Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 16:3

Του κήρυκα της οικουμένης, αυτού που υπέφερε τόσα πολλά, αυτού που επαρκούσε για μυριάδες ανθρώπους. Ας μιμηθούμε, λοιπόν, και οι άνδρες και οι γυναίκες εκείνη την αγία, καθώς και εκείνην που ακολουθεί μαζί με τον άνδρα της. Ποιοι είναι όμως αυτοί; «Ασπαστείτε», λέει, «την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, τους συλλειτουργούς μου εν Χριστώ Ιησού».

Εις το «Ασπασθείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα» και τα εξής, λόγος α΄. α΄. Νομίζω ότι πολλοί από εσάς απορείτε με τούτη την περικοπή του αποστολικού αναγνώσματος, και μάλλον θεωρείτε ως πάρεργο και περιττό αυτό το μέρος της επιστολής, επειδή περιέχει μόνο συνεχείς και αλλεπάλληλους χαιρετισμούς. Γι' αυτό ακριβώς και εγώ, ενώ σε άλλο θέμα είχα σκοπό να στραφώ σήμερα, εγκαταλείποντας εκείνη την υπόθεση, ετοιμάζομαι να καταπιαστώ με αυτήν, για να μάθετε ότι στις θείες Γραφές τίποτε δεν είναι περιττό, τίποτε δεν είναι πάρεργο, έστω κι αν πρόκειται για ένα ιώτα, έστω κι αν είναι μία κεραία, αλλά ακόμη και ένας απλός χαιρετισμός ανοίγει μπροστά μας ένα μεγάλο πέλαγος νοημάτων. Και τι λέω, απλός χαιρετισμός; Πολλές φορές, ακόμη και η προσθήκη ενός μόνο γράμματος εισήγαγε ολόκληρη δύναμη νοημάτων.

Και ένας άνθρωπος ευνούχος και βάρβαρος, αποσπώμενος από αναρίθμητες φροντίδες για αναρίθμητες υποθέσεις, ήταν τόσο προσηλωμένος στα βιβλία, ώστε ούτε κατά την ώρα της οδοιπορίας δεν αναπαυόταν, αλλά, καθισμένος στην άμαξα, ενέκυπτε με πολλή προσοχή στην ανάγνωση των θείων Γραφών. Εμείς όμως, που δεν έχουμε ούτε το πολλοστό μέρος της δικής του απασχόλησης, νιώθουμε ξένοι ακόμη και προς τα ονόματα των επιστολών, και μάλιστα ενώ συγκεντρωνόμαστε εδώ κάθε Κυριακή και απολαμβάνουμε τη θεία ακρόαση. Αλλά, για να μην αναλώσουμε τον λόγο μόνο σε επιτιμήσεις, εμπρός, ας φέρουμε στο μέσον αυτόν καθαυτόν τον χαιρετισμό που φαίνεται να είναι περιττός και ενοχλητικός. Διότι, όταν αναλυθεί και καταδειχθεί το πόσο κέρδος παρέχει σε όσους τον προσέχουν με ακρίβεια, τότε μεγαλύτερη θα είναι η κατηγορία εναντίον εκείνων που παραμελούν τέτοιους θησαυρούς και πετούν τον πνευματικό πλούτο από τα χέρια τους. Ποιος είναι λοιπόν ο χαιρετισμός; «Ασπαστείτε», λέει, «την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, τους συνεργάτες μου εν Κυρίω». Άραγε δεν φαίνεται να είναι ένας απλός χαιρετισμός, και να μην μας υποδεικνύει τίποτα το μέγα ή το σπουδαίο;

Εμπρός λοιπόν, ας αφιερώσουμε ολόκληρη την ομιλία αποκλειστικά και μόνο σε αυτήν, ή μάλλον δεν θα μας είναι αρκετή η σημερινή ημέρα στην προσπάθειά μας να αντλήσουμε για εσάς όλα τα νοήματα που εμπεριέχονται σε αυτά τα λίγα λόγια, αλλά είναι ανάγκη να ταμιευθεί για εσάς και για κάποια άλλη ημέρα ο πλούτος των πνευματικών θεωρημάτων που γεννιούνται από αυτόν τον σύντομο χαιρετισμό. Διότι ούτε καν ετοιμάζομαι να τον εξετάσω ολόκληρο, αλλά μόνο ένα μέρος του, και την αρχή και το προοίμιό του μόνο: Ασπασθείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα.

