Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 5:10

Διότι, αφού άρχισε από το «Ο Θεός όμως αποδεικνύει την αγάπη του σε εμάς με το ότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς· πολύ περισσότερο, λοιπόν, τώρα που δικαιωθήκαμε με το αίμα του, θα σωθούμε μέσω αυτού από την οργή. Διότι, αν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε θα σωθούμε με τη ζωή του». Και αφού ανέφερε πολλά παρόμοια, τα οποία με σαφήνεια και μεγαλοπρέπεια παρουσιάζουν τη μεγάλη και ανεκδιήγητη φιλανθρωπία του Θεού στη δωρεά της άφεσης των αμαρτιών, καθώς και της εξουσίας και δύναμης των όσων κατορθώνονται προς δόξαν του Θεού και του Χριστού του, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής μέσω του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας. Μέσω του οποίου λέει: «Όπως ακριβώς, λοιπόν, μέσω ενός παραπτώματος προήλθε κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και μέσω ενός δικαιώματος προήλθε σε όλους τους ανθρώπους δικαίωση ζωής». Και αφού εξέθεσε δογματικά τα όσα ακολουθούν, τότε λέει: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί, ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε;». Γιατί; Για να μπορέσουμε, αφού προηγήθηκε η χάρη, να συνεισφέρουμε κι εμείς όσα οφείλουμε σύμφωνα με την πίστη που ενεργείται μέσω της αγάπης, και έτσι να τελειωθεί σε εμάς η ευδοκία της εν Χριστώ αγάπης του Θεού.

Το ότι πάλι μας φαίνεται αληθινό αυτό που ειπώθηκε, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το βεβαιώσουμε από τα ίδια τα θεία γράμματα. Διότι ο θεσπέσιος Παύλος γράφει σε αυτούς που πίστεψαν προερχόμενοι από τους Ιουδαίους, όταν, έχοντας παραμελήσει τα ευαγγελικά δόγματα, επέστρεφαν πάλι πίσω τιμώντας τις σκιές του νόμου: «Αποξενωθήκατε από τον Χριστό όσοι ζητάτε να δικαιωθείτε μέσω του νόμου, εκπέσατε από τη χάρη», και πάλι: «Σας λέω ότι, εάν περιτέμνεστε, ο Χριστός δεν θα σας ωφελήσει σε τίποτα». Εάν λοιπόν η επιθυμία να δικαιωθούν σύμφωνα με τον νόμο τους καθιστά ξένους προς τον Χριστό, πώς δεν είναι εντελώς αναμφισβήτητο ότι η αποβολή του κατά νόμον τρόπου ζωής προξενεί τη δύναμη της ενώσεως με τον Χριστό; Έτσι λοιπόν περιτέμνεται ο Ισραήλ, και εξαγνίζεται ακόμη περισσότερο εκείνος που κάποτε λάτρευε την κτίση αντί για τον Κτίστη, αποβάλλοντας την αρχαία νόσο. Διότι τι λέει σε αυτούς ο Παύλος; «Εάν δηλαδή, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό διά του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε, θα σωθούμε διά της ζωής του»· τους επικρίνει δε και λέει σε άλλο σημείο: «Τώρα όμως που γνωρίσατε τον Θεό, ή μάλλον που γνωριστήκατε από τον Θεό, πώς επιστρέφετε πάλι στα ασθενή και πτωχά στοιχεία του κόσμου, στα οποία θέλετε και πάλι από την αρχή να υποδουλωθείτε;»

