Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15:3

Ερώτηση ΡΙΗ΄. Εκείνος που δείχνει προθυμία για την εντολή, αλλά πράττει όχι εκείνο που του προστάζεται, αλλά εκείνο που ο ίδιος θέλει, τι μισθό έχει; Απόκριση. Της αυταρέσκειας. Επειδή δε ο Απόστολος λέει: «Ο καθένας μας ας αρέσει στον πλησίον για το αγαθό, προς οικοδομήν», και μας παρακινεί ακόμη περισσότερο προσθέτοντας: «Διότι και ο ίδιος ο Χριστός δεν άρεσε στον εαυτό του», οφείλει ο αυτάρεσκος να γνωρίζει τον κίνδυνο που διατρέχει· και ο ίδιος ελέγχεται επιπλέον και ως ανυπότακτος.

Διότι η φιλονικία, η κενοδοξία και η αυταρέσκεια είναι εντελώς ξένες σε εκείνους που αγωνίζονται νομίμως τον καλόν αγώνα. Γι' αυτό λέει άλλοτε μεν: «Ας μη γινόμαστε κενόδοξοι»· άλλοτε δε: «Εάν κάποιος φαίνεται ότι είναι φιλόνικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού»· και άλλοτε: «Οφείλουμε εμείς να μην αρέσουμε στον εαυτό μας»· στα οποία προσθέτει πιο ελεγκτικά: «Διότι και ο Χριστός δεν άρεσε στον εαυτό του».

Θέλεις να μάθεις πώς τα δέχθηκε και τα δύο ο ίδιος; «Ο Χριστός», λέγει, «μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα». Είδες πώς δέχθηκε την τιμωρία που ερχόταν από πάνω; Δες πώς υπέμεινε και τους ονειδισμούς που έρχονταν από κάτω: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν», λέγει, «έπεσαν επάνω μου». Είδες πώς διέλυσε την έχθρα, πώς δεν υποχώρησε προηγουμένως, πράττοντας και πάσχοντας και κατεργαζόμενος τα πάντα, έως ότου ανύψωσε τον πολέμιο και εχθρό στον ίδιο τον Θεό, και τον έκανε φίλο; Και η αφορμή αυτών των αγαθών είναι η σημερινή ημέρα· διότι, αφού έλαβε τη φύση μας ως απαρχή, έτσι την ανύψωσε στον Δεσπότη. Και όπως ακριβώς συμβαίνει με τα σταχυοφόρα πεδία, όπου κάποιος, λαμβάνοντας λίγα στάχυα, φτιάχνοντας ένα μικρό δεμάτι και προσφέροντάς το στον Θεό, διά του μικρού αυτού προσφορού ευλογεί ολόκληρο τον αγρό· το ίδιο έπραξε και ο Χριστός. Διά της μίας εκείνης σάρκας και της απαρχής έκανε να ευλογηθεί το γένος μας. Αλλά για ποιον λόγο δεν ανύψωσε ολόκληρη τη φύση;

Διότι διατύπωσε και τα δύο λέγοντας: «Δεν συμφέρουν όλα, δεν οικοδομούν όλα», θέτοντας το πρώτο για τον εαυτό του και το δεύτερο για τον αδελφό. Επειδή το να πει: «Δεν συμφέρει», αποτελεί υπαινιγμό για τη δική του απώλεια· ενώ το να πει: «Δεν οικοδομεί», αφορά τον σκανδαλισμό του αδελφού. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Κανείς ας μην ζητάει το δικό του συμφέρον»· πράγμα που παντού και σε κάθε επιστολή του θεμελιώνει, όπως και στην προς Ρωμαίους, όταν λέει: «Διότι και ο Χριστός δεν έκανε το αρεστό στον εαυτό του»· και πάλι: «Καθώς κι εγώ γίνομαι αρεστός σε όλους για όλα, μη ζητώντας το δικό μου συμφέρον»· έτσι και εδώ πάλι· ωστόσο δεν το αναλύει διεξοδικά στο σημείο αυτό. Διότι, αφού στα προηγούμενα το θεμελίωσε εκτενώς και απέδειξε ότι πουθενά δεν ζητάει το δικό του, αλλά και στους Ιουδαίους έγινε ως Ιουδαίος, και στους ανόμους ως άνομος, και τη δική του ελευθερία και εξουσία δεν τη χρησιμοποίησε αυθαίρετα, αλλά για το συμφέρον όλων, γινόμενος υπηρέτης των πάντων· αρκέστηκε εδώ σε λίγα λόγια και περάτωσε το θέμα, παραπέμποντάς τους, μέσω αυτών των λίγων λέξεων, στην ανάμνηση όλων όσων είχε ήδη πει. Γνωρίζοντας λοιπόν και εμείς αυτά, αγαπητοί, ας μεριμνούμε για τους αδελφούς και ας διατηρούμε την ενότητά μας προς αυτούς.

