Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 2:24

Εκείνοι που δεν έχουν πιστέψει ακόμη στον λόγο της αληθείας στρέφουν την προσοχή τους στον βίο όσων έχουν αποδεχθεί την πίστη του μυστηρίου. Όταν, λοιπόν, το όνομα της πίστεως υπάρχει σε κάποιους, αλλά ο βίος τους έρχεται σε αντίθεση με το όνομα αυτό, είτε επειδή γίνονται ειδωλολάτρες εξαιτίας της πλεονεξίας, είτε επειδή ασχημονούν με μέθες και διασκεδάσεις, και κυλιούνται σαν τον χοίρο στον βούρκο της ασωτίας, τότε οι άπιστοι έχουν αμέσως πρόχειρο τον λόγο, και δεν στρέφουν την κατηγορία προς την προαίρεση εκείνων που ζουν με κακό τρόπο τον βίο τους, αλλά θεωρούν ότι το ίδιο το μυστήριο τους διδάσκει να πράττουν τέτοια έργα. Διότι πιστεύουν πως ο δείνα, που έχει μυηθεί στα θεία μυστήρια, δεν θα γινόταν υβριστής, ή πλεονέκτης, ή άρπαγας, ή θα έκανε οποιοδήποτε άλλο παρόμοιο κακό, εάν δεν τους ήταν επιτρεπτό από τον νόμο της πίστης τους το να αμαρτάνουν. Για τον λόγο αυτόν, η Γραφή απευθύνει αυστηρή απειλή εναντίον τέτοιων ανθρώπων, λέγοντας ότι σε αυτούς απευθύνεται το: «Αλίμονο σε εκείνους εξαιτίας των οποίων το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη». Εφόσον, λοιπόν, αυτό έχει γίνει κατανοητό, είναι καιρός να αντιληφθούμε και την αντίθετη όψη των πραγμάτων· διότι φρονώ πως οφείλει κανείς να προσεύχεται πρωτίστως για τούτο και να το καθιστά ως το σημαντικότερο κεφάλαιο της προσευχής του: το να μη βλασφημείται μέσα από τον δικό μου βίο το όνομα του Θεού, αλλά να δοξάζεται και να αγιάζεται.

Όμως ο άνθρωπος, που έχει την καρδιά του εντελώς βυθισμένη στα γήινα και πάντοτε τρώει χώμα μαζί με το φίδι, και δεν φροντίζει για τίποτα από όσα είναι ευάρεστα στον Θεό, αλλά είναι καταπονημένος και παραλυμένος σε όλα τα σωματικά, και μένει αδρανής ως προς κάθε αρετή εξαιτίας της συνεχούς κοσμικής συναναστροφής και του μετεωρισμού της τρυφηλότητας, προβάλλοντας διάφορες δικαιολογίες ένας τέτοιος άνθρωπος, εξαιτίας αυτής της ραθυμίας και της αργίας του, ξεπέφτει από το αγαθό. Και μερικές φορές, όταν πιεστεί από κάποια ανάγκη ή θλιβεί από τα αποτελέσματα των ανοησιών του, θα πει: «Θα ελπίσω στον Θεό, και θα με απαλλάξει από τις μέριμνες, και θα μου δώσει άνεση». Άφρονα, μέχρι τώρα δεν θυμήθηκες τον Θεό, αλλά τον ύβριζες με την φαυλότητα των πράξεών σου, και το όνομά Του εξαιτίας σου βλασφημούνταν ανάμεσα στα έθνη, όπως είναι γραμμένο. Και τώρα τολμάς να λες με γεμάτο το στόμα: «Σε Αυτόν ελπίζω και Αυτός θα με βοηθήσει και θα με φροντίσει»;