Επειδή υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην ανθρώπινη φύση και στον Θεό Λόγο. Διότι για εμάς, σχετικά με τους αγίους, λέει: «Εγώ είμαι χώμα και στάχτη»· ενώ για την ύπαρξη του Μονογενούς ο προφήτης Ησαΐας λέει: «Τη γενεά Του ποιος θα μπορέσει να την περιγράψει;» Επίκαιρα λοιπόν σε εμάς, που υπομέναμε πολλή θλίψη, ανέτειλε ο Σωτήρας γεννώμενος από γυναίκα κατά σάρκα, ώστε να διασώσει τον γεννημένο από γυναίκα άνθρωπο, και, αφού τον απελευθερώσει από τα δεσμά του θανάτου, να τον διδάξει να λέει με χαρά: «Πού είναι, θάνατε, η νίκη σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου;» Διότι όχι μόνο μας χαρίζει το δώρο της ανάστασης, αλλά και, αφού άμβλυνε το κεντρί του άδη, δηλαδή την αμαρτία που μας πληγώνει, λέει: «Ιδού, σας έδωσα εξουσία να πατάτε πάνω σε φίδια και σκορπιούς, και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, και τίποτα απολύτως δεν θα σας βλάψει.» Αυτό είναι, μαζί με τα άλλα, το κατόρθωμα της ελεύσεως του Σωτήρα μας. Γι' αυτό, λοιπόν, κάθε σεμνότητα πολιτεύεται στη γη, ενώ το σκοτάδι της αμάθειας έχει εκδιωχθεί. Και αυτό το προείδε με τη δύναμη του θείου Πνεύματος ο Ψαλμωδός και έλεγε: «Στις ημέρες του θα ανατείλει δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης, μέχρις ότου εκλείψει η σελήνη. —Διότι αν, ενώ ήμασταν εχθροί, όπως λέει ο Παύλος, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού Του», ανατέλλει για εμάς πλήθος ειρήνης.

Έτσι, λοιπόν, και εδώ η έννοια της υποταγής έχει νοηθεί από τον Παύλο ως κάτι διαφορετικό από τις κοινές αντιλήψεις. Απόδειξη δε αυτού του λόγου είναι ότι ούτε η υποταγή των εχθρών που μνημονεύονται από αυτόν στο σημείο αυτό ενέχει το στοιχείο του καταναγκασμού και του ακούσιου, όπως θα υποστήριζαν όσοι είναι δέσμιοι της συνήθειας, αλλά σαφώς στην περίπτωσή τους με τον όρο της υποταγής ερμηνεύεται η σωτηρία· τεκμήριο δε αποτελεί το γεγονός ότι η έννοια της έχθρας στο σημείο αυτό έχει διαχωριστεί από τον Παύλο σε διπλή σημασία· διότι από τους εχθρούς, λέγει ότι άλλοι μεν θα υποταχθούν, ενώ άλλοι θα καταργηθούν. Καταργείται, λοιπόν, ο εκ φύσεως εχθρός, δηλαδή ο θάνατος, καθώς και η αρχή, η εξουσία και η δύναμη της αμαρτίας που σχετίζεται με αυτόν. Θα υποταχθούν όμως εκείνοι που αποκαλούνται εχθροί του Θεού με διαφορετική έννοια, αυτοί δηλαδή που αυτομόλησαν από τη βασιλεία προς την αμαρτία, τους οποίους μνημονεύει και στην προς Ρωμαίους επιστολή λέγοντας: «Διότι αν, ενώ ήμασταν εχθροί, καταλλαγήκαμε με τον Θεό»· διότι αυτό που εδώ ονομάζει υποταγή, εκεί το ονομάζει καταλλαγή, υποδεικνύοντας μέσα από καθεμία από τις δύο λέξεις ένα και το αυτό νόημα, τη σωτηρία. Διότι, όπως ακριβώς η σωτηρία προκύπτει από την υποταγή, έτσι και σε άλλο σημείο λέει ότι: «Αφού καταλλαγήκαμε, θα σωθούμε δια της ζωής αυτού». Τους τέτοιου είδους, λοιπόν, εχθρούς λέγει ότι υποτάσσονται στον Θεό και Πατέρα, ενώ ο θάνατος και η αρχή που τον συνοδεύει δεν θα υπάρχουν πλέον.

Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κανείς για έναν δίκαιο· αν και για τον αγαθό ίσως κάποιος και να τολμήσει να πεθάνει. Ο δε Θεός αποδεικνύει την αγάπη Του σε εμάς. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Διότι, εάν για έναν ενάρετο άνθρωπο δεν θα επέλεγε κανείς εύκολα να πεθάνει, αναλογίσου την αγάπη του Δεσπότη σου, όταν ο Ίδιος φαίνεται να σταυρώνεται όχι για ενάρετους, αλλά για αμαρτωλούς και εχθρούς· πράγμα που λέει και στη συνέχεια: Ότι, εάν, ενώ εμείς ήμασταν αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς, πολύ περισσότερο λοιπόν, αφού δικαιωθήκαμε τώρα με το αίμα Του, θα σωθούμε μέσω αυτού από την οργή. Διότι, εάν ενώ ήμασταν εχθροί συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού Του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε θα σωθούμε με τη ζωή Του. Και φαίνεται μεν ότι τα λεγόμενα αποτελούν ταυτολογία, δεν είναι όμως για εκείνον που τα προσέχει με ακρίβεια. Παρατήρησε δε: Θέλει να τους διαβεβαιώσει για τα μέλλοντα. Και πρώτα μεν τους συγκινεί ξεκινώντας από το φρόνημα του δικαίου, λέγοντας ότι και εκείνος είχε την απόλυτη πεποίθηση πως, ό,τι έχει υποσχεθεί ο Θεός, είναι ικανός και να το πράξει· έπειτα, από τη χάρη που δόθηκε, ύστερα από τις θλίψεις, ότι είναι ικανές να μας οδηγήσουν στην ελπίδα· και πάλι από το Πνεύμα, το οποίο λάβαμε. Τέλος δε, αποδεικνύει τούτο και από τον θάνατο και από τη δική μας προηγούμενη κακία.

Και κάτι άλλο ακόμη προετοιμάζει· επειδή, δηλαδή, επιθυμεί να τους καταστήσει καλοπροαίρετους απέναντι στα επόμενα μέρη της επιστολής, ώστε, ακόμη κι αν τους επιτιμά, ακόμη κι αν τους επιπλήττει, να μην αποσκιρτήσουν· για τον λόγο αυτόν τους υπενθυμίζει προπάντων τη χάρη του Θεού, απαλύνοντας την καρδιά τους, ώστε, ακόμη κι αν υπάρχει θλίψη, αναλογιζόμενοι τη χάρη χάρη στην οποία σώθηκαν από τα μεγαλύτερα δεινά, να μην απελπίζονται στα μικρότερα, αλλά να αντλούν από εκεί την παρηγοριά. Όπως ακριβώς έλεγε γράφοντας και κάπου αλλού: «Διότι, αν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο, αφού συμφιλιωθήκαμε, θα σωθούμε μέσω της ζωής του». «Χάρη σε σας», λέει, «και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό». «Οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Θεό πάντοτε για σας, αδελφοί, όπως είναι δίκαιο». Δες την υπερβολή της ταπεινοφροσύνης· λέγοντας, «Οφείλουμε να ευχαριστούμε», τους δίνει την αφορμή να συλλογιστούν και να κατανοήσουν, ότι αν άλλοι για τα δικά σας κατορθώματα δεν θαυμάζουν πρώτα εσάς, αλλά τον Θεό, πολύ περισσότερο κι εμείς. Εξάλλου, ανυψώνει και το φρόνημά τους, διότι υποφέρουν τέτοια δεινά, τα οποία δεν είναι άξια δακρύων ούτε θρήνων, αλλά ευχαριστίας προς τον Θεό. Αν όμως ο Παύλος ευχαριστεί για τα αγαθά των άλλων, τι θα πάθουν εκείνοι που όχι μόνο δεν ευχαριστούν, αλλά και λιώνουν από τον φθόνο; «Επειδή υπεραυξάνει η πίστη σας, και περισσεύει η αγάπη του καθενός από όλους σας προς αλλήλους». Και πώς είναι δυνατόν, λέει, να αυξηθεί η πίστη; Πώς;

