Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15:9

Αλληλούια. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΣΤ΄. Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη... διότι έγινε κραταιό το έλεός του επάνω μας. Δεν θα πετύχαιναν τα έθνη τέτοια μεταβολή, λέει, εάν το έλεος του Θεού δεν είχε γίνει ισχυρότερο από τις δικές μας αμαρτίες. Και η αλήθεια του Κυρίου μένει στον αιώνα· διότι έδωσε τη σωτηρία που υποσχέθηκε μέσω των αγίων προφητών. Αυτό αναφέρει και ο μακάριος Παύλος, ξεκινώντας την επιστολή προς τους Ρωμαίους: «Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, αφορισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού, το οποίο είχε προαναγγείλει μέσω των προφητών του στις άγιες Γραφές»· και πάλι: «Λέω, λοιπόν, ότι ο Ιησούς Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να βεβαιώσει τις υποσχέσεις που δόθηκαν στους πατέρες· και τα έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός του». Επειδή, λοιπόν, ο Θεός των όλων εκπλήρωσε τις υποσχέσεις του, και έδωσε τη σωτηρία που υποσχέθηκε, και άνοιξε σε όλους τις πηγές του ελέους, τόσο εσείς που έχετε προσέλθει από τους Ιουδαίους, όσο και εσείς που έχετε πιστέψει από τα έθνη, αφού συνενώσετε μια αρμονική υμνωδία, ανταποδώστε στον ευεργέτη.

Επομένως, δεν ψεύδεται ο Παύλος όταν λέει ότι αυτός έγινε διάκονος της περιτομής για να βεβαιώσει τις επαγγελίες των πατέρων, και ότι επιπλέον τέθηκε από τον Θεό και Πατέρα ως έλεος για εκείνους που προέρχονται από τα έθνη, ώστε να δοξάσουν και αυτοί τον Σωτήρα και λυτρωτή ως δημιουργό και τεχνίτη των πάντων. Διότι έπρεπε, έπρεπε, επειδή η περιτομή με πολλή απείθεια τον ύβριζε ανόσια και δεν αποδεχόταν τη λύτρωση από αυτόν, να μη φανεί ότι η ανέκφραστη χάρη του Θεού έμεινε άπρακτη, εφόσον λίγοι και μετά βίας σώθηκαν από όσους πίστεψαν από τον Ισραήλ. Γι' αυτό, καθώς η άνωθεν γαληνότητα διευρύνθηκε προς όλους, προσλήφθηκαν τα έθνη, και το μυστήριο της εν Χριστώ σοφίας δεν φαίνεται να έχει αστοχήσει ως προς τον σκοπό που αποβλέπει στην αγαθότητα· διότι αντί εκείνων που ολίσθησαν έχει σωθεί η οικουμένη, επειδή ο Θεός τη σπλαχνίστηκε. Και το ότι το μυστήριο είχε προαναγγελθεί μέσω της φωνής των αγίων, οι οποίοι προγνώρισαν εν Πνεύματι τα μέλλοντα, το καθιστά σαφές με την εναργέστατη παράθεση των προφητειών.

Διότι κατήλθε από τους ουρανούς ο μονογενής Λόγος του Θεού, και συγκατέβη μέχρι την κένωση, γενόμενος άνθρωπος, για να καλέσει, πριν από τους άλλους, τον Ισραήλ, και να διασώσει το πλήθος των εθνών. Και το μαρτυρεί γράφοντας ο πάνσοφος Παύλος: «Λέω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής, υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να επιβεβαιώσει τις υποσχέσεις προς τους πατέρες, και τα έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του.» Θυμόμαστε δε και τον ίδιο τον Χριστό να λέει: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ.» Θα έλθει λοιπόν ο λυτρωτής, προφανώς από τις αμαρτίες, από τον θάνατο και τη φθορά, από τη διαβολική σκληρότητα, από την απάτη και την πλεονεξία των δαιμόνων. «Και αυτή είναι η δική Μου διαθήκη προς αυτούς», είπε ο Κύριος. Αυτό δε που ορίστηκε άπαξ δια της βουλής του Θεού και εξαγγέλθηκε, θα παραμείνει πάντοτε και οπωσδήποτε ακλόνητο και δεν θα αθετηθεί. Ποια, λοιπόν, θα είναι, λέει, η δική Μου διαθήκη; «Το Πνεύμα Μου και τα λόγια, τα οποία έβαλα στο στόμα σου, δεν θα εκλείψουν από τώρα και εις τον αιώνα.»

Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα. Τι σημαίνει, «και τα δύο ένα»; Δεν εννοεί τούτο, ότι μας οδήγησε στη δική τους ευγένεια, αλλά ότι και εμάς και εκείνους μας ανύψωσε σε μεγαλύτερη. Εντούτοις, για εμάς η ευεργεσία είναι μεγαλύτερη. Διότι σε εκείνους μεν είχε δοθεί η υπόσχεση και βρίσκονταν πιο κοντά, ενώ σε εμάς δεν είχε δοθεί καν υπόσχεση και βρισκόμασταν πιο μακριά. Γι' αυτό λέει: «Τα δε έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του». Διότι έδωσε μεν υποσχέσεις στους Ισραηλίτες, αλλά εκείνοι αποδείχθηκαν ανάξιοι. Σε εμάς, αντιθέτως, δεν υποσχέθηκε τίποτα, αλλά ήμασταν και ξένοι· δεν είχαμε τίποτα κοινό με αυτούς, και όμως μας έκανε ένα, όχι ενώνοντας εμάς με εκείνους, αλλά συνενώνοντας και εκείνους και εμάς σε ένα. Θα αναφέρω ένα παράδειγμα: Ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν δύο ανδριάντες, ο ένας από άργυρο και ο άλλος από μόλυβδο, και έπειτα, αφού χωνευτούν στο χυτήριο και οι δύο, να αναδειχθούν και οι δύο χρυσοί. Ιδού πώς τους δύο τους έκανε ένα. Ή με άλλον τρόπο: έστω ο ένας δούλος και ο άλλος υιοθετημένος· ας τον προσκυνούν δε και οι δύο, ο μεν ένας όντας αποκηρυγμένο παιδί, ο δε άλλος δραπέτης, ο οποίος δεν γνώρισε καν τον πατέρα· έπειτα ας γίνουν και οι δύο κληρονόμοι και γνήσια παιδιά.

Διότι και αυτό αποτελεί στοιχείο έμφασης, το να πει κανείς αόριστα: «Ο πλούτος της δόξας αυτού του μυστηρίου ανάμεσα στα έθνη». Επειδή κυρίως στα έθνη φανερώνεται, όπως λέει και αλλού: «ώστε τα έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του». Φανερώνεται βέβαια και σε άλλους, αλλά πολύ περισσότερο σε αυτούς η απέραντη δόξα του μυστηρίου. Διότι το να ανυψώσει μεμιάς ανθρώπους πιο αναίσθητους και από τις πέτρες στο αξίωμα των αγγέλων, απλώς με λιτά λόγια και μόνο με την πίστη, χωρίς κανέναν μόχθο, αυτό είναι όντως δόξα και πλούτος μυστηρίου. Είναι σαν να έπαιρνε κάποιος έναν σκύλο κατεστραμμένο από την πείνα και την ψώρα, αισχρό και δύσμορφο, που ούτε να κινηθεί δεν θα μπορούσε παρά θα κειτόταν παραπεταμένος, και ξαφνικά να τον έκανε άνθρωπο και να τον τοποθετούσε στον βασιλικό θρόνο. Διότι πρόσεξε: προσκυνούσαν τις πέτρες και το χώμα· έμαθαν ότι είναι ανώτεροι και από τον ουρανό και από τον ήλιο, και ότι ολόκληρος ο κόσμος τούς υπηρετεί. Ήταν αιχμάλωτοι και δεσμώτες του διαβόλου· μεμιάς βρέθηκαν πάνω από το κεφάλι του, τον διέταζαν και τον μαστίγωναν. Ενώ ήταν λάτρεις και δούλοι των δαιμόνων, έγιναν σώμα του Δεσπότη των αγγέλων και των αρχαγγέλων. Ενώ δεν γνώριζαν καν τι είναι ο Θεός, έγιναν ξαφνικά σύνθρονοι του Θεού. Θέλεις να δεις τις αμέτρητες βαθμίδες που υπερπήδησαν;

Και μαζί με αυτό αποδεικνύει και το εξής, ότι δηλαδή οι προερχόμενοι από τα έθνη οφείλουν περισσότερα στον Θεό. Εφόσον λοιπόν οφείλουν περισσότερα, είναι δίκαιο να ανέχονται τους ασθενείς στην πίστη που προέρχονται από τους Ιουδαίους. Διότι, επειδή ήλεγξε εκείνους με σφοδρότητα, για να μην προκαλέσει έπαρση σε τούτους, καταστέλλει πάλι την αλαζονεία τους, αποδεικνύοντας ότι στους μεν πρώτους τα αγαθά δίνονται εξαιτίας των επαγγελιών προς τους πατέρες, ενώ στους προερχόμενους από τα έθνη δίνονται μόνο από έλεος και φιλανθρωπία· γι' αυτό και έλεγε: «Τα δε έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του». Για να γίνει όμως σαφέστερο αυτό που λέγεται, άκουσε πάλι τα ίδια τα λόγια, ώστε να μάθεις τι σημαίνει το ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να επιβεβαιώσει τις επαγγελίες των πατέρων. Τι άραγε σημαίνει αυτό που ειπώθηκε; Είχε δοθεί επαγγελία στον Αβραάμ που έλεγε: «Σε εσένα θα δώσω τη γη και στο σπέρμα σου», και, «Στο σπέρμα σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη».

