Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 5:16

Διότι, εάν με το παράπτωμα του ενός πέθαναν οι πολλοί, πολύ περισσότερο η χάρη του Θεού και η δωρεά εν τη χάριτι του ενός ανθρώπου, του Ιησού Χριστού, περίσσευσε για τους πολλούς. Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα ανεχόταν ο Δημιουργός, όντας φιλάνθρωπος, να υπερισχύσει μεν ο θάνατος μέσω του ενός, ενώ να καταστεί ανενεργή η ζωή μέσω του ενός ανθρώπου· απεναντίας, η χάρη θα υπερτερεί αυτών που προέρχονται από την οργή. <Και το δώρημα δεν είναι όπως ακριβώς συνέβη μέσω του ενός που αμάρτησε.> Ανάγει, τρόπον τινά, τη φύση του πράγματος και τη δύναμη του νοήματος σε αυτό που κατεξοχήν αρμόζει στον Θεό· διότι, λέγει, εάν το κατάκριμα που προήλθε από έναν, δηλαδή μέσω του Αδάμ, μεταδόθηκε σε όλους καθ' ομοίωσή του –διότι, όπως είπα, ήταν η ρίζα του γένους που υπέστη τη φθορά–, πώς δεν θα γινόταν και με την πίστη αποδεκτό και ευάρεστο στον Θεό το ότι, μέσω ενός δικαιώματος, από πολλά παραπτώματα πρέπει να δικαιώνονται πολλοί; Ή μήπως δεν είναι πιο προτιμητέο στον Θεό το να σώζει παρά το να οδηγεί στην απώλεια; Όπως λοιπόν καταδικάστηκε ο Αδάμ, και η δύναμη της κατάρας επικράτησε μέχρι τον Μωυσή υποτάσσοντας στη φθορά τους ανθρώπους επί της γης, έτσι, επειδή ακριβώς δικαιώθηκε ο Χριστός, ο δεύτερος Αδάμ, οπωσδήποτε και προς εμάς θα φτάσει η δικαίωση βαδίζοντας στον ίδιο δρόμο.

Γι' αυτό λέγει: «Δεν είναι όπως το παράπτωμα, έτσι και το χάρισμα». Έπειτα παραθέτει και τη διαφορά: «Διότι το μεν κρίμα προήλθε από ένα και οδήγησε σε κατάκριση, το δε χάρισμα από πολλά παραπτώματα οδήγησε σε δικαίωση». Το λεχθέν είναι κάπως ασαφές· επομένως, είναι ανάγκη να παραθέσουμε την εξήγηση. Διότι το μεν κρίμα, δηλαδή η κόλαση, η τιμωρία, ο θάνατος· το «από ένα», δηλαδή από ένα αμάρτημα· διότι μία αμαρτία, λέγει, εισήγαγε τόσο μεγάλο κακό. Ενώ το χάρισμα δεν εξάλειψε μόνο εκείνη την αμαρτία, αλλά και πολλές άλλες. Γι' αυτό λέγει: «Το δε χάρισμα από πολλά παραπτώματα οδήγησε σε δικαίωση». Γι' αυτό και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής αναφωνούσε: «Ίδε ο αμνός του Θεού», και δεν είπε, αυτός που αίρει την αμαρτία του Αδάμ, αλλά: «Ο αίρων την αμαρτία του κόσμου». Είδες πώς δεν είναι «όπως το παράπτωμα, έτσι και το χάρισμα», αλλά αυτό το ξύλο εισήγαγε περισσότερα αγαθά από τα κακά που εισήχθησαν στην αρχή;

