Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 16:2

Διότι, αν και έλαβες γυναικεία φύση, σου είναι δυνατόν να συναγωνίζεσαι σε αποστολικά κατορθώματα. Επειδή και εκείνη η Φοίβη τότε, η οποία φιλοξένησε τον διδάσκαλο της οικουμένης και έγινε προστάτιδά του, γυναίκα ήταν και συμμετείχε στην ίδια φύση με εσένα. Όμως, έλαμψε τόσο πολύ, ώστε εκείνος ο άγιος, που στάθηκε άξιος των ουρανών και υπήρξε ο μεγαλύτερος από όλους τους αποστόλους, να την επαινέσει δημοσίως και να πει ότι: «Έγινε προστάτιδα πολλών, αλλά και εμού του ιδίου». Επίσης και η Πρίσκιλλα είχε λάβει γυναικεία φύση· αλλά αυτό δεν αποτέλεσε κανένα εμπόδιο για εκείνη στο να εγκωμιαστεί και να καταστεί αθάνατη η μνήμη της. Αλλά και άλλο μεγάλο πλήθος γυναικών υπήρχε τότε, οι οποίες ακολούθησαν αποστολικό βίο. Γι' αυτό και εμείς, συγκαταλέγοντάς σε τώρα ανάμεσα σε εκείνες, δεν θα σφάλουμε, διότι πράγματι αποτελείς λιμάνι όλων των Εκκλησιών, και την παρούσα βασιλεία τη χρησιμοποίησες για την απόκτηση της μέλλουσας βασιλείας, ανορθώνοντας Εκκλησίες, τιμώντας ιερείς, καταλύοντας την πλάνη των αιρετικών, υποδεχόμενη μάρτυρες, όχι απλώς σε τραπέζι, αλλά με τη διάθεση, όχι απλώς σε κατάλυμα, αλλά με την προαίρεση, ή μάλλον, και με κατάλυμα και με την προαίρεση.

Διότι αυτό που θέλει να πει είναι το εξής: Σας παρακαλώ, μην με αναγκάσετε ούτε να αφήσετε να χρησιμοποιήσω τη δύναμή μου εναντίον εκείνων που μας εξευτελίζουν και νομίζουν ότι είμαστε άνθρωποι σαρκικοί. Αυτό είναι βαρύτερο από εκείνα που τους έλεγε απειλώντας τους στην προηγούμενη επιστολή: «Με ράβδο να έρθω σε σας ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;», και τώρα: «Επειδή νόμισαν πως δεν θα έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως και θα γνωρίσω, όχι τα λόγια αυτών που υπερηφανεύτηκαν, αλλά τη δύναμή τους». Διότι και εδώ φανερώνει και τα δύο, και τη δύναμή του και το φιλοσοφημένο και ανεξίκακο φρόνημά του· εφόσον παρακαλεί κατ' αυτόν τον τρόπο και με τόση επιμονή, ώστε να μην αναγκαστεί να φτάσει στην επίδειξη της δικής του τιμωρητικής δύναμης, και να τους πλήξει και να τους τιμωρήσει, απαιτώντας την εσχάτη δίκη. Αυτό άλλωστε άφησε να εννοηθεί λέγοντας: «Σας παρακαλώ, λοιπόν, όταν θα είμαι παρών, να μη χρειαστεί να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία λογαριάζω να τολμήσω εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Προς το παρόν όμως ας επαναφέρουμε τον λόγο στην αρχή. «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Είναι πολλή η έμφαση, πολλή η βαρύτητα· όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και πάλι: «Ως Παύλος ο ηλικιωμένος»· και αλλού πάλι: «Η οποία προστάτεψε πολλούς, αλλά και εμένα τον ίδιο». Έτσι και εδώ: «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Μεγάλο βέβαια είναι και τούτο, το ότι δηλαδή τους παρακαλεί ο ίδιος· το άλλο όμως είναι μεγαλύτερο, το οποίο και πρόσθεσε λέγοντας: «Διά της πραότητος και της επιεικείας του Χριστού».