Διότι δεν παρουσιάζει μόνο τον Χριστό να έχει υποστεί ονειδισμό, αλλά και τον Πατέρα· «διότι οι ονειδισμοί», λέγει, «εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου». Αυτό δε που λέγει, έχει την εξής έννοια: Τίποτα καινούργιο δεν συνέβη, τίποτα το παράδοξο. Διότι εκείνοι που κατά την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης εξασκήθηκαν στο να τον ονειδίζουν, αυτοί εξεμάνησαν και εναντίον του Υιού.

Διότι και ο Χριστός, λέγει, δεν επιδίωξε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου». Κανείς λοιπόν ας μην επιζητεί το δικό του συμφέρον. Διότι μόνο έτσι επιζητεί κανείς το δικό του συμφέρον, εάν μεριμνά για το συμφέρον του πλησίον· διότι και τα δικά τους είναι δικά μας. Ένα σώμα είμαστε, και ο ένας του άλλου μέρη και μέλη. Ας μη διακείμεθα λοιπόν σαν να είμαστε διασπασμένοι, και ας μη λέγει κανείς: «Ο τάδε δεν είναι φίλος μου, ούτε συγγενής, ούτε γείτονας, ούτε έχω τίποτα κοινό μαζί του· πώς θα τον πλησιάσω; πώς θα του μιλήσω;» Διότι, ακόμη και αν δεν είναι συγγενής, ούτε φίλος, είναι όμως άνθρωπος, που μετέχει στην ίδια φύση με εσένα, έχει τον ίδιο Δεσπότη, είναι σύνδουλος και κατοικεί στην ίδια σκηνή· διότι μέσα στον ίδιο κόσμο έχει γεννηθεί.

Β΄. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Ο ποιμένας ο καλός», δεν είπε ότι τιμάται και υπηρετείται, αλλά ότι «θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων». Αυτό σημαίνει εξουσία, αυτό είναι ποιμαντική επιστήμη, το να παραβλέπει κανείς τα δικά του και να μεριμνά για εκείνους που διοικεί. Διότι, ό,τι είναι ο ιατρός, αυτό είναι και ο άρχοντας· ή μάλλον κάτι περισσότερο και από τον ιατρό. Επειδή ο μεν ιατρός εξασφαλίζει τη σωτηρία μέσω της τέχνης του, ο δε άρχοντας ακόμη και με προσωπικούς του κινδύνους. Αυτό ακριβώς έπραξε και ο Χριστός, αφού ραπίστηκε, σταυρώθηκε, υπέφερε τα μύρια πάθη. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε την αρέσκεια του εαυτού Του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονείδιζαν έπεσαν πάνω μου». Παραθέτει, λοιπόν, εδώ δύο, ή μάλλον τρεις και αναρίθμητες ευεργεσίες: ότι τους απάλλαξε από τους βαρβάρους, ότι τους ελευθέρωσε από την ξένη γη, ότι τους έβγαλε από τη δουλεία, ότι έδωσε τέλος στους πόνους και τις ταλαιπωρίες, ότι επιτέλεσε αναρίθμητα θαύματα· έπειτα, ότι τους έκρινε άξιους να γίνουν δικό Του αγίασμα και υπήκοοι. Διότι και τούτο δεν αποτελεί μικρό είδος ευεργεσίας, το να τους συγκαταλέγει στην τάξη των υπηκόων Του.