Από πού είναι αυτό φανερό; Από τα λόγια με τα οποία τους προσφώνησε ο Παύλος, ή μάλλον όχι μόνο από την προσφώνησή του, αλλά και από όσα μαρτύρησε για αυτούς στη συνέχεια. Διότι, λέγοντας, «Ασπαστείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα», πρόσθεσε και το αξίωμά τους. Και ποιο είναι άραγε αυτό; Δεν είπε τους πλουσίους, τους περιφανείς, τους ευγενείς· αλλά τι; «Τους συνεργάτες μου εν Κυρίω». Τίποτα δεν θα μπορούσε να εξισωθεί με αυτό όσον αφορά τον έπαινο της αρετής· και μπορεί κανείς να διαπιστώσει την αρετή τους όχι μόνο από αυτό, αλλά και από το γεγονός ότι έμεινε μαζί τους όχι μία ημέρα, ούτε δύο και τρεις, αλλά δύο ολόκληρα χρόνια. Διότι, όπως ακριβώς οι κοσμικοί άρχοντες δεν θα επέλεγαν ποτέ να καταλύσουν σε ανθρώπους ευτελείς και ταπεινούς, αλλά αναζητούν λαμπρές οικίες κάποιων επιφανών ανδρών, ώστε η ευτέλεια εκείνων που τους φιλοξενούν να μην προσβάλει το μεγαλείο του αξιώματός τους, έτσι ακριβώς έπρατταν και οι απόστολοι· δεν κατέλυαν σε τυχαίους, αλλά, όπως ακριβώς εκείνοι αναζητούσαν τη λαμπρότητα της οικίας, έτσι και αυτοί αναζητούσαν την αρετή της ψυχής, και αφού διερευνούσαν με ακρίβεια εκείνους που τους ήταν κατάλληλοι, κατέλυαν σε αυτούς. Εξάλλου, υπήρχε και νόμος θεσπισμένος από τον Χριστό που το πρόσταζε αυτό. Διότι, «σε όποια πόλη», λέει, «ή οικία εισέλθετε, ρωτήστε ποιος σε αυτήν είναι άξιος, και εκεί μείνετε». Επομένως, αυτοί ήταν άξιοι του Παύλου· και αν ήταν άξιοι του Παύλου, ήταν άξιοι των αγγέλων. Εγώ δε, εκείνο το δωμάτιο, με θάρρος θα το ονόμαζα και ουρανό και Εκκλησία.

Διότι, εάν οι δαίμονες έφριτταν βλέποντας τα ιμάτιά του, πολύ περισσότερο οι πιστοί και όσοι έζησαν μαζί του κατανύσσονταν βλέποντάς τα. Αξίζει δε να εξετάσουμε και τούτο, για ποιον λόγο, απευθύνοντας τον χαιρετισμό, προέταξε την Πρίσκιλλα έναντι του συζύγου της. Διότι δεν είπε: Ασπασθείτε τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα, αλλά: την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα.

Και ο Παύλος, εξάλλου, με αυτόν τον τρόπο προέτρεπε λέγοντας: «Έχοντας τροφές και σκεπάσματα, με αυτά θα αρκεστούμε». Διότι ό,τι περισσεύει από τις ανάγκες μας πρέπει να δαπανάται για εκείνους που έχουν ανάγκη· όπως ακριβώς έπρατταν και αυτοί, η Πρίσκιλλα και ο Ακύλας. Γι' αυτόν τον λόγο τους επαινεί και τους θαυμάζει, και συνθέτει γι' αυτούς μέγιστο εγκώμιο. Διότι, αφού είπε, «Ασπαστείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, τους συνεργάτες μου εν Κυρίω», παραθέτει και την αιτία αυτής της αγάπης. Ποια είναι λοιπόν αυτή; «Οι οποίοι για τη ζωή μου», λέει, «πρόσφεραν τον δικό τους τράχηλο».

Επειδή ήταν σκηνοποιός χάριν της φιλοπτωχείας. Να σου πω ένα εγκώμιο γι' αυτόν ανώτερο από διάδημα, λαμπρότερο από πορφύρα; «Ασπαστείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα»· και προτάσσει τη γυναίκα από τον άνδρα, για να μάθεις ότι η αρετή ήταν μεγαλύτερη στη γυναίκα. «Ασπαστείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα», γράφοντας προς τους Ρωμαίους, «οι οποίοι υπέρ της ψυχής μου προσέφεραν τον ίδιο τους τον τράχηλο».

