Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:26

Τρίτον, από τις θυσίες της Παλαιάς Διαθήκης· διότι για αυτόν τον λόγο είπε: «Με το δικό του αίμα», υπενθυμίζοντάς τους εκείνα τα πρόβατα και τα μοσχάρια. Διότι εάν οι σφαγές των άλογων ζώων, λέει, έλυναν τις αμαρτίες, πολύ περισσότερο αυτό το αίμα. Και δεν είπε απλώς «λύτρωση», αλλά «απολύτρωση», ώστε να μην επιστρέψουμε πλέον ποτέ ξανά στην ίδια δουλεία. Και ιλαστήριο το ονομάζει για αυτόν ακριβώς τον λόγο, δείχνοντας ότι, εάν ο τύπος είχε τόση ισχύ, πολύ περισσότερο η αλήθεια θα επιδείξει το ίδιο. Φανερώνοντας δε πάλι ότι αυτό δεν είναι κάτι νεότερο ούτε καινούργιο, λέει: «Προέθετο» (προκαθόρισε). Και λέγοντας «προέθετο ο Θεός», και αναδεικνύοντας το κατόρθωμα του Πατρός, αποδεικνύει ότι το ίδιο αποτελεί και κατόρθωμα του Υιού· διότι ο μεν Πατέρας το προκαθόρισε, ο δε Χριστός με το δικό του αίμα κατόρθωσε τα πάντα. Προς ένδειξη της δικαιοσύνης του. Τι σημαίνει «ένδειξη της δικαιοσύνης»; Όπως ακριβώς ένδειξη του πλούτου είναι το να μην είναι μόνο ο ίδιος πλούσιος, αλλά και να κάνει άλλους πλούσιους· και της ζωής, το να μην είναι μόνο ο ίδιος ζωντανός, αλλά και να ζωοποιεί τους νεκρούς· και της δύναμης, το να μην είναι μόνο ο ίδιος δυνατός, αλλά και να ενδυναμώνει τους ασθενείς· έτσι και ένδειξη της δικαιοσύνης είναι το να μην είναι μόνο ο ίδιος δίκαιος, αλλά και άλλους, που έχουν κατασαπεί μέσα στις αμαρτίες, να τους κάνει ξαφνικά δίκαιους. Αυτό λοιπόν ερμηνεύοντας και ο ίδιος, πρόσθεσε ποια είναι η ένδειξη: «Για να είναι ο ίδιος δίκαιος, και να δικαιώνει εκείνον που έχει την πίστη στον Ιησού».

γʹ. Μην αμφιβάλλεις, λοιπόν· διότι (η δικαίωση) δεν προέρχεται από τα έργα, αλλά από την πίστη. Ούτε να αποφεύγεις τη δικαιοσύνη του Θεού· διότι το αγαθό της είναι διπλό, επειδή είναι και ελαφρύ, αλλά και προσιτό σε όλους. Ούτε να ντρέπεσαι και να κοκκινίζεις. Διότι, εάν ο Ίδιος φανερώνει τη δικαιοσύνη Του πράττοντας αυτό, και, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, καυχιέται και στολίζεται για αυτό, πώς εσύ διστάζεις και κρύβεσαι για εκείνο με το οποίο δοξάζεται ο Δεσπότης σου; Αφού, λοιπόν, ανύψωσε τον ακροατή λέγοντας ότι τα όσα γίνονται αποτελούν απόδειξη της δικαιοσύνης του Θεού, χρησιμοποιεί πάλι τον φόβο για να ωθήσει αυτόν που διστάζει και οπισθοχωρεί να πλησιάσει, λέγοντας τα εξής: «Εξαιτίας της παρέσεως των αμαρτημάτων που έχουν προηγηθεί». Βλέπεις πώς διαρκώς τους υπενθυμίζει τα σφάλματά τους; Πιο πάνω λέγοντας, «Διότι μέσω του νόμου έρχεται η επίγνωση της αμαρτίας», και έπειτα ότι, «Όλοι αμάρτησαν», ενώ εδώ το διατυπώνει με μεγαλύτερη σφοδρότητα. Διότι δεν είπε: «Εξαιτίας των αμαρτημάτων», αλλά, «Εξαιτίας της παρέσεως», δηλαδή της νεκρώσεως. Διότι δεν υπήρχε πλέον καμία ελπίδα υγείας, αλλά, όπως ένα παράλυτο σώμα είχε ανάγκη από την άνωθεν χείρα, έτσι (συνέβαινε) και με την ψυχή που είχε νεκρωθεί. Και το ακόμη βαρύτερο, το οποίο θέτοντας ως αιτία, το αναδεικνύει ως μεγαλύτερη κατηγορία. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Το ότι η πάρεση (η νέκρωση) συνέβη κατά την περίοδο της ανοχής του Θεού. Διότι δεν θα μπορούσατε να πείτε, αναφέρει, ότι δεν απολαύσατε μεγάλη ανοχή και αγαθότητα. Η δε φράση, «Στον παρόντα καιρό», έχει σκοπό να καταδείξει την πολλή ανοχή και φιλανθρωπία (του Θεού).