Πρέπει δε να εξετάσουμε και τι σημαίνει το «Δεν θα αφήσετε τίποτα από αυτό έως το πρωί», και αυτό ας μας το ερμηνεύσει ο Παύλος, λέγοντας ότι κάνουμε «ανάμνηση» του πάθους του Κυρίου «έως ότου έλθει»· διότι αυτή τελείται και σώζει εκείνους που την τελούν μέχρις εκείνου του σημείου, μέχρις ότου δηλαδή η παρούσα νύχτα παρέλθει και γίνει πρωί και ο ζωντανός Χριστός λάμψει σε εμάς από τον ουρανό, σώζοντάς μας δια της ζωής του Εκείνος που τώρα μας σώζει δια του θανάτου του· «Διότι εάν, ενώ ήμασταν εχθροί», λέει, «συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό δια του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο τώρα που έχουμε συμφιλιωθεί θα σωθούμε δια της ζωής του». Εάν λοιπόν τώρα σωζόμαστε εν τω θανάτω του Χριστού, ενώ τότε εν ζωή, είναι ταιριαστό το σύμβολο του να μην απομένει τίποτα από τα κρέατα του θύματος «έως το πρωί»· διότι και εμείς τότε θα είμαστε ζωντανοί και η παρούσα νέκρωσή μας θα παρέλθει, αφού τώρα δεν σωζόμαστε διαφορετικά παρά μόνο εάν νεκρωθούμε, ενώ τότε θα έχουμε μια ζωτική σωτηρία· «Να μην φρονείτε τα επίγεια», λέει, «διότι πεθάνατε και η ζωή σας είναι κρυμμένη μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν ο Χριστός φανερωθεί, η ζωή σας, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη».

Για να μην πάθουμε λοιπόν και εμείς τα ίδια, ας μην οκνούμε, ούτε να δειλιάζουμε· αλλά όταν ακούσεις και σήμερα πονηρούς κατασκόπους να διαβάλλουν τη στενή και τεθλιμμένη οδό, και να λένε τα ίδια που έλεγαν τότε εκείνοι οι κατάσκοποι, ας μη μιμηθούμε το πολύ πλήθος, αλλά ας ζηλώσουμε τον Ιησού και τον Χάλεβ, τον γιο του Ιεφονή. Και να μην υποχωρήσεις, προτού λάβεις την επαγγελία και ανέλθεις στους ουρανούς. Ούτε να νομίσεις ότι η οδοιπορία είναι δύσκολη. Διότι αν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό, πολύ περισσότερο θα σωθούμε τώρα που έχουμε συμφιλιωθεί.

Διότι ο σταυρός κατέλυσε την έχθρα του Θεού προς τους ανθρώπους, έφερε τη συμφιλίωση, έκανε τη γη ουρανό, συνένωσε τους ανθρώπους με τους αγγέλους, κατέρριψε την ακρόπολη του θανάτου, παρέλυσε την ισχύ του διαβόλου, εξαφάνισε τη δύναμη της αμαρτίας, απάλλαξε τη γη από την πλάνη, επανέφερε την αλήθεια, εκδίωξε τους δαίμονες, κατεδάφισε ναούς, ανέτρεψε βωμούς, εξαφάνισε την κνίσα, φύτεψε βαθιά την αρετή, ρίζωσε τις Εκκλησίες. Ο σταυρός είναι το θέλημα του Πατρός, η δόξα του Υιού, το αγαλλίαμα του Αγίου Πνεύματος, το καύχημα του Παύλου· διότι λέει: «Σε εμένα ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ, παρά μόνο για τον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Ο σταυρός είναι λαμπρότερος από τον ήλιο, φωτεινότερος από τις ακτίνες του· διότι, όταν εκείνος σκοτεινιάζει, τότε αυτός λάμπει· και σκοτεινιάζει τότε ο ήλιος, όχι επειδή εξαφανίζεται, αλλά επειδή νικιέται από τη λαμπρότητα του σταυρού. Ο σταυρός έσκισε το χειρόγραφο των αμαρτιών μας, κατέστησε άχρηστο το δεσμωτήριο του θανάτου, ο σταυρός είναι η απόδειξη της αγάπης του Θεού. Διότι, «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, για να μην απολεστεί καθένας που πιστεύει σε αυτόν». Και πάλι ο Παύλος λέει: «Διότι, αν και ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό διά του θανάτου του Υιού του».

