Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 4:23

«Και δεν γράφτηκε μόνο γι’ αυτόν ότι του λογαριάστηκε για δικαιοσύνη, αλλά και για μας, στους οποίους μέλλει να λογαριαστεί, δηλαδή σ’ εκείνους που πιστεύουν σε Αυτόν που ανέστησε από τους νεκρούς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό». — «Διότι δεν είναι όλοι όσοι προέρχονται από τον Ισραήλ σπέρμα του Αβραάμ, αλλά ζητεί τη συγγένεια της αρετής· ούτε, επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ, είναι όλοι τέκνα του Θεού· αλλά “στον Ισαάκ θα ονομαστεί για σένα σπέρμα”, δηλαδή, δεν είναι τα τέκνα της σάρκας αυτά τέκνα του Θεού, αλλά τα τέκνα της επαγγελίας λογαριάζονται ως σπέρμα». Τέκνα της Σάρρας ονομάζει όσα γεννήθηκαν σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία· τέκνα δε της επαγγελίας, όσα δόθηκαν κατά χάριν εξαιτίας της πίστεως· διότι λόγος επαγγελίας είναι αυτός: «Κατά τον καιρό αυτόν θα έρθω, και η Σάρρα θα έχει υιό». Όταν η φύση είχε πια αρνηθεί, τότε, με θεία φιλοτιμία, αναδείχθηκε πατέρας. Γιατί λοιπόν υπερηφανεύεσαι, Ιουδαίε, σαν να ονομάζεσαι μόνο εσύ σπέρμα του Αβραάμ; Και ο Ισμαήλ ήταν υιός του Αβραάμ και πρωτότοκος. Αν όμως νομίζεις ότι εκείνος αποκλείστηκε από τη συγγένεια επειδή ήταν γιος δούλης, να ξέρεις ότι η Γραφή έχει ως συνήθεια να γενεαλογεί από τους πατέρες και όχι από τις μητέρες· και οι γεννημένοι από τη Χετούρα — διότι αυτή ήταν ελεύθερη — δεν ονομάζονται σπέρμα του Αβραάμ. Και οι δώδεκα υιοί του Ιακώβ γεννήθηκαν από διαφορετικές μητέρες, και οι τέσσερις από αυτές ήταν δούλες· όμως όλοι ονομάζονται Ισραήλ και δεν ζημιώθηκαν καθόλου από τη δουλεία των μητέρων τους. Και όχι μόνο αυτοί, αλλά και η Ρεβέκκα, ενώ είχε συλλάβει από έναν, τον Ισαάκ, τον πατέρα μας — διότι προτού ακόμη γεννηθούν και προτού πράξουν κάτι αγαθό ή κακό, για να μείνει σταθερή η κατ’ εκλογήν πρόθεση του Θεού, όχι από έργα αλλά από Αυτόν που καλεί —, ειπώθηκε σ’ αυτήν: «Ο μεγαλύτερος θα δουλεύσει στον μικρότερο».