Αλλά αυτοί ήταν πιο δοκιμασμένοι από τους άλλους, και είχαν μετοικήσει εκεί από άλλες πόλεις, σαν σε κάποια πιο ασφαλή και πιο βασιλική πόλη. Επειδή, λοιπόν, διέμεναν σε ξένο τόπο και έπρεπε να απολαμβάνουν πολλή ασφάλεια, και κάποιοι από αυτούς του ήταν γνωστοί, ενώ άλλοι είχαν προσφέρει πολλές και μεγάλες υπηρεσίες υπέρ αυτού όταν ήταν παρόντες· εύλογα τους συστήνει μέσω των επιστολών του. Διότι η δόξα του Παύλου δεν ήταν μικρή τότε, αλλά τόσο μεγάλη, ώστε μόνο από τα γράμματά του να έχουν πολλή προστασία όσοι τα έφεραν· διότι όχι μόνο τον σέβονταν, αλλά και αισθάνονταν δέος απέναντί του. Διότι, αν δεν συνέβαινε αυτό, δεν θα έλεγε: «Η οποία έγινε προστάτις πολλών, και εμού του ιδίου»· και πάλι: «Ευχόμουν να είμαι ανάθεμα εγώ ο ίδιος». Και γράφοντας στον Φιλήμονα έλεγε: «Ως Παύλος ο πρεσβύτης, και τώρα μάλιστα δέσμιος εν Χριστώ Ιησού»· και στους Γαλάτες: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και, «Με δεχθήκατε ως Χριστό Ιησού». Και στέλνοντας επιστολή στους Κορινθίους έλεγε: «Μερικοί υπερηφανεύθηκαν, με την ιδέα ότι εγώ δεν πρόκειται να έλθω προς εσάς»· και πάλι: «Αυτά τα μετεσχημάτισα στο πρόσωπό μου και στον Απολλώ, για να μάθετε από εμάς να μην φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί». Από όλα αυτά είναι φανερό ότι όλοι έτρεφαν μεγάλο σεβασμό και εκτίμηση για το πρόσωπό του. Επειδή, λοιπόν, ήθελε να βρίσκονται αυτοί σε ασφάλεια και να τιμώνται, προσαγόρευσε τον καθένα, επαινώντας τον κατά το δυνατόν.

Και όχι μόνο στα πνευματικά, αλλά και στα σαρκικά ζητήματα επεδείκνυε μεγάλη μέριμνα και μεγάλη σπουδή. Άκουσέ τον λοιπόν, πώς για χάρη μίας γυναίκας στέλνει επιστολή προς ολόκληρο λαό λέγοντας: «Σας συνιστώ δε τη Φοίβη, την αδελφή μας, η οποία είναι διάκονος της Εκκλησίας στις Κεγχρεές, για να την υποδεχθείτε εν Κυρίω όπως αρμόζει στους αγίους, και να της παρασταθείτε σε όποιο ζήτημα σας έχει ανάγκη»· και πάλι: «Γνωρίζετε την οικογένεια του Στεφανά· να υποτάσσεστε και εσείς σε τέτοιους ανθρώπους»· και πάλι: «Να αναγνωρίζετε τέτοιους ανθρώπους». Διότι και αυτό είναι γνώρισμα της φιλοστοργίας των αγίων, το να βοηθούν και σε αυτά τα ζητήματα. Έτσι και ο Ελισσαίος, δεν ωφελούσε μόνο στα πνευματικά τη γυναίκα που τον φιλοξένησε, αλλά φρόντιζε με ζήλο να την ανταμείβει και στα σαρκικά· γι' αυτό και της έλεγε: «Μήπως έχεις κάποιο αίτημα προς τον βασιλιά ή προς τον άρχοντα;»

Το ότι, λοιπόν, ο Παύλος ήταν συνδεδεμένος με τους μαθητές του, δεν έχουμε πλέον ανάγκη ούτε από απόδειξη ούτε από επιχειρήματα, εφόσον ακόμα και δεμένος με αλυσίδες φρόντιζε γι' αυτούς, και καθημερινά πέθαινε για χάρη τους, φλεγόμενος από αγάπη. 6. Το ότι δε και οι μαθητές ήταν συνδεδεμένοι με τον Παύλο με απόλυτη στενότητα, και όχι μόνο οι άνδρες, αλλά και οι γυναίκες, άκου τι λέει για τη Φοίβη: «Σας συνιστώ τη Φοίβη, την αδελφή μας, η οποία είναι διάκονος της Εκκλησίας στις Κεγχρεές, ώστε να την υποδεχθείτε εν Κυρίω όπως ταιριάζει στους αγίους, και να της παρασταθείτε σε ό,τι υπόθεση σας χρειαστεί· διότι και αυτή υπήρξε προστάτιδα πολλών, αλλά και εμού του ιδίου». Εδώ βέβαια μαρτύρησε για την προθυμία της μέχρι το σημείο της προστασίας· η Πρίσκιλλα όμως και ο Ακύλας έφτασαν μέχρι και τον θάνατο για χάρη του Παύλου, και γι' αυτούς γράφει τα εξής: «Σας ασπάζονται ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα, οι οποίοι για τη ζωή μου υπέβαλαν τον ίδιο τους τον τράχηλο», εννοώντας προφανώς ότι έφτασαν μέχρι τον θάνατο. Και για κάποιον άλλον πάλι, γράφοντας στους ίδιους, λέει: «Διότι έφτασε κοντά στον θάνατο, διακινδυνεύοντας τη ζωή του, για να αναπληρώσει το δικό σας υστέρημα στη διακονία προς εμένα».

