Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 3:27

Και ότι ήταν αληθινά βαρύς, το ομολόγησαν ξεκάθαρα οι θεσπέσιοι μαθητές· διότι έλεγαν: «Τώρα λοιπόν γιατί πειράζετε τον Θεό, με το να επιθέσετε ζυγό στον τράχηλο των μαθητών, τον οποίο ούτε οι πατέρες μας ούτε εμείς μπορέσαμε να βαστάξουμε;» Επειδή λοιπόν οι μεν Έλληνες βρίσκονταν υπό την αμαρτία ως αγνοούντες τον Δημιουργό, οι δε Ιουδαίοι ως ένοχοι για την παράβαση του νόμου, υπήρξε απολύτως αναγκαίος για όσους βρίσκονταν στη γη ο Χριστός που δικαιώνει· διότι έχουμε δικαιωθεί «όχι από έργα δικαιοσύνης τα οποία κάναμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το πολύ του έλεος»· διότι αυτός ήταν που έλεγε και παλαιότερα μέσω της φωνής των προφητών: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν πρόκειται να τις θυμηθώ πλέον». Η χάρη όμως που δικαιώνει επεκτείνεται σε όλους εξίσου, εννοώ Ιουδαίους και Έλληνες, επειδή όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού. Ως δόξα του Θεού θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί το να μην γνωρίζει ούτε να έχει εκ φύσεως την ικανότητα να σφάλλει. Αλλά σίγουρα κάθε δημιουργημένη κτίση υπολείπεται από τα μεγαλεία της θεότητας· διότι παρεκτράπηκαν ακόμη και ορισμένοι από τους αγγέλους. Όμως ο Θεός και Πατέρας ευδόκησε «να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό», ο οποίος δικαιώνει δωρεάν με τη χάρη του· διότι έχει τεθεί ως ιλαστήριο μέσω της πίστης στο δικό του αίμα. Επειδή, λοιπόν, προσέφερε το δικό του αίμα ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων, έσωσε την οικουμένη, και κατέστησε ίλεω και ευμενή προς εμάς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Πού είναι λοιπόν η καύχηση;

Αποκλείστηκε.> Διότι ποιος άραγε ή για ποιο πράγμα θα καυχηθεί, εφόσον όλοι έχουν αχρειωθεί και έχουν παρεκκλίνει από την ευθεία οδό, και δεν υπάρχει απολύτως κανένας που να πράττει την αγαθότητα; Επομένως, αποκλείστηκε, λέει, η καύχηση, δηλαδή έχει αποβληθεί και έχει αναιρεθεί, μην έχοντας καμία απολύτως θέση ανάμεσά μας. Με ποιον τρόπο όμως αποκλείστηκε; Έχουμε πλουτίσει με τη συγχώρεση των προηγούμενων αμαρτημάτων, δικαιούμενοι δωρεάν με το έλεος και τη χάρη εν Χριστώ. <Καταργούμε λοιπόν τον νόμο διά της πίστεως;> Είπε στον θεσπέσιο Μωυσή ο Θεός των όλων: «Προφήτη θα αναστήσω για αυτούς από τους αδελφούς τους, όπως εσένα, και θα θέσω τον λόγο μου στο στόμα του, και θα τους μιλήσει σύμφωνα με όσα θα του εντείλω· και εκείνος ο άνθρωπος που δεν θα ακούσει τους λόγους του, όσα θα μιλήσει ο προφήτης στο όνομά μου, εγώ θα τον εκδικηθώ». Πώς λοιπόν δεν στερεώνουμε τον νόμο διά της πίστεως, όταν αποδεχόμαστε τον δικό του λόγο; Και προφήτης ονομάστηκε, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης του, ο Εμμανουήλ, ο οποίος, κατά την τάξη του Μωυσή, είναι μεσίτης Θεού και ανθρώπων.

Επομένως, «κατοίκησε μέσα μας» και, δίνοντάς μας «το δικαίωμα του νόμου» του πνεύματος για να τον γνωρίσουμε και να κατανοήσουμε ότι τα δικά του αποτελούν την αρχή και το τέλος της ζωής, έγινε για εμάς «νόμος δικαιοσύνης», «νόμος πίστεως», «νόμος πνεύματος», ελεύθερος από τον «νόμο της αμαρτίας της σαρκός». Γι' αυτό «ευφραίνομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον έσω άνθρωπο»· και μέσα μας είναι ο Χριστός, εφόσον κατοικεί εντός μας. Διότι ο ίδιος με τον θάνατό του έγινε οδός ζωής για εμάς, ώστε «εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς», τον αίτιο της ζωής· «ενθυμούμενος τον όρκο προ πολλών γενεών» κατά τον Δαβίδ, «ο Θεός ήταν εν Χριστώ, συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό Του, μη λογαριάζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους», «διότι σε αυτόν ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα και δι' αυτού να συμφιλιώσει τα πάντα με τον εαυτό Του, φέρνοντας ειρήνη διά του αίματος του σταυρού». Ήλθε, λοιπόν, «για την οικονομία του πληρώματος των καιρών», όπως είχε υποσχεθεί στον Αβραάμ και στους υπόλοιπους αγίους, «για να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπό του, και αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς και αυτά που βρίσκονται στη γη».

