Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15:8

Αλληλούια. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΣΤ΄. Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη... διότι έγινε κραταιό το έλεός του επάνω μας. Δεν θα πετύχαιναν τα έθνη τέτοια μεταβολή, λέει, εάν το έλεος του Θεού δεν είχε γίνει ισχυρότερο από τις δικές μας αμαρτίες. Και η αλήθεια του Κυρίου μένει στον αιώνα· διότι έδωσε τη σωτηρία που υποσχέθηκε μέσω των αγίων προφητών. Αυτό αναφέρει και ο μακάριος Παύλος, ξεκινώντας την επιστολή προς τους Ρωμαίους: «Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, αφορισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού, το οποίο είχε προαναγγείλει μέσω των προφητών του στις άγιες Γραφές»· και πάλι: «Λέω, λοιπόν, ότι ο Ιησούς Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να βεβαιώσει τις υποσχέσεις που δόθηκαν στους πατέρες· και τα έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός του». Επειδή, λοιπόν, ο Θεός των όλων εκπλήρωσε τις υποσχέσεις του, και έδωσε τη σωτηρία που υποσχέθηκε, και άνοιξε σε όλους τις πηγές του ελέους, τόσο εσείς που έχετε προσέλθει από τους Ιουδαίους, όσο και εσείς που έχετε πιστέψει από τα έθνη, αφού συνενώσετε μια αρμονική υμνωδία, ανταποδώστε στον ευεργέτη.

Γι' αυτό, λέει, να προσλαμβάνετε ο ένας τον άλλον, καθώς ακριβώς και ο Χριστός προσέλαβε εσάς προς δόξαν του Θεού. Θα προσλάβουμε δε ο ένας τον άλλον, επιλέγοντας να φρονούμε τα ίδια, βαστάζοντας τα βάρη ο ένας του άλλου, και τηρώντας «την ενότητα του πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης». Έτσι μας προσέλαβε και ο Θεός εν Χριστώ· διότι είναι αληθινός ο λόγος ότι έτσι αγαπήθηκε ο κόσμος από τον Θεό και Πατέρα, ώστε να παραδοθεί υπέρ ημών και αυτός ο Υιός. Διότι δόθηκε ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων μας, και έχουμε λάβει την καταλλαγή από τον θάνατο, και έχουμε λυτρωθεί από τον θάνατο και την αμαρτία. Και διασαφηνίζει απολύτως τον σκοπό της θείας οικονομίας λέγοντας ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας, και τα εξής. Επειδή, δηλαδή, είχε προαναγγελθεί από τον Θεό στους πατέρες των Ιουδαίων ότι θα ευλογήσει το σπέρμα που θα προέλθει από αυτούς και θα το κάνει ωσάν «τα άστρα του ουρανού στο πλήθος», γι' αυτό φανερώθηκε με σάρκα και έγινε άνθρωπος ο Λόγος που είναι Θεός, όντας αυτός που συνέχει ολόκληρη την κτίση στην ύπαρξή της και απονέμει στα όντα το ευ είναι ως Θεός. Ήλθε δε σε αυτόν τον κόσμο ένσαρκος, όχι βέβαια για να διακονηθεί, όπως λέει ο ίδιος, «αλλά για να διακονήσει και να δώσει την ψυχή του λύτρο αντί πολλών». Επιπλέον, ομολογούσε σαφώς ότι έφτασε εδώ για να εκπληρώσει την υπόσχεση προς τον Ισραήλ· διότι έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνον για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ».