Για να αποστομώσει, λοιπόν, αυτή την αναισχυντία τους, περίμενε πολύ χρόνο, ώστε, αφού ελεγχθούν ξεκάθαρα από παντού ότι δεν επαρκούν από μόνοι τους, τότε να τους σώσει δια της δικής Του χάριτος. Γι' αυτό, μάλιστα, λέγοντας πιο πάνω «Προς ένδειξη της δικαιοσύνης», πρόσθεσε «Κατά τον τωρινό καιρό». Αν όμως κάποιοι φέρνουν αντιρρήσεις, κάνουν το ίδιο ακριβώς όπως αν κάποιος, ο οποίος έχει αμαρτήσει βαριά και δεν μπόρεσε να απολογηθεί στο δικαστήριο, αλλά καταδικάστηκε και επρόκειτο να τιμωρηθεί, και έπειτα αφέθηκε ελεύθερος χάρη σε βασιλική δωρεά, συμπεριφερόταν με αναισχυντία καυχώμενος μετά την άφεση και λέγοντας ότι δεν έχει διαπράξει κανένα αμάρτημα. Διότι, πριν έρθει η δωρεά, έπρεπε να το είχε αποδείξει· αφού όμως αυτή ήλθε, δεν έχει πλέον κανένα περιθώριο καυχήσεως. Αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση των Ιουδαίων. Επειδή, δηλαδή, είχαν καταδικαστεί από τις ίδιες τους τις πράξεις, γι' αυτό ακριβώς παρουσιάστηκε Εκείνος, καταργώντας την καύχησή τους με την ίδια Του την έλευση. Διότι εκείνος που λέει ότι είναι δάσκαλος των νηπίων, και καυχάται για τον νόμο, και ονομάζει τον εαυτό του παιδαγωγό των αφρόνων, εφόσον είχε την ίδια ακριβώς ανάγκη με τους άλλους από Εκείνον που διδάσκει και σώζει, δεν μπορεί να έχει καμία απολύτως πρόφαση για καύχηση. Διότι, αν και πριν από αυτό η περιτομή είχε καταστεί ακροβυστία, πολύ περισσότερο ισχύει αυτό τώρα· επειδή, πράγματι, έχει πλέον απορριφθεί και από τις δύο χρονικές περιόδους. Αφού λοιπόν είπε ότι «αποκλείστηκε», καταδεικνύει και το πώς. Πώς, λοιπόν, αποκλείστηκε, αναφέρει; Διαμέσου ποιου νόμου; Του νόμου των έργων;

