Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 5:18

Διότι, αφού άρχισε από το «Ο Θεός όμως αποδεικνύει την αγάπη του σε εμάς με το ότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς· πολύ περισσότερο, λοιπόν, τώρα που δικαιωθήκαμε με το αίμα του, θα σωθούμε μέσω αυτού από την οργή. Διότι, αν, ενώ ήμασταν εχθροί, συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε θα σωθούμε με τη ζωή του». Και αφού ανέφερε πολλά παρόμοια, τα οποία με σαφήνεια και μεγαλοπρέπεια παρουσιάζουν τη μεγάλη και ανεκδιήγητη φιλανθρωπία του Θεού στη δωρεά της άφεσης των αμαρτιών, καθώς και της εξουσίας και δύναμης των όσων κατορθώνονται προς δόξαν του Θεού και του Χριστού του, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής μέσω του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας. Μέσω του οποίου λέει: «Όπως ακριβώς, λοιπόν, μέσω ενός παραπτώματος προήλθε κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και μέσω ενός δικαιώματος προήλθε σε όλους τους ανθρώπους δικαίωση ζωής». Και αφού εξέθεσε δογματικά τα όσα ακολουθούν, τότε λέει: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί, ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε;». Γιατί; Για να μπορέσουμε, αφού προηγήθηκε η χάρη, να συνεισφέρουμε κι εμείς όσα οφείλουμε σύμφωνα με την πίστη που ενεργείται μέσω της αγάπης, και έτσι να τελειωθεί σε εμάς η ευδοκία της εν Χριστώ αγάπης του Θεού.

Λέμε δε ότι ο Χριστός έχει δικαιωθεί, όχι με την έννοια ότι υπήρξε κάποτε άδικος και προχώρησε μέσω της προόδου του προς το καλύτερο στη δικαίωση, αλλά επειδή αυτός υπήρξε ο πρώτος και μόνος άνθρωπος πάνω στη γη που «δεν διέπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». <Διότι αν με το παράπτωμα του ενός ο θάνατος βασίλευσε μέσω του ενός κ.λπ.> Πρόσεξε λοιπόν πάλι πώς θεωρεί τη χάρη που δικαιώνει ισχυρότερη από την κατάρα που κατακρίνει· διότι, λέει, κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι ήταν φυσικό να επικρατήσει στους ανθρώπους της γης ο θάνατος μέσω του ενός, και από την άλλη η ζωή να στερηθεί τη δύναμή της· διότι πολύ περισσότερο, εκείνοι που λαμβάνουν τη χάρη μέσω του Χριστού και τη δωρεά της δικαιοσύνης από την άνωθεν γενναιοδωρία, θα αποτινάξουν το κράτος του θανάτου και θα συμβασιλεύσουν με τον Χριστό που ζωοποιεί τα πάντα. <Άρα λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος ήλθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους κ.λπ.> Ο θεσπέσιος Παύλος προσθέτει στις προηγούμενες έννοιες ως ένα είδος συμπεράσματος και λέει: Άρα λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος, και τα εξής. Διότι κατακριθήκαμε, όπως προείπα, στο πρόσωπο του Αδάμ, και όπως από την πρώτη ρίζα μεταδόθηκε σε όλο το γένος αυτό που προήλθε από αυτήν, δηλαδή ο θάνατος από την κατάρα· δικαιωθήκαμε όμως και αναβλαστήσαμε προς τη ζωή, επειδή ο Χριστός δικαιώθηκε υπέρ ημών.

Εκπληρώνεται, βεβαίως, στο πρόσωπο του Χριστού, και αποδεικνύεται αληθινό το ρητό, ότι «έρχεται ο άρχοντας του κόσμου τούτου, και δεν θα βρει τίποτα σε εμένα». Διότι παρατήρησε πώς ο σατανάς, αφού ανακάτεψε τα πάντα άνω κάτω, δεν βρίσκει απολύτως τίποτα από όσα απορρίπτονται από τον Θεό και κατατάσσονται στην εξουσία της αμαρτίας, το οποίο ίσως, εάν αποδιδόταν στον Σωτήρα Χριστό, θα τον έκανε να κατακριθεί δικαίως και να είναι ένοχος απέναντι στις κατηγορίες του. Όπως, λοιπόν, στο πρόσωπο του Αδάμ νίκησε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση σε έναν άνθρωπο, αποδεικνύοντάς την υποχείριο των αμαρτιών, έτσι και εδώ νικήθηκε από αυτήν. Διότι ήταν άνθρωπος, αν και κατά φύση Θεός, αυτός που δεν είχε καμία αμαρτία, και όπως η κατάκριση εξαιτίας της παράβασης επιβλήθηκε σε όλους μέσω του ενός, του πρώτου, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο η ευλογία από τη δικαίωση του Χριστού εκτείνεται προς όλους μέσω του ενός, του δεύτερου. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος που λέει: «Διότι όπως μέσω του ενός επήλθε κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και μέσω του ενός ήρθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση της ζωής». Επομένως, νοσήσαμε μέσω του πρώτου Αδάμ από την παρακοή και την κατάρα της, ενώ πλουτίσαμε μέσω του δεύτερου με την υπακοή και την ευλογία που πηγάζει από αυτήν. Διότι ο Κύριος του νόμου ως Θεός, έγινε μαζί μας τηρητής του νόμου ως άνθρωπος.