Η πίστη μάλλον οικειώνει σε αυτόν εκείνους που πίστεψαν ευρισκόμενοι στην ακροβυστία. Διότι η υπόσχεση έχει δοθεί, και η δικαιούσα χάρη έχει παραχωρηθεί, στον Αβραάμ όταν ακόμη δεν είχε την περιτομή, αλλά βρισκόταν μάλλον στην ακροβυστία, σύμφωνα με τη μαρτυρία των ιερών γραμμάτων. Και το ότι το δώρο της δικαιοσύνης διά της πίστεως δεν θα ερχόταν μόνο στον Αβραάμ, αν και σε αυτόν έγινε η υπόσχεση, αλλά έχει πλέον επεκταθεί, τρόπον τινά, σε όλους όσους έχουν πιστέψει, μας το βεβαιώνει πάλι ο σοφότατος Παύλος, προσθέτοντας σε όσα μόλις προανέφερα: «Δεν γράφτηκε δε μόνο για αυτόν ότι λογίστηκε σε αυτόν ως δικαιοσύνη, αλλά και για εμάς, στους οποίους πρόκειται να λογιστεί, επειδή πιστεύουμε σε εκείνον που ανέστησε από τους νεκρούς τον Ιησού τον Κύριό μας, ο οποίος παραδόθηκε για τα παραπτώματά μας και αναστήθηκε για τη δικαίωσή μας». Επομένως, η χάρη που μας δικαιώνει εκ πίστεως είναι ουράνιο δώρο και προσφορά της άνωθεν αγαθότητας· και θα μπορούσαν να συγκαταλεχθούν στα τέκνα του Αβραάμ όχι οπωσδήποτε όσοι προέρχονται από αυτόν κατά σάρκα, αλλά όσοι έχουν αποκτήσει πλούσια την ομοιότητα προς αυτόν, και με αδελφικό φρόνημα πιστεύουν στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Αυτοί θα γίνουν και κληρονόμοι των χαρισμάτων του Θεού, αφού ο κατά σάρκα Ισραήλ παραμερίστηκε εξαιτίας της απιστίας του. Αυτό δε προτυπώθηκε για εμάς, και μάλιστα πολύ σαφώς, και στο μυστήριο του Ισαάκ. Αλλά, εμπρός, ας το αναπτύξουμε πάλι όσο είναι δυνατόν, παραθέτοντας για γνώση τα ίδια τα κείμενα του Μωυσή.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν μετά από εκείνη την έκσταση που προκλήθηκε από τα υψηλά θεάματα, έσκυψε και πάλι στην ανθρώπινη αδυναμία, λέγει: «Εγώ δε είμαι γη και σποδός», δηλαδή άφωνος και ανενέργητος ως προς την ερμηνεία του αγαθού που συνέλαβε ο νους του. Διότι μου φαίνεται ότι η γη και η στάχτη υποδηλώνουν ταυτόχρονα το άψυχο και το άγονο, και κατ' αυτόν τον τρόπο καθίσταται κανόνας πίστεως για τον μετέπειτα βίο, διδάσκοντας μέσα από την ιστορία του όσους προσέρχονται στον Θεό ότι δεν είναι δυνατόν να Τον προσεγγίσουν διαφορετικά, παρά μόνο εάν η πίστη μεσιτεύει και συνδέει μέσω του εαυτού της τον νου που αναζητεί με την ακατάληπτη φύση. Διότι, εγκαταλείποντας την πολυπραγμοσύνη που προέρχεται από τη γνώση, λέγει η Γραφή: «Πίστεψε ο Αβραάμ στον Θεό, και αυτό του λογαριάστηκε ως δικαιοσύνη». Και δεν γράφτηκε μόνο γι' αυτόν, λέγει ο Απόστολος, αλλά και για εμάς, επειδή ο Θεός λογαριάζει στους ανθρώπους ως δικαιοσύνη την πίστη, και όχι τη γνώση. Διότι η μεν γνώση δημιουργεί τρόπον τινά μια εμπειρική διάθεση, καθώς συγκατατίθεται μόνο σε αυτό που είναι δυνατόν να γνωσθεί, ενώ η πίστη των Χριστιανών δεν λειτουργεί έτσι· διότι δεν αποτελεί υπόσταση αυτών που γνωρίζονται, αλλά «υπόσταση αυτών που ελπίζονται». Όμως εκείνο που ήδη κατέχεται, δεν ελπίζεται· διότι λέγει: «Εκείνο που έχει κάποιος, γιατί και να το ελπίζει;» Εκείνο, αντιθέτως, που διαφεύγει την κατανόησή μας, η πίστη το καθιστά δικό μας, εγγυώμενη μέσα από τη δική της βεβαιότητα αυτό που δεν φαίνεται. Διότι έτσι αναφέρει ο Απόστολος για τον πιστό, ότι: «Υπέμεινε καρτερικά, σαν να έβλεπε τον Αόρατο».

ΟΜΙΛΙΑ Θ΄. «Δεν γράφτηκε δε μόνο για αυτόν, ότι του λογαριάστηκε ως δικαιοσύνη, αλλά και για εμάς, στους οποίους πρόκειται να λογαριαστεί, σε εμάς που πιστεύουμε σε Αυτόν που ανέστησε από τους νεκρούς τον Ιησού τον Κύριό μας». α΄. Αφού είπε πολλά και μεγάλα για τον Αβραάμ, καθώς και για την πίστη του, τη δικαιοσύνη του και την τιμή που έλαβε από τον Θεό, για να μην πει ο ακροατής: «Και τι σχέση έχουν αυτά με εμάς; Εκείνος είναι που δικαιώθηκε», μας τοποθετεί και πάλι κοντά στον πατριάρχη. Τόσο μεγάλη είναι η δύναμη των πνευματικών λόγων. Διότι για τον εθνικό, αυτόν που μόλις προσήλθε στην πίστη, ο οποίος δεν έχει επιδείξει κανένα έργο, δήλωσε ότι δεν υστερεί σε τίποτα όχι μόνο από τον πιστό Ιουδαίο, αλλά ούτε και από τον πατριάρχη· μάλλον δε, αν πρέπει να πούμε κάτι το θαυμαστό, πλεονεκτεί και κατά πολύ. Τόσο μεγάλη είναι η πνευματική μας αρχοντιά, ώστε η δική του πίστη να αποτελεί τύπο της δικής μας. Και δεν είπε: «Αν λογαριάστηκε σε εκείνον, είναι επόμενο ότι θα λογαριαστεί και σε εμάς», για να μην το καταστήσει έναν απλό συλλογισμό· αντίθετα, ομιλεί με την αυθεντία των θείων νόμων και καθιστά όλο αυτό το ζήτημα αδιαμφισβήτητη απόφαση της Γραφής. Διότι, για ποιον λόγο γράφτηκε, λέει, παρά για να μάθουμε ότι και εμείς με τον ίδιο τρόπο δικαιωνόμαστε; Επειδή στον ίδιο Θεό πιστέψαμε για τα ίδια πράγματα, έστω κι αν δεν πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος, αφού διηγήθηκε τα σχετικά με τη γέννησή του από τη στείρα, και αφού είπε ότι ο πατέρας του, αντίθετα σε κάθε ελπίδα, πίστεψε με ελπίδα, και ότι «Χωρίς να ασθενήσει στην πίστη, παρατήρησε το δικό του σώμα που ήταν πλέον νεκρωμένο και τη νέκρωση της μήτρας της Σάρρας· ως προς την υπόσχεση του Θεού, όμως, δεν αμφέβαλε λόγω απιστίας, αλλά ενδυναμώθηκε μέσω της πίστης, δίνοντας δόξα στον Θεό, και έχοντας την απόλυτη βεβαιότητα ότι αυτό που Εκείνος έχει υποσχεθεί, είναι δυνατός και να το πράξει»· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Δεν γράφτηκε δε μόνο για εκείνον, αλλά και για εμάς, στους οποίους πρόκειται να λογιστεί, δηλαδή σε όσους πιστεύουν σε Εκείνον ο οποίος ανέστησε από τους νεκρούς τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας». Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η γέννηση του Ισαάκ ήταν τύπος της αναστάσεως του Χριστού.