Και ποια είναι η απόδειξη τούτου; Το γεγονός ότι και πριν από τον νόμο όλοι πέθαιναν. Διότι, λέει, βασίλευσε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, ακόμη και σε εκείνους που δεν αμάρτησαν. Πώς βασίλευσε; Καθ' ομοίωση της παραβάσεως του Αδάμ, ο οποίος αποτελεί τύπο του μέλλοντος. Διότι γι' αυτό ακριβώς ο Αδάμ είναι τύπος του Ιησού Χριστού. Πώς είναι τύπος; λέει. Επειδή, όπως ακριβώς εκείνος έγινε για τους απογόνους του –αν και δεν έφαγαν από το ξύλο– αίτιος του θανάτου που εισήχθη εξαιτίας της βρώσεως, έτσι και ο Χριστός έγινε για όσους προέρχονται από Αυτόν –αν και δεν έπραξαν έργα δικαιοσύνης– πρόξενος της δικαιοσύνης, την οποία χάρισε σε όλους μας δια του σταυρού. Γι' αυτό διαρκώς [ο Απόστολος] προσκολλάται στη λέξη «ένας», και συνεχώς τη φέρνει στο μέσον, λέγοντας: «Όπως δι' ενός ανθρώπου η αμαρτία εισήλθε στον κόσμο»· και, «Με το παράπτωμα του ενός πέθαναν οι πολλοί»· και, «Το δώρημα δεν είναι όπως η συνέπεια που προήλθε από τον έναν που αμάρτησε»· και, «Η κρίση που προήλθε από τον έναν οδήγησε σε κατάκριμα»· και πάλι, «Διότι, εάν με το παράπτωμα του ενός βασίλευσε ο θάνατος δια του ενός»· και, «Άρα λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος»· και πάλι, «Όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατεστάθησαν αμαρτωλοί». Και δεν απομακρύνεται καθόλου από τη λέξη «ένας», ώστε, όταν σου πει ο Ιουδαίος, Πώς σώθηκε η οικουμένη επειδή κατόρθωσε τη σωτηρία ένας, ο Χριστός; να μπορέσεις να του πεις, Πώς κατακρίθηκε η οικουμένη επειδή παράκουσε ένας, ο Αδάμ;

«Και δεν συμβαίνει με το δώρο της χάριτος όπως ακριβώς με εκείνον τον έναν που αμάρτησε», λέγει· «διότι η μεν κρίση εξαιτίας ενός παραπτώματος οδήγησε σε κατάκριση, το δε χάρισμα, έπειτα από πολλά παραπτώματα, οδήγησε σε δικαίωση». Και τι άραγε σημαίνει αυτός ο λόγος; Ότι τον μεν θάνατο και την κατάκριση μία μόνο αμαρτία μπόρεσε να τα εισαγάγει· η δε χάρις δεν εξάλειψε μόνο εκείνη τη μία αμαρτία, αλλά και αυτές που προστέθηκαν μετά από εκείνη. Διότι, προκειμένου η χρήση των λέξεων «όπως» και «έτσι» να μην εξισώσει το μέτρο των αγαθών με το μέτρο των κακών, και για να μη νομίσεις, ακούγοντας για τον Αδάμ, ότι έχει αναιρεθεί αποκλειστικά και μόνο εκείνη η αμαρτία που αυτός εισήγαγε, λέγει ότι έγινε αναίρεση πολλών παραπτωμάτων. Από πού είναι αυτό φανερό; Από το ότι, ύστερα από τις άπειρες αμαρτίες που διαπράχθηκαν μετά από εκείνην του παραδείσου, η κατάσταση κατέληξε σε δικαίωση. Όπου δε υπάρχει δικαιοσύνη, κατ' ανάγκην έπεται οπωσδήποτε και η ζωή και τα αμέτρητα αγαθά, όπως ακριβώς, όπου υπάρχει αμαρτία, ακολουθεί ο θάνατος.