Ο καθένας από εσάς ας ευαρεστεί τον πλησίον του για το αγαθό προς πνευματική οικοδομή. Διότι και ο Χριστός δεν ευαρέστησε τον εαυτό του, αλλά, καθώς είναι γραμμένο: Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονείδιζαν έπεσαν επάνω μου. Διότι όσα προγράφτηκαν, γράφτηκαν για τη δική μας διδασκαλία, ώστε μέσω της υπομονής και της παρακλήσεως των Γραφών να έχουμε την ελπίδα. Ο δε Θεός της υπομονής και της παρακλήσεως είθε να σας δώσει να έχετε το ίδιο φρόνημα μεταξύ σας, σύμφωνα με τον Ιησού Χριστό· ώστε ομόψυχα, με ένα στόμα, να δοξάζετε τον Θεό και Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Γι' αυτό, να αποδέχεστε ο ένας τον άλλον, καθώς και ο Χριστός προσέλαβε εμάς για τη δόξα του Θεού». Διότι, όταν κάποιος δεν έχει την πεποίθηση, λέγει, και δεν πιστεύει ότι κάτι είναι καθαρό, πώς δεν αμάρτησε; Και όλα αυτά έχουν ειπωθεί από αυτόν για την προκείμενη υπόθεση.

Ο καθένας από εσάς ας ευαρεστεί τον πλησίον του για το αγαθό, προς οικοδομή. Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου.» «Σε κανέναν να μην ανταποδίδετε κακό αντί για κακό, προνοώντας για το καλό ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων.»

Μέγα αγαθό θα αποτελούσε ο Νικόλαος στη ζωή. Ας είναι! Το έδειξε δε από αυτά, όταν και η λογική του λειτουργούσε σύμφωνα με τη φύση και ήταν σε θέση να κρίνει τα γενόμενα, χωρίς να καθοδηγεί ο ίδιος τον εαυτό του, ούτε να ακολουθεί αυτά που άρεσαν στον ίδιο, ούτε να επιδιώκει την αυτοαρέσκεια, ακριβώς όπως «ο Χριστός δεν έζησε για να αρέσει στον εαυτό Του», αλλά «έχοντας νου Χριστού», όπως θα έλεγε ο Παύλος. Και αυτά μεν μπορεί κανείς να τα εικάσει από όσα ειπώθηκαν, φαίνονται όμως πανταχόθεν από τα έργα του, και τα έδειξε ο Θεός από τις αποφάσεις και την κρίση Του για αυτόν. Διότι αυτός αποδεχόταν τον μετέπειτα βίο του σε συμφωνία με τις αρχικές του προϋποθέσεις, ώστε να είναι δυνατόν να μαντέψει κανείς τον νεανίσκο από το νήπιο, και να συμπεράνει τα πρώτα από τα μεταγενέστερα, και επιδείκνυε συμπεριφορά ανώτερη από αυτήν που αρμόζει στην ηλικία των νέων. Ελκύοντας δε τις ψυχές όλων προς το πρόσωπό του, φαινόταν να είναι κάποιο ιερό κειμήλιο και να αρμόζει να αφιερωθεί στον Θεό και στα ιερά Του, γινόμενος συνεπώς πιο άξιος από κάθε αφιέρωμα.

Διότι η χαρά είναι η ίδια, όχι μόνο επειδή το αίτιο της χαράς είναι το ίδιο, αλλά και διότι ο τρόπος της ευγνωμοσύνης είναι ο ίδιος. Διότι, όπως ακριβώς Εκείνος «δεν θέλησε να αρέσει στον εαυτό Του», αλλά για τους δούλους Του έζησε και πέθανε και γεννήθηκε εξαρχής, και αφού επανήλθε στη δόξα Του και κατέχει τον πατρικό θρόνο, κάθεται εκεί για εμάς και είναι παράκλητος προς τον Πατέρα υπέρ ημών εις τον αιώνα, έτσι και οι δούλοι, για τους οποίους ο Δεσπότης έγινε πολυτιμότερος και από τις ίδιες τους τις ψυχές, δεν ενδιαφέρονται για τον εαυτό τους, αλλά αγαπούν μόνο Εκείνον.

Ο καθένας μας ας ευαρεστεί τον πλησίον του, για το αγαθό και προς οικοδομήν. Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Λοιπόν, ας υποστούμε τους ονειδισμούς και εμείς μαζί με τον Χριστό και για τον Χριστό, και ας σπεύσουμε να πράττουμε τα πάντα σύμφωνα με το πρότυπο του δικού του τρόπου ζωής, ώστε, ευαρεστώντας ενώπιον του Θεού, να επιτύχουμε τη βασιλεία των ουρανών, δια του ιδίου του Χριστού του Κυρίου μας, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.