Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:22

Να γνωρίζετε λοιπόν ότι όσοι είναι από την πίστη, αυτοί είναι υιοί του Αβραάμ. Στον Αβραάμ δε δόθηκαν οι επαγγελίες και στο σπέρμα του· δεν λέγει «στα σπέρματα», σαν να μιλά για πολλούς, αλλά σαν να μιλά για έναν: «στο σπέρμα σου». Διότι αυτή είναι διαθήκη προκυρωμένη από τον Θεό για τον Χριστό, την οποία ο νόμος, που δόθηκε ύστερα από τετρακόσια τριάντα χρόνια, δεν ακυρώνει, ώστε να καταργήσει την επαγγελία. Και η παλαιά Γραφή ονομάζει διαθήκη του Θεού την επαγγελία που δόθηκε προς τον Αβραάμ. Ο Θεός των όλων υποσχέθηκε ότι διά του σπέρματος του Αβραάμ θα ευλογήσει τα έθνη· και αυτό το σπέρμα είναι ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός· διότι δι’ αυτού η υπόσχεση έλαβε το πλήρωμά της. Εάν λοιπόν η κληρονομία προέρχεται από τον νόμο, τότε δεν προέρχεται πλέον από την επαγγελία· στον Αβραάμ όμως ο Θεός χάρισε το σπέρμα διά της επαγγελίας. Τι λοιπόν; Ο νόμος προστέθηκε εξαιτίας των παραβάσεων, έως ότου έλθει το σπέρμα στο οποίο είχε δοθεί η επαγγελία. Ο νόμος τέθηκε για την επιμέλεια του γένους, από το οποίο επρόκειτο εκείνο το σπέρμα να βλαστήσει κατά σάρκα· και τέθηκε με τη διακονία αγγέλων και με τον Μωυσή να υπηρετεί στη θέσπισή του. Εάν εσύ ονομάζεσαι Ιουδαίος και αναπαύεσαι στον νόμο, ώστε να καυχάσαι για τον νόμο, διά της παραβάσεως του νόμου ατιμάζεις τον Θεό. Η περιτομή βέβαια ωφελεί, εάν τηρείς τον νόμο· εάν όμως είσαι παραβάτης του νόμου, η περιτομή σου έγινε ακροβυστία, καθώς λέγει ο Ιερεμίας, ότι «όλα τα έθνη είναι απερίτμητα κατά τη σάρκα, ενώ ο οίκος του Ισραήλ είναι απερίτμητος στην καρδιά». «Περιτμηθείτε για τον Θεό και περιτμήστε την ακροβυστία της καρδιάς σας». Διότι διά του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας. Τώρα όμως φανερώθηκε η δικαιοσύνη του Θεού, μαρτυρούμενη από τον νόμο και τους προφήτες· δικαιοσύνη δε Θεού διά της πίστεως του Ιησού Χριστού σε όλους και πάνω σε όλους όσοι πιστεύουν. Δικαιωνόμαστε δωρεάν με τη χάρη Του, διά της απολυτρώσεως που έγινε εν Χριστώ Ιησού.

Επιβεβαιώνει δε αυτόν τον λόγο και ο σοφότατος Παύλος, γράφοντας τα εξής: «Τώρα όμως, ανεξάρτητα από τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, μαρτυρούμενη από τον νόμο και τους προφήτες. Δικαιοσύνη του Θεού διαμέσου της πίστεως στον Ιησού Χριστό, προς όλους όσους πιστεύουν. Διότι δεν υπάρχει διάκριση. Επειδή όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού, δικαιώνονται δε δωρεάν με τη χάρη Του, μέσω της απολύτρωσης που προσφέρεται εν Χριστώ Ιησού.» Για να μας καταστήσει, λοιπόν, ελεύθερους και από την ποινή και από την καταδίκη και από την κατακραυγή εκείνου, έγινε όμοιος με εμάς Αυτός που είναι πάνω από όλη την κτίση, αληθινός άνθρωπος, ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, παραμένοντας αυτό που ήταν, ελεύθερος ανάμεσα σε δούλους, υπό τον νόμο ο νομοθέτης, και εισήλθε μαζί με εμάς στη σαρκική γέννηση και σε αυτήν που συντελέστηκε μέσα στον χρόνο, Αυτός που είναι ο δημιουργός των αιώνων.

