Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 2:19

Επειδή δε ο οίκος του Ιακώβ εξέλαβε πεπλανημένα τη διδασκαλία του νόμου ως επαρκές φως και θεώρησε τον εαυτό του οδηγό των τυφλών, φως όσων βρίσκονται στο σκότος, ο Λόγος, διορθώνοντας την άγνοιά τους, λέγει: Ελάτε και ας πορευθούμε (όχι με το προφητικό, ούτε με το νομικό φως, αλλά) με το φως του Κυρίου.

Προς δε αυτόν που τον διαδέχθηκε και ο οποίος, προς υπεράσπιση της πλάνης εκείνου, καταχράται τα λόγια του Πνεύματος, θα έλεγα ότι και «η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής» και «φως τα προστάγματά του». Αλλά, αν και μέσω αυτών οι Ιουδαίοι πλούτιζαν σε γνώση του θείου θελήματος και, σύμφωνα με τον θείο απόστολο, διέκριναν τα ουσιώδη καθώς κατηχούνταν από τον θείο νόμο, και είχαν σε αυτόν τη μορφή της γνώσης και της αλήθειας, εντούτοις παρέμεναν σκοτισμένοι και πεπωρωμένοι, όπως ακριβώς και σήμερα όσοι διδάσκουν για τα μυστήρια του Θεού χωρίς πράξη. Άρα, η γνώση δεν αποτελεί τον τελειότατο, ωφελιμότατο και πλέον αλάνθαστο φωτισμό, έστω κι αν προέρχεται από τα ίδια τα λόγια του Πνεύματος· διότι «όχι οι ακροατές, αλλά οι τηρητές του νόμου», κατά τον Παύλο, «θα δικαιωθούν».

«Και έχεις την πεποίθηση για τον εαυτό σου ότι είσαι οδηγός τυφλών». Πάλι εδώ δεν είπε ότι «είσαι οδηγός τυφλών», αλλά «έχεις την πεποίθηση», δηλαδή έτσι κομπάζεις, λέει· διότι ήταν μεγάλη η αλαζονεία των Ιουδαίων. Γι' αυτό και προφέρει σχεδόν τα ίδια τα λόγια τα οποία εκείνοι έλεγαν κομπάζοντας.

Γι' αυτό και προχωρεί επαυξάνοντας το σημείο αυτό, και πλεονάζοντας με το να το διατυπώνει με διάφορους τρόπους: «Έχεις την πεποίθηση για τον εαυτό σου ότι είσαι οδηγός τυφλών, φως εκείνων που βρίσκονται στο σκοτάδι, παιδαγωγός αφρόνων, δάσκαλος νηπίων, έχοντας τη μόρφωση της γνώσης και της αλήθειας μέσα στον νόμο». Δεν είπε πάλι: «Μέσα στη συνείδηση και μέσα στις πράξεις και μέσα στα κατορθώματα», αλλά: «Μέσα στον νόμο». Και αφού είπε αυτά, ό,τι ακριβώς έπραξε στην περίπτωση των εθνικών, το ίδιο πράττει και εδώ.

Διότι οι Γραφές υποδεικνύουν και αυτά που πρέπει να πράττουμε και αυτά που δεν πρέπει να πράττουμε· άκουσε, πράγματι, τον μακάριο αυτόν να λέει κάπου αλλού: «Έχεις την πεποίθηση ότι ο ίδιος είσαι οδηγός τυφλών, φως εκείνων που βρίσκονται στο σκοτάδι, παιδαγωγός αφρόνων, δάσκαλος νηπίων». Βλέπεις ότι ο νόμος είναι φως για όσους βρίσκονται στο σκοτάδι; Εάν όμως αυτός που φανερώνει το γράμμα είναι φως, δηλαδή το γράμμα που θανατώνει, τι είναι άραγε αυτός που φανερώνει το πνεύμα που ζωοποιεί; Αν η Παλαιά είναι φως, τι είναι η Καινή, στην οποία τόσα πολλά έχουν αποκαλυφθεί; Όπου η διαφορά είναι τόσο μεγάλη, όση θα ήταν αν κάποιος άνοιγε τον ουρανό σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τίποτα περισσότερο από τη γη, και τους έκανε να τα αντικρίσουν όλα.