Επομένως, δεν ψεύδεται ο Παύλος όταν λέει ότι αυτός έγινε διάκονος της περιτομής για να βεβαιώσει τις επαγγελίες των πατέρων, και ότι επιπλέον τέθηκε από τον Θεό και Πατέρα ως έλεος για εκείνους που προέρχονται από τα έθνη, ώστε να δοξάσουν και αυτοί τον Σωτήρα και λυτρωτή ως δημιουργό και τεχνίτη των πάντων. Διότι έπρεπε, έπρεπε, επειδή η περιτομή με πολλή απείθεια τον ύβριζε ανόσια και δεν αποδεχόταν τη λύτρωση από αυτόν, να μη φανεί ότι η ανέκφραστη χάρη του Θεού έμεινε άπρακτη, εφόσον λίγοι και μετά βίας σώθηκαν από όσους πίστεψαν από τον Ισραήλ. Γι' αυτό, καθώς η άνωθεν γαληνότητα διευρύνθηκε προς όλους, προσλήφθηκαν τα έθνη, και το μυστήριο της εν Χριστώ σοφίας δεν φαίνεται να έχει αστοχήσει ως προς τον σκοπό που αποβλέπει στην αγαθότητα· διότι αντί εκείνων που ολίσθησαν έχει σωθεί η οικουμένη, επειδή ο Θεός τη σπλαχνίστηκε. Και το ότι το μυστήριο είχε προαναγγελθεί μέσω της φωνής των αγίων, οι οποίοι προγνώρισαν εν Πνεύματι τα μέλλοντα, το καθιστά σαφές με την εναργέστατη παράθεση των προφητειών.

Διότι κατήλθε από τους ουρανούς ο μονογενής Λόγος του Θεού, και συγκατέβη μέχρι την κένωση, γενόμενος άνθρωπος, για να καλέσει, πριν από τους άλλους, τον Ισραήλ, και να διασώσει το πλήθος των εθνών. Και το μαρτυρεί γράφοντας ο πάνσοφος Παύλος: «Λέω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής, υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να επιβεβαιώσει τις υποσχέσεις προς τους πατέρες, και τα έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του.» Θυμόμαστε δε και τον ίδιο τον Χριστό να λέει: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ.» Θα έλθει λοιπόν ο λυτρωτής, προφανώς από τις αμαρτίες, από τον θάνατο και τη φθορά, από τη διαβολική σκληρότητα, από την απάτη και την πλεονεξία των δαιμόνων. «Και αυτή είναι η δική Μου διαθήκη προς αυτούς», είπε ο Κύριος. Αυτό δε που ορίστηκε άπαξ δια της βουλής του Θεού και εξαγγέλθηκε, θα παραμείνει πάντοτε και οπωσδήποτε ακλόνητο και δεν θα αθετηθεί. Ποια, λοιπόν, θα είναι, λέει, η δική Μου διαθήκη; «Το Πνεύμα Μου και τα λόγια, τα οποία έβαλα στο στόμα σου, δεν θα εκλείψουν από τώρα και εις τον αιώνα.»

Αλλά εκείνοι μεν, ως ευρισκόμενοι έξω από τους ιερούς νόμους, ας παραμένουν σε τέτοιες αρρώστιες· ανάμεσά σας όμως ας μην γίνεται έτσι, αλλά το ύψος ας βρίσκεται στην ταπεινότητα. <Εγώ όμως είμαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί.> (A f. 283 b) Εφόσον λέγει αυτά ο Χριστός, ποιος είναι τόσο σκληρός, ώστε να μην αποστραφεί κάθε φιλοδοξία; Διότι αυτός που διακονείται από κάθε λογική και άγια κτίση, ο σύνθρονος και συμβασιλεύων με τον Θεό και Πατέρα, λαμβάνοντας θέση διακόνου, έπλυνε τα πόδια των μαθητών. Κατά έναν άλλο τρόπο, ο τρόπος της ένσαρκης οικονομίας επέχει θέση διακονίας. Διότι είπε ο Παύλος: «Λέγω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής, για να εκπληρώσει τις υποσχέσεις που δόθηκαν στους πατέρες», και τα εξής. Επομένως, διακόνησε αυτός που διακονείται· και ο Κύριος της δόξης ταπείνωσε τον εαυτό του, αφήνοντας σε εμάς υπόδειγμα. Αλλά ήταν φυσικό ίσως οι μαθητές να σκέφτονταν από μέσα τους και να έλεγαν το εξής: Ποιος λοιπόν θα είναι ο μισθός της γνησιότητας; Ή ποιο θα είναι το όφελος από αυτό, όταν μάλιστα θα συμβούν κάποτε και πειρασμοί; Για να αποβάλουν λοιπόν από τη διάνοιά τους κάθε οκνηρία για τα αγαθά έργα, ενδυναμούμενοι από την ελπίδα των μελλοντικών αγαθών, αναγκαίως λέγει: «Εσείς όμως είστε εκείνοι που έχετε παραμείνει μαζί μου στους πειρασμούς μου», κ.λπ.