Ενωθήκαμε δε και κατά άλλον τρόπο, διότι γίναμε κοινωνοί της θείας του φύσεως διά του Πνεύματος. Διότι κατοικεί στις ψυχές των αγίων, και όπως λέει ο μακάριος Ιωάννης: «Από τούτο γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε.» Επομένως, αυτός είναι η ζωή μας, αυτός είναι η δικαίωσή μας. Και έχει γραφτεί πάλι: «Άρα λοιπόν, όπως διά μέσου ενός παραπτώματος ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η κατάκριση, έτσι και διά μέσου ενός έργου δικαιοσύνης ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση που φέρνει ζωή.» Και πάλι: «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.» Είναι λοιπόν ολοφάνερο, ότι και στον πρώτο Αδάμ διαμορφωνόταν τότε το μυστήριο του Χριστού, όχι βέβαια επειδή αποτυπωνόταν εντελώς απαράλλαχτα το ίδιο, αλλά με διαφορετικό τρόπο και αντίστροφο σχήμα. Διότι ο μεν ένας υπήρξε αρχή για το γένος, προς τον θάνατο, προς την κατάρα και προς την κατάκριση· ο δε άλλος υπήρξε για το εντελώς αντίθετο, για τη ζωή, για την ευλογία και για τη δικαίωση.

Άρα, λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος ήλθε η καταδίκη σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και μέσω ενός δικαιώματος ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση που φέρνει ζωή. Στον Ιωάννη: Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, αυτό που έχουμε ακούσει, αυτό που έχουμε δει με τα μάτια μας, αυτό που παρατηρήσαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν σχετικά με τον Λόγο της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε, και την έχουμε δει και μαρτυρούμε και αναγγέλλουμε σε εσάς τη ζωή την αιώνια, η οποία ήταν μαζί με τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς.

Διότι «έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου», εξαλείφοντας τα εγκλήματα της αποστασίας του Αδάμ, και πρόσφερε την ευωδία της υπακοής υπέρ όλων μαζί και υπέρ του καθενός ξεχωριστά προς τον Θεό και Πατέρα, και δι' αυτού έχουμε σωθεί. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος, ο οποίος γράφει τα εξής: «Άρα, λοιπόν, όπως με το παράπτωμα του ενός ήλθε η καταδίκη σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και με το δικαίωμα του ενός ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση της ζωής. Διότι, όπως ακριβώς με την παρακοή του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και με την υπακοή του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Κατανοείς, λοιπόν, ότι έχουμε σωθεί όπως ακριβώς στην περίπτωση του μόσχου, επειδή ο Χριστός πέθανε υπέρ ημών, και ευωδιάζουμε προς τον Θεό και Πατέρα διά της υποταγής Του και της εν αγιασμώ ζωής Του· διότι το αίμα του κριού χυνόταν στο άγιο θυσιαστήριο. ΠΑΛΛ. Κατανοώ αυτό που λες. ΚΥΡ. Παρουσιάζοντας δε τον Ίδιο σε εμάς με πολλούς τρόπους, σαν μέσα από σκιές, λέει: «Και θα πάρεις τον δεύτερο κριό», και σε αυτόν πραγματοποιείται η σφαγή όπως και στον πρώτο.