δ'. Και ποιος θα φέρει αντίρρηση σε αυτά; Δεν υπάρχει κανείς. Άκουσε τι είδους γυναίκες υπήρχαν και στην εποχή των αποστόλων· άκουσε τον Παύλο να απευθύνει επιστολή στους Ρωμαίους και να λέει: Σας συνιστώ δε τη Φοίβη, την αδελφή μας, η οποία είναι διάκονος της εκκλησίας των Κεγχρεών, η οποία στάθηκε προστάτις πολλών, καθώς και εμού του ιδίου. Τι λέγεις, Παύλε; Μια γυναίκα έγινε προστάτις σου, και δεν ντρέπεσαι ούτε κοκκινίζεις λέγοντας αυτά; Δεν ντρέπομαι, λέει, αλλά απεναντίας καυχώμαι για αυτό· άλλωστε και ο δικός μου Δεσπότης δεν ντράπηκε να έχει μητέρα γυναίκα. Έγινε δε προστάτις μου, όχι απλώς επειδή ήταν γυναίκα, αλλά επειδή διέθετε πνευματική σοφία και ήταν κοσμημένη με ευλάβεια. Και πώς έγινε προστάτις του Παύλου;

Διότι, τι είχε ανάγκη ο Παύλος, εκείνος που περιέτρεχε την οικουμένη, εκείνος που περιβαλλόταν το σώμα του σαν να ήταν κάτι το ασήμαντο, εκείνος που καταπάτησε τις ανάγκες της φύσης, εκείνος που απέλαυνε δαίμονες, εκείνος που θεράπευε ασθένειες μέσω των ενδυμάτων του, του οποίου τη φωνή και τη σκιά έτρεμε ο διάβολος, ο οποίος τιμούνταν από τους πιστούς ως άγγελος, τον οποίο σεβάστηκαν ακόμη και τα θηρία, τον οποίο φοβήθηκε το πέλαγος και, παρότι τον κράτησε ένα ημερόνυχτο, δεν τον έπνιξε, ο πολίτης του παραδείσου, εκείνος που αρπάχτηκε έως τον τρίτο ουρανό, εκείνος που έγινε κοινωνός των απόρρητων μυστηρίων του Θεού, εκείνος που κοπίασε περισσότερο από όλους τους αποστόλους, το σκεύος της εκλογής, ο νυμφαγωγός της Εκκλησίας, ο κήρυκας των εθνών, εκείνος που διέτρεξε γη και θάλασσα και έστησε παντού τρόπαια της δικής του ανδρείας, εκείνος που πάλευε διηνεκώς με την πείνα και τη δίψα, εκείνος που αγωνιζόταν με τη γύμνια και το ψύχος και έλεγε: «Μέχρι αυτήν την ώρα και πεινάμε και διψάμε και στερούμαστε ενδυμάτων»· εκείνος που ήταν νεκρωμένος για τον κόσμο, εκείνος που θεωρούσε τον κόσμο νεκρό, ο πολίτης των ουρανών, ο φλογερός εραστής του Χριστού, αυτός που ήταν θερμότερος από τη φωτιά, ισχυρότερος από τον σίδηρο, στερεότερος από τον αδάμαντα· αυτός άραγε δεν ντρέπεται να λέει για μια γυναίκα ότι «έγινε προστάτις πολλών, ακόμη και εμού του ιδίου»;