Διότι, εάν δεν ήταν τύπος, δεν θα είχε προσθέσει τα εξής: Δεν γράφηκε δε μόνο για αυτόν, αλλά και για εμάς, στους οποίους πρόκειται να λογισθεί. Διότι οι τύποι δεν γράφονται για εκείνους που τους δέχονται κατά τον καιρό εκείνο στον οποίο συμβαίνουν, αλλά και για εκείνους που πρόκειται να ωφεληθούν από αυτούς στον μετέπειτα χρόνο. Γι' αυτό και αλλού λέει: Αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους ως τύποι· γράφηκαν δε για δική μας νουθεσία, στους οποίους έχουν φθάσει τα τέλη των αιώνων.

Γι' αυτόν τον λόγο προηγήθηκαν οι στείρες, ώστε να γίνει πιστευτή η γέννηση· μάλλον όμως, όχι μόνο για να γίνει πιστευτή η γέννηση, αλλά, αν το εξετάσουμε με ακρίβεια, θα διαπιστώσουμε ότι η στειρότητα αποτελεί προτύπωση αυτού τούτου του θανάτου. Δ'. Αλλά προσέξτε, διότι αυτό που πρόκειται να ειπωθεί είναι λεπτό· πρόκειται δηλαδή να αναπτύξουμε πώς η μήτρα της Σάρρας, αν και βρισκόταν σε στειρότητα, μας καθοδηγεί προς την πίστη της αναστάσεως. Πώς λοιπόν μας καθοδηγεί; Όπως ακριβώς αυτή, ενώ ήταν νεκρή, αναστήθηκε με τη χάρη του Θεού και έδωσε ζωή στο ζωντανό σώμα του Ισαάκ· έτσι και ο Χριστός, αφού νεκρώθηκε, αναστήθηκε με τη δική Του δύναμη. Και για να βεβαιωθείτε ότι δεν είναι βεβιασμένο αυτό που ειπώθηκε, ακούστε τον ίδιο τον Παύλο να λέει. Διότι, αφού μίλησε για τον Αβραάμ λέγοντας ότι «Δεν αναλογίστηκε τη νέκρωση της μήτρας της Σάρρας, αλλά ενδυναμώθηκε στην πίστη, δίνοντας δόξα στον Θεό, και έχοντας την απόλυτη βεβαιότητα ότι εκείνο που έχει υποσχεθεί είναι δυνατός και να το πράξει», δηλαδή να κάνει από νεκρά σώματα να γεννηθεί ζωντανός υιός· έπειτα, καθοδηγώντας μας από εκείνη την πίστη σε τούτη εδώ, πρόσθεσε: «Δεν γράφτηκε μόνο για εκείνον, ότι του λογίστηκε, αλλά και για εμάς». Γιατί; «Σε εμάς», λέει, «στους οποίους πρόκειται να λογιστεί, οι οποίοι πιστεύουμε σε Εκείνον που ανέστησε από τους νεκρούς τον Ιησού τον Κύριό μας».

«Παρά την ελπίδα μεν, όσον αφορά τα ανθρώπινα, με ελπίδα δε, όσον αφορά τον Θεό, λέγει». «Δεν γράφτηκε δε μόνο για εκείνον ότι του λογαριάστηκε, αλλά και για εμάς, στους οποίους πρόκειται να λογαριαστεί, δηλαδή σε εμάς που πιστεύουμε σε Αυτόν που ανέστησε τον Ιησού, τον Κύριό μας, από τους νεκρούς». Για να μην πει ο ακροατής: «Και τι σχέση έχει αυτό με εμάς; Εκείνος είναι που δικαιώθηκε»· μας τοποθετεί κοντά στον πατριάρχη, και μάλιστα πολύ περισσότερο· διότι τόση είναι η πνευματική ευγένεια, ώστε η δική του πίστη να αποτελεί τύπο της δικής μας. «Ο οποίος παραδόθηκε εξαιτίας των παραπτωμάτων μας». Για να σηκώσει τις αμαρτίες μας επάνω στο ξύλο. «Και αναστήθηκε για τη δικαίωσή μας». Διότι γι' αυτό και πέθανε και αναστήθηκε, για να μας καταστήσει δίκαιους.