Θα μαρτυρήσει πάλι ο θεσπέσιος Παύλος, γράφοντας: «Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας, ενώ τώρα, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, για την οποία μαρτυρούν ο νόμος και οι προφήτες. Δικαιοσύνη του Θεού, που δίνεται μέσω της πίστης στον Ιησού Χριστό προς όλους εκείνους που πιστεύουν. Διότι δεν υπάρχει διάκριση. Επειδή όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού. Δικαιώνονται δωρεάν με τη χάρη του, μέσω της απολύτρωσης που προσφέρει ο Χριστός Ιησούς». Εξαιρετική βέβαια δόξα, η οποία ταιριάζει αποκλειστικά και ιδιαίτερα στη φύση που νοείται πέρα από κάθε κτιστό, είναι το να παραμένει απολύτως αναμάρτητη και εντελώς αλάνθαστη, ώστε να μη μπορεί με κανέναν τρόπο να αποτύχει ως προς το πρέπον. Από αυτήν τη δόξα εμείς υστερούμε, δηλαδή τη στερούμαστε, σύμφωνα με τη φωνή του σοφότατου Παύλου, αφού δεν είναι ασυνήθιστο για εμάς να υποκύπτουμε στις παγίδες της αμαρτίας και, παρασυρόμενοι από τις ροπές προς τη φαυλότητα, να κατρακυλάμε προς τα αισχρότερα. Αλλά, όπως λέει η ιερή Γραφή, «Όπου επλεόνασε η αμαρτία, εκεί υπερπερίσσευσε η χάρη». Αυτήν ακριβώς τη χάρη θα διαπιστώσει κανείς ότι διψούσαν όσοι αγνοούσαν το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Μονογενούς. Γράφει λοιπόν ο νομομαθέστατος Παύλος: «Εμείς, που είμαστε εκ φύσεως Ιουδαίοι και όχι αμαρτωλοί προερχόμενοι από τα έθνη, γνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος δεν δικαιώνεται από τα έργα του νόμου παρά μόνο μέσω της πίστης στον Ιησού Χριστό, πιστέψαμε κι εμείς στον Χριστό, για να δικαιωθούμε εν αυτώ». γ΄.

ΑΛΛΟ. Έχει γραφτεί πάλι: «Διότι από τα έργα του νόμου δεν θα δικαιωθεί καμία σάρκα ενώπιόν του. Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας, ενώ τώρα, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, για την οποία δίνουν μαρτυρία ο νόμος και οι προφήτες. Δικαιοσύνη του Θεού, η οποία παρέχεται μέσω της πίστεως στον Ιησού Χριστό προς όλους όσοι πιστεύουν.» Εφόσον, λοιπόν, πιστεύοντας στον Χριστό δικαιωνόμαστε, επειδή επιγνώσαμε αυτόν που είναι εκ φύσεως και αληθινά Θεός (διότι αυτό το επισφραγίζει και ο ίδιος ο Παύλος όταν γράφει προς τους εθνικούς: «Τώρα όμως που γνωρίσατε τον Θεό, ή μάλλον που γνωριστήκατε από τον Θεό»), πώς είναι δυνατόν να είναι ποίημα ή κτίσμα ο Υιός, και όχι μάλλον Θεός, σύμφωνα με τις φωνές των αγίων;

Ο ίδιος. Αφού λοιπόν ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη. Ο Απόστολος. Έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες, δικαιοσύνη δε του Θεού διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό.