«Διότι κανείς δεν γνωρίζει τον Πατέρα παρά μόνο ο Υιός, ούτε τον Υιό γνωρίζει κανείς παρά μόνο ο Πατέρας και σε όποιον ο Υιός αποφασίσει να αποκαλύψει»· και αποκαλύπτει διά του Αγίου Πνεύματος. Επομένως, αυτά τα τρία, είτε προέρχονται από αυτόν είτε παρ' αυτού είτε προς αυτόν, κατανοούνται επάξια για το καθένα καθώς αποκαλύπτουν τον εαυτό τους, (ως) φως, πυρ, πνεύμα και νομίζω με άλλες παρομοιώσεις οραμάτων, ανάλογα με το πόσο άξιος είναι ο διακονούμενος άνθρωπος. Αυτός λοιπόν ο Θεός, που στην αρχή είπε «ας γίνει φως, και έγινε φως» το ορατό, αυτός που μας φώτισε για να δούμε «το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο», («εξαπόστειλε το φως σου και την αλήθειά σου», λέει ο Δαβίδ) αυτός είναι ο Κύριος που είπε: «στις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα, και θα προφητεύσουν οι υιοί τους και οι θυγατέρες τους, και οι νεανίσκοι τους θα δουν οράματα», δείχνοντάς μας τρία πρόσωπα αγίας λειτουργίας που προέρχονται από υπόσταση η οποία είναι τριττή. «Λέω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να εκπληρώσει τις επαγγελίες», και το Άγιο Πνεύμα συνδιακονεί. Διότι παραλάβαμε από τις θείες Γραφές τα εξής: αποστέλλεται ο Χριστός από τον Πατέρα, αποστέλλεται το Άγιο Πνεύμα· λαλεί εντός των αγίων ο Χριστός, λαλεί το Άγιο Πνεύμα· θεραπεύει ο Χριστός, θεραπεύει το Άγιο Πνεύμα· αγιάζει ο Χριστός, αγιάζει το Άγιο Πνεύμα· βαπτίζει ο Χριστός στο όνομά του, βαπτίζει το Άγιο Πνεύμα.

Αυτός, λοιπόν, ο Θεός, ο οποίος στην αρχή είπε «ας γίνει φως, και έγινε φως», δηλαδή το ορατό φως, αυτός που μας φώτισε για να δούμε «το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο» («στείλε το φως σου και την αλήθειά σου», λέει ο Δαβίδ), αυτός είναι ο Κύριος που είπε: «στις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα, και θα προφητεύσουν οι γιοι τους και οι θυγατέρες τους, και οι νέοι τους θα δουν οράματα», φανερώνοντάς μας τρία πρόσωπα αγίας λειτουργίας που προέρχονται από την τριττή υπόσταση. 5. «Λέω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να εκπληρώσει τις υποσχέσεις»· ότι δε το Άγιο Πνεύμα συνδιακονεί, το έχουμε παραλάβει από τις θείες Γραφές ως εξής: αποστέλλεται ο Χριστός από τον Πατέρα, αποστέλλεται το Άγιο Πνεύμα· λαλεί στους αγίους ο Χριστός, λαλεί το Άγιο Πνεύμα· θεραπεύει ο Χριστός, θεραπεύει το Άγιο Πνεύμα· αγιάζει ο Χριστός, αγιάζει το Άγιο Πνεύμα· βαπτίζει ο Χριστός στο όνομά του, βαπτίζει το Άγιο Πνεύμα.

