Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:21

Να γνωρίζετε λοιπόν ότι όσοι είναι από την πίστη, αυτοί είναι υιοί του Αβραάμ. Στον Αβραάμ δε δόθηκαν οι επαγγελίες και στο σπέρμα του· δεν λέγει «στα σπέρματα», σαν να μιλά για πολλούς, αλλά σαν να μιλά για έναν: «στο σπέρμα σου». Διότι αυτή είναι διαθήκη προκυρωμένη από τον Θεό για τον Χριστό, την οποία ο νόμος, που δόθηκε ύστερα από τετρακόσια τριάντα χρόνια, δεν ακυρώνει, ώστε να καταργήσει την επαγγελία. Και η παλαιά Γραφή ονομάζει διαθήκη του Θεού την επαγγελία που δόθηκε προς τον Αβραάμ. Ο Θεός των όλων υποσχέθηκε ότι διά του σπέρματος του Αβραάμ θα ευλογήσει τα έθνη· και αυτό το σπέρμα είναι ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός· διότι δι’ αυτού η υπόσχεση έλαβε το πλήρωμά της. Εάν λοιπόν η κληρονομία προέρχεται από τον νόμο, τότε δεν προέρχεται πλέον από την επαγγελία· στον Αβραάμ όμως ο Θεός χάρισε το σπέρμα διά της επαγγελίας. Τι λοιπόν; Ο νόμος προστέθηκε εξαιτίας των παραβάσεων, έως ότου έλθει το σπέρμα στο οποίο είχε δοθεί η επαγγελία. Ο νόμος τέθηκε για την επιμέλεια του γένους, από το οποίο επρόκειτο εκείνο το σπέρμα να βλαστήσει κατά σάρκα· και τέθηκε με τη διακονία αγγέλων και με τον Μωυσή να υπηρετεί στη θέσπισή του. Εάν εσύ ονομάζεσαι Ιουδαίος και αναπαύεσαι στον νόμο, ώστε να καυχάσαι για τον νόμο, διά της παραβάσεως του νόμου ατιμάζεις τον Θεό. Η περιτομή βέβαια ωφελεί, εάν τηρείς τον νόμο· εάν όμως είσαι παραβάτης του νόμου, η περιτομή σου έγινε ακροβυστία, καθώς λέγει ο Ιερεμίας, ότι «όλα τα έθνη είναι απερίτμητα κατά τη σάρκα, ενώ ο οίκος του Ισραήλ είναι απερίτμητος στην καρδιά». «Περιτμηθείτε για τον Θεό και περιτμήστε την ακροβυστία της καρδιάς σας». Διότι διά του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας. Τώρα όμως φανερώθηκε η δικαιοσύνη του Θεού, μαρτυρούμενη από τον νόμο και τους προφήτες· δικαιοσύνη δε Θεού διά της πίστεως του Ιησού Χριστού σε όλους και πάνω σε όλους όσοι πιστεύουν. Δικαιωνόμαστε δωρεάν με τη χάρη Του, διά της απολυτρώσεως που έγινε εν Χριστώ Ιησού.

