Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15:25

Διότι, εάν ο ίδιος ο Απόστολος θεωρούσε ότι η κατοχή παλαιού πλούτου ήταν πιο αναγκαία για την τελείωση, δεν θα είχε περιφρονήσει το προηγούμενο αξίωμά του· επειδή λέει ότι υπήρξε διακεκριμένος και πολίτης Ρωμαίος. Και εκείνοι στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι πουλούσαν τα σπίτια και τους αγρούς τους και τα έθεταν στα πόδια των αποστόλων, δεν θα το έπρατταν αυτό, εάν γνώριζαν ότι θεωρείται κρυφά από τους αποστόλους ως πιο μακάριο το να τρέφεται κανείς με τα δικά του χρήματα και όχι με τον δικό του κόπο και την εργασία των χεριών του. Σαφέστερα δε διδάσκει περί αυτού ο εν λόγω Απόστολος, σε όσα γράφει προς τους Ρωμαίους ως εξής: «Τώρα όμως πορεύομαι προς τα Ιεροσόλυμα για να διακονήσω τους αγίους. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευαρεστήθηκαν να κάνουν κάποια συνεισφορά για τους φτωχούς από τους αγίους που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ». Αυτός δε, όντας δέσμιος, και έχοντας βρεθεί πολλές φορές σε φυλακές, και έχοντας υποβληθεί στην ταλαιπωρία της οδοιπορίας, και εμποδιζόμενος εξαιτίας αυτού να προσπορίζει για τον εαυτό του τα αναγκαία με τα ίδια του τα χέρια, όπως συνήθιζε, διδάσκει ότι τα έλαβε από τους αδελφούς που ήλθαν σε αυτόν από τη Μακεδονία, λέγοντας: «Διότι το υστέρημά μου το αναπλήρωσαν οι αδελφοί που ήλθαν από τη Μακεδονία»· και προς τους Φιλιππησίους: «Διότι γνωρίζετε ότι στην αρχή του Ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία Εκκλησία δεν είχε μαζί μου κοινωνία όσον αφορά τον λόγο της προσφοράς και της λήψης, παρά μόνο εσείς· διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές, μου στείλατε τα αναγκαία».

Διότι, αν και έλεγε: «Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος», εντούτοις, γνωρίζοντας τι είχε λάβει και μην αγνοώντας Εκείνον που του το είχε δώσει, έγραφε: «Αλίμονό μου, εάν δεν κηρύττω το Ευαγγέλιο». Και όπως (ίσχυε) το «αλίμονό μου» εάν δεν κηρύττει το Ευαγγέλιο, έτσι, διδάσκοντας και κηρύττοντας το Ευαγγέλιο, είχε ως χαρά και στέφανό του τους μαθητευομένους. Γι' αυτόν τον λόγο υπήρχε και η σπουδή των αγίων να κηρύττουν μέχρι το Ιλλυρικό, και να μην οκνούν ούτε στη Ρώμη να μεταβούν ούτε στις Ισπανίες να φθάσουν, ώστε όσο κοπιάζει κανείς, τόσο μεγαλύτερο να λάβει και τον μισθό του κόπου του. Καυχιόταν, λοιπόν, επειδή αγωνίστηκε τον καλό αγώνα, και είχε την πεποίθηση ότι πρόκειται να λάβει τον μεγάλο στέφανο. Επομένως, αγαπητέ Δρακόντιε, ποιον μιμούμενος το πράττεις αυτό; Αυτόν, ή εκείνους που δεν είναι σαν κι αυτόν;

Και όχι μόνο συγκεντρώνει χρήματα, αλλά και ο ίδιος τα μεταφέρει, και λέγει: «Τώρα όμως πηγαίνω στην Ιερουσαλήμ για να διακονήσω τους αγίους». Διότι πράγματι στερούνταν την αναγκαία τροφή. Αυτό λοιπόν δηλώνοντας και εδώ έλεγε, ότι δηλαδή σε αυτό το έργο θεώρησα σωστό να τους βοηθήσω, και το ανέλαβα, και δεν υστέρησα. Και αφού απέδειξε μέσω αυτών την ομόνοια και τη συμφωνία του προς αυτούς, αναγκάζεται πλέον να αναφέρει και την αντιπαράθεση που είχε με τον Πέτρο στην Αντιόχεια, και λέγει: «Όταν όμως ήλθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο, διότι ήταν αξιοκατάκριτος. Επειδή, προτού να έλθουν μερικοί από το περιβάλλον του Ιακώβου, συνέτρωγε με τους εθνικούς· όταν όμως ήλθαν, αποτραβιόταν και αποχώριζε τον εαυτό του, επειδή φοβόταν τους προερχόμενους από την περιτομή».

