Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:13

Τίποτε άλλο δεν κραυγάζει η αναβολή παρά αυτά: ας βασιλεύσει μέσα μου πρώτα η αμαρτία, και έπειτα κάποτε θα βασιλεύσει και ο Κύριος. Θα παραδώσω τα μέλη μου ως όπλα αδικίας στην ανομία· και έπειτα κάποτε θα τα παραδώσω και ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΑΙΣΑΡΙΟ, ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Χάρις οφείλεται στον Θεό, ο οποίος φανέρωσε και σε εσένα τα θαυμάσιά Του και σε διέσωσε από έναν τόσο μεγάλο θάνατο, τόσο για την πατρίδα όσο και για εμάς τους οικείους σου. Απομένει, λοιπόν, να μη φανούμε αχάριστοι ούτε ανάξιοι μιας τόσο μεγάλης ευεργεσίας, αλλά, ανάλογα με τις δυνάμεις μας, να διακηρύττουμε τα παράδοξα του Θεού και να ανυμνούμε τη φιλανθρωπία Του, την οποία γευτήκαμε εμπράκτως. Και να μην ανταποδίδουμε την ευγνωμοσύνη μόνο με τα λόγια, αλλά και με τα έργα να γίνουμε τέτοιοι, όπως ακριβώς πιστεύουμε ότι είμαστε και τώρα, κρίνοντας από τα θαύματα που επιτελέστηκαν σε εσένα. Και σε παρακαλούμε να υπηρετείς τον Θεό ακόμη περισσότερο, συναυξάνοντας διαρκώς τον φόβο Του και προκόβοντας προς το τέλειο, ώστε να αναδειχθούμε συνετοί οικονόμοι της ζωής μας, για την οποία μας ταμίευσε η αγαθότητα του Θεού. Διότι, εάν για όλους μας αποτελεί πρόσταγμα να παραστήσουμε τους εαυτούς μας στον Θεό ως ζωντανούς εκ νεκρών, πόσο μάλλον ισχύει αυτό για εκείνους που υψώθηκαν από τις πύλες του θανάτου; Αυτό μάλιστα, όπως έχω την πεποίθηση, θα μπορούσε να κατορθωθεί, εάν θελήσουμε να διατηρούμε πάντοτε το ίδιο φρόνημα που είχαμε τον καιρό των κινδύνων. Διότι βεβαίως εισερχόταν μέσα μας η επίγνωση της ματαιότητας του βίου και το ότι τίποτε από τα ανθρώπινα δεν είναι αξιόπιστο ούτε σταθερό, εφόσον έχουν τόσο εύκολες μεταπτώσεις.

«Εάν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του.» «Χωρίς να δίνουμε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία μας· αλλά σε κάθε τι συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού», ας αποδείξουμε αψευδή και αληθινή την υπόσχεση που δώσαμε στο βάπτισμα, με το να τηρούμε εκείνα που ειπώθηκαν προτρεπτικά από τον Απόστολο προς όσους έχουν συμφυτευθεί και συνεγερθεί με τον Χριστό, ως εξής: «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να την υπακούτε στις επιθυμίες του. Ούτε να προσφέρετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά να παραστήσετε τους εαυτούς σας στον Θεό, ως ζωντανούς μέσα από τους νεκρούς, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό.»

Μέσα από αυτά μας δίδαξε να προφυλάσσουμε τους εαυτούς μας, ώστε να μη δεχθούμε εις μάτην τόσο μεγάλη και τέτοιας λογής χάρη, λέγοντας αυτά που προανέφερα: «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε σε αυτήν σύμφωνα με τις επιθυμίες του. Ούτε να παραχωρείτε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά να προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό ως ζωντανούς εκ νεκρών, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό», και τα λοιπά.

Έτσι και εσείς να θεωρείτε τους εαυτούς σας νεκρούς μεν ως προς την αμαρτία, ζωντανούς δε για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού. Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να της υπακούετε μέσω των επιθυμιών του, ούτε να παραδίδετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά να παραδώσετε τους εαυτούς σας στον Θεό ως ζωντανούς εκ νεκρών, και τα μέλη σας στον Θεό ως όπλα δικαιοσύνης», και τα εξής.