Όσα, λοιπόν, από τα όσα λέγονται γι' αυτόν στα προκείμενα φαίνεται ότι διατυπώνονται με πιο ταπεινό τρόπο, αυτά μας παρακινούν να δούμε τον αμνό του Θεού που αίρει «την αμαρτία του κόσμου» και να εννοήσουμε το ανθρώπινο σκήνωμα. Διότι, αφενός, ήταν ο «αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου» σύμφωνα με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, ο οποίος έλεγε: «Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτία του κόσμου»· αφετέρου δε, ήταν και ο αμνός που οδηγούνταν σε σφαγή, σύμφωνα με το λόγιο του Ησαΐα που λέει: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε σε σφαγή, και σαν αμνός άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει». Για τον ίδιο, εξάλλου, ως περί αμνού, λεγόταν και το: «Εξαιτίας των αμαρτιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο». Διότι έπρεπε ο αμνός του Θεού, αυτός που αναλήφθηκε από τον μέγα Αρχιερέα υπέρ των υπόλοιπων συγγενικών του αμνών και υπέρ όλου του ανθρώπινου ποιμνίου, να προσφερθεί ως θυσία στον Θεό. «Επειδή, λοιπόν, μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου ήρθε η ανάσταση των νεκρών» λέει ο απόστολος, και «όπως ακριβώς δι' ενός παραπτώματος ήρθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και δι' ενός δικαιώματος ήρθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση της ζωής». Εξού και ο ίδιος τους μεν μαθητές του τους δίδασκε ότι είναι η ζωή, το φως και η αλήθεια, καθώς και τις υπόλοιπες έννοιες της περί αυτού θεολογίας, στους δε αμύητους στα απόρρητα μυστήριά του έλεγε: «Γιατί ζητάτε να σκοτώσετε εμένα, έναν άνθρωπο που σας έχει μιλήσει την αλήθεια;»

Και ποια είναι η απόδειξη τούτου; Το γεγονός ότι και πριν από τον νόμο όλοι πέθαιναν. Διότι, λέει, βασίλευσε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, ακόμη και σε εκείνους που δεν αμάρτησαν. Πώς βασίλευσε; Καθ' ομοίωση της παραβάσεως του Αδάμ, ο οποίος αποτελεί τύπο του μέλλοντος. Διότι γι' αυτό ακριβώς ο Αδάμ είναι τύπος του Ιησού Χριστού. Πώς είναι τύπος; λέει. Επειδή, όπως ακριβώς εκείνος έγινε για τους απογόνους του –αν και δεν έφαγαν από το ξύλο– αίτιος του θανάτου που εισήχθη εξαιτίας της βρώσεως, έτσι και ο Χριστός έγινε για όσους προέρχονται από Αυτόν –αν και δεν έπραξαν έργα δικαιοσύνης– πρόξενος της δικαιοσύνης, την οποία χάρισε σε όλους μας δια του σταυρού. Γι' αυτό διαρκώς [ο Απόστολος] προσκολλάται στη λέξη «ένας», και συνεχώς τη φέρνει στο μέσον, λέγοντας: «Όπως δι' ενός ανθρώπου η αμαρτία εισήλθε στον κόσμο»· και, «Με το παράπτωμα του ενός πέθαναν οι πολλοί»· και, «Το δώρημα δεν είναι όπως η συνέπεια που προήλθε από τον έναν που αμάρτησε»· και, «Η κρίση που προήλθε από τον έναν οδήγησε σε κατάκριμα»· και πάλι, «Διότι, εάν με το παράπτωμα του ενός βασίλευσε ο θάνατος δια του ενός»· και, «Άρα λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος»· και πάλι, «Όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατεστάθησαν αμαρτωλοί». Και δεν απομακρύνεται καθόλου από τη λέξη «ένας», ώστε, όταν σου πει ο Ιουδαίος, Πώς σώθηκε η οικουμένη επειδή κατόρθωσε τη σωτηρία ένας, ο Χριστός; να μπορέσεις να του πεις, Πώς κατακρίθηκε η οικουμένη επειδή παράκουσε ένας, ο Αδάμ;