Στ΄. Αυτό δε το κάνει και αλλού· διότι, ενώ φαίνεται ότι λέει κάτι, άλλο επιδιώκει· όπως όταν, γράφοντας επιστολή προς τους Ρωμαίους, λέει: «Τώρα όμως πορεύομαι στα Ιεροσόλυμα για να διακονήσω τους αγίους». Διότι δεν ήθελε να πει αυτό, και να τους διδάξει απλώς για ποιον λόγο πήγαινε στα Ιεροσόλυμα, αλλά να τους οδηγήσει στον ζήλο της ελεημοσύνης.

Διότι, εάν μεν ήθελε να αναφέρει την αιτία, θα αρκούσε να πει αυτό, ότι πορεύομαι για να διακονήσω τους αγίους· τώρα όμως πρόσεξε πόσα προσθέτει. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευδόκησαν να κάνουν κάποια συνεισφορά για τους φτωχούς μεταξύ των αγίων που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ.

Μολονότι βέβαια και γι' αυτά τους είχε μιλήσει πρωτύτερα, όταν έλεγε: «Εάν εμείς σπείραμε σε εσάς τα πνευματικά, είναι τάχα σπουδαίο αν εμείς θερίσουμε τα δικά σας σαρκικά;» και, «Ποιος φυτεύει αμπέλι και δεν τρώει από τον καρπό του;». Επειδή όμως γνώριζε το μέγεθος αυτού του κατορθώματος, δεν παραλείπει να το προσθέσει και στο τέλος της Επιστολής. Ονομάζει δε τη συλλογή αυτή «λογία», καθιστώντας ευθύς εξ αρχής ελαφρύ το πράγμα· διότι, όταν συνεισφέρουν όλοι μαζί, το πρόσταγμα γίνεται ελαφρύ για τον καθένα. Και αφού μίλησε για τη συλλογή, δεν είπε αμέσως: «ο καθένας από εσάς ας αποταμιεύει κατά μέρος», αν και αυτό ήταν το φυσιολογικό ακόλουθο· αλλά, αφού πρώτα είπε, «Καθώς διέταξα στις Εκκλησίες της Γαλατίας», τότε πρόσθεσε αυτό, παρακινώντας τους σε ζήλο με την αφήγηση των κατορθωμάτων των άλλων και θέτοντάς το σε μορφή διήγησης· το ίδιο έπραξε και όταν έγραφε προς τους Ρωμαίους. Διότι και σε εκείνους, ενώ φαινόταν ότι διηγείται την αφορμή της μετάβασής του στα Ιεροσόλυμα, με αυτόν τον τρόπο εισάγει τον λόγο περί ελεημοσύνης, λέγοντας: «Τώρα όμως πορεύομαι στα Ιεροσόλυμα, για να διακονήσω τους αγίους. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευδόκησαν να κάνουν κάποια συνεισφορά για τους φτωχούς μεταξύ των αγίων». Εκείνους, λοιπόν, τους προτρέπει μέσω των Μακεδόνων και των Κορινθίων, ενώ τούτους μέσω των Γαλατών.

