Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:15

Πώς λοιπόν να μην είναι μισητή η αργία, η οποία κάνει τον άνθρωπο κατώτερο από το μυρμήγκι και τη μέλισσα, αυτόν που εξαρχής, όταν πλάστηκε, τοποθετήθηκε στον παράδεισο για να τον εργάζεται και να τον φυλάσσει; Ώστε, το πρώτο και πλέον οικείο στον άνθρωπο είναι η προθυμία για τα έργα, και τρόπον τινά είναι παρά φύση σε αυτόν η αργία, την οποία ο Κύριος είπε να μισούμε. —Αλλά ως προς τι θέλει να παραμένουμε αδρανείς; Στο να μην εργαζόμαστε για την τροφή που φθείρεται, να μη σηκώνουμε τα μάτια μας στα μάταια, να μη δεχόμαστε στα αυτιά μας μάταια ακούσματα, να αποτινάσσουμε τα χέρια μας από δώρα, να μην έχουμε πόδια γρήγορα στο να χύσουν αίμα, και με έναν λόγο, να μην εκτελούμε καμία από τις μέριμνες που αφορούν το σώμα.

Διότι, είτε πράττουμε κάτι από τα αγαθά προς τον εαυτό μας, αποκόπτοντας τις άτοπες και επιλήψιμες ηδονές, νεκρώνοντας τα μέλη μας τα επί της γης, καθιστώντας τον νου μας σε πνευματική πραότητα, ασκώντας την πτωχεία, διατηρώντας, όσο είναι δυνατόν, τη διάνοια καθαρή και αθόλωτη· είτε εκπληρώνοντας τα αγαθά έργα προς τους αδελφούς μας, δωρίζοντας ανεξικακία σε εκείνους που επέλεξαν να μας λυπήσουν και μας συμπεριφέρθηκαν άστοργα, βοηθώντας τους εμπερίστατους, παρηγορώντας τους λυπημένους, επαναφέροντας στον ευθύ δρόμο όσους έχουν πλανηθεί από αμάθεια, καθοδηγώντας τους προς το καλύτερο, παρέχοντας τα αναγκαία σε όσους έχουν ανάγκη, και έχοντας καταβάλει κάθε σπουδή στο να φέρουμε εις πέρας εκείνα με τα οποία θα ευαρεστείτο ο Θεός. Άραγε δεν είναι, κατά κάποιο τρόπο, διττός ο τρόπος της δικαιοσύνης, εφόσον κατορθώνεται τόσο ως προς τον εαυτό μας όσο και ως προς τους άλλους; ΠΑΛΛ. Έτσι φαίνεται. ΚΥΡ. Επομένως, σε σχισμένη οπλή, δηλαδή σε δίχηλο πόδι, παρομοιάζει πάντοτε κατά κάποιο τρόπο ο νόμος έναν τέτοιον άνθρωπο. Διότι το πόδι θα αποτελούσε για εμάς πάντοτε σύμβολο και τύπο της έμπρακτης πορείας· και μάλιστα λέμε ότι βαδίζουν με ορθό πόδι εκείνοι που προθυμοποιούνται πάρα πολύ να πορεύονται άμεμπτα προς ό,τι αποβαίνει σε ωφέλεια. Αναμέλπει δε κάπου και ο Δαβίδ: «Διότι το πόδι μου στάθηκε σε ευθύτητα», δηλαδή, πορεύτηκα με δικαιοσύνη και ευθύτητα· και μίσησα το διεστραμμένο. Και σχετικά με όσους αγαπούν την αμαρτία λέει: «Γρήγορα είναι τα πόδια τους στο να χύσουν αίμα, σύντριμμα και ταλαιπωρία υπάρχει στις οδούς τους».