Και τώρα εμείς μακαρίζουμε τους αλλοτρίους, και «ανοικοδομούνται αυτοί που πράττουν την ανομία· αντιστάθηκαν στον Θεό και σώθηκαν. Αυτά καταλάλησαν όσοι φοβούνται τον Κύριο, ο καθένας προς τον πλησίον του· και πρόσεξε ο Κύριος και εισάκουσε». Εξαιτίας αυτής της αιτίας, λέει, νόμιζαν μερικοί ότι οι Ιουδαίοι έλεγαν: «Ας κάνουμε τα κακά για να έρθουν τα αγαθά»· λέγοντας ότι είναι δίκαιη η καταδίκη, είτε αυτών που διέδιδαν αυτά τα πράγματα για τους Ιουδαίους, είτε αυτών που τολμούν να λένε «Ας κάνουμε τα κακά για να έρθουν τα αγαθά». <Τώρα όμως, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού.> Γνωρίζω ότι είναι γραμμένο για κάποιους, ότι «ήταν και οι δύο δίκαιοι, πορευόμενοι σε όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι», και ο μακάριος Παύλος είπε, ότι και ο ίδιος «ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξε άμεμπτος». Αλλά εκείνος που είναι άμεμπτος σε αυτά, δεν έχει πράξει ακόμη εκείνα με τα οποία θα γίνει λαμπρός και ονομαστός· γι' αυτό και ο ίδιος ο μακάριος Παύλος είπε πάλι, ότι θεωρούσε όλα τα του νόμου ζημία και τα λογάριαζε ίσα με σκύβαλα· και αναζητούσε πάλι «το υπερέχον της γνώσεως του Χριστού». Από την άλλη, ο νόμος κατακρίνει αυτούς που τον παραβαίνουν· γι' αυτό αλλού λέει: «Διότι αν η διακονία της κατακρίσεως είχε δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης»· και επειδή υπάρχουν πάρα πολλές εντολές σε αυτόν, είναι απολύτως αναγκαίο ακόμη και ο πιο ακριβής τηρητής του νόμου να σφάλλει σε ορισμένα, και να καθίσταται παραβάτης του νόμου.

Επιβεβαιώνει δε αυτόν τον λόγο και ο σοφότατος Παύλος, γράφοντας τα εξής: «Τώρα όμως, ανεξάρτητα από τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, μαρτυρούμενη από τον νόμο και τους προφήτες. Δικαιοσύνη του Θεού διαμέσου της πίστεως στον Ιησού Χριστό, προς όλους όσους πιστεύουν. Διότι δεν υπάρχει διάκριση. Επειδή όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού, δικαιώνονται δε δωρεάν με τη χάρη Του, μέσω της απολύτρωσης που προσφέρεται εν Χριστώ Ιησού.» Για να μας καταστήσει, λοιπόν, ελεύθερους και από την ποινή και από την καταδίκη και από την κατακραυγή εκείνου, έγινε όμοιος με εμάς Αυτός που είναι πάνω από όλη την κτίση, αληθινός άνθρωπος, ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, παραμένοντας αυτό που ήταν, ελεύθερος ανάμεσα σε δούλους, υπό τον νόμο ο νομοθέτης, και εισήλθε μαζί με εμάς στη σαρκική γέννηση και σε αυτήν που συντελέστηκε μέσα στον χρόνο, Αυτός που είναι ο δημιουργός των αιώνων.

Θα μαρτυρήσει πάλι ο θεσπέσιος Παύλος, γράφοντας: «Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας, ενώ τώρα, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, για την οποία μαρτυρούν ο νόμος και οι προφήτες. Δικαιοσύνη του Θεού, που δίνεται μέσω της πίστης στον Ιησού Χριστό προς όλους εκείνους που πιστεύουν. Διότι δεν υπάρχει διάκριση. Επειδή όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού. Δικαιώνονται δωρεάν με τη χάρη του, μέσω της απολύτρωσης που προσφέρει ο Χριστός Ιησούς». Εξαιρετική βέβαια δόξα, η οποία ταιριάζει αποκλειστικά και ιδιαίτερα στη φύση που νοείται πέρα από κάθε κτιστό, είναι το να παραμένει απολύτως αναμάρτητη και εντελώς αλάνθαστη, ώστε να μη μπορεί με κανέναν τρόπο να αποτύχει ως προς το πρέπον. Από αυτήν τη δόξα εμείς υστερούμε, δηλαδή τη στερούμαστε, σύμφωνα με τη φωνή του σοφότατου Παύλου, αφού δεν είναι ασυνήθιστο για εμάς να υποκύπτουμε στις παγίδες της αμαρτίας και, παρασυρόμενοι από τις ροπές προς τη φαυλότητα, να κατρακυλάμε προς τα αισχρότερα. Αλλά, όπως λέει η ιερή Γραφή, «Όπου επλεόνασε η αμαρτία, εκεί υπερπερίσσευσε η χάρη». Αυτήν ακριβώς τη χάρη θα διαπιστώσει κανείς ότι διψούσαν όσοι αγνοούσαν το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Μονογενούς. Γράφει λοιπόν ο νομομαθέστατος Παύλος: «Εμείς, που είμαστε εκ φύσεως Ιουδαίοι και όχι αμαρτωλοί προερχόμενοι από τα έθνη, γνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος δεν δικαιώνεται από τα έργα του νόμου παρά μόνο μέσω της πίστης στον Ιησού Χριστό, πιστέψαμε κι εμείς στον Χριστό, για να δικαιωθούμε εν αυτώ». γ΄.

