Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 5:19

Και πολλά άλλα παρόμοια. Μαθητής, λοιπόν, όπως μαθαίνουμε από τον ίδιο τον Κύριο, είναι καθένας που προσέρχεται στον Κύριο για να τον ακολουθήσει, δηλαδή να ακούει τα λόγια του· να πιστεύει και να υπακούει σε αυτόν, ως Δεσπότη, και βασιλιά, και ιατρό, και διδάσκαλο της αλήθειας, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής, και αυτό εφόσον παραμένει σταθερός σε αυτά, όπως έχει γραφτεί: «Έλεγε, λοιπόν, προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: Εάν εσείς μείνετε σταθεροί στον λόγο μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει·» ελευθερία δηλαδή της ψυχής, από την πικρή τυραννία του διαβόλου, με το να λυτρωθεί από την καταδυναστεία των αμαρτιών· «Διότι εκείνος που πράττει την αμαρτία, λέγει, είναι δούλος της αμαρτίας», και της καταδίκης του θανάτου· όπως ακριβώς μας παρέδωσε και ο Απόστολος Παύλος λέγοντας: «Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού μέσω αυτού·» και πάλι: «Διότι, όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και δια της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.» Εκείνος δε που πιστεύει στον Κύριο και προετοιμάζει τον εαυτό του κατάλληλα για μαθητεία, πρέπει να μάθει πρώτα μεν να απέχει από κάθε αμάρτημα· έπειτα δε και από καθετί που τον αποσπά από την οφειλόμενη για πολλούς λόγους ευπείθεια στον Κύριο, ακόμη και αν αυτά φαίνονται εύλογα.

Και μέσα από όσα ειπώθηκαν σε άλλο σημείο, παρουσιάζει με σαφήνεια τη μεγάλη χάρη της φιλανθρωπίας του Θεού διαμέσου της ενανθρωπήσεως του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, λέγοντας: «Διότι, όπως ακριβώς με την παρακοή του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και με την υπακοή του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Σε άλλο σημείο δε, θεωρώντας ακόμη πιο θαυμαστή τη φιλανθρωπία του Θεού εν Χριστώ, αναφέρει: «Διότι Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε για χάρη μας αμαρτία, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Είναι λοιπόν απόλυτη ανάγκη, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν και με άλλα παρόμοια, εφόσον βέβαια δεν δεχθήκαμε μάταια τη χάρη του Θεού, να ελευθερωθούμε πρώτα από την κυριαρχία του διαβόλου, ο οποίος εξωθεί εκείνον που κρατείται δέσμιος από την αμαρτία σε κακά τα οποία δεν επιθυμεί, και έπειτα, αφού απαρνηθούμε όλα τα παρόντα και τον ίδιο μας τον εαυτό, και απομακρυνθούμε από την εμπαθή προσκόλληση στην παρούσα ζωή, να γίνουμε μαθητές του Κυρίου, όπως είπε ο Ίδιος: «Αν κάποιος θέλει να έρθει κοντά μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί», το οποίο σημαίνει, ας γίνει μαθητής μου.

Και ότι «Εκείνος που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας»· έχοντας απαλλαγεί, λοιπόν, από μια τέτοια δουλεία με κάθε τρόπο, όπως ακριβώς δήλωσε ο Απόστολος λέγοντας: «Όσοι δε ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», ας ζήσουμε για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος μας ελευθέρωσε, καθώς είναι γραμμένο: «Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα». Και πολύ νωρίτερα από την αμαρτία, δηλαδή με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς είναι γραμμένο: «Διότι όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.»