Διότι η δικαιοσύνη είναι ανώτερη από τη ζωή, επειδή είναι και ρίζα της ζωής. Ότι λοιπόν εισήχθησαν περισσότερα αγαθά, και ότι δεν αναιρέθηκε μόνο εκείνη η αμαρτία, αλλά και όλες οι υπόλοιπες, το έδειξε λέγοντας: «Το δε χάρισμα από πολλά παραπτώματα οδηγεί σε δικαίωση». Επομένως, κατ' ανάγκην αποδεικνύεται ταυτόχρονα και το ότι ο θάνατος ξεριζώθηκε από τη ρίζα του. Υπάρχει όμως ανάγκη να αποδειχθεί πλέον, επειδή είπε ότι το δεύτερο είναι μεγαλύτερο από το πρώτο, και πάλι αυτό ακριβώς το ίδιο. Διότι προηγουμένως είπε ότι, εάν η αμαρτία του ενός σκότωσε τους πάντες, πολύ περισσότερο και η χάρις του Ενός θα μπορέσει να σώσει· μετά από αυτά έδειξε ότι δεν αναιρέθηκε μόνο εκείνη η αμαρτία διά της χάριτος, αλλά και όλες οι υπόλοιπες, και όχι μόνο αναιρέθηκαν οι αμαρτίες, αλλά δόθηκε και δικαιοσύνη· και ο Χριστός δεν ωφέλησε μόνο τόσο όσο έβλαψε ο Αδάμ, αλλά και πολύ περισσότερο και σε μεγαλύτερο βαθμό. Επειδή λοιπόν αποφάνθηκε τέτοια πράγματα, χρειάζεται πάλι και εδώ περισσότερη απόδειξη. Πώς λοιπόν το αποδεικνύει αυτό; «Διότι, εάν με το παράπτωμα του ενός», λέει, «ο θάνατος βασίλευσε διά του ενός, πολύ περισσότερο εκείνοι που λαμβάνουν την αφθονία της χάριτος και της δωρεάς της δικαιοσύνης, θα βασιλεύσουν στη ζωή διά του ενός, του Ιησού Χριστού». Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Τι όπλισε τον θάνατο εναντίον της οικουμένης; Το ότι έφαγε από το δέντρο μόνο ο ένας άνθρωπος.

«Αλλά το χάρισμα δεν είναι όπως το παράπτωμα· διότι, εάν με το παράπτωμα του ενός πέθαναν οι πολλοί, πολύ περισσότερο η χάρη του Θεού και η δωρεά, διά της χάριτος του ενός ανθρώπου, του Ιησού Χριστού, περίσσευσε στους πολλούς.» Εάν η αμαρτία, λέγει, ίσχυσε τόσο πολύ, και μάλιστα η αμαρτία ενός ανθρώπου, πώς δεν θα περισσεύσει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό η χάρη του Θεού; Και πρόκειται για χάρη όχι μόνο του Πατρός, αλλά και του Υιού. Διότι αυτό είναι πολύ πιο εύλογο. «Και το δώρημα δεν είναι όπως εκείνο που προήλθε από τον έναν που αμάρτησε· διότι η μεν κρίση εξαιτίας ενός οδήγησε σε κατάκριση, το δε χάρισμα από πολλά παραπτώματα οδήγησε σε δικαίωση.» Αφού έδειξε ότι είναι εύλογο, αποδεικνύει ότι είναι και αναγκαίο.

Αυτό δε που λέγει είναι το εξής: Τον μεν θάνατο και την καταδίκη μία αμαρτία μπόρεσε να τα εισαγάγει· η δε χάρις δεν εξάλειψε μόνο εκείνη τη μία αμαρτία, αλλά και αυτές που επήλθαν εξαιτίας της. Διότι, για να μην νομίσεις, ακούγοντας το «ως», ότι το χάρισμα είναι όμοιο με την καταδίκη· ούτε πάλι, ακούγοντας για τον Αδάμ, να νομίσεις ότι εξαλείφθηκε μόνο εκείνη η αμαρτία που αυτός εισήγαγε, αλλά και όλες οι υπόλοιπες, διδάσκει λέγοντας: Το δε χάρισμα από πολλά παραπτώματα οδηγεί σε δικαίωση. «Διότι αν με το παράπτωμα του ενός βασίλευσε ο θάνατος μέσω του ενός, πολύ περισσότερο αυτοί που λαμβάνουν την περίσσεια της χάριτος και της δωρεάς της δικαιοσύνης, θα βασιλεύσουν στη ζωή μέσω του ενός, του Ιησού Χριστού».