Διότι αυτό ακριβώς υπονόησε και ο Παύλος λέγοντας ότι «Εκείνοι που λαμβάνουν την περισσεία της χάριτος και της δικαιοσύνης, θα βασιλεύσουν εν ζωή»· και επειδή το απέδειξε αυτό με σαφήνεια, χρησιμοποιεί πάλι τον πρώτο συλλογισμό, εδραιώνοντάς τον με την επανάληψη, και λέγοντας ότι, εάν εξαιτίας του παραπτώματος εκείνου τιμωρήθηκαν άπαντες, θα μπορούσαν κατά συνέπεια και εξ αυτού να δικαιωθούν. Γι' αυτό και λέει: «Άρα λοιπόν, όπως εξαιτίας ενός παραπτώματος επήλθε κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και δι' ενός δικαιώματος επήλθε σε όλους τους ανθρώπους δικαίωση ζωής». Και επιχειρηματολογεί περαιτέρω επ' αυτού, λέγοντας τα εξής: «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Και φαίνεται μεν ότι τα λεγόμενα εγείρουν ένα όχι μικρό ζήτημα· εάν όμως κάποιος τα προσέξει με ακρίβεια, και αυτό θα λυθεί εύκολα. Ποιο είναι, λοιπόν, το ζήτημα; Το να λέγεται ότι εξαιτίας της παρακοής του ενός έγιναν αμαρτωλοί οι πολλοί. Διότι το μεν ότι, αφού αμάρτησε εκείνος και έγινε θνητός, έγιναν και οι απόγονοί του τέτοιοι, δεν είναι καθόλου παράλογο· το να γίνει όμως άλλος αμαρτωλός εξαιτίας της παρακοής εκείνου, ποια λογική ακολουθία θα μπορούσε να έχει; Διότι με αυτόν τον τρόπο θα βρεθεί ο άνθρωπος αυτός να μην του οφείλεται καν τιμωρία, εφόσον δεν έγινε αμαρτωλός από δική του υπαιτιότητα.

«Άρα λοιπόν, όπως δι' ενός παραπτώματος επήλθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και δι' ενός δικαιώματος επήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση της ζωής.» Έχοντας αποφανθεί ότι ο Χριστός δεν ωφέλησε μόνο τόσο όσο έβλαψε ο Αδάμ, αλλά πολύ περισσότερο και σε μεγαλύτερο βαθμό, αναγκαστικά εισάγει την απόδειξη αυτού του λόγου.

Ρωμ. 5,14β-19 Αφού είπε ότι ο Αδάμ ήταν «τύπος» του Χριστού, τύπος δηλαδή εκ του αντιθέτου —διότι, όπως εκείνος έγινε αίτιος θανάτου για τους ανθρώπους, έτσι και ο Χριστός έγινε αίτιος αναστάσεως για τους ανθρώπους—· αφού είπε λοιπόν, όπως αναφέραμε, ότι ο Αδάμ ήταν τύπος του Χριστού, επειδή επρόκειτο να το τεκμηριώσει αυτό, δεν τεκμηριώνει μόνο την ομοιότητα και τον τύπο, αλλά και την υπεροχή και την περίσσεια που υπάρχει μέσα στον τύπο και την ομοιότητα· διότι αυτό το αποδεικνύει λέγοντας: «αλλά όχι όπως το παράπτωμα», και πάλι: «και όχι όπως διαμέσου ενός που αμάρτησε». Επειδή λοιπόν το επιχείρημά του έγινε κάπως σύνθετο, καθώς διαπλέκει κατά κάποιον τρόπο την ανομοιότητα μέσα στην ομοιότητα, τώρα επαναλαμβάνει το ίδιο, αλλά δείχνει καθαρά την ομοιότητα, και χωρίς να εμπλέκει, όσον αφορά τουλάχιστον τη διατύπωση, κάποια σύγκρουση ανομοιότητας. Έπειτα, αφού το υπέδειξε αυτό με σαφήνεια και καθαρότητα, ότι δηλαδή, όπως διαμέσου του ενός βασίλευσε ο θάνατος, πολύ περισσότερο θα βασιλεύσουν στη ζωή διαμέσου του ενός Χριστού, προσθέτει σαν να βγάζει συμπέρασμα και ανάγοντας τον λόγο σε κάτι ακόμη πιο σαφές και συνοπτικό, και λέει: «άρα λοιπόν, όπως διαμέσου ενός παραπτώματος ήλθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους», και τα εξής.

Ούτε αυτό το παραβλέπει, αλλά σαν να καταλήγει σε συμπέρασμα και έχοντας πεποίθηση στην αλήθεια του λόγου, αποφαίνεται με βεβαιότητα: «άρα λοιπόν όπως δι' ενός παραπτώματος» και τα εξής. Έπειτα, επειδή δεν είχε αναφέρει πουθενά σε τόσα επιχειρήματα από πού πήραν την αρχή τους το δικαίωμα και το κατάκριμα, ούτε αυτό το παραβλέπει, αλλά το παραθέτει λέγοντας: «διότι όπως διά της παρακοής» και τα εξής.