λ. Δέχεται λοιπόν ως ομολογούμενο ότι πρέπει να πιστεύουμε πως ο Χριστός αναστήθηκε και έγινε η απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί, όντας ο πρώτος πάνω στη γη που πάτησε τον θάνατο· όπως ακριβώς βέβαια και ο προπάτορας Αδάμ πρώτος εισήλθε σε αυτόν, και έγινε η απαρχή εκείνων που ολίσθησαν στη φθορά. Συνεπάγεται δε ότι την ανάσταση του Σωτήρα μας θα ακολουθήσει και η ανάσταση των νεκρών, και γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: «Διότι, όπως μέσω ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών». Παρατήρησε δε πώς και πάλι αποδεικνύει ότι το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας είναι γεμάτο από θεοπρεπή σοφία. Διότι έπρεπε, έπρεπε, λέει, ένας άνθρωπος να νικήσει τον θάνατο για λογαριασμό μας· και για αυτήν την αιτία ο Θεός Λόγος, που φανερώθηκε από τον Θεό, δεν ανέλαβε αγγελική φύση, όπως λέει ο ίδιος, αλλά σπέρμα του Αβραάμ, ώστε να ομοιωθεί κατά πάντα με τους αδελφούς του. Διότι έπρεπε, όπως είπα, να θεραπευτεί αυτό που ασθένησε, να ανορθωθεί αυτό που έπεσε· έπρεπε να νικήσει τον θάνατο μέσω της υπακοής και της δικαιοσύνης εκείνο που είχε υποταχθεί σε αυτόν μέσω της παράβασης και της αμαρτίας. Για τον λόγο αυτόν έγινε άνθρωπος που δεν γνώρισε αμαρτία ο Μονογενής Λόγος του Θεού, ώστε, όπως ακριβώς στον Αδάμ όλοι καταδικαστήκαμε, επειδή η ανθρώπινη φύση υπέστη τον θάνατο, έτσι και, αφού δικαιωθούμε εν Χριστώ, να απεκδυθούμε μαζί με την αμαρτία και τον θάνατο που βλάστησε από αυτήν. Και αυτό το μαρτυρεί ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Διότι, όπως μέσω της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί».

Διότι, επειδή ο προπάτορας αψήφησε την εντολή που του δόθηκε, προσέκρουσε στον Θεό και υπέστη τις συνέπειες της θείας οργής· διότι κατρακύλησε στη φθορά· τότε ακριβώς εισέβαλε στην ανθρώπινη φύση η αμαρτία· έτσι λοιπόν κατέστησαν αμαρτωλοί οι πολλοί, δηλαδή αυτοί που βρίσκονται σε ολόκληρη τη γη.

Αλλά θα μπορούσε να πει κάποιος: Ναι, ο Αδάμ ολίσθησε, και αφού περιφρόνησε τη θεία εντολή, καταδικάστηκε σε φθορά και θάνατο. Τότε πώς, εξαιτίας του, κατέστησαν αμαρτωλοί οι πολλοί; Τι σχέση έχουν με εμάς τα δικά του σφάλματα; Και πώς εμείς, που δεν είχαμε ακόμη γεννηθεί, καταδικαστήκαμε μαζί του; Παρόλο που ο Θεός λέει: «Δεν θα πεθάνουν οι πατέρες για τα τέκνα», ούτε τα τέκνα για τους πατέρες, «η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει». Ποιος θα μπορούσε λοιπόν να είναι ο τρόπος της απάντησης προς εμάς; Επομένως, η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει. Γίναμε όμως αμαρτωλοί μέσω της παρακοής του Αδάμ με τον εξής τρόπο: Διότι είχε πλαστεί για αφθαρσία και ζωή, και ο βίος του ήταν αγιοπρεπής μέσα στον παράδεισο της τρυφής. Ο νους του βρισκόταν εξολοκλήρου και διαπαντός σε θεοπτία, ενώ το σώμα σε ευδία και γαλήνη, αφού απουσίαζε κάθε αισχρή ηδονή. Διότι δεν υπήρχε μέσα του ταραχή από άτοπες κινήσεις. Επειδή όμως έπεσε στην αμαρτία, και γλίστρησε στη φθορά, από τότε εισέβαλαν στη φύση της σάρκας οι ηδονές και οι ακαθαρσίες, και αναπτύχθηκε ο νόμος που αγριεύει μέσα στα μέλη μας. Νόσησε, λοιπόν, η φύση από την αμαρτία εξαιτίας της παρακοής του ενός, δηλαδή του Αδάμ. Έτσι κατέστησαν αμαρτωλοί οι πολλοί, όχι επειδή παρέβησαν τον νόμο μαζί με τον Αδάμ, διότι δεν υπήρχαν καν, αλλά επειδή ανήκουν στη δική του φύση, η οποία έπεσε κάτω από τον νόμο της αμαρτίας.