Του είπαν και οι Ιουδαίοι: «Εσύ που καταλύεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον εγείρεις, σώσε τον εαυτό σου»· και πάλι: «Εάν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό». Αλλά αυτά είναι χειρότερα από εκείνα. Για να μη δοθεί, λοιπόν, εξαιτίας μας η αφορμή να αποκαλείται Εκείνος δάσκαλος της πονηρίας, ούτε να καταστούμε ένοχοι της κολάσεως εξαιτίας αυτής ακριβώς της βλασφημίας (διότι «εξαιτίας σας», λέει, «το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη»), ας δώσουμε αφορμή να λέγονται τα αντίθετα, ακολουθώντας πολιτεία αντάξια Εκείνου που μας καλεί και προσερχόμενοι στο βάπτισμα της υιοθεσίας. Διότι είναι πραγματικά μεγάλη η δύναμη του βαπτίσματος· καθιστά εντελώς διαφορετικούς ανθρώπους εκείνους που μετέχουν στη δωρεά· δεν επιτρέπει στους ανθρώπους να παραμείνουν απλώς άνθρωποι. Κάνε τον ειδωλολάτρη να πιστέψει ότι είναι μεγάλη η δύναμη του Πνεύματος, ότι αναπλάθει, ότι μεταμορφώνει. Γιατί αναμένεις τις τελευταίες σου αναπνοές, σαν δραπέτης, σαν κακούργος, σαν να μην οφείλεις να ζήσεις για τον Θεό; Γιατί έχεις τέτοια διάθεση, σαν να έχεις απέναντί σου κάποιον σκληρό και ωμό Δεσπότη; Τι είναι πιο ψυχρό, τι πιο αξιοθρήνητο από εκείνους που λαμβάνουν το φώτισμα τότε, την έσχατη ώρα; Ο Θεός σε έκανε φίλο Του και σε αξίωσε όλων των αγαθών, ώστε να επιδείξεις και εσύ από την πλευρά σου τη διαγωγή του φίλου.

Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει το πολύ βαρύτερο, λέγοντας: «Εσύ που καυχιέσαι για τον νόμο, με την παράβαση του νόμου ατιμάζεις τον Θεό;». Διατύπωσε δύο εγκλήματα, ή μάλλον τρία: και ότι ατιμάζουν τον Θεό, και ότι τον ατιμάζουν με τα ίδια εκείνα μέσα για τα οποία οι ίδιοι τιμήθηκαν, και ότι ατιμάζουν εκείνον που τους τίμησε, πράγμα που αποτελούσε το αποκορύφωμα της έσχατης αγνωμοσύνης. Έπειτα, για να μη φανεί ότι τους κατηγορεί αυθαίρετα, παρουσίασε τον προφήτη ως κατήγορό τους, τώρα μεν εν συντομία, επιγραμματικά και περιληπτικά, αργότερα δε και αναλυτικά· και τώρα μεν επικαλείται τον Ησαΐα, μετά δε από αυτά τον Δαβίδ, οπότε και παρέθεσε περισσότερους ελέγχους. Διότι, λέει, δεν σας τα λέω αυτά επειδή εγώ σας λοιδορώ· άκουσε τι λέει ο Ησαΐας: «Το όνομα του Θεού εξαιτίας σας βλασφημείται μεταξύ των εθνών». Ιδού πάλι και άλλη διπλή κατηγορία. Διότι, λέει, όχι μόνο οι ίδιοι τον υβρίζουν, αλλά παρακινούν και άλλους σε αυτό.

Και όχι μόνο ως προς αυτό, αλλά επειδή έγιναν η αιτία να βλασφημείται ο Θεός μεταξύ των εθνών. Διότι λέγει: «το όνομά μου εξαιτίας σας βλασφημείται μεταξύ των εθνών». Επειδή λοιπόν αυτό ήταν κυρίως που τους ενοχλούσε· διότι και σε εκείνους από την περιτομή που είχαν πιστέψει, το γεγονός φαινόταν παράδοξο· γι' αυτό και εγκαλούσαν τον Πέτρο, όταν επέστρεψε σε αυτούς από την Καισάρεια, ότι εισήλθε στο σπίτι ανδρών που είχαν ακροβυστία και συνέφαγε μαζί τους· και αφού έμαθαν την οικονομία του Θεού, και πάλι απορούσαν, πώς η δωρεά του Αγίου Πνεύματος έχει εκχυθεί και στα έθνη, φανερώνοντας με την έκπληξή τους ότι ποτέ δεν θα περίμεναν αυτό το παράδοξο. Επειδή λοιπόν γνώριζε ότι αυτό τους έθιγε βαθύτατα, κάνει τα πάντα για να εξαλείψει την έπαρσή τους και να καταστείλει την αλαζονεία τους που είχε διογκωθεί υπερβολικά.