Διότι, επειδή εσύ παρέβης τον νόμο, γι' αυτόν τον λόγο Εκείνος τον εκπλήρωσε, όχι για να τον εκπληρώσεις εσύ, αλλά για να σου επιβεβαιώσει τις υποσχέσεις προς τους πατέρες, τις οποίες ο νόμος έκανε να ακυρωθούν, αποδεικνύοντάς σε παραβάτη και ανάξιο της κληρονομίας· επομένως, και εσύ σώθηκες κατά χάριν, διότι είχες ήδη απορριφθεί. Μην στασιάζεις λοιπόν, ούτε να φιλονικείς προσκολλώμενος άκαιρα στον νόμο, ο οποίος θα σε είχε αποκλείσει και από την υπόσχεση, αν ο Χριστός δεν είχε πάθει τόσα υπέρ σου. Και τα έπαθε αυτά, όχι επειδή εσύ ήσουν άξιος σωτηρίας, αλλά για να αποδειχθεί αληθινός ο Θεός. Έπειτα, για να μην υπερηφανευθεί εξαιτίας αυτού ο εξ εθνών πιστός, λέει: «Τα δε έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του». Αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Οι μεν Ιουδαίοι τουλάχιστον είχαν υποσχέσεις, έστω κι αν ήταν ανάξιοι· εσύ όμως δεν είχες ούτε αυτό, αλλά σώθηκες μόνο από φιλανθρωπία. Αν και βέβαια ούτε σε εκείνους προσφέρθηκε κάτι περισσότερο από την υπόσχεση, αν δεν είχε έλθει ο Χριστός· ωστόσο, για να τους ενώσει και να μην επιτρέψει να καταφέρονται εναντίον των ασθενών, υπενθυμίζει τις υποσχέσεις· για τούτους δε (τους εθνικούς) λέει ότι σώθηκαν μόνο από έλεος, γι' αυτό και θα ήταν απόλυτα δίκαιο να δοξάζουν τον Θεό. Και δόξα στον Θεό σημαίνει το να είμαστε συνδεδεμένοι, το να είμαστε ενωμένοι, το να υμνούμε ομόθυμα, το να βαστάζουμε τον πιο ασθενή, το να μην παραβλέπουμε το μέλος που αποκόπτεται.

Έπειτα παραθέτει και μαρτυρίες, στις οποίες αποδεικνύει ότι πρέπει να ενωθούν αυτοί που προέρχονται από τους Ιουδαίους με αυτούς που προέρχονται από τα έθνη, λέγοντας τα εξής: Καθώς είναι γραμμένο: Γι' αυτό θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, Κύριε, και στο όνομά σου θα ψάλω· και, Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό του· και, Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη, επαινέστε τον, όλοι οι λαοί· και, Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που ανίσταται για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Όλα αυτά τα προσκόμισε, αποδεικνύοντας ότι πρέπει να είναι ενωμένοι και να δοξάζουν τον Θεό, συγκρατώντας ταυτόχρονα αυτόν που προέρχεται από τους Ιουδαίους, ώστε να μην υπερηφανεύεται εναντίον του άλλου, εφόσον όλοι οι προφήτες προσκαλούν αυτά (τα έθνη), και πείθοντας αυτόν που προέρχεται από τα έθνη να είναι μετριόφρων, αποδεικνύοντας ότι είναι υπόχρεος σε μεγαλύτερη χάρη.