Θ΄. Ακούγοντας αυτά, μετανοήστε και ετοιμαστείτε για απολογία, πριν έλθει η ημέρα του Κυρίου. Και για να τα πω όλα συνοπτικά, κάθε άνθρωπος, ο οποίος δεν θα φροντίσει από αυτή τη στιγμή να διορθωθεί, αλλά θα αναχωρήσει από τη ζωή έχοντας ακόμη ανάγκη διόρθωσης, ένας τέτοιος άνθρωπος ας προσδοκά ότι αποκαλύπτεται η οργή του Θεού από τον ουρανό, όχι για τη μία ή την άλλη αμαρτία, αλλά για κάθε ασέβεια και αδικία των ανθρώπων, ανδρών και γυναικών. Διότι δεν υπάρχει διάκριση· επειδή όλοι αμαρτήσαμε. Γι' αυτό ο ιερός Απόστολος, σύμφωνα με τη χάρη που του δόθηκε, έγραψε και για τις γυναίκες λέγοντας: «Γυναίκες σεμνές, διακόνους πιστές σε όλα. Δεν επιτρέπω δε σε γυναίκα να διδάσκει, ούτε να εξουσιάζει τον άνδρα, αλλά να παραμένει στην ησυχία, να φροντίζει το σπίτι, να διδάσκει το καλό, ώστε να συμβουλεύουν συνετά τις νεότερες να αγαπούν τους άνδρες τους, να μην είναι υποδουλωμένες στο πολύ κρασί». Και για τις χήρες έγραψε τα εξής: «Να τιμάς τις χήρες, εκείνες που είναι πραγματικά χήρες. Εκείνη που εμμένει στις δεήσεις και στις προσευχές, εάν ανέθρεψε παιδιά, εάν προσέφερε φιλοξενία, εάν έπλυνε τα πόδια αγίων, εάν συνέτρεξε τους θλιβομένους, εάν ακολούθησε με προθυμία κάθε αγαθό έργο».

Διότι, λέγοντας «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού», δεν περίμενε να αναφέρει τον Ισαάκ και τον Ιακώβ μετά τον Αβραάμ, αλλά μαζί με τον Αβραάμ μνημόνευσε τον Δαβίδ· και το αξιοθαύμαστο μάλιστα είναι ότι τοποθέτησε τον Δαβίδ ακόμη και πριν από τον Αβραάμ, λέγοντας τα εξής: «Υιού Δαβίδ, υιού Αβραάμ»· και τότε άρχισε να απαριθμεί τον Ισαάκ και τον Ιακώβ και όλους τους επόμενους. Γι' αυτό και ο Απόστολος εδώ τους επικαλείται συνεχώς, και λέει: «Δικαιοσύνη δε Θεού, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες». Και για να μην πει κάποιος: «Και πώς εμείς, χωρίς να συνεισφέρουμε τίποτα στο προκείμενο, σωζόμαστε;», δείχνει ότι και εμείς εισφέρουμε κάτι όχι μικρό σε αυτό, την πίστη εννοώ. Αφού λοιπόν είπε, «Δικαιοσύνη Θεού», πρόσθεσε, «δια της πίστεως, εις πάντας και επί πάντας τους πιστεύοντας». Πάλι εδώ θορυβείται ο Ιουδαίος, επειδή δεν έχει τίποτα το ξεχωριστό σε σύγκριση με τους υπολοίπους, καθώς συγκαταλέγεται μαζί με ολόκληρη την οικουμένη.