Όταν δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα, γεννήθηκε υπό τον νόμο, για να εξαγοράσει εκείνους που ήταν υπό τον νόμο.» Επομένως, ο Χριστός εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου εκείνους που βρίσκονταν μεν υπό τον νόμο, αλλά δεν τον είχαν τηρήσει. Και πώς τους εξαγόρασε; Με το να τον εκπληρώσει· αλλά και με έναν άλλο τρόπο, ώστε να αναιρέσει τις ενοχές της παράβασης του Αδάμ, παρουσιάζοντας τον εαυτό του για χάρη μας απόλυτα υπάκουο και υποταγμένο προς τον Θεό και Πατέρα. Διότι είναι γραμμένο ότι, όπως ακριβώς με την παρακοή του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και με την υπακοή του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.

A f. 33 b, E f. 89, H f. 96) Προς το παρόν, λοιπόν, τον είδαμε, μέσα από όσα μόλις αναγνώστηκαν, να υποτάσσεται στους νόμους του Μωυσή· μάλλον δε τον ίδιο τον νομοθέτη και Θεό, να υπόκειται ως άνθρωπος στα δικά του θεσπίσματα. Και για ποια αιτία, θα μας το διδάξει ο σοφότατος Παύλος λέγοντας: «Όταν ήμασταν νήπια, ήμασταν υποδουλωμένοι στα στοιχεία του κόσμου· όταν όμως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα, υποτάχθηκε στον νόμο, για να εξαγοράσει αυτούς που ήταν υπό τον νόμο.» Επομένως, ο Χριστός εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου αυτούς που ήταν μεν υπό τον νόμο, αλλά δεν τον είχαν τηρήσει. Και πώς τους εξαγόρασε; Εκπληρώνοντάς τον. Αλλά και με έναν άλλον τρόπο: Για να άρει τις κατηγορίες της παράβασης του Αδάμ, παρουσίασε τον εαυτό του για χάρη μας στον Θεό και Πατέρα απόλυτα πειθήνιο και υπάκουο σε οτιδήποτε· διότι είναι γραμμένο, ότι «Όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός, οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.» Υπέταξε, λοιπόν, τον αυχένα του στον νόμο μαζί με εμάς, πράττοντας και αυτό κατ' οικονομίαν· διότι έπρεπε να εκπληρώσει κάθε δικαιοσύνη. Όταν λοιπόν έφτασε η όγδοη ημέρα, κατά την οποία ήταν συνήθεια να τελείται η σαρκική περιτομή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον νόμο, περιτέμνεται και ο ίδιος, αυτός που έδωσε τον νόμο στον Μωυσή, και πριν από αυτόν στον Αβραάμ.

Ενωθήκαμε δε και κατά άλλον τρόπο, διότι γίναμε κοινωνοί της θείας του φύσεως διά του Πνεύματος. Διότι κατοικεί στις ψυχές των αγίων, και όπως λέει ο μακάριος Ιωάννης: «Από τούτο γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε.» Επομένως, αυτός είναι η ζωή μας, αυτός είναι η δικαίωσή μας. Και έχει γραφτεί πάλι: «Άρα λοιπόν, όπως διά μέσου ενός παραπτώματος ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η κατάκριση, έτσι και διά μέσου ενός έργου δικαιοσύνης ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση που φέρνει ζωή.» Και πάλι: «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.» Είναι λοιπόν ολοφάνερο, ότι και στον πρώτο Αδάμ διαμορφωνόταν τότε το μυστήριο του Χριστού, όχι βέβαια επειδή αποτυπωνόταν εντελώς απαράλλαχτα το ίδιο, αλλά με διαφορετικό τρόπο και αντίστροφο σχήμα. Διότι ο μεν ένας υπήρξε αρχή για το γένος, προς τον θάνατο, προς την κατάρα και προς την κατάκριση· ο δε άλλος υπήρξε για το εντελώς αντίθετο, για τη ζωή, για την ευλογία και για τη δικαίωση.

«Ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονάς του με κυριαρχία. Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συνάξει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει αυτές που κυοφορούν.» Έγινε, λοιπόν, για εμάς ο Χριστός δικαιοσύνη και ανάπαυση· και μας έσωσε από τη γη την οποία καταράστηκε ο Κύριος και Θεός. Διότι αυτά μας έλεγε προφητεύοντας για τον Νώε ο Λάμεχ. Και είναι αναμφισβήτητο ότι τα εγκλήματα της παράβασης του Αδάμ έχουν λυθεί πάλι εν Χριστώ. «Διότι έγινε για εμάς κατάρα», σύμφωνα με το γεγραμμένο, απαλλάσσοντας τη γη από την αρχαία κατάρα. Διότι μέσω αυτού λέμε ότι ο Πατέρας και Θεός ανακεφαλαιώνει τα πάντα στην αρχική τους κατάσταση· «και τα παλαιά παρήλθαν, τα πάντα έγιναν καινούργια, και αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούργια κτίση.» Εφόσον είναι ο δεύτερος Αδάμ που μέσω της υπακοής ανατρέπει την κατηγορία του πρωτόπλαστου· εννοώ δηλαδή την αρχική άρνηση που έγινε παρακοή. Έτσι θεωρούσε σωστό να φρονεί και ο θεσπέσιος Παύλος. Διότι γράφει ως εξής: «Διότι, όπως ακριβώς διαμέσου της παρακοής τού ενός ανθρώπου καταστάθηκαν αμαρτωλοί, έτσι και διαμέσου της υπακοής τού ενός, πολλοί θα κατασταθούν δίκαιοι. Και ο Χριστός έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρού.» Όπως, λοιπόν, ήταν καταραμένη η γη εξαιτίας της αρχικής παράβασης εν Αδάμ, έτσι έγινε ευλογημένη εξαιτίας της υπακοής του Χριστού. Μας λύτρωσε όμως και με άλλον τρόπο από τη γη που είχε γίνει καταραμένη. «

Του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, Γλαφυρά εις το Βιβλίον του Λευιτικού. Ότι το πάθος του Χριστού είναι σωτήριο. α'. Ο μεν Θεός των όλων δεν εποίησε τον θάνατο, ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζώντων, αλλά έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες. «Και δεν υπάρχει βασίλειο του άδη πάνω στη γη», όπως είναι γραμμένο, «αλλά με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Ο λόγος αυτός περιέχει και πολύ εύλογα την αλήθεια. Διότι δεν θα εναπέθετε ο Δημιουργός τόση δόξα και κάτι τόσο αξιοθαύμαστο σε όντα που από τη φύση τους θα μπορούσαν εύκολα να φθαρούν, αλλά ο θάνατος παρεισέφρησε ως συνέπεια της οργής, επειδή, αψηφώντας τη θεία εντολή, ο προπάτορας Αδάμ εξέκλινε προς την ανυπακοή και την απειθαρχία. Όμως πλέον τα παραπτώματα έχουν αναιρεθεί και έχουν εξαλειφθεί εν Χριστώ μέσω της υπακοής του ενός ανθρώπου. Διότι δικαιωθήκαμε στο πρόσωπό Του. Και αυτό το μαρτυρεί γράφοντας ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι, όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και δια της υπακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Επειδή καταδικαστήκαμε σε θάνατο στο πρόσωπο εκείνου, αλλά ελεηθήκαμε δια του Χριστού και ανακαινισθήκαμε προς τη ζωή. Διότι έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και προσέφερε την ψυχή του για εμάς. «Και δια της πληγής αυτού εμείς ιαθήκαμε», σύμφωνα με τις Γραφές.