γʹ. Πώς λοιπόν, λέει, αναφέρει ότι αυτός έγινε διάκονος της περιτομής; Εκεί ομιλεί για την κατά σάρκα οικονομία, και όχι με αυτόν τον τρόπο που αναφέραμε τώρα· διότι εκεί ονομάζει διάκονο αυτόν που εκπληρώνει το έργο, και όχι αυτόν που παρέχει εξ ιδίων τα αγαθά. Και δεν είπε, «Αυτοί που σας προσήγαγαν στην πίστη», αλλά, «Μέσω των οποίων πιστέψατε»· αποδίδοντας πάλι σε εκείνους το προβάδισμα, και καταδεικνύοντας και εξ αυτού ότι είναι διάκονοι. Εάν λοιπόν διακονούσαν άλλον, πώς αυτοί σφετερίζονται το αξίωμα; Εσύ όμως πρόσεξε πώς σε καμία περίπτωση δεν κατηγορεί αυτούς ότι το σφετερίζονται, αλλά εκείνους που τους το παρέχουν· διότι η αιτία του σφάλματος βρισκόταν στο πλήθος. Επειδή, εάν εκείνοι αποστασιοποιούνταν, αυτοί θα διαλύονταν. Δύο πράγματα λοιπόν πέτυχε σοφά: και υπέσκαψε το αμάρτημα από εκεί απ' όπου έπρεπε να το γκρεμίσει, και δεν προκάλεσε την έχθρα εκείνων ούτε τους έκανε πιο φιλόνεικους. «Και στον καθένα όπως ακριβώς έδωσε ο Κύριος». Διότι ούτε και αυτό το μικρό δεν προέρχεται από τους εαυτούς τους, αλλά από τον Θεό που το αναθέτει.

Ομιλία ΚΗ΄. Λέγω δε ότι ο Ιησούς Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αληθείας του Θεού, για να βεβαιώσει τις υποσχέσεις των πατέρων. Α΄. Πάλι κάνει λόγο για την φροντίδα του Χριστού, εμμένοντας ακόμη στο ίδιο θέμα, και δείχνοντας όσα έπραξε για εμάς, και πώς δεν ενήργησε για να αρέσει στον εαυτό του.

Και μαζί με αυτό αποδεικνύει και το εξής, ότι δηλαδή οι προερχόμενοι από τα έθνη οφείλουν περισσότερα στον Θεό. Εφόσον λοιπόν οφείλουν περισσότερα, είναι δίκαιο να ανέχονται τους ασθενείς στην πίστη που προέρχονται από τους Ιουδαίους. Διότι, επειδή ήλεγξε εκείνους με σφοδρότητα, για να μην προκαλέσει έπαρση σε τούτους, καταστέλλει πάλι την αλαζονεία τους, αποδεικνύοντας ότι στους μεν πρώτους τα αγαθά δίνονται εξαιτίας των επαγγελιών προς τους πατέρες, ενώ στους προερχόμενους από τα έθνη δίνονται μόνο από έλεος και φιλανθρωπία· γι' αυτό και έλεγε: «Τα δε έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του». Για να γίνει όμως σαφέστερο αυτό που λέγεται, άκουσε πάλι τα ίδια τα λόγια, ώστε να μάθεις τι σημαίνει το ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να επιβεβαιώσει τις επαγγελίες των πατέρων. Τι άραγε σημαίνει αυτό που ειπώθηκε; Είχε δοθεί επαγγελία στον Αβραάμ που έλεγε: «Σε εσένα θα δώσω τη γη και στο σπέρμα σου», και, «Στο σπέρμα σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη».

Αλλά αργότερα, όλοι εκείνοι που προέρχονταν από το σπέρμα του Αβραάμ έγιναν ένοχοι κολάσεως. Διότι ο νόμος, επειδή παραβιαζόταν, προκαλούσε την οργή εναντίον τους και τους στερούσε πλέον την υπόσχεση εκείνη των πατέρων. Όταν, λοιπόν, ήλθε ο Υιός, συνήργησε με τον Πατέρα, ώστε να επαληθευθούν εκείνες οι υποσχέσεις και να εκπληρωθούν πλήρως. Διότι, αφού εκπλήρωσε όλο τον νόμο, στον οποίο υπαγόταν και η περιτομή, και αφού διά της περιτομής αλλά και διά του σταυρού τούς απάλλαξε από την κατάρα της παραβάσεως, δεν άφησε να διαψευσθεί η υπόσχεση. Όταν, λοιπόν, λέγει «διάκονο περιτομής», εννοεί τούτο: ότι, αφού ήλθε και εκπλήρωσε όλο τον νόμο, και περιτμήθηκε, και έγινε σπέρμα του Αβραάμ, έλυσε την κατάρα, κατέπαυσε την οργή του Θεού και κατέστησε πλέον κατάλληλους αυτούς που επρόκειτο να δεχθούν την υπόσχεση, αφού απαλλάχθηκαν άπαξ διά παντός από το παράπτωμά τους.