Κεφάλαιο ΙΖ΄. Ότι ο σταυρός αποτελεί δείγμα της μέγιστης πρόνοιας, αγαθότητας και αγάπης του Θεού Τον κοινό μας Δεσπότη, ενώ τον ανυμνούμε για όλα τα άλλα, δεν τον ανυμνούμε κυρίως για αυτό, δοξάζοντάς τον και μένοντας έκθαμβοι για τον σταυρό, για εκείνον τον επάρατο θάνατο; Αυτό ακριβώς, το ότι πέθανε, και μάλιστα ότι πέθανε για τέτοιους ανθρώπους, δεν προβάλλει συνεχώς ο Παύλος ως απόδειξη της αγάπης Του για εμάς; Και παραλείποντας να αναφέρει τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα και όλα τα άλλα που δημιούργησε ο Χριστός για την εξυπηρέτηση και την ανάπαυσή μας, στρέφεται διαρκώς γύρω από τον σταυρό, λέγοντας: «Ο Θεός όμως απέδειξε την αγάπη του για εμάς με το ότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς»· και από αυτό το γεγονός μάς παρέχει χρηστές ελπίδες λέγοντας: «Διότι, αν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε, θα σωθούμε μέσω της ζωής του». Δεν είναι κυρίως για αυτό το γεγονός που και ο ίδιος σεμνύνεται, υπερηφανεύεται, σκιρτά και πετάει από τη χαρά του, γράφοντας στους Γαλάτες τα εξής: «Εμένα όμως μη γένοιτο να καυχηθώ για τίποτε άλλο, παρά μόνο για τον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού»; Και γιατί απορείς που ο Παύλος σκιρτά, πηδά από τη χαρά του και σεμνύνεται για αυτό; Ο Ίδιος που τα έπαθε αυτά, ονομάζει το γεγονός αυτό δόξα. «Πατέρα», λέει, «έφτασε η ώρα· δόξασε τον Υιό σου».

«Αποδεικνύει δε τη δική του αγάπη για εμάς ο Θεός, διότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς. Πολύ περισσότερο, λοιπόν, αφού δικαιωθήκαμε τώρα με το αίμα του, θα σωθούμε διά μέσου αυτού από την οργή». Αυτό είναι πάλι ένα άλλο επιχείρημα, το οποίο προκύπτει από τα αγαθά που λάβαμε. «Διότι αν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό διά του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο, αφού συμφιλιωθήκαμε, θα σωθούμε με τη ζωή του». Άλλο επιχείρημα συνάγεται από το μεγαλύτερο. Διότι λέει ότι ήταν πολύ σπουδαιότερο να συμφιλιωθούμε ενώ ήμασταν εχθροί, παρά, αφού συμφιλιωθήκαμε, να παραμείνουμε στην αγάπη. Εάν λοιπόν έπραξε το μεγαλύτερο, πεθαίνοντας για εμάς ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, πώς δεν θα πράξει και το μικρότερο; Πρόσεξε δε με πόσους τρόπους θέλει να τους δώσει βεβαιότητα για τα μελλοντικά αγαθά. Πρώτα μεν τους συνετίζει μέσα από το φρόνημα του δικαίου, λέγοντας ότι ο Αβραάμ είχε την απόλυτη βεβαιότητα πως εκείνο που υποσχέθηκε ο Θεός, είναι ικανός και να το πράξει.

Διότι δεν θεώρησα ως αρπαγή το να είμαι ίσος με τον Θεό· αλλά, ενώ είμαι Θεός ομοούσιος με τον Πατέρα, οδήγησα τον εαυτό μου στην κένωση, και υπέρ των ασεβών ταπεινώνομαι μέχρι θανάτου, καθώς έτσι ευδόκησε ο Πατέρας. Διότι ό,τι θέλει Εκείνος, το βούλομαι κι εγώ, εφόσον εκ φύσεως έχω το ίδιο θέλημα με Αυτόν και είμαι κοινωνός της θεότητας. Και υψώνομαι εγώ ο Ύψιστος, με την ανθρωπότητα να έχει δοξαστεί στο πρόσωπό μου (διότι έτσι αποδεικνύω την πατρική αγάπη), ώστε τα πρόβατα που φυλάσσονται για εμένα, αφού δικαιωθούν με το δικό μου αίμα και εξασφαλίσουν μέσω του δικού μου θανάτου την καταλλαγή με τον Πατέρα μου, να ζήσουν μέσα στη ζωή και να αναπαυθούν κάτω από τις φτερούγες μου.