Και αυτό είναι φανερό από όσα έγραφε στο τέλος αυτής της επιστολής, λέγοντας τα εξής: «Τώρα δε πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ για να διακονήσω τους αγίους. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευαρεστήθηκαν να κάνουν κάποια εισφορά για τους φτωχούς από τους αγίους που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ». Απευθύνοντας δε επιστολή στους Κορινθίους έλεγε: «Εάν είναι άξιο να μεταβώ και εγώ, θα συμπορευτούν μαζί μου», λέγοντας αυτά για εκείνους που θα μετέφεραν εκεί τα χρήματα. Επομένως, είναι φανερό ότι, όταν μεν έστελνε επιστολή στους Κορινθίους, η πραγματοποίηση αυτού του ταξιδιού του ήταν αμφίβολη· όταν όμως έγραφε στους Ρωμαίους, ήταν πλέον επικυρωμένη. Εφόσον λοιπόν αυτό γίνεται ομολογουμένως αποδεκτό, είναι φανερό και το εξής, ότι αυτή η Επιστολή γράφτηκε μετά από εκείνες. Αλλά και η προς Θεσσαλονικείς Επιστολή μου φαίνεται ότι είναι προγενέστερη της προς Κορινθίους. Διότι, αφού έστειλε πρώτα επιστολή σε εκείνους, και έθιξε σε αυτούς το ζήτημα της ελεημοσύνης, όταν έλεγε: «Όσο για τη φιλαδελφία, δεν έχουμε ανάγκη να σας γράφουμε· διότι εσείς οι ίδιοι είστε θεοδίδακτοι στο να αγαπάτε ο ένας τον άλλον· και πράγματι αυτό το κάνετε προς όλους τους αδελφούς»· έπειτα έστειλε επιστολή στους Κορινθίους. Και αυτό ακριβώς το δηλώνει λέγοντας: «Διότι εγώ γνωρίζω την προθυμία σας, για την οποία καυχώμαι για εσάς στους Μακεδόνες, ότι δηλαδή η Αχαΐα έχει προετοιμαστεί από πέρυσι· και ο δικός σας ζήλος παρακίνησε τους περισσοτέρους». Από αυτά απέδειξε ότι σε εκείνους μίλησε πρώτα για το ζήτημα αυτό.

ΟΜΙΛΙΑ Λ΄. Τώρα όμως πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ, για να διακονήσω τους αγίους. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευαρεστήθηκαν να κάνουν κάποια συνεισφορά για τους φτωχούς μεταξύ των αγίων που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ. Ευαρεστήθηκαν, πράγματι, και είναι οφειλέτες τους.

1. Επειδή είπε ότι «δεν έχω πλέον τόπο σε αυτές τις περιοχές, και έχω την επιθυμία εδώ και πολλά χρόνια να έλθω προς εσάς», επρόκειτο όμως να καθυστερήσει κι άλλο· για να μη θεωρηθεί ότι τους εμπαίζει, αναφέρει και την αιτία για την οποία αναβάλλει προς το παρόν, και λέει: «Πορεύομαι στα Ιεροσόλυμα». Και φαίνεται μεν ότι προβάλλει τη δικαιολογία της καθυστέρησης, αλλά μέσω αυτών ετοιμάζει και κάτι άλλο, δηλαδή το να τους προτρέψει στην ελεημοσύνη και να τους κάνει πιο πρόθυμους· διότι, αν δεν επιδίωκε να το κατορθώσει αυτό, θα αρκούσε να πει ότι «Πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ»· τώρα όμως προσθέτει και την αιτία της αποδημίας του: «Διότι πορεύομαι», λέει, «για να διακονήσω τους αγίους». Και επιμένει σε αυτό το θέμα, και προκαλεί συλλογισμούς λέγοντας ότι είναι οφειλέτες, και ότι, «εάν τα έθνη έγιναν κοινωνοί στα πνευματικά τους αγαθά, οφείλουν να τους υπηρετήσουν και στα σαρκικά»· ώστε να μάθουν εκείνοι να τους μιμούνται. Γι' αυτό και πρέπει να θαυμάσει κανείς ιδιαίτερα τη σοφία του, ότι δηλαδή επινόησε αυτόν τον τρόπο συμβουλής· διότι έτσι θα το ανέχονταν περισσότερο, παρά αν τους τα έλεγε με τη μορφή νουθεσίας. Επειδή θα θεωρούσαν ότι προσβάλλονται, εάν, για να τους προτρέψει, έφερνε ως παράδειγμα τους Κορινθίους και τους Μακεδόνες. Γι' αυτό ακριβώς εκείνους μεν τους προτρέπει κατ' αυτόν τον τρόπο, λέγοντας: «Σας γνωρίζω δε τη χάρη του Θεού που έχει δοθεί στις Εκκλησίες της Μακεδονίας»· και τους Μακεδόνες πάλι μέσω αυτών: «Διότι ο δικός σας ζήλος παρακίνησε τους περισσότερους».