ΑΛΛΟ. Έχει γραφτεί πάλι: «Διότι από τα έργα του νόμου δεν θα δικαιωθεί καμία σάρκα ενώπιόν του. Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας, ενώ τώρα, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, για την οποία δίνουν μαρτυρία ο νόμος και οι προφήτες. Δικαιοσύνη του Θεού, η οποία παρέχεται μέσω της πίστεως στον Ιησού Χριστό προς όλους όσοι πιστεύουν.» Εφόσον, λοιπόν, πιστεύοντας στον Χριστό δικαιωνόμαστε, επειδή επιγνώσαμε αυτόν που είναι εκ φύσεως και αληθινά Θεός (διότι αυτό το επισφραγίζει και ο ίδιος ο Παύλος όταν γράφει προς τους εθνικούς: «Τώρα όμως που γνωρίσατε τον Θεό, ή μάλλον που γνωριστήκατε από τον Θεό»), πώς είναι δυνατόν να είναι ποίημα ή κτίσμα ο Υιός, και όχι μάλλον Θεός, σύμφωνα με τις φωνές των αγίων;

Ο ίδιος. Αφού λοιπόν ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη. Ο Απόστολος. Έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες, δικαιοσύνη δε του Θεού διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό.

Όπως ακριβώς προφήτευε την κάθοδο στην Αίγυπτο, η οποία επρόκειτο να συμβεί μετά από πάρα πολλά έτη, εκείνων που έζησαν κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, και την επιστροφή από την αιχμαλωσία που συντελέστηκε μετέπειτα, έτσι δεν ήταν καθόλου θαυμαστό να προφητεύσει και όσα επρόκειτο να συμβούν ύστερα από πολύ πιο μακρό χρονικό διάστημα, κατά την παρουσία του Χριστού, τον οποίο αποκαλεί «δίκαιο βασιλέα» που «βασιλεύει με δικαιοσύνη», σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές. Επειδή διά του Ευαγγελίου Του «έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού», ώστε να κηρύττεται η γνώση του Θεού όχι μόνο στους Ιουδαίους, αλλά και στους Έλληνες και στους ανθρώπους όλης της οικουμένης, «βασίλευσε» λοιπόν «με δικαιοσύνη» ο Χριστός του Θεού σε αυτή την καινή βασιλεία. Διότι δεν ανέλαβε τη βασιλεία αποβλέποντας σε ανθρώπινο αξίωμα ούτε σε τιμή και δόξα προερχόμενη από τους ανθρώπους, αλλά «με δικαιοσύνη»· όπως ακριβώς και οι «άρχοντές» Του ασκούσαν εξουσία όχι έχοντας προαχθεί σε κοσμικά αξιώματα, αλλά «με κρίση». Γι' αυτό, σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές, έχει λεχθεί: «και άρχοντες θα άρχουν με κρίση». Αντί δε του: «και θα υπάρχει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του», ο Σύμμαχος αναφέρει: «και θα υπάρχει άνδρας σαν κρυψώνας από τον άνεμο και σκέπη από τη λαίλαπα». Ποιος λοιπόν θα είναι αυτός ο «άνθρωπος», παρά εκείνος που ανωτέρω ονομάστηκε «δίκαιος»;