Και όχι μόνο το λέει, αλλά και το γράφει· και δεν το γράφει απλώς, αλλά απευθύνοντας επιστολή σε ένα τόσο μεγάλο πλήθος όπως αυτό των Ρωμαίων, το οποίο είχε έπαρση και υπερηφανευόταν για τα κοσμικά του αξιώματα, αυτά τους έγραφε. Και δεν τα έγραφε μόνο σε εκείνους, αλλά ήθελε να γίνει αυτό ολοφάνερο και στις μετέπειτα γενιές. Διότι, αν δεν το ήθελε, δεν θα το είχε συμπεριλάβει στην επιστολή· τώρα όμως, επειδή ήθελε να παραδοθεί το γεγονός στη διηνεκή μνήμη, και προσαγορεύει τη γυναίκα, και παρακινεί τους πάντες να τη βοηθήσουν, και την αποκαλεί προστάτιδά του, χωρίς να ντρέπεται ούτε να κοκκινίζει. Τόσο σπουδαίο πράγμα είναι η φιλόσοφη ψυχή ακόμη και μέσα σε γυναικείο σώμα. Και τα λέω αυτά, για να μην προφασίζεται καμία γυναίκα λέγοντας, ότι εξαιτίας του ότι είναι γυναίκα δεν έφτασε στο τέλειο μέτρο της ευλάβειας. Ιδού λοιπόν, αυτή ήταν γυναίκα, και η φύση της δεν στάθηκε εμπόδιο, αλλά αξιώθηκε να γίνει προστάτιδα του Παύλου, και διακηρύσσεται σε ολόκληρη την οικουμένη. Πώς όμως έγινε προστάτιδά του; Μήπως τον διέσωσε από κινδύνους; Στάθηκε στο πλευρό του όταν ήταν δεμένος, τον παρηγόρησε όταν βρισκόταν στις αλυσίδες, του προσέφερε ανακούφιση παρέχοντάς του τα αναγκαία, απέκρουσε αυτούς που τον επιβουλεύονταν, και εξέθεσε τον εαυτό της σε θάνατο, ώστε να διασώσει από τους κινδύνους εκείνον τον άγιο καθώς τον οδηγούσαν στο μαρτύριο.

Αμήν.» Με ευχή επισφραγίζει τον λόγο. ΚΕΦΑΛ. ΙΣΤ΄. «Σας συνιστώ δε τη Φοίβη, την αδελφή μας, η οποία είναι διάκονος της Εκκλησίας στις Κεγχρεές, για να την υποδεχθείτε εν Κυρίω με τρόπο αντάξιο των αγίων, και να της συμπαρασταθείτε σε όποιο ζήτημα σας έχει ανάγκη.

Διότι και αυτή υπήρξε προστάτιδα πολλών, αλλά και εμού του ιδίου. Ασπαστείτε την Πρίσκα και τον Ακύλα, τους συνεργάτες μου εν Χριστώ Ιησού· οι οποίοι για τη ζωή μου διακινδύνευσαν τον ίδιο τους τον τράχηλο, τους οποίους δεν ευχαριστώ μόνο εγώ, αλλά και όλες οι εκκλησίες των εθνών· ασπαστείτε και την κατ' οίκον εκκλησία τους. Ασπαστείτε τον Επαίνετο, τον αγαπητό μου, ο οποίος αποτελεί την απαρχή της Ασίας για τον Χριστό. Ασπαστείτε τη Μαριάμ, η οποία κοπίασε πολύ για εμάς. Ασπαστείτε τον Ανδρόνικο και την Ιουνία, τους συγγενείς μου και συναιχμαλώτους μου, οι οποίοι είναι διακεκριμένοι μεταξύ των αποστόλων, και οι οποίοι υπήρξαν εν Χριστώ πριν από εμένα. Ασπαστείτε τον Αμπλία, τον αγαπητό μου εν Κυρίω. Ασπαστείτε τον Ουρβανό, τον συνεργάτη μας εν Χριστώ, και τον Στάχυ, τον αγαπητό μου. Ασπαστείτε τον Απελλή, τον δόκιμο εν Χριστώ. Ασπαστείτε εκείνους που ανήκουν στην οικογένεια του Αριστοβούλου.

Ότι δε το «συνίστησιν» χρησιμοποιείται αντί του «καθιστά κατάδηλο», «το κάνει εμφανές ώστε να αναγνωρίζεται από όλους», ο ίδιος ο κήρυκας της αλήθειας παρίσταται ως μάρτυρας του εαυτού του και μας παρέχει τη διδασκαλία ολοφάνερη μέσω της μαρτυρίας του. Διότι, στέλνοντας επιστολή στους Ρωμαίους, λέει: «συνιστώ σε εσάς τη Φοίβη, την αδελφή μας, η οποία είναι διάκονος της εκκλησίας στις Κεγχρεές». Είναι φανερό, δηλαδή, ότι το «συνιστώ» χρησιμοποιείται αντί του «παρουσιάζω», «θέλω να αναγνωριστεί», «σας προτρέπω να τη γνωρίσετε»· για ποιο λόγο; «Για να την υποδεχθείτε εν Κυρίω με τρόπο άξιο των αγίων». Όπως λοιπόν εδώ το «συνιστώ» δεν χρησιμοποιείται αντί του δίνω υπόσταση ούτε αντί του φέρνω στην ύπαρξη, αλλά υποδηλώνει το να γίνει γνωστή, να αναγνωριστεί και να καταστεί εμφανής η μακαρία Φοίβη σε όσους βρίσκονται στη Ρώμη, το ίδιο συμβαίνει και εδώ.