Και λοιπόν, ο Παύλος και ο Βαρνάβας και οι συνοδοί τους θεωρήθηκαν θεοί από τους Έλληνες, και όλοι πρόσεχαν τους άλλους αποστόλους ως ανώτερους της ανθρώπινης φύσης. Το ότι «οι πτέρυγες ήταν ενωμένες η μία με την άλλη» υπαινισσόταν τα εξής: πρώτον μεν, ότι σε έναν Κύριο Ιησού, σε μία υπόσταση, συγκεντρώνονταν όλοι οι λόγοι περί της θείας οικονομίας· διότι δεν χωρίζονταν σε δύο, όπως νόμισε ο Νεστόριος, και δεύτερον, ότι και κήρυτταν και δίδασκαν την ειρήνη στους ανθρώπους. Κήρυτταν αφενός τη συμφιλίωση του Θεού με τους ανθρώπους, διότι λέει: «με τον Θεό συμφιλιωθήκαμε δια του θανάτου του Υιού του», και δίδασκαν αφετέρου τους ανθρώπους να ζουν ειρηνικά με τον εαυτό τους και μεταξύ τους· διότι λέει: «να επιδιώκετε την ειρήνη και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο».

Δείχνει, λοιπόν, το φέγγος που φαίνεται ολόγυρα ότι ο Παράκλητος που υποδηλώνεται παρουσιάστηκε υπέρ ημών προς τον Θεό, «έχοντας ειρηνοποιήσει τα επουράνια και τα επίγεια», διότι «συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό διά του θανάτου του Υιού του», και γενικότερα ότι η ειρήνη και η συμφιλίωσή μας προς τον Θεό είναι ο Ίδιος. Το τόξο μπορεί να σημαίνει και τον ίδιο τον σταυρό, ο οποίος και αυτός αποτελεί σημείο της Καινής Διαθήκης, εννοώ δηλαδή της συμφιλίωσης του Θεού με τους ανθρώπους, επειδή ονομάζεται «σημείο» και από τον Σωτήρα: «διότι θα δουν», λέει, «το σημείο του Υιού του ανθρώπου», ο Οποίος είναι η ειρήνη μας, δηλαδή θα δουν το σημείο της ειρήνης. Διότι και αυτό θα φανεί σε ημέρα βροχής (υετού), δηλαδή του Κυρίου. Καθώς «υετός» ονομάζεται από τη Γραφή και η ημέρα του Κυρίου. Εκείνη η τελευταία «ημέρα του Κυρίου έρχεται, η μεγάλη και επιφανής», λέει ο προφήτης, μιλώντας για τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Εξάλλου, το φέγγος θέλει να υποδηλώσει κάποια δόξα του Χριστού, και δόξα του Χριστού είναι ο σταυρός, όπως είπε ο Κύριος: «όταν δοξασθεί ο Υιός του ανθρώπου».

Είναι λοιπόν φυσικό και να πιστεύουμε ακράδαντα ότι θα λάβουμε ανταπόκριση στις προσευχές μας, και να μην αμφιβάλλουμε επειδή εμείς έχουμε πονηρούς τρόπους, αλλά να θαρρούμε ότι Εκείνος που επικαλούμαστε είναι «αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς». Αυτός τόσο πολύ απέχει από το να παραβλέπει όσους δούλους έχουν σφάλει απέναντί Του όταν Τον παρακαλούν, ώστε, προτού καν Τον καλέσουν και προτού κάνουν τον παραμικρό λόγο για Εκείνον, ο Ίδιος ήλθε στη γη και κάλεσε πρώτος: «Διότι ήλθα», λέει, «να καλέσω αμαρτωλούς». Αυτός λοιπόν που αναζήτησε κατ' αυτόν τον τρόπο εκείνους που ούτε καν το ήθελαν, πώς θα συμπεριφερθεί όταν Τον καλούν; Και αν αγάπησε όταν Τον μισούσαν, πώς θα απωθήσει όταν Τον αγαπούν; Το ίδιο δηλώνει και ο Παύλος λέγοντας: «Εάν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό διά του θανάτου του Υιού αυτού, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε θα σωθούμε εν τη ζωή αυτού». Επιπλέον, ας αναλογιστούμε και τη μορφή της ικεσίας μας· διότι δεν αξιώνουμε να τύχουμε εκείνων που αρμόζει στους φίλους να ζητούν και να λαμβάνουν, αλλά εκείνων που επιτρέπεται και στους υπόδικους και στους δούλους που έχουν προσβάλει τον κύριό τους, και μάλιστα προπάντων σε αυτούς. Διότι δεν επικαλούμαστε τον Δεσπότη για να μας στεφανώσει, ούτε για να μας απονείμει κάποια άλλη παρόμοια χάρη, αλλά για να μας ελεήσει. Το να ζητούν έλεος, συγγνώμη, διαγραφή χρέους και τα παρόμοια από τον Φιλάνθρωπο και αφού δεηθούν να μην φύγουν με άδεια χέρια, σε ποιους άλλους αρμόζει, εάν όχι στους υπόδικους, εφόσον βέβαια «δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς»;