Και προς εκείνους μεν που ακούν λέει αυτά. Θέλοντας όμως να παιδαγωγήσει και εκείνον που ομιλεί, δείχνοντας ότι ούτε και σε αυτόν θα υπάρξει κανένα μεγαλύτερο όφελος από τη διδασκαλία, εάν δεν έχει βίο συνυφασμένο με τη διδασκαλία και ζωή σύμφωνη με τον λόγο, άκουσε πώς απευθύνεται σε αυτόν και ο Απόστολος και ο Προφήτης. Διότι ο μεν Προφήτης λέει: «Στον αμαρτωλό όμως είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα προστάγματά μου και παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου, ενώ εσύ μίσησες την παιδαγωγία;». Ο δε Απόστολος, απευθυνόμενος πάλι σε αυτούς ακριβώς που υπερηφανεύονται για τη διδασκαλία τους, λέει περίπου τα εξής: «Έχεις την πεποίθηση ότι είσαι οδηγός τυφλών, φως εκείνων που βρίσκονται στο σκοτάδι, παιδαγωγός ασυνέτων, δάσκαλος νηπίων. Εσύ, λοιπόν, που διδάσκεις τον άλλον, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις;». Επειδή, λοιπόν, ούτε εμένα που ομιλώ θα μπορούσε να με ωφελήσει το να ομιλώ, ούτε εσάς που ακούτε το να ακούτε χωρίς να συμμορφώνεστε με όσα λέγονται, αλλά μάλλον αυτό καταδικάζει περισσότερο, ας μην επιδεικνύουμε τον ζήλο μας μόνο μέχρι την ακρόαση, αλλά ας τηρούμε τα λεγόμενα με τα έργα. Διότι είναι μεν καλό το να ενδιατρίβει κανείς συνεχώς στην ακρόαση των θείων λογίων, αλλά αυτό το καλό γίνεται άχρηστο, όταν δεν έχει συνδεδεμένη μαζί του την ωφέλεια που προέρχεται από την υπακοή.

Γι' αυτόν τον λόγο δεν καθιστά τον λόγο του ολοκληρωμένο, αλλά, σαν να έλκει κάποια συνεχή σειρά, μεταβαίνει με αυτόν τον τρόπο και πάλι στη νουθεσία των Ιουδαίων και λέει: «Και τώρα εσύ, οίκε του Ιακώβ, ελάτε και ας πορευτούμε στο φως του Κυρίου»· δηλαδή, στις εντολές Του, στον νόμο Του. Διότι «λύχνος είναι η εντολή του νόμου και φως και ζωή και έλεγχος και παιδεία»· και ο Δαβίδ πάλι λέει: «Η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τους οφθαλμούς»· και: «Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος Σου και φως στα μονοπάτια μου». Και παντού θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς ότι ο νόμος ονομάζεται με αυτόν τον τρόπο. Έτσι και ο Παύλος λέει: «Έχεις την πεποίθηση για τον εαυτό σου ότι είσαι οδηγός τυφλών, φως εκείνων που βρίσκονται στο σκοτάδι, παιδαγωγός των αφρόνων». Διότι οι ακτίνες του ηλίου δεν καθοδηγούν τόσο πολύ τα μάτια του σώματός μας, όσο οι εντολές του νόμου καταυγάζουν τα μάτια της ψυχής.