Όχι, αλλά διά του νόμου της πίστεως. Μεγάλη είναι η προσπάθεια του Παύλου να αποδείξει ότι η πίστη απέκτησε τόση δύναμη, όση ούτε καν φαντάστηκε ποτέ ο νόμος. Διότι, επειδή είπε ότι ο Θεός δικαιώνει τον άνθρωπο μέσω της πίστεως, καταπιάνεται πάλι με τον νόμο. Και δεν λέει: «Πού είναι λοιπόν τα κατορθώματα των Ιουδαίων; Πού είναι η δικαιοπραγία;», αλλά, «Πού είναι η καύχηση;», αποδεικνύοντας παντού ότι μόνο καυχώνταν με μεγάλα λόγια θεωρώντας ότι διαθέτουν κάτι παραπάνω από τους άλλους, ενώ δεν επιδείκνυαν κανένα έργο. Και λέγοντας, «Πού είναι λοιπόν η καύχηση;», δεν είπε: «Εξαφανίστηκε και χάθηκε», αλλά «Αποκλείστηκε», γεγονός που υποδηλώνει μάλλον το άκαιρο· διότι δεν είναι πλέον ο καιρός της. Διότι, όπως ακριβώς όταν έλθει η κρίση δεν έχουν πλέον καιρό όσοι επιθυμούν να μετανοήσουν, έτσι, εφόσον εκδόθηκε πλέον η απόφαση της καταδίκης, και ενώ όλοι επρόκειτο να χαθούν, αφού εμφανίστηκε Εκείνος που αναιρεί αυτά τα δεινά μέσω της χάριτος, δεν είχαν πλέον εκείνοι καιρό να προβάλουν τη διόρθωση που προέρχεται από τον νόμο. Εάν δηλαδή έπρεπε να στηρίζονται σε αυτά, έπρεπε να το κάνουν πριν από την έλευσή Του. Όταν όμως ήλθε Εκείνος που σώζει διά της πίστεως, είχε πλέον καταργηθεί ο καιρός των έργων· διότι, επειδή όλοι ανεξαιρέτως αποδείχθηκαν ένοχοι, γι' αυτό σώζει με τη χάρη Του. Γι' αυτό άλλωστε ήλθε τώρα, ώστε να μη λένε —σε περίπτωση που είχε έλθει εξαρχής— ότι ήταν δυνατόν να σωθούν διά του νόμου, και με τους δικούς τους κόπους και κατορθώματα.

Για να αποστομώσει, λοιπόν, αυτή την αναισχυντία τους, περίμενε πολύ χρόνο, ώστε, αφού ελεγχθούν ξεκάθαρα από παντού ότι δεν επαρκούν από μόνοι τους, τότε να τους σώσει δια της δικής Του χάριτος. Γι' αυτό, μάλιστα, λέγοντας πιο πάνω «Προς ένδειξη της δικαιοσύνης», πρόσθεσε «Κατά τον τωρινό καιρό». Αν όμως κάποιοι φέρνουν αντιρρήσεις, κάνουν το ίδιο ακριβώς όπως αν κάποιος, ο οποίος έχει αμαρτήσει βαριά και δεν μπόρεσε να απολογηθεί στο δικαστήριο, αλλά καταδικάστηκε και επρόκειτο να τιμωρηθεί, και έπειτα αφέθηκε ελεύθερος χάρη σε βασιλική δωρεά, συμπεριφερόταν με αναισχυντία καυχώμενος μετά την άφεση και λέγοντας ότι δεν έχει διαπράξει κανένα αμάρτημα. Διότι, πριν έρθει η δωρεά, έπρεπε να το είχε αποδείξει· αφού όμως αυτή ήλθε, δεν έχει πλέον κανένα περιθώριο καυχήσεως. Αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση των Ιουδαίων. Επειδή, δηλαδή, είχαν καταδικαστεί από τις ίδιες τους τις πράξεις, γι' αυτό ακριβώς παρουσιάστηκε Εκείνος, καταργώντας την καύχησή τους με την ίδια Του την έλευση. Διότι εκείνος που λέει ότι είναι δάσκαλος των νηπίων, και καυχάται για τον νόμο, και ονομάζει τον εαυτό του παιδαγωγό των αφρόνων, εφόσον είχε την ίδια ακριβώς ανάγκη με τους άλλους από Εκείνον που διδάσκει και σώζει, δεν μπορεί να έχει καμία απολύτως πρόφαση για καύχηση. Διότι, αν και πριν από αυτό η περιτομή είχε καταστεί ακροβυστία, πολύ περισσότερο ισχύει αυτό τώρα· επειδή, πράγματι, έχει πλέον απορριφθεί και από τις δύο χρονικές περιόδους. Αφού λοιπόν είπε ότι «αποκλείστηκε», καταδεικνύει και το πώς. Πώς, λοιπόν, αποκλείστηκε, αναφέρει; Διαμέσου ποιου νόμου; Του νόμου των έργων;