Αυτό βέβαια δεν τους συνέβη από πουθενά αλλού, παρά από αλαζονεία, πονηρία και μισανθρωπία. βʹ. Διότι σε τι βλαπτόσασταν, ω ανοητότεροι όλων, από τη φροντίδα που παρεχόταν προς τους άλλους; Και πώς λιγόστευαν τα δικά σας αγαθά, με το να έχουν και άλλοι συμμετοχή σε αυτά; Αλλά η πονηρία είναι όντως τυφλή, και δεν μπορεί καθόλου να διακρίνει έγκαιρα το ορθό. Ενοχλημένοι, λοιπόν, επειδή επρόκειτο να συμμετάσχουν και άλλοι στην ίδια παρρησία, έστρεψαν το ξίφος εναντίον του ίδιου τους του εαυτού, αποβάλλοντας τους εαυτούς τους από τη φιλανθρωπία του Θεού· και πολύ δικαιολογημένα. Διότι λέει: «Φίλε, δεν σε αδικώ· θέλω να δώσω και σε τούτους όπως ακριβώς και σε σένα». Μάλλον όμως, αυτοί δεν είναι άξιοι ούτε αυτών των λόγων. Διότι εκείνος, αν και δυσανασχετούσε, ωστόσο είχε να επικαλεστεί τους κόπους, τις ταλαιπωρίες, τον καύσωνα και τους ιδρώτες ολόκληρης της ημέρας· αυτοί όμως, τι θα μπορούσαν να πουν; Τίποτα τέτοιο· παρά μόνο ραθυμία, ασωτία και μύρια κακά, για τα οποία αδιαλείπτως τους κατηγορούσαν όλοι οι προφήτες, εξαιτίας των οποίων και αυτοί, παρόμοια με τα έθνη, προσέκρουσαν στον Θεό. Και φανερώνοντας αυτό, ο Παύλος έλεγε: «Διότι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Ιουδαίου και Έλληνα· επειδή όλοι αμάρτησαν και στερούνται της δόξης του Θεού, δικαιούμενοι δωρεάν με τη δική Του χάρη». Και ολόκληρο αυτό το ζήτημα, το αναπτύσσει ωφέλιμα και με μεγάλη σύνεση σε εκείνη την επιστολή. Πιο πάνω, μάλιστα, αποδεικνύει ότι είναι άξιοι ακόμη μεγαλύτερης τιμωρίας.

«Διότι από τα έργα του νόμου δεν θα δικαιωθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού.» Υπόδικος είναι αυτός που δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του, αλλά έχει ανάγκη την επικουρία κάποιου άλλου. «Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας.» Ο νόμος, λέει, δεν δύναται να δικαιώσει κανέναν· είχε όμως περισσότερη ισχύ στο να διδάξει την αμαρτία. Και δεν το λέει αυτό με την έννοια ότι ο θείος νόμος είναι δάσκαλος των κακών, αλλά ότι ελέγχει την κάθε αμαρτία που διαπράττει κάποιος. Και αυτό συνέβη εξαιτίας της ραθυμίας των Ιουδαίων. Διότι ο νόμος δόθηκε προκειμένου να προφυλάσσονται από το κακό· επειδή όμως αμέλησαν, αποτελεί πλέον έλεγχο της αμαρτίας τους. «Τώρα όμως, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού.» Εφόσον οι εθνικοί, λέει, παραβαίνουν τον φυσικό νόμο και οι Ιουδαίοι τον γραπτό, και εφόσον και ο ίδιος αδυνατεί να δικαιώσει, τι άλλο έπρεπε πλέον να γίνει παρά να φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού; Και αυτή είναι η χάρη μέσω της πίστεως. «Η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες· δικαιοσύνη μέσω της πίστεως στον Ιησού Χριστό.» Επειδή μίλησε για δικαίωση χωρίς τον νόμο, και είδε τον Ιουδαίο να θορυβείται, το πρόσθεσε αυτό, υποδεικνύοντας ότι τα λεγόμενα δεν αποτελούν καινοτομία. Διότι ο ίδιος ο νόμος και οι προφήτες, λέει, προκήρυτταν την ίδια δικαιοσύνη. «Σε όλους όσους πιστεύουν. Διότι δεν υπάρχει διάκριση.» Πάλι αποδεικνύει ότι δεν έχουν κανένα πλεονέκτημα έναντι των εθνών ως προς το να δικαιωθούν· διότι μία χάρη απλώνεται σε όλους από τον Θεό, και δεν υπάρχει προσωποληψία σε Αυτόν.