Αποδεικνύει ότι δεν ονειδίσθηκε μόνο ο Υιός, αλλά και ο Πατέρας· αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Δεν συνέβη τίποτα το καινούργιο, ούτε το παράξενο. Διότι εκείνοι που κατά την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης είχαν συνηθίσει να τον ονειδίζουν, αυτοί στράφηκαν με μανία και κατά του Υιού. «Λέγω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αληθείας του Θεού, για να βεβαιώσει τις επαγγελίες προς τους πατέρες». Πάλι κάνει λόγο για την κηδεμονία του Χριστού, παραμένοντας ακόμη στο ίδιο θέμα· το δε νόημα είναι τούτο: Είχε δοθεί επαγγελία προς τον Αβραάμ η οποία έλεγε: Σε εσένα θα δώσω τη γη και στο σπέρμα σου.

Αλλά μετά από αυτά έγιναν ένοχοι κολάσεως όλοι οι απόγονοι του Αβραάμ. Διότι ο νόμος, επειδή παραβιαζόταν, προκαλούσε οργή εναντίον τους, και συνεπώς τους στερούσε εκείνη την επαγγελία που είχε δοθεί γι' αυτούς στους πατέρες. Όταν λοιπόν ήλθε ο Υιός, συνεργάστηκε με τον Πατέρα, ώστε οι επαγγελίες εκείνες να βγουν αληθινές και να εκπληρωθούν πλήρως. Διότι, αφού εκπλήρωσε όλο τον νόμο και δια του σταυρού τούς απάλλαξε από την κατάρα της παραβάσεως, δεν άφησε να διαψευστεί η επαγγελία. Όταν λοιπόν λέει «διάκονο περιτομής», εννοεί τούτο: ότι, αφού ήλθε και εκπλήρωσε όλο τον νόμο, και περιτμήθηκε, και έγινε σπέρμα του Αβραάμ, έλυσε την κατάρα, και κατέστησε πλέον κατάλληλους εκείνους που επρόκειτο να δεχθούν την επαγγελία. «Τα δε έθνη δόξασαν τον Θεό για το έλεός Του, καθώς είναι γραμμένο: Για τούτο θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, και στο όνομά σου θα ψάλω. Και πάλι λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό Του. Και πάλι: Αινείτε, όλα τα έθνη, τον Κύριο, και ας τον επαινέσουν όλοι οι λαοί. Και πάλι ο Ησαΐας λέει: Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Ο δε Θεός της ελπίδος είθε να σας γεμίσει με κάθε χαρά, και ειρήνη δια της πίστεως, ώστε να περισσεύετε στην ελπίδα, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος». Αυτό αποδεικνύει με το επιχείρημά του, ότι δηλαδή όσοι προέρχονται από τα έθνη είναι μεγαλύτεροι οφειλέτες προς τον Θεό.

Από τον ίδιο: λέγω ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αληθείας. Επειδή στην αρχή ο άνθρωπος, αφού εξαπατήθηκε και περιέπεσε σε παράβαση, εξομοιώθηκε με τα κτήνη και καταδικάστηκε να γεννιέται και να πεθαίνει με τον δικό τους τρόπο, ο δε Κύριος, μη ανεχόμενος να χαθεί ολοκληρωτικά το δικό του πλάσμα, κατά διάφορους καιρούς οικονομούσε τη σωτηρία του, ενώ στον Αβραάμ κατέστησε πιο φανερή τη σωτηρία που επρόκειτο να επέλθει διά της ένσαρκης παρουσίας του· γι' αυτό, έπειτα από όλες τις υποσχέσεις προς αυτόν, του δίνει την περιτομή, η οποία υποδήλωνε την αφαίρεση του παθητικού μέρους της ψυχής. Επειδή, λοιπόν, όλοι οι άγιοι περιέτεμαν μεν το εμπαθές μέρος της ψυχής, αλλά δεν το αφαίρεσαν ολοκληρωτικά —διότι υπόκειντο στην καταδίκη της φύσεως, καθώς είχαν γεννηθεί από συνουσία—, όταν ήλθε ο ίδιος ο Κύριος, ο οποίος είναι και δεσπότης της φύσεως και αυτός που έδωσε στον Αβραάμ την περιτομή, έγινε αληθινά διάκονος και εκπληρωτής της, πραγματοποιώντας την ολοκληρωτική αφαίρεση της εμπαθούς γεννήσεως· διότι συνελήφθη χωρίς σπορά και γεννήθηκε χωρίς φθορά.