Πάλι ρωτώ και πάλι απάντησέ μου. Ποιου ακριβώς Θεού γίναμε εχθροί; Ποιου επισύραμε την οργή; Άραγε κάποιου ενός από τα τρία πρόσωπα, ή, λέγοντας Θεού, το λέμε αυτό κοινώς και για τα τρία κατά τον θείο Γρηγόριο; Και των τριών οπωσδήποτε. Αυτήν ακριβώς την έχθρα και την οργή κατέλυσε για χάρη μας ο ένας της Τριάδος, αυτός που κατά την πατρική ευδοκία και με τη συνεργία του Πνεύματος έγινε ένας από εμάς, και έτσι διά του θανάτου του μας δικαίωσε και μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του και με τον Πατέρα και με το Πνεύμα, και από κοινού μαζί τους μας αγάπησε ενώ ήμασταν ακόμη εχθροί, αναλαμβάνοντας και εκπληρώνοντας φιλάνθρωπα όλη την υπέρ ημών θεία οικονομία. Θέλοντας λοιπόν ο Απόστολος να δείξει εκ περισσού την αγάπη του Θεού προς εμάς, αποδεικνύει το ότι «πολύ περισσότερο τώρα θα σωθούμε από την οργή» με τα όσα παραθέτει στη συνέχεια: Διότι αν, λέει, ενώ ήμασταν εχθροί συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό διά του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε θα σωθούμε με τη ζωή του.

Πολλές φορές έχει λεχθεί και έχει αποδειχθεί από εμάς ότι, ως επί το πλείστον, από τον Απόστολο η Τριάδα ονομάζεται Θεός. Εάν δε η αντωνυμία «αυτού» που συνάπτεται εδώ στο όνομα του Υιού δίνει την εντύπωση ότι η φράση «συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό» έχει λεχθεί για τον Πατέρα (διότι δικός Του υιός είναι ο Υιός), ωστόσο, για εκείνον που δεν διαιρεί τη μία ουσία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, αυτό καθόλου δεν θα σταθεί εμπόδιο στο να εκλάβει από κοινού το κοινό όνομα των τριών. Αντιθέτως, αυτό που λέγεται για ένα από αυτά τα πρόσωπα, θα εξυπακούεται ότι ισχύει από κοινού και για τα άλλα δύο, και μάλιστα όταν δεν χρησιμοποίησε το προσωπικό και ιδιαίτερο, αλλά το κοινό και ουσιώδες όνομα. Διότι δεν είπε ότι «συμφιλιωθήκαμε με τον Πατέρα», αλλά «με τον Θεό». Επομένως, για εκείνους που συμφιλιώθηκαν με τον Πατέρα, όχι με την ιδιότητά Του ως Πατέρα, αλλά ως Θεού, και μάλιστα διά του αίματος του Υιού, είναι αδύνατον να μην πούμε ότι αυτομάτως συμφιλιώθηκαν από κοινού και με τον Υιό και με το Πνεύμα.

