Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:13

Φοβάσαι όμως να μιλήσεις, όχι επειδή φοβάσαι τον Θεό, αλλά τον όχλο, όπως ακριβώς οι Φαρισαίοι που φοβήθηκαν να πουν για το βάπτισμα του Ιωάννη από πού προερχόταν. Και ενώ φοβάσαι, δεν σιωπάς, αλλά κραυγάζεις· και κραυγάζεις προς εκείνους που γνωρίζουν τι σημαίνει: «δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους.» Διότι και οι Φαρισαίοι συλλογίστηκαν: «Εάν πούμε, "Από τον ουρανό", θα μας πει: "Γιατί λοιπόν δεν τον πιστέψατε;" Και εάν πούμε, "Από τους ανθρώπους", φοβόμαστε τον όχλο». Αυτό συλλογίζεσαι και εσύ: «Εάν πούμε ότι δεν είναι κτίσμα», θα πουν, «Γιατί λοιπόν δεν το προσκυνάς;» Και εάν πω, «Είναι κτίσμα», φοβάμαι τον όχλο. Διότι ολόκληρος ο λαός θα μας λιθοβολήσει, αφού έχει απαρνηθεί την κτίση και έχει συνταχθεί με τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Τι κάνεις λοιπόν; Λέγοντας ότι είναι κτίσμα κρύβεις τον δόλο σου, και τον μεθοδεύεις λέγοντας: «Αλλά το Άγιο Πνεύμα δεν τοποθετείται στην ίδια μοίρα με όλα τα υπόλοιπα, επειδή είναι μοναδικό». Διότι η κοινότητα των λέξεων δεν καθιστά κοινές τις φύσεις. Διαφορετικά θα υπήρχε ομοτιμία ανάμεσα στα κτίσματα· δηλαδή εννοείς: «Είναι μεν κτίσμα, δεν είναι όμως ομότιμο με τα άλλα κτίσματα». Όπως αν έλεγε κάποιος: «Ο ήλιος είναι μοναδικό άστρο και δεν είναι ομότιμος με τα άλλα άστρα. Παραμένει πάντως ένα άστρο που φαίνεται την ημέρα, έστω και αν δεν τοποθετείται στην ίδια μοίρα με τα άλλα άστρα».

Διότι, ενώ έπρεπε να ακολουθήσουν την ευθεία οδό, και από την ομορφιά και την τάξη των κτισμάτων να αναγνωρίσουν αναλογικά τον Δημιουργό, και μέσω των προφητικών φωνών να οδηγηθούν προς την αλήθεια, αυτό δεν έγινε. Αντιθέτως, εξετράπησαν σε μύριες οδούς πλάνης και απώλειας, και αχρειώθηκαν με τα έργα της αισχύνης, και δεν υπήρχε κανένας που να πράττει το αγαθό. <Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, κ.τ.λ.> (K f. 43 b.) Ο Διόδωρος, και ο Θεόδωρος, και ο Κύριλλος, και ο Δίδυμος, «Τάφος ανοιγμένος,» κ.τ.λ. έως το «Στις οδούς αυτών.» Στο Εξαπλούν όμως αυτά δεν βρίσκονται. <Δεν θα γνωρίσουν άραγε όλοι όσοι εργάζονται την ανομία;> (A f. 83 b.) Αυτός ο στίχος πρέπει να διαβαστεί ως ερώτηση. Διότι, επειδή είπε ότι «Όλοι εξέκλιναν» και εργάζονται την ανομία, τώρα λέει: «Και άραγε δεν πρόκειται αυτοί να γνωρίσουν τον Κύριο, και να πιστέψουν σε αυτόν;» Ναι, οπωσδήποτε πολλοί θα πιστέψουν. Υπάρχουν όμως και αυτοί που θα παραμείνουν στην απιστία, και θα διώξουν και θα τυραννήσουν εκείνους που πίστεψαν στον Χριστό. <Εκεί κυριεύθηκαν από φόβο, όπου δεν υπήρχε φόβος.> (A f. 84.) Διότι ο Ψαλμωδός κατακρίνει τέτοιου είδους ανθρώπους.

Αυτό, λοιπόν, θα τρομοκρατήσει όλους τους εχθρούς, και μάλιστα πολύ εύκολα. Αυτό θα αποδείξει ότι εκείνοι που υψώνουν με αλαζονεία το κέρας τους στο ύψος και μιλούν με αδικία εναντίον του Θεού, είναι οικτροί, καταβεβλημένοι και ασύνετοι, και μάλλον ότι έχουν γλώσσα γεμάτη από κάθε ασέβεια, ώστε να λέγεται γι' αυτούς: «Δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους, και το στόμα τους είναι γεμάτο κατάρα και πικρία.» Ας χρησιμοποιήσουμε, λοιπόν, εναντίον τους τις σάλπιγγες, δηλαδή τα ιερά και αμώμητα κηρύγματα της αλήθειας. Αλλά βέβαια, εάν προσφέρουμε τις πνευματικές θυσίες στον Θεό και Σωτήρα των πάντων, ας αναπέμψουμε επινίκιους ύμνους σε Εκείνον που για χάρη μας έγινε σαν κι εμάς, και συγκατατέθηκε λαμβάνοντας τη μορφή δούλου.