Πώς έμεινες έρημη; Και τους περισσότερους από τους θρήνους που ελέχθησαν για την πόλη εκείνη, δεν θα έκανε λάθος κανείς εάν τους μετέφερε σε τούτη την αιχμάλωτη ψυχή, η οποία είναι περισσότερο αιχμάλωτη από εκείνη. Αλλά ίσως οι θρήνοι να είναι αρκετοί, αρκετοί τουλάχιστον για τα πλαίσια ενός συγγράμματος και βιβλίου· διότι και χωρίς αυτούς, ούτε όλος ο χρόνος δεν θα μας αρκούσε, ώστε να θρηνήσουμε επάξια την ψυχή που υπέστη τέτοια πάθη. Διότι τι να πρωτοθρηνήσει κανείς; Ότι το τίμιο και μέγα και άγιο όνομα του Θεού εξαιτίας σας βλασφημείται μεταξύ των εθνών, και η δόξα Του βεβηλώνεται; Ότι ένα πράγμα τόσο σεμνό και μεγάλο έχει διαβληθεί; Ή ότι πολλές ψυχές καταπίπτουν εξαιτίας αυτών των σκανδάλων; Ή ότι και το υγιές τμήμα του χορού μολύνεται από την κηλίδα της δικής σας φήμης; Ή ότι ανάβει το άσβεστο πυρ και για εσάς τις ίδιες και για εκείνους που συνοικούν μαζί σας; «Και γιατί κατ' ανάγκην συμβαίνουν αυτά», λέγει, «όταν έχουμε να αποδείξουμε ότι το σώμα μας δεν έχει διαφθαρεί ούτε έχει πορνεύσει;» Βεβαίως, αυτή η απόδειξη δεν θα γίνει φανερή τώρα, αλλά τότε, κατά την ημέρα εκείνη.

Πρόσεξε δε πώς τον πλήττει παντού εμμέσως· ότι, αν και καυχιέσαι για τον νόμο, εντούτοις δεν πράττεις τα έργα του νόμου. Και λέγοντας πάλι το «έχεις την πεποίθηση στον εαυτό σου», δείχνει ότι, ενώ δεν είναι αυτό που ο ίδιος λέει, το προβάλλει και, σαν να αρπάζει μόνο τα λόγια, σφετερίζεται την τιμή. «Παιδαγωγό των αφρόνων, διδάσκαλο των νηπίων, που έχει τη μορφή της γνώσεως και της αληθείας μέσα στον νόμο». Διότι κατέκριναν σφοδρότατα τους προσήλυτους, εξαιτίας αυτού ακριβώς, του να νομίζουν δηλαδή ότι είναι διδάσκαλοι. «Εσύ, λοιπόν, που διδάσκεις τον άλλον, δεν διδάσκεις τον εαυτό σου; Εσύ που κηρύττεις να μην κλέβουν, κλέβεις; Εσύ που λες να μη μοιχεύουν, μοιχεύεις;» Καθιστά βαρύτερη την τιμωρία του Ιουδαίου, αποδεικνύοντάς τον παραβάτη σε αυτά ακριβώς για τα οποία θεωρεί άξιο τον εαυτό του να είναι διδάσκαλος των άλλων. «Εσύ που βδελύσσεσαι τα είδωλα, ιεροσυλείς;» Διότι έφτασαν σε τέτοια μανία φιλαργυρίας, ώστε να βάζουν χέρι στα χρήματα των ειδωλείων. «Εσύ που καυχιέσαι για τον νόμο, με την παράβαση του νόμου ατιμάζεις τον Θεό; Διότι το όνομα του Θεού εξαιτίας σας βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη, καθώς είναι γεγραμμένο». Αφού τον απέδειξε παράνομο σε άλλα επιμέρους είδη αμαρτημάτων, εδώ εισάγει την παρανομία γενικότερα, φέρνοντας στο μέσο το όνομα του ίδιου του νόμου. Και αποδεικνύει σαφώς τον Ιουδαίο παραβάτη αυτού, έτσι ώστε να γίνεται και αίτιος να βλασφημείται το όνομα του Θεού. «Διότι η περιτομή βέβαια ωφελεί εάν τηρείς τον νόμο, εάν όμως είσαι παραβάτης του νόμου, η περιτομή σου έχει γίνει ακροβυστία».