Και δεν είναι μόνο αυτό το θαυμαστό, το ότι δηλαδή ο ίδιος, αν και ήταν τέτοιος, κατόρθωσε τόσα πολλά, αλλά το ότι και οι περισσότεροι από αυτούς που μαθήτευσαν κοντά του ήταν φτωχοί, απλοί άνθρωποι, αγράμματοι, ζούσαν με την πείνα, άσημοι και προερχόμενοι από άσημους. Και αυτά τα διακηρύσσει και ο ίδιος, και δεν ντρέπεται να μιλά για τη φτώχεια τους, ούτε μάλιστα και να ζητά ελεημοσύνη υπέρ αυτών. Διότι λέει: «Πηγαίνω στην Ιερουσαλήμ για να διακονήσω τους αγίους», και πάλι: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ο καθένας σας ας βάζει κατά μέρος αποταμιεύοντας, ώστε, όταν έρθω, να μη γίνονται τότε έρανοι».

βʹ. Αξίζει δε να εξετάσουμε και εκείνο, ποιοι είναι αυτοί οι άγιοι· διότι δεν τους μνημονεύει μόνο εδώ, αλλά και σε άλλο σημείο πάλι λέγοντας τα εξής: «Τώρα όμως πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ για να διακονήσω τους αγίους». Αλλά και ο Λουκάς στις Πράξεις, όταν αναμενόταν μεγάλος λιμός, μνημονεύοντας τους ίδιους αυτούς αγίους λέει: «Από τους μαθητές δε, ανάλογα με την ευπορία του καθενός, όρισε ο καθένας να στείλει στους φτωχούς εκ των αγίων στην Ιερουσαλήμ».

«Τώρα όμως πορεύομαι στα Ιεροσόλυμα για να διακονήσω τους αγίους». Επειδή είπε ότι «Δεν έχω πλέον τόπο στα μέρη αυτά» και ότι «έχω μεγάλη επιθυμία από πολλά χρόνια να έλθω προς εσάς», επρόκειτο όμως να καθυστερήσει ακόμη, για να μη νομιστεί ότι τους εμπαίζει, αναφέρει και την αιτία για την οποία αναβάλλει το ταξίδι. Και φαίνεται μεν να προβάλλει τη δικαιολογία της καθυστέρησης. Διδάσκει όμως συγκεκαλυμμένα και κάτι άλλο, το να τους προτρέψει δηλαδή σε ελεημοσύνη και να τους κάνει πιο πρόθυμους. Διότι, αν δεν συνέβαινε αυτό, θα αρκούσε να πει: «Πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ»· τώρα όμως πρόσθεσε: «για να διακονήσω τους αγίους». «Διότι ευδόκησαν η Μακεδονία και η Αχαΐα». Δηλαδή, το ενέκριναν, το επιθύμησαν. «Να κάνουν κάποια κοινωνία για τους φτωχούς από τους αγίους που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ. Διότι ευδόκησαν, και είναι οφειλέτες τους». Δεν είπε «ελεημοσύνη», αλλά «κοινωνία»· και τη λέξη «κάποια» δεν την έθεσε τυχαία, αλλά για να μη φανεί ότι τους επικρίνει. Και δεν είπε απλώς «στους φτωχούς», αλλά «στους φτωχούς των αγίων». Και δεν αρκέστηκε μόνο σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και ότι «είναι οφειλέτες». «Διότι, αν τα έθνη έγιναν κοινωνοί στα πνευματικά τους αγαθά, οφείλουν να τους υπηρετήσουν και στα σαρκικά (υλικά)». Αυτό που λέει είναι το εξής: Για χάρη τους ήλθε, λέει, ο Χριστός· σε αυτούς είχε υποσχεθεί τα πάντα, σε όσους προέρχονταν από τους Ιουδαίους· από αυτούς προήλθε ο Χριστός· γι' αυτό και έλεγε: «Η σωτηρία προέρχεται από τους Ιουδαίους».