Αλλά μετά από αυτά έγιναν ένοχοι κολάσεως όλοι οι απόγονοι του Αβραάμ. Διότι ο νόμος, επειδή παραβιαζόταν, προκαλούσε οργή εναντίον τους, και συνεπώς τους στερούσε εκείνη την επαγγελία που είχε δοθεί γι' αυτούς στους πατέρες. Όταν λοιπόν ήλθε ο Υιός, συνεργάστηκε με τον Πατέρα, ώστε οι επαγγελίες εκείνες να βγουν αληθινές και να εκπληρωθούν πλήρως. Διότι, αφού εκπλήρωσε όλο τον νόμο και δια του σταυρού τούς απάλλαξε από την κατάρα της παραβάσεως, δεν άφησε να διαψευστεί η επαγγελία. Όταν λοιπόν λέει «διάκονο περιτομής», εννοεί τούτο: ότι, αφού ήλθε και εκπλήρωσε όλο τον νόμο, και περιτμήθηκε, και έγινε σπέρμα του Αβραάμ, έλυσε την κατάρα, και κατέστησε πλέον κατάλληλους εκείνους που επρόκειτο να δεχθούν την επαγγελία. «Τα δε έθνη δόξασαν τον Θεό για το έλεός Του, καθώς είναι γραμμένο: Για τούτο θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, και στο όνομά σου θα ψάλω. Και πάλι λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό Του. Και πάλι: Αινείτε, όλα τα έθνη, τον Κύριο, και ας τον επαινέσουν όλοι οι λαοί. Και πάλι ο Ησαΐας λέει: Θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και εκείνος που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη. Ο δε Θεός της ελπίδος είθε να σας γεμίσει με κάθε χαρά, και ειρήνη δια της πίστεως, ώστε να περισσεύετε στην ελπίδα, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος». Αυτό αποδεικνύει με το επιχείρημά του, ότι δηλαδή όσοι προέρχονται από τα έθνη είναι μεγαλύτεροι οφειλέτες προς τον Θεό.

Λέω, λοιπόν, ότι ο Ιησούς Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής χάριν της αλήθειας του Θεού, για να βεβαιώσει τις επαγγελίες προς τους πατέρες· τα δε έθνη δόξασαν τον Θεό για το έλεός του, όπως είναι γραμμένο: Γι' αυτό θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, Κύριε, και στο όνομά σου θα ψάλω. Και πάλι λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό του. Και πάλι λέει:

Επειδή γνωρίζουν ότι τα πράγματα από τη φύση τους δεν μπορούν να μεταβληθούν, ενώ τα ονόματα ως επί το πλείστον δείχνουν να μην έχουν διαφορά, προχωρούν στη διαφορά της ονομασίας, και το όνομα που αποδίδεται στα δαιμονικά σεβάσματα, οι πραγματικοί εραστές των ειδώλων δεν έφριξαν να το αποδώσουν στη σεπτή εικόνα του Σωτήρος ημών Χριστού και Θεού, αποκαλώντας την είδωλο, και ονομάζοντας ειδωλολάτρες όσους την τιμούν, όπως είναι θεμιτό για τους Χριστιανούς. Αυτό το έκαναν ώστε, αφού τάχα αποκαλύψουν ότι η πίστη μας έχει διασαλευτεί, να κλονίσουν τη σταθερότητα και την εδραιότητά της, όσο εξαρτάται από αυτούς. Γεννώντας έτσι το ολοφάνερο ανόμημα, κατασκευάζοντας ξεδιάντροπα τη βλασφημία κατά του Χριστού, και κατηγορώντας αδίστακτα και αναίσχυντα την ορθή και αληθή πίστη μας. Αλλά ενώ τα έθνη δοξάζουν τον Θεό για το έλεός Του, και μάλιστα εκείνοι που μόλις τώρα αναδύθηκαν από την απιστία και δέχθηκαν τον λόγο της χάριτος, αυτοί που σήμερα λέγονται Χριστιανοί, και ιδίως εκείνοι στους οποίους φαίνεται να έχει ανατεθεί το αξίωμα της ιεροσύνης, δεν φρίττουν στην ψυχή, δεν συγκρατούν τη γλώσσα τους, δεν φοβούνται την υπερβολή της βλασφημίας, και αποκαλούν τον εαυτό τους και όλους τους άλλους Χριστιανούς, δηλαδή τη μερίδα του Θεού και την κληρονομία του Χριστού, κληρονομία ακαθάρτων δαιμόνων. Και αν μεν απέδιδαν την αποστασία και την ασέβεια μόνο στους εαυτούς τους, θα θεωρούνταν οι πιο ελεεινοί και βδελυροί από όλους τους ανθρώπους. Τώρα όμως, επειδή κίνησαν τις ανόσιες γλώσσες τους εναντίον όλων ανεξαιρέτως όσων μετέχουν στην αξιέπαινη και αληθινή θρησκεία μας, πώς δεν θα υποστούν τα αποτελέσματα της θείας οργής, υποβαλλόμενοι στις πιο πικρές τιμωρίες;