Διότι «έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου», εξαλείφοντας τα εγκλήματα της αποστασίας του Αδάμ, και πρόσφερε την ευωδία της υπακοής υπέρ όλων μαζί και υπέρ του καθενός ξεχωριστά προς τον Θεό και Πατέρα, και δι' αυτού έχουμε σωθεί. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος, ο οποίος γράφει τα εξής: «Άρα, λοιπόν, όπως με το παράπτωμα του ενός ήλθε η καταδίκη σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και με το δικαίωμα του ενός ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση της ζωής. Διότι, όπως ακριβώς με την παρακοή του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και με την υπακοή του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Κατανοείς, λοιπόν, ότι έχουμε σωθεί όπως ακριβώς στην περίπτωση του μόσχου, επειδή ο Χριστός πέθανε υπέρ ημών, και ευωδιάζουμε προς τον Θεό και Πατέρα διά της υποταγής Του και της εν αγιασμώ ζωής Του· διότι το αίμα του κριού χυνόταν στο άγιο θυσιαστήριο. ΠΑΛΛ. Κατανοώ αυτό που λες. ΚΥΡ. Παρουσιάζοντας δε τον Ίδιο σε εμάς με πολλούς τρόπους, σαν μέσα από σκιές, λέει: «Και θα πάρεις τον δεύτερο κριό», και σε αυτόν πραγματοποιείται η σφαγή όπως και στον πρώτο.

Και αν ο άνθρωπος δεν είχε ενωθεί με τον Θεό, δεν θα μπορούσε να μετασχεί της αφθαρσίας. Διότι έπρεπε ο μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, μέσω της δικής του οικειότητας και προς τους δύο, να συνενώσει και τους δύο σε φιλία και ομόνοια, και να παρουσιάσει τον άνθρωπο στον Θεό, και στους ανθρώπους να γνωρίσει τον Θεό. «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου» αυτού που πλάστηκε πρώτος από την ακατέργαστη γη «κατέστησαν αμαρτωλοί οι πολλοί» και έχασαν τη ζωή, «έτσι» έπρεπε «και διά της υπακοής ενός ανθρώπου» αυτού που γεννήθηκε πρώτος από παρθένο να δικαιωθούν πολλοί και να αποκτήσουν πάλι τη σωτηρία. «Εγώ είπα: Θεοί είστε και υιοί του Υψίστου όλοι· εσείς όμως ως άνθρωποι πεθαίνετε.» Αυτά τα λέγει προς εκείνους που δεν δέχθηκαν τη δωρεά της υιοθεσίας, αλλά ατιμάζουν τη σάρκωση της καθαρής γεννήσεως του Λόγου του Θεού και αποστερούν τον άνθρωπο από την άνοδο προς τον Θεό και δείχνουν αχαριστία στον Λόγο του Θεού που σαρκώθηκε για χάρη τους. Διότι γι' αυτόν τον λόγο ο Λόγος έγινε άνθρωπος και ο Υιός του Θεού έγινε Υιός ανθρώπου, ώστε ο άνθρωπος, δεχόμενος μέσα του τον Λόγο και λαμβάνοντας την υιοθεσία, να γίνει υιός του Θεού.

Τώρα δε, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου, του πρώτου που πλάστηκε από ακατέργαστη γη, κατέστησαν αμαρτωλοί οι πολλοί και απώλεσαν τη ζωή, έτσι έπρεπε και διά της υπακοής ενός ανθρώπου, του πρώτου που γεννήθηκε από παρθένο, να δικαιωθούν πολλοί και να ανακτήσουν τη σωτηρία.