Ζ΄. Αυτά είναι τα φρονήματά μας, και προς όλους με αυτόν τον τρόπο διαλεγόμαστε για αυτά τα ζητήματα. Τις δε σχετικές περί αυτών μαρτυρίες, προς το παρόν, λόγω της βιασύνης του κομιστή της επιστολής, αν και είναι πρόχειρες σε εμάς, τις παραλείψαμε. Ο δε Θεός της ειρήνης, που είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε τα δύο ένα και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, καταργώντας την έχθρα στον σταυρό του· αυτός που μας συμφιλίωσε με τον δικό του Πατέρα· θα χαρίσει την ειρήνη του, που ξεπερνά κάθε νου, στην αγία του Εκκλησία, και θα απομακρύνει τα σκάνδαλα, και θα μας αξιώσει να νηστεύουμε νηστεία δεκτή, την οποία αυτός εξέλεξε, να λύνουμε τους δεσμούς των βίαιων συναλλαγών, και να μοιράζουμε τον άρτο σε όσους πεινούν, τόσο τον άρτο του σώματος όσο και της ψυχής εξίσου, εννοώντας τον σωτήριο λόγο, και θα μας κάνει να νηστεύουμε, να τρώμε και να εορτάζουμε πνευματικά, πράττοντας, φρονώντας και λέγοντας τα πάντα προς δόξαν του· ώστε να μη βλασφημείται εξαιτίας μας το όνομά του ανάμεσα στα έθνη, αλλά μάλλον να δοξάζεται· διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Σταυρώθηκε, λοιπόν, κατά σάρκα ο ένας της Αγίας Τριάδος, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, χωρίς να πάθει η θεότητά του, και μας παρέδωσε να τρώμε μέσω του άρτου τη σάρκα του, η οποία ζει εν Αγίω Πνεύματι, λέγοντας τα εξής: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου». Τι σχέση έχετε, λοιπόν, εσείς με τον νόμο; Τα παλαιά παρήλθαν. Άκουγε τον Παύλο που λέει: ιδού, τα πάντα έγιναν καινούργια. Εάν όμως θέλετε πάλι να τρώτε τα άζυμα, γιατί δεν περιτέμνεστε κιόλας; Ο Χριστός περιτμήθηκε· γιατί δεν κάνετε και τους καθαρμούς, αφού και ο Παύλος το έπραξε αυτό; Και τηρείτε όλα τα άλλα των παλαιών, όπως εκείνοι που εφαρμόζουν τις διατάξεις του νόμου, εξαιτίας των οποίων το όνομα του Θεού βλασφημείται μεταξύ των εθνών, καθώς είναι γεγραμμένο. Εάν όμως μέσω του νόμου της Καινής Διαθήκης αποβλήθηκε ο παλαιός νόμος, είναι περιττά τα άζυμα, περιττά και όλα τα άλλα.

Ρωμ. 2, 22-26 «Εσύ που βδελύσσεσαι», λέει, «τα είδωλα, ιεροσυλείς;» Διότι, εάν κάποιος βδελύσσεται τα είδωλα, ως ακριβής φύλακας των δικών του εθίμων, νομίμων και ιερών, και έπειτα συλεί τα δικά του ιερά, πόσο μεγάλης τιμωρίας δεν είναι άξιος; Επειδή με όσα από τη μία προσποιείται ότι αποστρέφεται τα είδωλα, δίνοντας την εντύπωση ότι τιμά και ασπάζεται τη δική του λατρεία και τα ιερά της, ενώ από την άλλη απλώνει πάνω τους χέρι τολμηρό που κλέβει, υβρίζοντάς τα χειρότερα από τα είδωλα και θεωρώντας τα ως ένα τίποτα, αυτός είναι πραγματικά παρόμοιος με εκείνον που λέει στους άλλους ότι δεν πρέπει να κλέβουν, αλλά πράττει τα έργα εκείνων που κλέβουν. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος μέσα από τα έργα του αποδεικνύεται ότι πράττει τα αντίθετα από τα λόγια του, έτσι και αυτός, με τις ιεροσυλίες που διαπράττει, κάνει τα αντίθετα από το να βδελύσσεται τα είδωλα, υπηρετώντας μέσα από την κλοπή και την ύβρη προς τα ιερά τους δαίμονες, των οποίων κατοικητήρια ήταν τα είδωλα.

