Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 5:7

Διότι αυτός, ενώ ως Θεός βρισκόταν πέρα από κάθε πάθος, εντούτοις, ας το πω έτσι, την παρέδωσε (τη ζωή του), και αυτό υπέρ των αμαρτωλών. Πράγμα το οποίο άλλωστε θαύμασε και ο πάνσοφος Παύλος. Διότι είπε ότι: «Ο Θεός αποδεικνύει την αγάπη του για εμάς, διότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, στον κατάλληλο καιρό πέθανε υπέρ των ασεβών.» Και ο ίδιος ο Χριστός λέει κάπου: «Ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων.» Τη θυσίασε, λοιπόν, υπέρ ημών, διότι με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε, και αυτός ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας. «Ας αγιάζεται» λοιπόν, λέει, δηλαδή, ας θεωρείται άγιος, ή μάλλον ας ομολογείται. Και αυτό θα ταίριαζε στον Θεό, και μόνο σε Αυτόν, κυρίως και ειδικώς.

Άρα ήταν ακάθαρτη, άρα είχε ψεγάδι, άρα ήταν άμορφη, άρα ευτελής. Όποια γυναίκα κι αν πάρεις, δεν θα πάρεις τέτοια νύφη σαν κι αυτή που πήρε ο Χριστός, την Εκκλησία, ούτε που να απέχει τόσο πολύ από εσένα, όσο η Εκκλησία από τον Χριστό· αλλά παρόλα αυτά δεν την αποστράφηκε, ούτε τη μίσησε για την υπερβολική της ασχήμια. Θέλεις να ακούσεις για την ασχήμια της; Άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι». Είδες τη μαυρίλα της; Τι είναι πιο μαύρο από το σκοτάδι; Αλλά δες και το θράσος της: «Ζώντας», λέει, «μέσα στην κακία και τον φθόνο». Δες και την ακαθαρσία: «Απειθείς, ανόητοι». Και τι λέω; Ήταν και ανόητη, και βλάσφημη· αλλά όμως, παρόλο που είχε τόσα ελαττώματα, σαν να επρόκειτο για ωραία, σαν να επρόκειτο για αγαπημένη, σαν να επρόκειτο για θαυμαστή, έτσι παρέδωσε τον εαυτό Του για την άμορφη. Και θαυμάζοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κάποιος για έναν δίκαιο»· και πάλι: «Ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς». Και αφού την πήρε τέτοια, την καλλωπίζει και τη λούζει, και ούτε αυτό το αποφεύγει. «Για να την αγιάσει», λέει, «αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος διά του λόγου». «Για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο, ή ρυτίδα, ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Με το λουτρό ξεπλένει την ακαθαρσία της. «Διά του λόγου», λέει.

Διότι κανείς δεν επιδεικνύει τέτοια πολιτεία ώστε να αξιωθεί τη βασιλεία, αλλά τα πάντα αποτελούν δική Του δωρεά. Γι' αυτό λέγει: «Όταν κάνετε όλα όσα σας έχουν διαταχθεί, να λέτε ότι: Αχρείοι δούλοι είμαστε· διότι κάναμε εκείνο που οφείλαμε να κάνουμε». Στη μερίδα του κλήρου των αγίων μέσα στο φως· δηλαδή, στη γνώση. Μου φαίνεται δε ότι ομιλεί ταυτοχρόνως και για τα παρόντα και για τα μέλλοντα. Έπειτα δεικνύει εκείνα των οποίων αξιωθήκαμε. Διότι δεν είναι μόνο αυτό το θαυμαστό, το ότι δηλαδή αξιωνόμαστε τη βασιλεία, αλλά πρέπει να προστεθεί και το ποιοι ήμασταν· διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα. Αυτό ακριβώς κάνει και στην προς Ρωμαίους επιστολή, λέγοντας: «Διότι με δυσκολία θα πέθαινε κανείς για χάρη ενός δικαίου· αν και για τον αγαθό ίσως κάποιος και να τολμούσε να πεθάνει». «Αυτός μας ελευθέρωσε», λέγει, «από την εξουσία του σκότους».

Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κανείς για έναν δίκαιο· αν και για τον αγαθό ίσως κάποιος και να τολμήσει να πεθάνει. Ο δε Θεός αποδεικνύει την αγάπη Του σε εμάς. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Διότι, εάν για έναν ενάρετο άνθρωπο δεν θα επέλεγε κανείς εύκολα να πεθάνει, αναλογίσου την αγάπη του Δεσπότη σου, όταν ο Ίδιος φαίνεται να σταυρώνεται όχι για ενάρετους, αλλά για αμαρτωλούς και εχθρούς· πράγμα που λέει και στη συνέχεια: Ότι, εάν, ενώ εμείς ήμασταν αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς, πολύ περισσότερο λοιπόν, αφού δικαιωθήκαμε τώρα με το αίμα Του, θα σωθούμε μέσω αυτού από την οργή. Διότι, εάν ενώ ήμασταν εχθροί συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό μέσω του θανάτου του Υιού Του, πολύ περισσότερο τώρα που συμφιλιωθήκαμε θα σωθούμε με τη ζωή Του. Και φαίνεται μεν ότι τα λεγόμενα αποτελούν ταυτολογία, δεν είναι όμως για εκείνον που τα προσέχει με ακρίβεια. Παρατήρησε δε: Θέλει να τους διαβεβαιώσει για τα μέλλοντα. Και πρώτα μεν τους συγκινεί ξεκινώντας από το φρόνημα του δικαίου, λέγοντας ότι και εκείνος είχε την απόλυτη πεποίθηση πως, ό,τι έχει υποσχεθεί ο Θεός, είναι ικανός και να το πράξει· έπειτα, από τη χάρη που δόθηκε, ύστερα από τις θλίψεις, ότι είναι ικανές να μας οδηγήσουν στην ελπίδα· και πάλι από το Πνεύμα, το οποίο λάβαμε. Τέλος δε, αποδεικνύει τούτο και από τον θάνατο και από τη δική μας προηγούμενη κακία.

Διότι τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, για να μη χαθεί καθένας που πιστεύει σε αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια. Αυτό δε που λέει, έχει την εξής έννοια: Μην απορήσεις που εγώ πρόκειται να υψωθώ στον σταυρό, για να σωθείτε εσείς. Διότι αυτό είναι το θέλημα και του Πατέρα, και αυτός τόσο πολύ σας αγάπησε, ώστε για χάρη των δούλων να δώσει τον Υιό του, και μάλιστα δούλων αχάριστων. Αν και κανείς δεν θα το έκανε αυτό ούτε για χάρη κάποιου φίλου του, [ούτε εύκολα για χάρη κάποιου δικαίου, πράγμα που φανέρωνε και ο Παύλος όταν έλεγε:] Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κανείς για χάρη ενός δικαίου. Αλλά εκείνος μεν τα εξέθεσε εκτενέστερα, επειδή απευθυνόταν σε πιστούς· εδώ όμως ο Χριστός μιλάει μεν συνοπτικά, επειδή ο λόγος απευθυνόταν στον Νικόδημο, αλλά πιο εμφατικά. Διότι η κάθε λέξη έχει πολλή έμφαση. Επειδή, τόσο με το να πει «Τόσο πολύ αγάπησε», όσο και με το «Ο Θεός τον κόσμο», δείχνει τη μεγάλη ένταση της αγάπης του. Διότι η απόσταση μεταξύ τους ήταν μεγάλη και άπειρη. Επειδή ο αθάνατος, ο άναρχος, η απέραντη μεγαλωσύνη, αγάπησε αυτούς που προέρχονται από χώμα και στάχτη, αυτούς που είναι γεμάτοι από αμέτρητα αμαρτήματα, αυτούς που διαρκώς παρακούουν σε όλο το διάστημα του χρόνου, τους αχάριστους· αυτούς αγάπησε. Και αυτά που ακολουθούν όμως είναι πάλι εξίσου εμφατικά, τα οποία πρόσθεσε λέγοντας: Ότι έδωσε τον Υιό του τον μονογενή· δεν έδωσε κάποιον δούλο, λέει, ούτε άγγελο, ούτε αρχάγγελο. Αν και κανένας δεν θα επιδείκνυε τόσο μεγάλη προθυμία προσφέροντας το ίδιο του το παιδί, όση έδειξε ο Θεός για τους αχάριστους δούλους του.

Αυτά, λοιπόν, τα παρόντα λυπηρά είναι ικανά να μας κοσμήσουν και να μας κάνουν να μεγαλοφρονούμε γι' αυτά. Και ορθώς λέει «καυχώμεθα», ώστε χρησιμοποιώντας το δικό του πρόσωπο να εισαγάγει την παραίνεση. «Γνωρίζοντας ότι η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, και η υπομονή δοκιμή, και η δοκιμή ελπίδα.» Επειδή ήταν παράδοξο αυτό που ειπώθηκε, το ότι δηλαδή τα λυπηρά τους προξενούν χαρά και καύχημα, το επιβεβαιώνει με συλλογισμό. Αυτό δε που λέει είναι το εξής: Η υπομονή και η θλίψη έχουν μέγιστο καρπό και πριν από τα μελλοντικά, και καθιστούν δόκιμο εκείνον που δοκιμάζεται· συμβάλλουν όμως και σε κάτι ως προς τα μελλοντικά. Διότι κάνουν την ελπίδα να ακμάζει μέσα μας· επειδή τίποτα δεν μας προετοιμάζει τόσο πολύ στο να τρέφουμε αγαθές ελπίδες, όσο η αγαθή συνείδηση. «Η δε ελπίδα δεν καταισχύνει. Διότι η αγάπη του Θεού έχει εκχυθεί στις καρδιές μας διά του Αγίου Πνεύματος που μας δόθηκε. Επειδή ο Χριστός, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη ασθενείς, κατά τον καθορισμένο καιρό πέθανε υπέρ των ασεβών. Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κανείς υπέρ ενός δικαίου· για τον αγαθό, βέβαια, ίσως και να τολμήσει κάποιος να πεθάνει.»