Ίσως μάλιστα το «αυτού» να μην προστίθεται για να υποδείξει τη σχέση του Υιού προς τον Πατέρα, αλλά για να επιβεβαιώσει ότι κανείς άλλος, παρά ο ίδιος ο ένας Υιός της Τριάδος, ενήργησε μέσω του θανάτου του τη συμφιλίωσή μας με τον Θεό· σαν να έλεγε: ο ίδιος ο Υιός μας συμφιλίωσε με τον Θεό, δηλαδή με τον εαυτό του, με τον Πατέρα και με το Πνεύμα· όπως ακριβώς και το χωρίο: «Ούτε άγγελος ούτε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας έσωσε». Αυτός λοιπόν είναι ο σκοπός και αυτών των αποστολικών χωρίων, και έτσι αποδεικνύεται ότι ο θείος Απόστολος συμφωνεί απολύτως με τον εαυτό του σε όλα. Αυτός όμως ο θρασύς, ο οποίος καυχιέται υπερβολικά για την ψεύτικη σοφία του, αφού απέκοψε μερικά μικρά τμήματα από αυτά και άλλα τα παραποίησε, προσπαθεί να προσαρμόσει τα υπόλοιπα στον δικό του σκοπό, και μέσω αυτών να δείξει ότι ο θείος Απόστολος υποδηλώνει πως η συμφιλίωσή μας δεν έγινε μέσω του αίματος του Υιού, ισχυριζόμενος ότι αυτό το διακηρύσσει σε πολλά σημεία ο θεσπέσιος Παύλος. «Διότι», λέει, «αφού δικαιωθήκαμε με το αίμα του Υιού, θα σωθούμε δι' αυτού»· και πάλι: «Όντας εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του αίματος του Υιού του». Έχοντας αποσπάσει κακόβουλα μόνο αυτά από το σύνολο του προαναφερθέντος κειμένου, καταδικάζει ως παράλογο τον ορθό δικό μας λόγο, αν και ο ίδιος βαρύνεται με πάρα πολλές κατηγορίες και παρασύρεται σε τόσους πολλούς και τόσο προφανείς παραλογισμούς, τους οποίους η συζήτησή μας ήδη έχει καταδείξει, αλλά και θα καταδείξει στη συνέχεια.

Ρωμ. 5,6-11 Παραθέτει τρία σημεία που δείχνουν την υπερβολή της αγάπης του Θεού και ταυτόχρονα αποδεικνύουν τη μελλοντική του πρόνοια και φιλανθρωπία. Αυτά δε τα τρία λαμβάνονται μόνο από το υποκείμενο, δηλαδή από εκείνους προς τους οποίους επιδεικνύεται η αγάπη. Επειδή υπάρχουν πάλι και άλλα από την πλευρά εκείνου που αγάπησε, μέσα από τα οποία πάλι συνίσταται και παρουσιάζεται η υπερβολή της αγάπης, όπως το ίδιο το να κατοικήσει σε παρθενική μήτρα και να σαρκωθεί από αυτήν, το να υποταχθεί στις εντολές του νόμου ο νομοθέτης, έπειτα το να ατιμαστεί, να υβριστεί, να ραπιστεί, και το κορύφωμα: να θανατωθεί διά σταυρού. Αυτός όμως, αφού ανακεφαλαίωσε τα όσα προέρχονται από εκείνον που αγάπησε, αναφέροντας προς το παρόν μόνο τον θάνατο, ανέλυσε λεπτομερώς τα όσα αφορούν τους αγαπηθέντες, καθώς αυτή η μέθοδος συντελεί εδώ στο να δείξει ότι ολοένα και περισσότερο θα προνοεί, θα υπερασπίζεται και θα λυτρώνει από κάθε οργή, τόσο την παρούσα, όταν γνωρίζει ότι αυτό συμφέρει, όσο και τη μελλοντική, η οποία είναι αληθώς η έσχατη οργή. Τα τρία δε που παραθέτει είναι τα εξής: ήμασταν «ασθενείς», λέει, ασθενείς όμως όχι εκ φύσεως αλλά από δική μας προαίρεση και πράξη. Ήμασταν, επομένως, ασθενείς και είχαμε ανάγκη από πολλή βοήθεια. Αλλά ήμασταν και «ασεβείς», και αυτόν τον ίδιο που επρόκειτο, λέει, να μας βοηθήσει, τον αποδιώχναμε, αποδίδοντας τον σεβασμό σε άλλους, ενώ τον ίδιο τον υβρίζαμε όπως τους εχθρούς και τους πολεμίους.