Αυτήν όλοι οι προφήτες την κατηγορούσαν. «Άκου, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος ελάλησε: υιούς γέννησα και ύψωσα, αυτοί όμως με αθέτησαν.» Άλλος: «Δεν υπάρχει αυτός που κατανοεί, δεν υπάρχει αυτός που εκζητά τον Θεό· όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού απέναντι στα μάτια τους.» Άλλος: «Αίμα με αίματα αναμειγνύουν· κατάρα και ψεύδος, και κλοπή και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη.» Άλλος: «Τα θυσιαστήριά σου κατέσκαψαν, και τους προφήτες σου απέκτειναν· και εγώ απέμεινα μόνος, και ζητούν την ψυχή μου.» Άλλος: «Εξέλιπε το φυσερό από τη φωτιά· εξέλιπε ο μόλυβδος· μάταια ο αργυροκόπος κατεργάζεται τον άργυρο, οι πονηρίες τους δεν έλιωσαν.» Ο Θεός από ψηλά: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της.» Άλλος: «Αν αλλάξει ο Αιθίοπας το δέρμα του και η λεοπάρδαλη τα στίγματά της, τότε και εσείς θα μπορέσετε να πράξετε το καλό, εσείς που έχετε μάθει στα κακά.» Ο ένας λοιπόν κατέκρινε την κλοπή, ο άλλος τη μοιχεία, ο άλλος τον φόνο, ο άλλος την ασέλγεια, και άλλος την αθεράπευτη κατάσταση.

Ομιλία Ζ΄. Τι λοιπόν; Υπερέχουμε; Όχι βέβαια· διότι προηγουμένως αποδείξαμε ότι και οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες βρίσκονται όλοι κάτω από την αμαρτία, καθώς είναι γραμμένο: Δεν υπάρχει δίκαιος ούτε ένας, δεν υπάρχει κανείς που να κατανοεί, δεν υπάρχει κανείς που να αναζητά τον Θεό. Όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την αγαθότητα, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, με τις γλώσσες τους δολιεύονταν, δηλητήριο ασπίδων υπάρχει κάτω από τα χείλη τους· το στόμα τους είναι γεμάτο από κατάρες και πικρία, τα πόδια τους είναι γρήγορα στο να χύσουν αίμα· σύντριμμα και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δεν γνώρισαν οδό ειρήνης· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους.

Δηλαδή, θα είσαι καθαρός από αρπαγή και πλεονεξία· γρήγορα είναι τα πόδια τους στο να χύσουν αίμα. Ή εννοεί το εξής: μην τρέχεις με τα ίδια πόδια και προς την κακία και προς τον οίκο του Θεού, επειδή και σε εκείνον τον καιρό ισχύει το «πλησίασε για να ακούσεις»· δηλαδή, να υπακούς στον Θεό· διότι αυτό είναι ανώτερο από θυσία.

«Δεν υπάρχει κανείς που να κατανοεί, δεν υπάρχει κανείς που να εκζητά τον Θεό· όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την καλοσύνη, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, με τις γλώσσες τους μιλούσαν με δόλο, δηλητήριο από οχιές κρύβεται κάτω από τα χείλη τους. Το στόμα τους είναι γεμάτο κατάρες και πικρία. Τα πόδια τους είναι γρήγορα στο να χύσουν αίμα· συντριβή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και τον δρόμο της ειρήνης δεν τον γνώρισαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους». Ανθυποφορά. Τι λες, λοιπόν, ω Παύλε; Προηγείται ο Ιουδαίος στην τιμωρία; Ούτε στο ελάχιστο, λέει· εντελώς· δεν αναιρεί καθόλου το ότι ο Ιουδαίος προηγείται στην τιμωρία, καίτοι βέβαια προηγουμένως έπραξε κάτι τέτοιο· αλλά δείχνει επιείκεια, για να μη φανεί ότι καταφέρεται εναντίον των Ιουδαίων ως εχθρός, και παρουσιάζει ως κατήγορό τους τον Δαβίδ, αφήνοντας εκείνον να αποκαλύψει τα αμαρτήματά τους. «Γνωρίζουμε δε, ότι όσα λέει ο νόμος, τα απευθύνει σε αυτούς που υπόκεινται στον νόμο». Επειδή παρουσίασε τον Προφήτη να εκφέρει δριμεία καταδίκη εναντίον τους, για να μην αντιτείνει ο Ιουδαίος ότι λέει τέτοια πράγματα για τα έθνη, προλαμβάνει και το αναιρεί αυτό, λέγοντας ότι σε καμία περίπτωση ο γραπτός νόμος δεν αφήνει κατά μέρος τους Ιουδαίους για να απευθυνθεί σε άλλους· με τον όρο δε «νόμο» η Γραφή εννοεί και τους προφήτες. «Για να κλείσει κάθε στόμα».