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο εγκωμιάζει και εκείνην που ακολουθεί, λέγοντας τα εξής: «Ασπασθείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα». Πρόσεξε δε και εδώ πάλι τη γυναίκα να λάμπει· διότι, αν και αποτελούν ένα ζεύγος, η γυναίκα έχει τοποθετηθεί πριν από τον άνδρα· διότι δεν είπε: «Τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα», αλλά: «Την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα». Και ποιοι ήταν αυτοί; Ήταν σκηνοποιοί στο επάγγελμα, που στέκονταν σε εργαστήριο· αλλά ούτε το επάγγελμα ούτε η φτώχεια αποτέλεσαν εμπόδιο· αντιθέτως, αφού προσπέρασε ολόκληρη την πόλη, ο μακάριος αυτός κατέλυσε σε τούτο το κατάλυμα. Για ποιον λόγο και γιατί; Όχι επειδή είχε κίονες, ούτε επειδή είχε μαρμάρινες πλάκες και δάπεδο διακοσμημένο με ψηφιδωτά, ούτε επειδή είχε χρυσή οροφή, ούτε επειδή είχε πλήθη δούλων, ούτε επειδή διέθετε υπηρεσία ευνούχων, αλλά κυρίως επειδή το κατάλυμα αυτό ήταν εντελώς καθαρό από όλα τούτα· διότι η γυναίκα και ο άνδρας, συγκεντρώνοντας τους καρπούς από τον δίκαιο κόπο τους, μετέτρεπαν την οικία σε εκκλησία, χωρίς να αρπάζουν ούτε να πλεονεκτούν, αλλά αρκούμενοι στη σωματική εργασία για την εξασφάλιση της αναγκαίας τους διατροφής.

Διότι και αυτή υπήρξε προστάτιδα πολλών, αλλά και εμού του ιδίου. Ασπαστείτε την Πρίσκα και τον Ακύλα, τους συνεργάτες μου εν Χριστώ Ιησού· οι οποίοι για τη ζωή μου διακινδύνευσαν τον ίδιο τους τον τράχηλο, τους οποίους δεν ευχαριστώ μόνο εγώ, αλλά και όλες οι εκκλησίες των εθνών· ασπαστείτε και την κατ' οίκον εκκλησία τους. Ασπαστείτε τον Επαίνετο, τον αγαπητό μου, ο οποίος αποτελεί την απαρχή της Ασίας για τον Χριστό. Ασπαστείτε τη Μαριάμ, η οποία κοπίασε πολύ για εμάς. Ασπαστείτε τον Ανδρόνικο και την Ιουνία, τους συγγενείς μου και συναιχμαλώτους μου, οι οποίοι είναι διακεκριμένοι μεταξύ των αποστόλων, και οι οποίοι υπήρξαν εν Χριστώ πριν από εμένα. Ασπαστείτε τον Αμπλία, τον αγαπητό μου εν Κυρίω. Ασπαστείτε τον Ουρβανό, τον συνεργάτη μας εν Χριστώ, και τον Στάχυ, τον αγαπητό μου. Ασπαστείτε τον Απελλή, τον δόκιμο εν Χριστώ. Ασπαστείτε εκείνους που ανήκουν στην οικογένεια του Αριστοβούλου.

Ας υπομείνουμε λοιπόν, αγαπητοί, τις θλίψεις της φυλακής, τους πειρασμούς που ακόμη προσδοκώνται, αυτό το ίδιο, το να πεθαίνουμε καθημερινά, να μαρτυρούμε, να αγωνιζόμαστε, μέχρι να έρθει ο καιρός της ειρήνης, τον οποίο ο Κύριος έκρινε επαρκή ως δοκιμασία όσων ομολογούν και ως ανταπόδοση όσων απειθούν. Η μία ημέρα ας οδηγεί στην άλλη με υπομονή και προθυμία, το χέρι ας εργάζεται οποιοδήποτε έργο, το στόμα ας ψάλλει, το σώμα ας δουλαγωγείται, ο νους ας προσέχει τον εαυτό του ώστε να μην ανοίγει τη θύρα στα πάθη, προκειμένου η φυλακή να είναι ευρύχωρη, ευχάριστη, γλυκιά, παλάτι του Χριστού· διότι το αντίθετο είναι προφανές. Υπάρχει πίστη από τους ανθρώπους εκτός φυλακής προς εσάς, τόσο ανδρών όσο και γυναικών, μοναζουσών και λαϊκών. Και δικαιολογημένα· επειδή με τη χάρη του Θεού είστε το φως του Βυζαντίου, για να μην πω όλου του κόσμου. Αλλά ας προσέχουμε τον διάβολο που σπέρνει ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, και με το κόσκινο του νου ας αποδεχόμαστε την πίστη, ενώ ας αποτινάζουμε τις κοσμικές προσκολλήσεις, για να μην καταστρέφεται ο αγρός της ψυχής. Είχε και ο μέγας Παύλος αγαπητές γυναίκες· την Απφία, την Περσίδα, και παρακαλεί την Ευοδία και τη Συντύχη να έχουν το ίδιο φρόνημα εν Κυρίω, καθώς κοπίασαν, αγωνίστηκαν και διακόνησαν μαζί του. Και είναι πάντως αναγκαίο να έχουμε τέτοιες σχέσεις, αλλά να τις έχουμε όπως τις είχε εκείνος· διότι λέει για την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, ότι αυτοί για τη ζωή μου υπέβαλαν σε κίνδυνο τον ίδιο τους τον τράχηλο.