Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:2

Εφόσον έκανε μνεία στους εχθρούς που καταδιώκουν, εύλογα αναφέρθηκε και στα λάφυρα. Διότι, λέγει, ακόμη και αν τους εξολόθρευα και τους λαφυραγωγούσα όλους, δεν θα ένιωθα τόση αγαλλίαση, όσο για τα δικά σου λόγια. (Κορδ.) Για ποια λόγια ομιλεί; Ή για εκείνα για τα οποία λέγει ο Παύλος: «Διότι πρώτοι εμείς πιστέψαμε τα λόγια του Θεού», λέγοντάς το αυτό για τους Ιουδαίους.

Έπειτα πρόσθεσε: Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα λογαριαστεί ίσος με αυτόν. Βρήκε κάθε οδό της γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ, τον δούλο του, και στον Ισραήλ, τον αγαπημένο του. Γι' αυτό και ο Δαβίδ έλεγε: Δεν ενέργησε έτσι σε κανένα άλλο έθνος, και τις κρίσεις του δεν τους τις φανέρωσε. Αυτό ακριβώς υπονοώντας και ο Παύλος έγραφε: Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου; Ή ποια η ωφέλεια της περιτομής; Είναι πολύ μεγάλο από κάθε άποψη.

Πρώτον μεν, διότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού. Βλέπεις πώς και αυτός ερμήνευσε το ρητό: «Δεν έπραξε το ίδιο σε κανένα άλλο έθνος, και τα κρίματά Του δεν τα φανέρωσε σε αυτούς»; Διότι, εάν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου είναι αυτό, το ότι δηλαδή αυτοί μόνοι από τους υπόλοιπους ανθρώπους τιμήθηκαν με τη δωρεά του γραπτού νόμου, άρα ο Θεός έδωσε τον νόμο όχι για να επιβαρύνει τη φύση μας, αλλά για να την τιμήσει. Και δεν τους τίμησε μόνο με αυτό, με το να τους δώσει τον νόμο, αλλά και με το να τον δώσει ο Ίδιος· διότι και τούτο αποτελεί το μέγιστο είδος τιμής, το να μην τον παρέχει απλώς.

Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου, λέγει, ή ποια είναι η ωφέλεια της περιτομής; Πολύ μεγάλο, από κάθε άποψη. Πρώτον μεν, διότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού. Είδες, όπως ακριβώς προείπα, ότι πουθενά δεν απαριθμεί τα κατορθώματά τους, αλλά τις ευεργεσίες του Θεού; Τι σημαίνει όμως το «εμπιστεύθηκαν»;

Διότι για αυτά δεν δίνεται έπαινος από τον Θεό. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου; Και ποια η ωφέλεια της περιτομής; Μεγάλη κατά πάντα τρόπο. Πρώτα από όλα, διότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού.» Εδώ υπάρχει ανθυποφορά, και η λύση της είναι η εξής: το πλεονέκτημα δεν προκύπτει από τα δικά τους κατορθώματα, αλλά από τη δωρεά του Θεού. Διότι το ότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού, είναι έργο της δωρεάς του Θεού, και όχι κατόρθωμα της δικής τους αρετής. «Διότι τι σημαίνει αν μερικοί απίστησαν; Μήπως η απιστία τους θα καταργήσει την αξιοπιστία του Θεού; Μη γένοιτο. Ας αναγνωρίζεται ο Θεός ως αληθινός.» Τους αποδεικνύει έτσι τόσο πονηρούς, ώστε ακόμη και σε εκείνα με τα οποία τιμώνται, να είναι άξιοι τιμωρίας. Πολύ εύστοχα, εξάλλου, λέει «μερικοί», μολονότι όλοι απίστησαν, για να μη φανεί ότι γίνεται βαρύς.