Και εγώ απάντησα: Δεν παρέλειψα αυτές τις προφητείες, φίλοι μου, επειδή εναντιώνονται σε εμένα, αλλά επειδή έχετε κατανοήσει και κατανοείτε ότι, έστω κι αν διαμέσου όλων των προφητών σας προστάζει να κάνετε τα ίδια ακριβώς πράγματα που πρόσταξε και διαμέσου του Μωυσή, λόγω της σκληροκαρδίας και της αχαριστίας σας απέναντί του φωνάζει διαρκώς τα ίδια, ώστε έστω και με αυτόν τον τρόπο να μετανοήσετε κάποτε και να γίνετε ευάρεστοι σε αυτόν. Και ούτε να θυσιάζετε τα παιδιά σας στα δαιμόνια, ούτε να γίνεστε συνεργοί κλεφτών και να αγαπάτε τα δώρα και να επιδιώκετε ανταλλάγματα, παραμελώντας να αποδώσετε δικαιοσύνη στα ορφανά και να προσέξετε την υπόθεση της χήρας, αλλά ούτε και να έχετε τα χέρια σας γεμάτα αίμα. Διότι και οι θυγατέρες της Σιών περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο, κάνοντας νοήματα με τα μάτια, ενώ ταυτόχρονα περιπαικτικά έσερναν τους χιτώνες τους. Διότι «όλοι παρεξέκλιναν», φωνάζει, «όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει ούτε ένας που να έχει σύνεση, δεν υπάρχει ούτε ένας. Με τις γλώσσες τους μηχανεύονταν δόλο, τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, δηλητήριο οχιών κρύβεται κάτω από τα χείλη τους, καταστροφή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δεν γνώρισαν την οδό της ειρήνης». Ώστε, όπως ακριβώς εξ αρχής σας είχε δώσει αυτές τις εντολές εξαιτίας των κακιών σας, παρομοίως και τώρα εξαιτίας της εμμονής σας σε αυτές, ή μάλλον της επιδείνωσής τους, διαμέσου των ίδιων πραγμάτων σας καλεί να τον θυμηθείτε και να τον γνωρίσετε.

λβʹ. Προφητικά και ο Απόστολος, θρηνώντας για εμάς, έλεγε: «Δεν υπάρχει κανείς που να πράττει το καλό, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους· με τις γλώσσες τους δολιεύονταν. Δηλητήριο οχιάς υπάρχει κάτω από τα χείλη τους· το στόμα τους είναι γεμάτο κατάρες και πικρία. Συντριβή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δρόμο ειρήνης δεν γνώρισαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους». Γι' αυτό πάλι, προβλέποντας τα μελλοντικά, σχετικά με τη σημερινή δική μας πονηρή διαγωγή γράφει προς τον Τιμόθεο: «Να γνωρίζεις δε τούτο, ότι κατά τις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί δύσκολοι· διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, ανυπάκουοι στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς», και τα εξής. Γι' αυτό, αλίμονό μας, διότι καταντήσαμε στα έσχατα των κακών. Διότι ποιος από εμάς, πες μου, είναι αμέτοχος των προαναφερθέντων κακών; Μήπως δεν εκπληρώθηκε στις μέρες μας η προφητεία; Δεν είμαστε όλοι γαστρίμαργοι;