Και ποια είναι η απόδειξη τούτου; Το γεγονός ότι και πριν από τον νόμο όλοι πέθαιναν. Διότι, λέει, βασίλευσε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, ακόμη και σε εκείνους που δεν αμάρτησαν. Πώς βασίλευσε; Καθ' ομοίωση της παραβάσεως του Αδάμ, ο οποίος αποτελεί τύπο του μέλλοντος. Διότι γι' αυτό ακριβώς ο Αδάμ είναι τύπος του Ιησού Χριστού. Πώς είναι τύπος; λέει. Επειδή, όπως ακριβώς εκείνος έγινε για τους απογόνους του –αν και δεν έφαγαν από το ξύλο– αίτιος του θανάτου που εισήχθη εξαιτίας της βρώσεως, έτσι και ο Χριστός έγινε για όσους προέρχονται από Αυτόν –αν και δεν έπραξαν έργα δικαιοσύνης– πρόξενος της δικαιοσύνης, την οποία χάρισε σε όλους μας δια του σταυρού. Γι' αυτό διαρκώς [ο Απόστολος] προσκολλάται στη λέξη «ένας», και συνεχώς τη φέρνει στο μέσον, λέγοντας: «Όπως δι' ενός ανθρώπου η αμαρτία εισήλθε στον κόσμο»· και, «Με το παράπτωμα του ενός πέθαναν οι πολλοί»· και, «Το δώρημα δεν είναι όπως η συνέπεια που προήλθε από τον έναν που αμάρτησε»· και, «Η κρίση που προήλθε από τον έναν οδήγησε σε κατάκριμα»· και πάλι, «Διότι, εάν με το παράπτωμα του ενός βασίλευσε ο θάνατος δια του ενός»· και, «Άρα λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος»· και πάλι, «Όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατεστάθησαν αμαρτωλοί». Και δεν απομακρύνεται καθόλου από τη λέξη «ένας», ώστε, όταν σου πει ο Ιουδαίος, Πώς σώθηκε η οικουμένη επειδή κατόρθωσε τη σωτηρία ένας, ο Χριστός; να μπορέσεις να του πεις, Πώς κατακρίθηκε η οικουμένη επειδή παράκουσε ένας, ο Αδάμ;

Διότι αυτό ακριβώς υπονόησε και ο Παύλος λέγοντας ότι «Εκείνοι που λαμβάνουν την περισσεία της χάριτος και της δικαιοσύνης, θα βασιλεύσουν εν ζωή»· και επειδή το απέδειξε αυτό με σαφήνεια, χρησιμοποιεί πάλι τον πρώτο συλλογισμό, εδραιώνοντάς τον με την επανάληψη, και λέγοντας ότι, εάν εξαιτίας του παραπτώματος εκείνου τιμωρήθηκαν άπαντες, θα μπορούσαν κατά συνέπεια και εξ αυτού να δικαιωθούν. Γι' αυτό και λέει: «Άρα λοιπόν, όπως εξαιτίας ενός παραπτώματος επήλθε κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και δι' ενός δικαιώματος επήλθε σε όλους τους ανθρώπους δικαίωση ζωής». Και επιχειρηματολογεί περαιτέρω επ' αυτού, λέγοντας τα εξής: «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Και φαίνεται μεν ότι τα λεγόμενα εγείρουν ένα όχι μικρό ζήτημα· εάν όμως κάποιος τα προσέξει με ακρίβεια, και αυτό θα λυθεί εύκολα. Ποιο είναι, λοιπόν, το ζήτημα; Το να λέγεται ότι εξαιτίας της παρακοής του ενός έγιναν αμαρτωλοί οι πολλοί. Διότι το μεν ότι, αφού αμάρτησε εκείνος και έγινε θνητός, έγιναν και οι απόγονοί του τέτοιοι, δεν είναι καθόλου παράλογο· το να γίνει όμως άλλος αμαρτωλός εξαιτίας της παρακοής εκείνου, ποια λογική ακολουθία θα μπορούσε να έχει; Διότι με αυτόν τον τρόπο θα βρεθεί ο άνθρωπος αυτός να μην του οφείλεται καν τιμωρία, εφόσον δεν έγινε αμαρτωλός από δική του υπαιτιότητα.