Διότι, λέγοντας «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού», δεν περίμενε να αναφέρει τον Ισαάκ και τον Ιακώβ μετά τον Αβραάμ, αλλά μαζί με τον Αβραάμ μνημόνευσε τον Δαβίδ· και το αξιοθαύμαστο μάλιστα είναι ότι τοποθέτησε τον Δαβίδ ακόμη και πριν από τον Αβραάμ, λέγοντας τα εξής: «Υιού Δαβίδ, υιού Αβραάμ»· και τότε άρχισε να απαριθμεί τον Ισαάκ και τον Ιακώβ και όλους τους επόμενους. Γι' αυτό και ο Απόστολος εδώ τους επικαλείται συνεχώς, και λέει: «Δικαιοσύνη δε Θεού, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες». Και για να μην πει κάποιος: «Και πώς εμείς, χωρίς να συνεισφέρουμε τίποτα στο προκείμενο, σωζόμαστε;», δείχνει ότι και εμείς εισφέρουμε κάτι όχι μικρό σε αυτό, την πίστη εννοώ. Αφού λοιπόν είπε, «Δικαιοσύνη Θεού», πρόσθεσε, «δια της πίστεως, εις πάντας και επί πάντας τους πιστεύοντας». Πάλι εδώ θορυβείται ο Ιουδαίος, επειδή δεν έχει τίποτα το ξεχωριστό σε σύγκριση με τους υπολοίπους, καθώς συγκαταλέγεται μαζί με ολόκληρη την οικουμένη.

Εάν δε μου αναφέρεις τα παλαιά, και τότε τα της θείας πρόνοιας ήταν κοινά, αν και με διαφορετικό τρόπο· διότι σε σένα δόθηκε γραπτός νόμος, ενώ σε εκείνους φυσικός νόμος, και δεν υστερούσαν σε τίποτα, εφόσον βέβαια το επιθυμούσαν, αλλά μπορούσαν και να νικήσουν· γι' αυτό και προσέθεσε, υπαινισσόμενος ακριβώς αυτό: «Ο Οποίος θα δικαιώσει την περιτομή εκ πίστεως και την ακροβυστία διά της πίστεως»· υπενθυμίζοντάς τους τα όσα είχαν λεχθεί προηγουμένως περί ακροβυστίας και περιτομής, μέσω των οποίων απέδειξε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά. Εάν λοιπόν τότε δεν υπήρχε καμία διαφορά, πολύ περισσότερο δεν υπάρχει τώρα· το οποίο αποδεικνύοντας τώρα με μεγαλύτερη σαφήνεια, κατέδειξε ότι αμφότεροι έχουν ομοίως ανάγκη της πίστεως. «Νόμον, λοιπόν, καταργούμε», λέγει, «διά της πίστεως; Μη γένοιτο· αλλά εδραιώνουμε τον νόμο». Είδες σύνεση ποικίλη και απερίγραπτη; Διότι με το ίδιο το να πει, «Τον εδραιώνουμε», έδειξε ότι ο νόμος δεν έστεκε σταθερός, αλλά είχε καταλυθεί. Και πρόσεξε την υπερβολή της δυνάμεως του Παύλου, και με πόση αφθονία επιχειρημάτων τεκμηριώνει αυτά που θέλει. Διότι αποδεικνύει εδώ ότι η πίστη όχι μόνο δεν βλάπτει τον νόμο, αλλά και τον βοηθά, όπως ακριβώς και εκείνος προετοιμάζει τον δρόμο για την πίστη. Διότι, όπως ακριβώς ο νόμος προηγουμένως έδωσε μαρτυρία για αυτήν· «Μαρτυρούμενη», λέγει, «υπό του νόμου και των προφητών»· έτσι και αυτή (η πίστη) τον εδραίωσε όταν εκείνος ατονούσε. Και πώς τον εδραίωσε, λέγει; Ποιο ήταν το έργο του νόμου, και για ποιον σκοπό τα έπραττε όλα;