Ρωμ. 5,6-11 Παραθέτει τρία σημεία που δείχνουν την υπερβολή της αγάπης του Θεού και ταυτόχρονα αποδεικνύουν τη μελλοντική του πρόνοια και φιλανθρωπία. Αυτά δε τα τρία λαμβάνονται μόνο από το υποκείμενο, δηλαδή από εκείνους προς τους οποίους επιδεικνύεται η αγάπη. Επειδή υπάρχουν πάλι και άλλα από την πλευρά εκείνου που αγάπησε, μέσα από τα οποία πάλι συνίσταται και παρουσιάζεται η υπερβολή της αγάπης, όπως το ίδιο το να κατοικήσει σε παρθενική μήτρα και να σαρκωθεί από αυτήν, το να υποταχθεί στις εντολές του νόμου ο νομοθέτης, έπειτα το να ατιμαστεί, να υβριστεί, να ραπιστεί, και το κορύφωμα: να θανατωθεί διά σταυρού. Αυτός όμως, αφού ανακεφαλαίωσε τα όσα προέρχονται από εκείνον που αγάπησε, αναφέροντας προς το παρόν μόνο τον θάνατο, ανέλυσε λεπτομερώς τα όσα αφορούν τους αγαπηθέντες, καθώς αυτή η μέθοδος συντελεί εδώ στο να δείξει ότι ολοένα και περισσότερο θα προνοεί, θα υπερασπίζεται και θα λυτρώνει από κάθε οργή, τόσο την παρούσα, όταν γνωρίζει ότι αυτό συμφέρει, όσο και τη μελλοντική, η οποία είναι αληθώς η έσχατη οργή. Τα τρία δε που παραθέτει είναι τα εξής: ήμασταν «ασθενείς», λέει, ασθενείς όμως όχι εκ φύσεως αλλά από δική μας προαίρεση και πράξη. Ήμασταν, επομένως, ασθενείς και είχαμε ανάγκη από πολλή βοήθεια. Αλλά ήμασταν και «ασεβείς», και αυτόν τον ίδιο που επρόκειτο, λέει, να μας βοηθήσει, τον αποδιώχναμε, αποδίδοντας τον σεβασμό σε άλλους, ενώ τον ίδιο τον υβρίζαμε όπως τους εχθρούς και τους πολεμίους.

Ή μήπως δεν γνωρίζει η φιλία σου ότι το ίδιο το θείο εκδικήθηκε από μόνο του, όταν εκείνος που κυβερνούσε την Εκκλησία τότε δεν ξεσηκώθηκε, όπως ο Σαμουήλ παλαιότερα εναντίον του άφρονος Σαούλ, για να διαρρήξει τη βασιλεία του νέου Ηρώδη λόγω της μοιχείας; Διότι αυτά τα ίδια έπαθε και εκείνος ο Ηρώδης, ο οποίος εκδιώχθηκε και σκοτώθηκε από τον ίδιο του τον λαό, όταν εγκατέλειψε την κόρη του βασιλιά Αρέτα, η οποία ήταν η νόμιμη σύζυγός του, και πήρε παράνομα την Ηρωδιάδα, τη γυναίκα του αδελφού του, Φιλίππου. Εάν όμως αυτά δεν έπρεπε να τιμωρηθούν, τότε, σύμφωνα με την κρίση της αγάπης σου, έχει αμαρτήσει, αν και είναι τολμηρό να το πει κανείς, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο οποίος ήλεγξε τον Ηρώδη και πέθανε εξαιτίας αυτού του ελέγχου. Ομοίως και ο Χρυσόστομος, ο οποίος επέδειξε αγωνιστική αντίσταση για τον αγρό της χήρας (διότι για τον αγαθό, λέει η Γραφή, ίσως κάποιος και να τολμήσει να πεθάνει), για να μην αναφέρω τις παρόμοιες αντιστάσεις των άλλων αγίων για τέτοια ζητήματα. Ή μήπως πάλι αγνοεί η τιμιότητά σου ότι, εφόσον ο χριστιανισμός συνίσταται από δύο πράγματα, δηλαδή από την πίστη και το έργο, εάν λείπει το ένα, ούτε το άλλο ωφελεί αυτόν που το κατέχει;