Ματθ. 7, 23 «Τότε», πότε; Όταν εκείνοι θα προβάλουν αυτά που νομίζουν ως δίκαια, το ότι προφήτευσαν, το ότι εξέβαλαν πολλά δαιμόνια, το ότι επιτέλεσαν πολλές θαυματουργικές δυνάμεις. Διότι από τα θεωρούμενα δικαιώματά τους μάλλον επισύρουν στον εαυτό τους την καταδίκη. Επειδή αυτοί, οι οποίοι έχοντας απολαύσει τόσα χαρίσματα, έπρεπε να φροντίζουν να αποκτήσουν κατάλληλο βίο, ώστε και εκείνον που τα έδωσε να δοξάσουν μέσω των έργων τους και τους εαυτούς τους να αναδείξουν άξιους της δωρεάς, αυτοί αντιθέτως, έχοντας πράξει τα αντίθετα, αφενός έγιναν αιτία να βλασφημείται το όνομα του Θεού (διότι «το όνομα του Θεού εξαιτίας σας βλασφημείται μεταξύ των εθνών»), και αφετέρου έχοντας αποδείξει τους εαυτούς τους ανάξιους των ευεργεσιών, ενώ θα έπρεπε να ντρέπονται και να είναι σκυθρωποί, επειδή ύβρισαν τη δεσποτική δωρεά, εκείνοι υπερηφανεύονται για αυτήν και αξιώνουν να προβάλλουν αυτά ως δικαιολογία. Πώς λοιπόν δεν αποδεικνύουν τους εαυτούς τους ένοχους για μύρια κακά; Γι' αυτό και ο Δεσπότης με αυστηρότητα λέει προς αυτούς: «Ποτέ δεν σας γνώρισα· απομακρυνθείτε από εμένα οι εργαζόμενοι την ανομία». Διότι δεν σας αποστρέφομαι και σας βδελύσσομαι μόνο τώρα, λέει, αλλά ούτε και εκείνον τον καιρό σας αποδεχόμουν, κατά τον οποίο, ενώ απολαμβάνατε το χάρισμα, μέσω της πονηρίας του βίου σας με ανταμείβατε με αχαριστία. Αλλά βέβαια ανέβαλα την τιμωρία μέχρι τον παρόντα καιρό, περιμένοντας την επιστροφή σας. Επειδή όμως δεν μετανοήσατε καθ' όλο τον χρόνο της ζωής σας, τώρα «απομακρυνθείτε από εμένα».