Και αυτό είναι το νόημα του: «Δεν υπάρχει καμία διάκριση. Διότι όλοι αμάρτησαν». Εάν όλοι ομοίως αμάρτησαν, και σε τίποτα δεν διαφέρει ο Ιουδαίος από τον Εθνικό ως προς την αμαρτία, γιατί ο παραβάτης ζητά να έχει πλεονέκτημα στη σωτηρία; «Στερούνται τη δόξα του Θεού· δικαιώνονται δωρεάν με τη δική Του χάρη μέσω της απολυτρώσεως εν Χριστώ Ιησού». Όσοι παραβαίνουν τον νόμο, λέει, είναι πάντοτε υπόλογοι για τιμωρία· και εκείνος που είναι υπόλογος για τιμωρία δεν δικαιούται να στεφανωθεί, επομένως στερείται του να δοξαστεί από τον Θεό. Αλλά αυτοί, λέει, που στερούνται [τη δόξα], δικαιώνονται δωρεάν· και από πού αλλού προέρχεται αυτό, παρά μέσω της απολυτρώσεως εν Χριστώ Ιησού; «Τον οποίο ο Θεός προέθεσε ως ιλαστήριο μέσω της πίστεως στο δικό Του αίμα». Δες πώς υπενθυμίζει τα όσα αναφέρονται στην Παλαιά Διαθήκη· αυτός, λέει, ήταν ο τύπος, εκείνο το ιλαστήριο, και σύμβολο του δικού Του αίματος ήταν εκείνο το αίμα που αγίαζε τον λαό. «Προς ένδειξη της δικαιοσύνης Του». Ένδειξη δικαιοσύνης είναι το να αποδειχθεί όχι μόνον ο Θεός δίκαιος, αλλά και ότι δικαιώνει όσους πιστεύουν στον Χριστό. Όπως ακριβώς, εξάλλου, είναι ένδειξη πλούτου το να μπορεί κανείς να πλουτίζει και άλλους παραμένοντας ο ίδιος πλούσιος. «Λόγω της πάρεσης των αμαρτημάτων που είχαν γίνει προηγουμένως κατά την ανοχή του Θεού, προς ένδειξη της δικαιοσύνης Του στον παρόντα καιρό, ώστε να είναι ο Ίδιος δίκαιος και να δικαιώνει αυτόν που ανήκει στην πίστη του Ιησού».

Έπειτα προσεύχονται ο αγιασμός, τον οποίο έλαβαν και κατέχουν, να παραμείνει και να μην προδώσουν τη χάρη, ούτε να χάσουν τη δωρεά, έχοντας τη βοήθεια του δικού Του χεριού: «Διατήρησέ μας στον δικό σου αγιασμό»· πράττοντας τι εμείς; —Διότι απαιτείται και η δική μας συνεισφορά.— «Μελετώντας όλη την ημέρα τη δικαιοσύνη σου»· ονομάζοντας δικαιοσύνη τη σοφία και τη φιλανθρωπία του Θεού που ενοράται στα μυστήρια, όπως ακριβώς το ερμήνευσε και ο Παύλος: «Διότι δεν επαισχύνομαι», λέει, «το Ευαγγέλιο του Χριστού· επειδή μέσα σε αυτό αποκαλύπτεται η δικαιοσύνη του Θεού σε όλους και επάνω σε όλους όσοι πιστεύουν»· η μελέτη αυτής της δικαιοσύνης μπορεί να συντηρήσει τον αγιασμό μέσα μας. Διότι και την πίστη προς τον Θεό αυξάνει και την αγάπη αναζωπυρώνει, και δεν αφήνει τίποτα το πονηρό να εισχωρήσει στην ψυχή· άρα όχι μάταια λέγαμε πρωτύτερα ότι, χωρίς τους λογισμούς που αρμόζουν στα μυστήρια, δεν είναι δυνατόν να συγκροτηθεί και να παραμείνει σε εμάς ο αγιασμός.