρα να συλλεχθεί στις άλλες περιοχές τον εμπόδιζε να σπεύσει στη Ρώμη, αφήνοντας το έργο του σε εκείνους ημιτελές. Έπειτα το «ανάμεσά σας» και τα επόμενα αποτελούν τη λύση μιας πιθανής αντίρρησης, όπως: Τι; λέει, σε εμάς δεν σε νοιάζει να αποκτήσεις καρπό; Ναι, λέει, «και ανάμεσά σας» αυτό σπεύδω να κάνω, αυτό επιζητώ, είμαι οφειλέτης, χρωστώ σε όλους.

Είναι δυνατόν, όμως, να κατανοήσουμε το νόημα και διαφορετικά, δεχόμενοι μια ίσως απλούστερη εξήγηση, η οποία όμως νομίζω ότι είναι πιο οικεία και προς τη σκέψη και προς τη διατύπωση του Παύλου. «Πολλές φορές», λέει, «προθυμήθηκα να έρθω προς εσάς, αλλά εμποδίστηκα μέχρι τώρα». Γιατί; «Για να έχω κάποιον καρπό»· δηλαδή σαν να λέει, μου έλειπε κάποιος καρπός, τον οποίο έπρεπε να συλλέξω πρώτα, και έπειτα να έρθω σε εσάς. Ποιος ήταν λοιπόν αυτός ο καρπός και μεταξύ ποιων συλλεγόταν; Ο ίδιος θα το πει. Διότι στο τέλος της επιστολής, σαν να ανακεφαλαιώνει τα όσα ειπώθηκαν στον πρόλογο, λέει τα εξής: «Γι' αυτό και εμποδιζόμουν να έρθω σε εσάς», το οποίο καταλήγει στο ίδιο με το «και εμποδίστηκα μέχρι τώρα», έπειτα «τώρα όμως, μη έχοντας πλέον τόπο σε αυτά τα κλίματα (αλλά έχοντας προφανώς ολοκληρώσει το έργο) θα έρθω σε εσάς». Βλέπεις ότι ο καρπός που συλλεγόταν σε εκείνα τα κλίματα τον εμπόδιζε να έρθει μέχρι τώρα; Διότι δεν ταίριαζε στην ψυχή και στον ζήλο του Παύλου να αφήσει ημιτελή τον κόπο σε εκείνα τα μέρη. Και πρόσεξε πώς μια τέτοια ανάπτυξη του ρητού ούτε το σχήμα του υπερβατού χρειάστηκε, ούτε βέβαια συνάντησε κάποιους αντιφατικούς συλλογισμούς, αλλά έχει προσαρμοστεί περισσότερο από τις άλλες και στις λέξεις και στον σκοπό του θεσπέσιου Παύλου.