Μολύνονται μαζί με αυτούς και όσοι τους εγγίζουν, δηλαδή συνδέονται μαζί τους, προφανώς λόγω της σχέσης κοινής θέλησης, ήτοι της κοινής δράσης· διότι «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα χρηστά ήθη»· και, «δεν υπάρχει κανένα κοινό για τον πιστό με τον άπιστο»· και το φως είναι εχθρικό και ασυμβίβαστο με το σκοτάδι. Και είναι αληθές, ότι «με τον όσιο θα γίνεις όσιος, και με τον αθώο άνθρωπο θα γίνεις αθώος, και με τον εκλεκτό θα γίνεις εκλεκτός, και με τον διεστραμμένο θα διαστραφείς». Ότι δε το να νοσήσει κανείς από τα πιο άτοπα πάθη δεν θα είναι εξαιρετικά βαρύ μόνο για όσους νόσησαν, αλλά και ότι όσοι γίνουν ομόφρονες και ομογνώμονες θα μιανθούν με μολυσμούς όχι μικρότερους από εκείνους, το κατέδειξε αμέσως προσθέτοντας, ότι «Όποιος αγγίξει οποιοδήποτε ακάθαρτο ερπετό, το οποίο θα τον μιάνει, ή άνθρωπο από τον οποίο θα μιανθεί σύμφωνα με κάθε ακαθαρσία του, η ψυχή που θα τους αγγίξει, θα είναι ακάθαρτη έως το εσπέρας». Πικρά δε και ιοβόλα ερπετά λέμε ότι ονομάζονται και είναι, εκείνοι στους οποίους θα ταίριαζε ο λόγος: «Δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους· των οποίων το στόμα είναι γεμάτο κατάρα και πικρία».

Αλίμονο στην αναισθησία μου! Αλίμονο στην αθλιότητά μου! Ω παχιά και γεώδη ψυχή! Ω καρδιά διεστραμμένη! Ω στόμα γεμάτο πίκρα! Ω λάρυγγα, ανοιχτέ τάφε! Γιατί δεν θυμάσαι τον αναπόφευκτο δρόμο του χωρισμού σου, ψυχή; Γιατί δεν ετοιμάζεσαι για αυτήν την πορεία; Γιατί αφήνεσαι ανελέητα στην απώλειά σου; Γιατί επισύρεις στον εαυτό σου τις αιώνιες τιμωρίες; Τι κάνεις, ω ψυχή, που ζεις σαν ασύνετο ζώο;

Αυτήν όλοι οι προφήτες την κατηγορούσαν. «Άκου, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος ελάλησε: υιούς γέννησα και ύψωσα, αυτοί όμως με αθέτησαν.» Άλλος: «Δεν υπάρχει αυτός που κατανοεί, δεν υπάρχει αυτός που εκζητά τον Θεό· όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού απέναντι στα μάτια τους.» Άλλος: «Αίμα με αίματα αναμειγνύουν· κατάρα και ψεύδος, και κλοπή και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη.» Άλλος: «Τα θυσιαστήριά σου κατέσκαψαν, και τους προφήτες σου απέκτειναν· και εγώ απέμεινα μόνος, και ζητούν την ψυχή μου.» Άλλος: «Εξέλιπε το φυσερό από τη φωτιά· εξέλιπε ο μόλυβδος· μάταια ο αργυροκόπος κατεργάζεται τον άργυρο, οι πονηρίες τους δεν έλιωσαν.» Ο Θεός από ψηλά: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της.» Άλλος: «Αν αλλάξει ο Αιθίοπας το δέρμα του και η λεοπάρδαλη τα στίγματά της, τότε και εσείς θα μπορέσετε να πράξετε το καλό, εσείς που έχετε μάθει στα κακά.» Ο ένας λοιπόν κατέκρινε την κλοπή, ο άλλος τη μοιχεία, ο άλλος τον φόνο, ο άλλος την ασέλγεια, και άλλος την αθεράπευτη κατάσταση.

Ομιλία Ζ΄. Τι λοιπόν; Υπερέχουμε; Όχι βέβαια· διότι προηγουμένως αποδείξαμε ότι και οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες βρίσκονται όλοι κάτω από την αμαρτία, καθώς είναι γραμμένο: Δεν υπάρχει δίκαιος ούτε ένας, δεν υπάρχει κανείς που να κατανοεί, δεν υπάρχει κανείς που να αναζητά τον Θεό. Όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την αγαθότητα, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, με τις γλώσσες τους δολιεύονταν, δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους· το στόμα τους είναι γεμάτο από κατάρες και πικρία, τα πόδια τους είναι γρήγορα στο να χύσουν αίμα· σύντριμμα και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δεν γνώρισαν οδό ειρήνης· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους.