Και αυτό είναι το νόημα του: «Δεν υπάρχει καμία διάκριση. Διότι όλοι αμάρτησαν». Εάν όλοι ομοίως αμάρτησαν, και σε τίποτα δεν διαφέρει ο Ιουδαίος από τον Εθνικό ως προς την αμαρτία, γιατί ο παραβάτης ζητά να έχει πλεονέκτημα στη σωτηρία; «Στερούνται τη δόξα του Θεού· δικαιώνονται δωρεάν με τη δική Του χάρη μέσω της απολυτρώσεως εν Χριστώ Ιησού». Όσοι παραβαίνουν τον νόμο, λέει, είναι πάντοτε υπόλογοι για τιμωρία· και εκείνος που είναι υπόλογος για τιμωρία δεν δικαιούται να στεφανωθεί, επομένως στερείται του να δοξαστεί από τον Θεό. Αλλά αυτοί, λέει, που στερούνται [τη δόξα], δικαιώνονται δωρεάν· και από πού αλλού προέρχεται αυτό, παρά μέσω της απολυτρώσεως εν Χριστώ Ιησού; «Τον οποίο ο Θεός προέθεσε ως ιλαστήριο μέσω της πίστεως στο δικό Του αίμα». Δες πώς υπενθυμίζει τα όσα αναφέρονται στην Παλαιά Διαθήκη· αυτός, λέει, ήταν ο τύπος, εκείνο το ιλαστήριο, και σύμβολο του δικού Του αίματος ήταν εκείνο το αίμα που αγίαζε τον λαό. «Προς ένδειξη της δικαιοσύνης Του». Ένδειξη δικαιοσύνης είναι το να αποδειχθεί όχι μόνον ο Θεός δίκαιος, αλλά και ότι δικαιώνει όσους πιστεύουν στον Χριστό. Όπως ακριβώς, εξάλλου, είναι ένδειξη πλούτου το να μπορεί κανείς να πλουτίζει και άλλους παραμένοντας ο ίδιος πλούσιος. «Λόγω της πάρεσης των αμαρτημάτων που είχαν γίνει προηγουμένως κατά την ανοχή του Θεού, προς ένδειξη της δικαιοσύνης Του στον παρόντα καιρό, ώστε να είναι ο Ίδιος δίκαιος και να δικαιώνει αυτόν που ανήκει στην πίστη του Ιησού».

Εάν όμως τη φράση «δικαιοσύνη του Θεού» δεν την εκλάβει κάποιος ως αυτήν που δίνεται στον άνθρωπο από τον Θεό, αλλά, πιο κοντά στο γράμμα της λέξης, ως αυτήν που ενυπάρχει στον Θεό και ενεργείται από αυτόν, μού φαίνεται ότι προκύπτει το εξής αποστολικό νόημα: ότι η δικαιοσύνη του Θεού, την οποία επιδεικνύει απέναντί μας με όρο και νόμο φιλανθρωπίας, φανερώνεται στο ευαγγέλιό του. Πώς και με ποιον τρόπο; Με το ότι μας σώζει μόνο εκ πίστεως και μας ζωοποιεί ενώ είμαστε ήδη νεκρωμένοι, χωρίς να έχουμε επιδείξει προηγουμένως έργα. Και αυτό, προχωρώντας, ο Παύλος το καθιστά πιο εμφανές σε όσα λέει: «και να δικαιώνει αυτόν που ζει εκ πίστεως», και πάλι: «Αφού, λοιπόν, δικαιωθήκαμε εκ πίστεως», και πάλι: «Εάν ομολογήσεις με το στόμα σου Κύριο τον Ιησού, και πιστέψεις στην καρδιά σου, θα σωθείς». Αυτό, λοιπόν, είναι έργο της δικαιοσύνης του Θεού που νικά κάθε ανθρώπινη φιλανθρωπία, το να μας αναστήσει και να μας ζωοποιήσει μόνο εκ πίστεως, ενώ ήμασταν ήδη νεκρωμένοι από τις αμαρτίες, ώστε ορθώς προείπε ότι «το ευαγγέλιο είναι δύναμη για τη σωτηρία εκείνου που πιστεύει»· διότι όποιος πιστεύει ενδυναμώνεται μέσω της δικαιοσύνης που αποκαλύπτεται σε αυτό για να αναστηθεί από την πτώση των αμαρτιών και να ζωοποιηθεί.