Όμως και από τα προηγούμενα το θεμελιώνει αυτό, προωθώντας τον λόγο του με τη μορφή ερωτήσεων, πράγμα που συνηθίζει πάντοτε να κάνει χάριν της σαφήνειας και για να προσδώσει βεβαιότητα στα λεγόμενα. Διότι και πιο πάνω έτσι έχει πράξει, λέγοντας: «Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου;»· και, «Τι λοιπόν περισσότερο κατέχουμε;»· και πάλι, «Πού είναι η καύχηση; Αποκλείστηκε»· και εδώ, «Τι λοιπόν θα πούμε για τον Αβραάμ τον πατέρα μας;»

Δηλαδή, τη νέκρωση· διότι μας νέκρωσαν τα αμαρτήματα, σύμφωνα με το ρητό: «Η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή και θα πεθάνει». «Πού είναι λοιπόν η καύχηση;» Αφού απέδειξε ότι είχαν ανάγκη τη χάρη, προσθέτει με θάρρος ότι δεν μπορούν πλέον να καυχώνται στον νόμο· και τούτο, όχι μόνο επειδή (ο νόμος) δεν είχε τη δύναμη να σώσει κανέναν από αυτούς, αλλά και επειδή τους καταδίκαζε. «Αποκλείστηκε· διά ποίου νόμου; Των έργων;»

«Όχι.» Δεν είπε ότι καταργήθηκε ή ότι καταστράφηκε, θέλοντας να προφυλάξει τον ακροατή. «Αλλά διά του νόμου της πίστεως.» Επειδή έβλεπε τον Ιουδαίο να είναι ιδιαίτερα προσκολλημένος στο όνομα του νόμου, γι' αυτό τον λόγο ονομάζει τη χάρη διά της πίστεως «νόμο της πίστεως». «Διότι λογιζόμαστε ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται με την πίστη, χωρίς τα έργα του νόμου.» Αντί να πει "έχουμε την πεποίθηση", εκφράστηκε με αυτό [το ρήμα]. «Ή μήπως είναι ο Θεός μόνο των Ιουδαίων, και όχι και των εθνών; Ναι, και των εθνών· εφόσον ένας είναι ο Θεός, ο οποίος θα δικαιώσει την περιτομή εκ πίστεως και την ακροβυστία διά της πίστεως.» Προβάλλοντας πάλι τη σωτηρία ως κοινή για όλους τους ανθρώπους, αγωνίζεται γενναία λέγοντας: Επειδή ο Θεός είναι Δημιουργός όλων των ανθρώπων, για τον λόγο αυτόν σώζει τους πάντες. Διότι κανείς δεν μπορεί να πει ότι είναι Θεός μεν των Ιουδαίων, όχι όμως και των εθνών· εφόσον λοιπόν ένας είναι ο Δημιουργός των πάντων, είναι προφανώς και Σωτήρας όλων. «Καταργούμε, λοιπόν, τον νόμο διά της πίστεως; Μη γένοιτο! Αντιθέτως, στερεώνουμε τον νόμο.» Επειδή είπε ότι ο νόμος των έργων έχει αποκλειστεί, ώστε να μην μπορεί κανείς να καυχάται σε αυτόν, γι' αυτόν τον λόγο προσθέτει στη συνέχεια: Μην ταράζεσαι, λέει. Διότι η πίστη δεν καταργεί τον νόμο, αλλά τον στηρίζει. Και πώς τον στηρίζει; Ένας είναι ο σκοπός του νόμου, το να σώσει τον άνθρωπο· εάν λοιπόν η πίστη το πράττει αυτό και σώζει με τη χάρη, είναι προφανές ότι στηρίζει τον σκοπό του νόμου.

Και έπειτα τι; Αυτός που απέκτησε αυτό το απόκτημα, έχοντας τον νου του υγιή και τέλειο, κατανοεί τα θαυμάσια του Θεού, μέσα από τον νόμο του Θεού, εφόσον βέβαια έχουν ανοιχτεί τα μάτια του από τη χάρη του Χριστού. Εάν όμως αυτό γίνεται κατά χάριν, τότε δεν είναι μισθαποδοσία· και αν είναι μισθαποδοσία, δεν είναι πλέον χάρη. Πού είναι λοιπόν η καύχηση; Έχει πλέον αποκλειστεί σύμφωνα με τον απόστολο· διότι κατά χάριν έχει δωρηθεί στον κάθε ουράνιο πολίτη το να πολιτεύεται κατά Χριστόν, σε αυτόν που έχει το πολίτευμά του στους ουρανούς από τον Χριστό και δια του Χριστού και ο οποίος δεν πολιτεύεται βασιζόμενος στον εαυτό του, αλλά εν Χριστώ· γι' αυτό και ένας τέτοιος άνθρωπος, αφού απεκδύθηκε την εικόνα του χοϊκού, φορά την εικόνα του επουράνιου.