Λέω, λοιπόν, ότι ο Ιησούς Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής χάριν της αλήθειας του Θεού, για να βεβαιώσει τις επαγγελίες προς τους πατέρες· τα δε έθνη δόξασαν τον Θεό για το έλεός του, όπως είναι γραμμένο: Γι' αυτό θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, Κύριε, και στο όνομά σου θα ψάλω. Και πάλι λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό του. Και πάλι λέει:

Ρωμ. 15,8 〈Λέγω γαρ Χριστόν Ιησούν〉 και τα εξής. Δηλαδή: πώς σας προσέλαβε ο Χριστός; Λέγω, λέει, το εξής: τους μεν Ιουδαίους, αφού περιτμήθηκε και προήλθε 〈κατά σάρκα από το σπέρμα〉 τους, με το οποίο συνέργησε ώστε ο Πατέρας να αποδειχθεί αληθινός και να εκπληρώσει τις επαγγελίες. Διότι, για να μην πει κανείς: Και ποια ανάγκη υπήρχε να προσληφθούν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι ήταν από παλιά οικειωμένοι με τον Πατέρα και περίμεναν επαγγελίες οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να μην πραγματοποιηθούν, επειδή αυτός που τις υποσχέθηκε είναι απόλυτα αληθινός; Λέει αυτά, διότι, ακόμη και αν προτιμήθηκαν οι Ιουδαίοι, ακόμη και αν δέχθηκαν επαγγελίες, αν δεν τους προσλάμβανε ο Υιός με το να σαρκωθεί και να περιτμηθεί, ούτε θα αξιώνονταν τις επαγγελίες, αφού είχαν καταστήσει τους εαυτούς τους παραβάτες των εντολών, ούτε το άτρεπτο και αμετάβλητο της αλήθειας του Πατέρα θα λειτουργούσε προς συμφέρον τους, διότι με την παράβασή τους εμπόδιζαν αυτήν να εκπληρωθεί. Γι' αυτό, προσλαμβάνοντάς τους και δεχόμενος την περιτομή, και 〈με την αλήθεια του Πατέρα〉 συνέπραξε, και συνέργησε ώστε 〈οι επαγγελίες〉 να εκπληρωθούν και να 〈βεβαιωθούν〉. Αλλά τους μεν Ιουδαίους έτσι και για αυτούς τους λόγους· τα δε έθνη, λέει, γιατί τα προσέλαβε; Εξαιτίας του άφατου ελέους και για να δοξαστεί περισσότερο ο Πατέρας.

Διότι, εάν το να εκπληρωθούν οι υποσχέσεις και να μη φανεί σε κάποιους ότι ο Πατέρας διαψεύστηκε, συντελούσε στη δόξα Του, το να μην είχε υποσχεθεί ούτε να είχε εξαγγείλει, αλλά να χάριζε έτσι αθρόα τα υπερφυή και μεγάλα και ανέλπιστα, πώς δεν θα συντελέσει στην άφατη δόξα του Πατέρα; Λέει, «έγινε διάκονος της περιτομής». Ο Χριστός μόνος εκπλήρωσε τον νόμο, έχοντας εφαρμόσει πλήρως όλες τις εντολές, αλλά ήταν και Ιουδαίος κατά σάρκα· διότι αυτό δηλώνεται και μέσω της περιτομής. Αλλά και όσοι υιοθετήθηκαν από Αυτόν πληθύνθηκαν σαν «τα άστρα του ουρανού» και σαν την «άμμο στο χείλος της θάλασσας». Επομένως, Αυτός συνήργησε με τον Πατέρα στο να αποδειχθεί αληθινός και στο να εκπληρωθούν οι υποσχέσεις προς τον Αβραάμ, έχοντας αφενός εφαρμόσει πλήρως κάθε εντολή, και έχοντας αφετέρου λογιστεί ως σπέρμα του Αβραάμ και γεμίσει ολόκληρη την οικουμένη διαμέσου των πιστών.