«Δεν υπάρχει κανείς που να κατανοεί, δεν υπάρχει κανείς που να εκζητά τον Θεό· όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την καλοσύνη, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, με τις γλώσσες τους μιλούσαν με δόλο, δηλητήριο από οχιές κρύβεται κάτω από τα χείλη τους. Το στόμα τους είναι γεμάτο κατάρες και πικρία. Τα πόδια τους είναι γρήγορα στο να χύσουν αίμα· συντριβή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και τον δρόμο της ειρήνης δεν τον γνώρισαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους». Ανθυποφορά. Τι λες, λοιπόν, ω Παύλε; Προηγείται ο Ιουδαίος στην τιμωρία; Ούτε στο ελάχιστο, λέει· εντελώς· δεν αναιρεί καθόλου το ότι ο Ιουδαίος προηγείται στην τιμωρία, καίτοι βέβαια προηγουμένως έπραξε κάτι τέτοιο· αλλά δείχνει επιείκεια, για να μη φανεί ότι καταφέρεται εναντίον των Ιουδαίων ως εχθρός, και παρουσιάζει ως κατήγορό τους τον Δαβίδ, αφήνοντας εκείνον να αποκαλύψει τα αμαρτήματά τους. «Γνωρίζουμε δε, ότι όσα λέει ο νόμος, τα απευθύνει σε αυτούς που υπόκεινται στον νόμο». Επειδή παρουσίασε τον Προφήτη να εκφέρει δριμεία καταδίκη εναντίον τους, για να μην αντιτείνει ο Ιουδαίος ότι λέει τέτοια πράγματα για τα έθνη, προλαμβάνει και το αναιρεί αυτό, λέγοντας ότι σε καμία περίπτωση ο γραπτός νόμος δεν αφήνει κατά μέρος τους Ιουδαίους για να απευθυνθεί σε άλλους· με τον όρο δε «νόμο» η Γραφή εννοεί και τους προφήτες. «Για να κλείσει κάθε στόμα».

Και εγώ απάντησα: Δεν παρέλειψα αυτές τις προφητείες, φίλοι μου, επειδή εναντιώνονται σε εμένα, αλλά επειδή έχετε κατανοήσει και κατανοείτε ότι, έστω κι αν διαμέσου όλων των προφητών σας προστάζει να κάνετε τα ίδια ακριβώς πράγματα που πρόσταξε και διαμέσου του Μωυσή, λόγω της σκληροκαρδίας και της αχαριστίας σας απέναντί του φωνάζει διαρκώς τα ίδια, ώστε έστω και με αυτόν τον τρόπο να μετανοήσετε κάποτε και να γίνετε ευάρεστοι σε αυτόν. Και ούτε να θυσιάζετε τα παιδιά σας στα δαιμόνια, ούτε να γίνεστε συνεργοί κλεφτών και να αγαπάτε τα δώρα και να επιδιώκετε ανταλλάγματα, παραμελώντας να αποδώσετε δικαιοσύνη στα ορφανά και να προσέξετε την υπόθεση της χήρας, αλλά ούτε και να έχετε τα χέρια σας γεμάτα αίμα. Διότι και οι θυγατέρες της Σιών περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο, κάνοντας νοήματα με τα μάτια, ενώ ταυτόχρονα περιπαικτικά έσερναν τους χιτώνες τους. Διότι «όλοι παρεξέκλιναν», φωνάζει, «όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει ούτε ένας που να έχει σύνεση, δεν υπάρχει ούτε ένας. Με τις γλώσσες τους μηχανεύονταν δόλο, τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, δηλητήριο οχιών κρύβεται κάτω από τα χείλη τους, καταστροφή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δεν γνώρισαν την οδό της ειρήνης». Ώστε, όπως ακριβώς εξ αρχής σας είχε δώσει αυτές τις εντολές εξαιτίας των κακιών σας, παρομοίως και τώρα εξαιτίας της εμμονής σας σε αυτές, ή μάλλον της επιδείνωσής τους, διαμέσου των ίδιων πραγμάτων σας καλεί να τον θυμηθείτε και να τον γνωρίσετε.

λβʹ. Προφητικά και ο Απόστολος, θρηνώντας για εμάς, έλεγε: «Δεν υπάρχει κανείς που να πράττει το καλό, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους· με τις γλώσσες τους δολιεύονταν. Δηλητήριο οχιάς υπάρχει κάτω από τα χείλη τους· το στόμα τους είναι γεμάτο κατάρες και πικρία. Συντριβή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δρόμο ειρήνης δεν γνώρισαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους». Γι' αυτό πάλι, προβλέποντας τα μελλοντικά, σχετικά με τη σημερινή δική μας πονηρή διαγωγή γράφει προς τον Τιμόθεο: «Να γνωρίζεις δε τούτο, ότι κατά τις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί δύσκολοι· διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, ανυπάκουοι στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς», και τα εξής. Γι' αυτό, αλίμονό μας, διότι καταντήσαμε στα έσχατα των κακών. Διότι ποιος από εμάς, πες μου, είναι αμέτοχος των προαναφερθέντων κακών; Μήπως δεν εκπληρώθηκε στις μέρες μας η προφητεία; Δεν είμαστε όλοι γαστρίμαργοι;