Ρωμ. 3,25-26 Αφεθήκαμε στις αμαρτίες και παραλύσαμε· έπειτα, ενώ έπρεπε να απαιτηθεί τιμωρία για αυτή την παραλυσία, τύχαμε ανοχής και φιλανθρωπίας. Αλλά παρότι τύχαμε της ανοχής, ενώ έπρεπε να μετανοήσουμε και να εξιλεωθούμε για τα προηγούμενα, εμείς εξακολουθούσαμε να κυλιόμαστε στα ίδια. Τι έπρεπε λοιπόν τότε να πράξει ακόμη και ο πλέον φιλάνθρωπος κριτής; Οπωσδήποτε να επιβάλει ποινή και να τιμωρήσει και για όσα αμαρτήσαμε εξ αρχής, και για όσα, αν και τύχαμε ανοχής, δεν μεταμεληθήκαμε, και για εκείνα για τα οποία όχι μόνο δεν μεταμεληθήκαμε, αλλά και αυξήσαμε την κακία μας. Εκείνος όμως τι κάνει; Εκείνη τη στιγμή προσφέρει τον εαυτό του λύτρο για εμάς, και όχι μόνο μας διασώζει από την τιμωρία, αλλά και μας δικαιώνει και μας σώζει και μας καθιστά κληρονόμους της βασιλείας του. Πρόκειται όντως για χάρη που δεν έχει μέτρο, όντως αυτή είναι δωρεά που υπερνικά τη δύναμη κάθε δωρεάς. Αυτό είναι πράγματι «ένδειξη» άφατης «δικαιοσύνης», και μάλιστα δικαιοσύνης όχι ανθρώπινης, αλλά θείας και ανώτερης από τον άνθρωπο. Γι' αυτό και ο ίδιος, λέγοντας «προς ένδειξη της δικαιοσύνης», δεν το λέει απλώς, αλλά προσθέτει «του», δηλαδή, σε αυτόν και μόνο ανήκει τέτοια και τόση δικαιοσύνη· διότι την ώρα που έπρεπε να τιμωρηθούμε, τότε ακριβώς μας αξίωσε της ευεργεσίας του.

Ω άρρητη παράσταση δικαιοσύνης, ω απόδειξη που υπερβαίνει τη δύναμη κάθε λόγου. Αφού είπε «προς ένδειξη της δικαιοσύνης του», πρόσθεσε: «στον παρόντα καιρό»· διότι η δικαιοσύνη του Θεού στον παρόντα καιρό, δηλαδή στον καιρό που πραγματοποίησε τη λύτρωσή μας, ήταν γεμάτη φιλανθρωπία, γεμάτη δωρεά, γεμάτη χάρη. Γι' αυτό και έλεγε: «Διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος». Η μελλοντική δικαιοσύνη όμως δεν θα είναι πλέον παρόμοια, αλλά αποτελεί ανταπόδοση στον καθένα για τα πεπραγμένα της ζωής του, όπως λέει πάλι και ο ίδιος: «Διότι αποκαλύπτεται η οργή του Θεού» και τα εξής. Ή πρέπει να το εκλάβουμε και ως εξής: η ανοχή του, η δωρεά και η χάρη στον παρόντα καιρό αποτέλεσαν ένδειξη της μελλοντικής δικαιοσύνης. Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι, εάν παρόλο που έδειξε τόση μακροθυμία, χάρισε τόσα πολλά, αξίωσε με τέτοια δωρεά, δεν υπήρξε επιστροφή ούτε προέκυψε βελτίωση, άρα με πολλή δικαιοσύνη θα επιβάλει έπειτα τις τιμωρίες.