Φαίνεται να αντιφάσκει το «τι λοιπόν; υπερέχουμε;» και τα εξής προς το προαναφερθέν, ότι «είναι πολύ από κάθε άποψη το πλεονέκτημα των Ιουδαίων» και η «ωφέλεια της περιτομής». Διότι εκεί λέει αφενός ότι έχουν προτιμηθεί πολύ και ότι πλεονεκτούν οι περιτετμημένοι έναντι των απερίτμητων, ενώ εδώ λέει ότι δεν υπερέχουν σε τίποτα. Ή μάλλον, δεν υπάρχει αντίφαση. Διότι εκεί λέει ότι πλεονεκτούν λόγω της φιλανθρωπίας και της αλήθειας του Θεού, επειδή τους εμπιστεύτηκε τα λόγια Του, επειδή εκπλήρωσε τις υποσχέσεις Του χωρίς να εμποδιστεί από όσους απίστησαν, ενώ εδώ συγκρίνει τα ίδια τα πρόσωπα των απερίτμητων και των περιτετμημένων, και λέει ότι οι μεν δεν υπερέχουν σε τίποτα των δε. Διότι και όσοι κατορθώνουν την αρετή, σε όποια τάξη κι αν ανήκουν, απολαμβάνουν ομοίως την ευεργεσία. Και πάλι, όσοι παραβαίνουν τον νόμο, είτε ανήκουν στους απερίτμητους είτε στους περιτετμημένους, θα επισύρουν πάνω τους την ίδια τιμωρία. Επομένως, δεν συγκρούεται το «δεν υπερέχουμε καθόλου» με το «πολύ είναι το πλεονέκτημα του Ιουδαίου» και «η ωφέλεια της περιτομής». Διότι με διαφορετικό τρόπο έχουν ειπωθεί εκείνα και με διαφορετικό έχει γίνει τώρα η σύγκριση.

Αλλά μήπως, ενώ το ήθος και η σαφήνειά του διαπρέπουν έτσι αναμεμειγμένα με το μεγαλείο, του λείπει η ταχύτητα; Και ποιος από τη φύση του μπόρεσε να χρησιμοποιήσει μια τόσο καλά συγκερασμένη γοργότητα; «Ο Θεός είναι που δικαιώνει· ποιος θα κατακρίνει; Ο Χριστός είναι που πέθανε, ή μάλλον και αναστήθηκε»· «Όλα μού επιτρέπονται, αλλά δεν με συμφέρουν όλα· όλα μού επιτρέπονται, αλλά δεν οικοδομούν όλα»· «Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου ή ποια η ωφέλεια της περιτομής; Πολύ με κάθε τρόπο· πρώτα πρώτα διότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού. Και τι έγινε αν κάποιοι απίστησαν; Μήπως η απιστία τους θα καταργήσει την αξιοπιστία του Θεού; Μη γένοιτο!»· και «Τι λοιπόν; Έχουμε κανένα πλεονέκτημα; Καθόλου»· και πάλι «Όταν μας λοιδορούν, ευλογούμε, όταν μας διώκουν, υπομένουμε, όταν μας δυσφημούν, παρακαλούμε». Και γιατί να επιχειρήσει κανείς να μετρήσει τα πελάγη της θάλασσας με σταγόνες; Διότι είναι το ίδιο πράγμα το να υποβάλει κανείς εκείνα σε υπολογισμό σταγόνων με το να προσπαθεί να περιγράψει με λόγια τη σοφία του Παύλου. Επειδή, ούτε το καλλωπιστικό στοιχείο, αν και το παραβλέπει, δεν το προσπέρασε εντελώς, αλλά, αφού το απογύμνωσε από την εξωτερική προσθήκη με την οποία θα μπορούσε κάποιος να καλλωπιστεί, και το περιέβαλε με την έμφυτη χάρη, πράγμα που δύσκολα θα μπορούσε κανείς να ελπίσει, το παρουσίασε έτσι ώστε να θαυμάζεται, ώστε αυτό το ίδιο να προβάλλεται στους συνετούς ως κανόνας και πρότυπο αληθινού κάλλους, απέχοντας πολύ από το επιτηδευμένο και τεχνητά κατασκευασμένο για να είναι ωραίο. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα σαν το να ακούει κανείς τον ίδιο: «Πώς λοιπόν θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν;».