Ρωμ. 5,14β-19 Αφού είπε ότι ο Αδάμ ήταν «τύπος» του Χριστού, τύπος δηλαδή εκ του αντιθέτου —διότι, όπως εκείνος έγινε αίτιος θανάτου για τους ανθρώπους, έτσι και ο Χριστός έγινε αίτιος αναστάσεως για τους ανθρώπους—· αφού είπε λοιπόν, όπως αναφέραμε, ότι ο Αδάμ ήταν τύπος του Χριστού, επειδή επρόκειτο να το τεκμηριώσει αυτό, δεν τεκμηριώνει μόνο την ομοιότητα και τον τύπο, αλλά και την υπεροχή και την περίσσεια που υπάρχει μέσα στον τύπο και την ομοιότητα· διότι αυτό το αποδεικνύει λέγοντας: «αλλά όχι όπως το παράπτωμα», και πάλι: «και όχι όπως διαμέσου ενός που αμάρτησε». Επειδή λοιπόν το επιχείρημά του έγινε κάπως σύνθετο, καθώς διαπλέκει κατά κάποιον τρόπο την ανομοιότητα μέσα στην ομοιότητα, τώρα επαναλαμβάνει το ίδιο, αλλά δείχνει καθαρά την ομοιότητα, και χωρίς να εμπλέκει, όσον αφορά τουλάχιστον τη διατύπωση, κάποια σύγκρουση ανομοιότητας. Έπειτα, αφού το υπέδειξε αυτό με σαφήνεια και καθαρότητα, ότι δηλαδή, όπως διαμέσου του ενός βασίλευσε ο θάνατος, πολύ περισσότερο θα βασιλεύσουν στη ζωή διαμέσου του ενός Χριστού, προσθέτει σαν να βγάζει συμπέρασμα και ανάγοντας τον λόγο σε κάτι ακόμη πιο σαφές και συνοπτικό, και λέει: «άρα λοιπόν, όπως διαμέσου ενός παραπτώματος ήλθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους», και τα εξής.

Έπειτα, επειδή και στο πρώτο και σύνθετο επιχείρημα, και στο δεύτερο, το οποίο είναι πιο καθαρό και επαναληπτικό, και στο επιχείρημα που προστέθηκε σαν συμπέρασμα, μνημονεύει βέβαια παράπτωμα και χάρισμα, κατάκριμα και δώρημα και δικαίωμα, και άλλα παρόμοια, από πού όμως έλαβε την αρχή του το καθένα από αυτά τα αντίθετα δεν είχε ακόμη επισημανθεί από αυτή τη συστοιχία, γι' αυτό τώρα διασαφηνίζει και αποκαλύπτει ακριβώς αυτό, και λέει ότι τα μεν απέρρευσαν από την «παρακοή», ενώ τα δε άνθησαν από την «υπακοή», ώστε αυτό να αποτελεί επιβεβαίωση του επιχειρήματος που αποδεικνύει τον τύπο και την ομοιότητα, όπως για παράδειγμα: «αν δηλαδή με το παράπτωμα του ενός ο θάνατος» και τα εξής. Δεν ταυτολογεί λοιπόν ο θείος απόστολος σε αυτά, όπως θα μπορούσε να νομίσει κάποιος, αλλά συνδέει αλληλουχικά και τοποθετεί τη σημασία των κεφαλαίων με μεγάλη σαφήνεια και ακρίβεια. Επομένως, το χωρίο «αλλά όχι όπως το παράπτωμα» και τα εξής, έως το «εκ πολλών παραπτωμάτων εις δικαίωμα», αποτελεί μεν επιχείρημα, όπως είπαμε, αποδεικτικό του τύπου και της ομοιότητας, είναι όμως κάπως συμπλεγμένο και συντεθειμένο μέσω της ανομοιότητας. Είχε λοιπόν ανάγκη από σαφήνεια και ξεκαθάρισμα· αυτό ακριβώς κάνει το επόμενο επιχείρημα, το οποίο επαναλαμβάνει το προηγούμενο, το ξεκαθαρίζει και το ανάγει σε κάτι το σαφές. Αλλά έπρεπε και αυτό να λάβει κύρος αξιώματος και να μην προτείνεται απλώς ως υπόθεση.