Όλα αυτά δε, όπως είπα, τα παραθέτει για να τους περιορίσει στη χάρη που δίδεται διά της πίστεως. «Διότι δεν είναι δίκαιοι ενώπιον του Θεού οι ακροατές του νόμου, αλλά οι τηρητές του νόμου θα δικαιωθούν. Επειδή, όταν τα έθνη που δεν έχουν νόμο πράττουν εκ φύσεως τα του νόμου, αυτοί, μη έχοντας νόμο, είναι οι ίδιοι νόμος για τον εαυτό τους· οι οποίοι αποδεικνύουν το έργο του νόμου γραμμένο στις καρδιές τους, καθώς η συνείδησή τους συμμαρτυρεί, και οι λογισμοί τους μεταξύ τους κατηγορούν. Ή και υπερασπίζονται, την ημέρα κατά την οποία ο Θεός θα κρίνει τα κρυπτά των ανθρώπων σύμφωνα με το Ευαγγέλιό μου, διά του Ιησού Χριστού». Έχοντας αναφέρει παραπάνω την κρίση του Θεού, εδώ αποκαλύπτει σαφώς ότι ο Χριστός είναι Αυτός που θα κρίνει κατά την έσχατη ημέρα. Διότι σε Αυτόν έχει παραχωρήσει όλη την κρίση ο Πατέρας· και το πράττει αυτό, ανοίγοντάς τους τον δρόμο για τα δόγματα της Καινής Διαθήκης. «Εάν δε εσύ ονομάζεσαι Ιουδαίος, και επαναπαύεσαι στον νόμο, και καυχάσαι για τον Θεό, και γνωρίζεις το θέλημά Του, και διακρίνεις το ορθό, έχοντας κατηχηθεί από τον νόμο· και έχεις την πεποίθηση ότι εσύ ο ίδιος είσαι οδηγός τυφλών, φως εκείνων που βρίσκονται στο σκοτάδι». Αφού συνέκρινε τους Ιουδαίους με τους Έλληνες, και τους κατατρόπωσε σφοδρά, αφαιρεί λίγο από το βάρος. Σαν να του φέρνει κάποιος αντίρρηση και να του λέει: Πού βρίσκονται λοιπόν τα σεμνά προτερήματα των Ιουδαίων; Αποδεικνύει λοιπόν ότι πρόκειται μόνο για όνομα σε αυτούς. Μάλλον, λοιπόν, ακόμη και σε αυτά για τα οποία υπερηφανεύονταν πολύ, καθίστανται άξιοι τιμωρίας.

Ρωμ. 2,18-21 Λαμβάνει μορφή 〈η μόρφωση της γνώσης και της αλήθειας που υπάρχει στον νόμο〉 σε εκείνον που τον γνωρίζει και πολιτεύεται σύμφωνα με αυτόν· διότι έθεσε αφενός τη 〈μόρφωση της γνώσης〉 για τη γνώση, και αφετέρου τη 〈μόρφωση της αλήθειας〉 για την πράξη· επειδή εκείνος αποδεικνύει αληθινή τη γνώση του νόμου, ο οποίος την εκπληρώνει μέσω των έργων, εκείνος την καθιστά αξιόπιστη. Εσύ όμως, λέει, 〈έχεις την πεποίθηση〉 μεν 〈ότι είσαι ο ίδιος παιδαγωγός και οδηγός και δάσκαλος,〉 όχι απλώς, 〈αλλά ότι έχεις τη μόρφωση της γνώσης που βρίσκεται στον νόμο και της αλήθειας που βρίσκεται στον νόμο·〉 ζεις όμως με τέτοιον τρόπο σαν να μην έχεις ακούσει ποτέ καμία διδασκαλία του νόμου. Εκείνος λοιπόν που έχει την πεποίθηση ότι κατέχει τη μόρφωση της γνώσης και της αλήθειας, εκείνος που είναι πεπεισμένος ότι είναι παιδαγωγός των αφρόνων, που έχει την πεποίθηση ότι είναι οδηγός, ότι είναι δάσκαλος, δίδαξε πρώτα τον ίδιο σου τον εαυτό· και θα τον διδάξεις, όταν αποδείξεις μέσα από τα έργα ότι η διδασκαλία είναι αληθινή.