Να χρησιμοποιείς τον ίδιο κανόνα για τον εαυτό σου και για τον πλησίον: αυτό που σε λυπεί και σε βλάπτει και σε στενοχωρεί, αυτό ακριβώς να θεωρείς ότι είναι λυπηρό και στενάχωρο και επιζήμιο για τον πλησίον. Απλός είναι ο λόγος, κοινός ο νόμος για τους Έλληνες, τους βαρβάρους, και αν θέλεις, για τους πιστούς και τους απίστους. Πολλά από τα άπιστα έθνη ζουν σύμφωνα με αυτόν τον έμφυτο νόμο. Πολλοί από τους βαρβάρους, αν και είναι βάρβαροι στα άλλα, τηρούν με ασφάλεια αυτόν τον φυσικό νόμο, εξασφαλίζοντας, με το να μην κάνουν κακό σε άλλους, να μην παθαίνουν και οι ίδιοι κακό από εκείνους. Τι συμβαίνει λοιπόν; Ενώ για τους απίστους και τους βαρβάρους, ακόμη και χωρίς γραπτό νόμο, το δίκαιο είναι κύριο μέλημα προκειμένου να ζουν και να διατηρούν τη συνοχή τους, για τους πιστούς και για όσους έχει επικληθεί το όνομα του Χριστού, ενώ ισχύουν γραπτοί νόμοι και έχουν οριστεί αναπόφευκτες τιμωρίες και έχουν υποσχεθεί ουράνιες αμοιβές, εάν δεν τηρήσουμε το δίκαιο μεταξύ μας καθαρά και σταθερά, πώς δεν αισθάνεσαι ντροπή να ονομάζεσαι πιστός; Ή πώς το όνομα του Θεού δεν θα βλασφημηθεί στα έθνη εξαιτίας μας, εξαιτίας των πράξεών μας, εφόσον οι άπιστοι με τον δικό τους τρόπο ζωής επισκιάζουν και ξεπερνούν τον τρόπο ζωής εκείνων που ονομάζονται πιστοί;

Αλλά τα πράγματα με αναγκάζουν να έχω αντίθετη γνώμη για τον τρόπο της ζωής μας. Διότι από πού προέρχονται οι πόλεμοι που κυριαρχούν ανάμεσά μας; Από πού πληθαίνουν οι βαρβαρικές επιδρομές; Από πού ξεσηκώνονται εναντίον μας οι φάλαγγες των Σαρακηνών; Από πού έχουν πληθύνει τόση καταστροφή και λεηλασίες; Από πού γίνονται ακατάπαυστες εκχύσεις ανθρώπινων αιμάτων; Από πού τα πετεινά του ουρανού κατατρώγουν τα ανθρώπινα σώματα; Από πού έχουν καταστραφεί οι εκκλησίες; Από πού υβρίζεται ο σταυρός; Από πού ο ίδιος ο Χριστός, ο δωρητής όλων των αγαθών και ο χορηγός αυτής της χαράς μας, βλασφημείται από τα στόματα των εθνικών και κράζει προς εμάς δικαιότατα: «εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη», πράγμα το οποίο είναι για εμάς το πιο δυσβάσταχτο από όλα τα δεινά που μας συμβαίνουν;

Πού είναι όμως εκείνοι που αγοράζουν αγρούς και αμπελώνες, βόδια και ημιόνους, και επισύρουν πάνω τους τη λέπρα του Γιεζή; Από εκεί προέρχεται η φιλαργυρία· από εκεί η φιλοκέρδεια· από εκεί η αστάθεια και το να μην επιλέγει κανείς να συζεί με τον αδελφό του, αλλά να ζει μόνος και με το δικό του θέλημα· από εκεί προέρχεται το «να βλασφημείται το όνομα του Θεού εξαιτίας σας ανάμεσα στα έθνη, καθώς είναι γραμμένο»· από εκεί προέρχεται και το να νεκρώνεται κανείς ψυχικά. Διότι πώς να μην νεκρωθεί εκείνος που ζει αδιάφορα; «Δεν γνωρίζετε», λέει ο Απόστολος, «ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός.» Και πάλι λέει: «Μην πλανάσθε, ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε θηλυπρεπείς ούτε αρσενοκοίτες ούτε πλεονέκτες ούτε κλέφτες ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού.» Και αυτά έχουν ειπωθεί για εκείνους που ζουν στον κοινωνικό βίο· για εμάς όμως δεν είναι έτσι. Αλλά τι ισχύει; «Όσοι ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Και εσείς δεν είστε από τον κόσμο τούτο, και «Το δικό μας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς.» Γιατί λοιπόν χάνουμε τη μακαριότητά μας; Γιατί εξευτελίζουμε την ευγένεια της κλήσης μας; Γιατί δεν μιμούμαστε τους αδελφούς μας που ζουν με καλόν τρόπο, των οποίων ο βίος είναι φωτεινός και ο έπαινος προέρχεται από τον Θεό και τους ανθρώπους; Δεν θα συνέλθουμε επιτέλους κάποτε και εμείς;