«Διότι από τα έργα του νόμου δεν θα δικαιωθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού.» Υπόδικος είναι αυτός που δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του, αλλά έχει ανάγκη την επικουρία κάποιου άλλου. «Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας.» Ο νόμος, λέει, δεν δύναται να δικαιώσει κανέναν· είχε όμως περισσότερη ισχύ στο να διδάξει την αμαρτία. Και δεν το λέει αυτό με την έννοια ότι ο θείος νόμος είναι δάσκαλος των κακών, αλλά ότι ελέγχει την κάθε αμαρτία που διαπράττει κάποιος. Και αυτό συνέβη εξαιτίας της ραθυμίας των Ιουδαίων. Διότι ο νόμος δόθηκε προκειμένου να προφυλάσσονται από το κακό· επειδή όμως αμέλησαν, αποτελεί πλέον έλεγχο της αμαρτίας τους. «Τώρα όμως, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού.» Εφόσον οι εθνικοί, λέει, παραβαίνουν τον φυσικό νόμο και οι Ιουδαίοι τον γραπτό, και εφόσον και ο ίδιος αδυνατεί να δικαιώσει, τι άλλο έπρεπε πλέον να γίνει παρά να φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού; Και αυτή είναι η χάρη μέσω της πίστεως. «Η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες· δικαιοσύνη μέσω της πίστεως στον Ιησού Χριστό.» Επειδή μίλησε για δικαίωση χωρίς τον νόμο, και είδε τον Ιουδαίο να θορυβείται, το πρόσθεσε αυτό, υποδεικνύοντας ότι τα λεγόμενα δεν αποτελούν καινοτομία. Διότι ο ίδιος ο νόμος και οι προφήτες, λέει, προκήρυτταν την ίδια δικαιοσύνη. «Σε όλους όσους πιστεύουν. Διότι δεν υπάρχει διάκριση.» Πάλι αποδεικνύει ότι δεν έχουν κανένα πλεονέκτημα έναντι των εθνών ως προς το να δικαιωθούν· διότι μία χάρη απλώνεται σε όλους από τον Θεό, και δεν υπάρχει προσωποληψία σε Αυτόν.

Ρωμ. 3,21 «Δικαιοσύνη» του Θεού είναι η προερχόμενη από τον Θεό δικαίωση, αθώωση και απαλλαγή από τις αμαρτίες, από τις οποίες ο νόμος δεν μπόρεσε να απαλλάξει. Ρωμ. 3,23-24 «Στερούνται τη δόξα του Θεού»: έμειναν πίσω, δεν έφτασαν στο σημείο να δοξάζουν τον Θεό. Όλοι εξέπεσαν από το να τον τιμούν, οι μεν Ιουδαίοι γινόμενοι παραβάτες των εντολών του νόμου, οι δε εθνικοί λατρεύοντας τα είδωλα. Γι' αυτό όλοι, πιστεύοντας στον Χριστό, δικαιώνονται δωρεάν, συνεισφέροντας μόνο την πίστη. Και πώς δικαιωνόμαστε; Απολυτρωνόμενοι από τις αμαρτίες μας. Και μέσω τίνος απολυτρωνόμαστε; Μέσω του Ιησού Χριστού. Πώς λυτρώνει Εκείνος; Με το ίδιο του το αίμα. Ή πρέπει να νοηθεί και ως εξής: Ο Θεός δοξάζει όσους πιστεύουν· διότι τους αξιώνει με την υιοθεσία και τους αναδεικνύει κληρονόμους της βασιλείας του, την οποία βεβαίως εξαιτίας των αμαρτιών μας, όλοι ομοίως στερούμαστε· γι' αυτό δωρεάν μας αξιώνει με αυτά.

Αυτά δε εξαρτώνται από το χωρίο «τώρα όμως, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού» και τα εξής, και πρέπει να εξεταστούν. Είναι δε δυνατόν να αποσαφηνιστούν αυτά και με άλλες προσεγγίσεις, όπως έχει ειπωθεί εκτενώς.