Γιατί άραγε άλλοτε αναφέρει «σε όλους τους ανθρώπους» και άλλοτε «οι πολλοί»; Επειδή ο μεν κοινός θάνατος επικράτησε καθολικά, ενώ αυτός που εξαρτάται από την προαίρεση, σε πολλούς. Και στα δύο αντέταξε την αναλογία που πραγματοποιήθηκε διά του Χριστού. «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί». Πάλι χρησιμοποιεί τον προηγούμενο συλλογισμό, ενισχύοντάς τον με την επανάληψη. «Έτσι και διά της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Πάλι αγωνίζεται, αναπτύσσοντας διεξοδικά τα επιχειρήματά του.

Όλα αυτά, λέγει, τα αναφέρει επειδή οι Ιουδαίοι ισχυρίζονταν ότι ο θάνατος του Χριστού δεν δύναται να δικαιώσει την οικουμένη. Και τη φράση «αμαρτωλοί κατέστησαν οι πολλοί», τη λέγει αντί της φράσεως «κατέστησαν υπόδικοι στον θάνατο εξαιτίας της αμαρτίας». «Ο δε νόμος παρεισήλθε, ώστε να πλεονάσει το παράπτωμα». Αφού απέδειξε αφενός ότι εξαιτίας του Αδάμ καταδικάστηκε η οικουμένη, και αφετέρου ότι εξαιτίας του Χριστού δικαιώθηκε και σώθηκε από την καταδίκη, εξετάζει την κατάλληλη στιγμή και το ζήτημα του νόμου, μειώνοντας την υψηλή ιδέα που υπήρχε γι' αυτόν.

Ρωμ. 5,14β-19 Αφού είπε ότι ο Αδάμ ήταν «τύπος» του Χριστού, τύπος δηλαδή εκ του αντιθέτου —διότι, όπως εκείνος έγινε αίτιος θανάτου για τους ανθρώπους, έτσι και ο Χριστός έγινε αίτιος αναστάσεως για τους ανθρώπους—· αφού είπε λοιπόν, όπως αναφέραμε, ότι ο Αδάμ ήταν τύπος του Χριστού, επειδή επρόκειτο να το τεκμηριώσει αυτό, δεν τεκμηριώνει μόνο την ομοιότητα και τον τύπο, αλλά και την υπεροχή και την περίσσεια που υπάρχει μέσα στον τύπο και την ομοιότητα· διότι αυτό το αποδεικνύει λέγοντας: «αλλά όχι όπως το παράπτωμα», και πάλι: «και όχι όπως διαμέσου ενός που αμάρτησε». Επειδή λοιπόν το επιχείρημά του έγινε κάπως σύνθετο, καθώς διαπλέκει κατά κάποιον τρόπο την ανομοιότητα μέσα στην ομοιότητα, τώρα επαναλαμβάνει το ίδιο, αλλά δείχνει καθαρά την ομοιότητα, και χωρίς να εμπλέκει, όσον αφορά τουλάχιστον τη διατύπωση, κάποια σύγκρουση ανομοιότητας. Έπειτα, αφού το υπέδειξε αυτό με σαφήνεια και καθαρότητα, ότι δηλαδή, όπως διαμέσου του ενός βασίλευσε ο θάνατος, πολύ περισσότερο θα βασιλεύσουν στη ζωή διαμέσου του ενός Χριστού, προσθέτει σαν να βγάζει συμπέρασμα και ανάγοντας τον λόγο σε κάτι ακόμη πιο σαφές και συνοπτικό, και λέει: «άρα λοιπόν, όπως διαμέσου ενός παραπτώματος ήλθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους», και τα εξής.

Ούτε αυτό το παραβλέπει, αλλά σαν να καταλήγει σε συμπέρασμα και έχοντας πεποίθηση στην αλήθεια του λόγου, αποφαίνεται με βεβαιότητα: «άρα λοιπόν όπως δι' ενός παραπτώματος» και τα εξής. Έπειτα, επειδή δεν είχε αναφέρει πουθενά σε τόσα επιχειρήματα από πού πήραν την αρχή τους το δικαίωμα και το κατάκριμα, ούτε αυτό το παραβλέπει, αλλά το παραθέτει λέγοντας: «διότι όπως διά της παρακοής» και τα εξής.