Σύναψε δε απαράβατη συνθήκη να ακολουθεί σε όλα τον Κύριο, το οποίο σημαίνει να ζει για τον Θεό ολοκληρωτικά, εκπληρώνοντας στο ακέραιο τα λεγόμενα από τον Απόστολο: άλλοτε μεν, «Σας παρακαλώ λοιπόν, αδελφοί, διά των οικτιρμών του Θεού, να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία», και τα εξής· άλλοτε δε, «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του· ούτε να παραδίδετε τα μέλη σας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία· αλλά να παραστήσετε τους εαυτούς σας στον Θεό ως ζωντανούς εκ νεκρών, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό»· και ανάμεσα σε αυτές και σε παρόμοιες διδασκαλίες λέγοντας πάλι: «Δεν υπάρχει Ιουδαίος ούτε Έλληνας· δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος· δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ· διότι όλοι εσείς είστε ένας εν Χριστώ Ιησού», ώστε να γίνουμε άξιοι όλοι μας, σαν ένας άνθρωπος, να ακούσουμε: «Έλα, αγαθέ δούλε· σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Αυτής της χαράς θα αξιωθούμε, εάν ο καθένας μας, στην αποστολή στην οποία κλήθηκε και του έλαχε, με αυξημένη επιμέλεια και άοκνη προθυμία πολλαπλασιάσει τη χάρη που του δόθηκε, όπως είναι γεγραμμένο.

Ας απομακρυνθεί λοιπόν από τις διάνοιές μας, όπως από ναό του Θεού, η δύσοσμη ηδονή, και ας αναδίδεται μάλλον, σαν θυμίαμα, η ευωδία της εγκράτειας, και ας προσφέρουμε «τα σώματά μας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική μας λατρεία»· διότι εξαγοραστήκαμε «όχι με φθαρτά, με ασήμι ή χρυσό, αλλά με τίμιο αίμα», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί· επομένως ας υπηρετήσουμε Εκείνον που μας εξαγόρασε, σε Αυτόν ας προσφέρουμε τους εαυτούς μας με υπακοή, «και τα μέλη μας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό»· διότι έχει γραφτεί ότι «το δε σώμα δεν προορίζεται για την πορνεία αλλά για τον Κύριο, και ο Κύριος για το σώμα».

Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε: «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του, ούτε να παραδίνετε τα μέλη σας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία, αλλά να προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό σαν ζωντανούς που αναστήθηκαν από τους νεκρούς, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει πλέον· επειδή δεν είστε κάτω από τον νόμο, αλλά κάτω από τη χάρη.» Πρόσεξε λοιπόν πώς προστάζει να απομακρυνθούμε από τη σκιά του νόμου, και μάλλον να καταφύγουμε στη χάρη του Χριστού. Όμως δεν αγνόησε ο πνευματοφόρος ότι οπωσδήποτε κάποιοι θα πουν, ή μάλλον θα συλλογιστούν, ότι άρα οι πατέρες έχουν αστοχήσει ως προς την ευθεία οδό και ζωή· και ότι ο νόμος δεν τους ωφέλησε καθόλου, και είναι πια μάταια τα καυχήματα της δικής τους πολιτείας. Διότι αν είναι παράλογο να ζητά κανείς να βρίσκεται υπό τον νόμο, και αυτός ήταν ο σκοπός του βίου των αρχαίων, πώς δεν είναι αλήθεια να πούμε ότι αστόχησαν από το πρέπον; Αγωνίζεται, λοιπόν, αυτός που έχει τον Χριστό μέσα του· και από τη μία διαμορφώνει έξυπνα το επιχείρημα ώστε να φαίνεται ότι θέλει να συμφωνήσει με εκείνους που έχουν ζήσει υπό τον νόμο, αλλά από την άλλη τους μεταπείθει με διάφορους τρόπους στο να θεωρούν ότι, εφόσον ο καιρός καλεί στην πίστη, δεν πρέπει να θέλουν να προσκολλώνται υπερβολικά στις παλαιές συνήθειες. Για τον λόγο αυτό λέει: «Ή αγνοείτε, αδελφοί, διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο, ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει;»

Και αφού αναστήθηκε για χάρη μας και εξαιτίας μας από τους νεκρούς, εμφανίστηκε στους μαθητές του, δίνοντάς τους την εντολή να βαπτίζουν στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και να καταφωτίζουν με τον λόγο ολόκληρη την οικουμένη, και ανέβηκε στον ίδιο τον ουρανό, για να «εμφανιστεί ενώπιον του Θεού για χάρη μας», όπως έχει γραφτεί, ώστε, «έχοντας αυτόν ως παράκλητο προς τον Πατέρα και ως εξιλασμό για τις αμαρτίες μας», όπως λέει ο Ιωάννης, «να τρέχουμε γοργά προς το βραβείο της άνω κλήσεως». Έτσι, αποφεύγοντας με δυναμισμό κάθε αμαρτία και σπεύδοντας μάλλον να κατορθώνουμε με ζήλο τη φιλόθεη αρετή, ασκώντας τη σωφροσύνη, αγαπώντας την εγκράτεια, «προσφέροντας τα μέλη του σώματός μας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό», θυμούμενοι όσους βρίσκονται σε ταλαιπωρίες, περιθάλποντας ορφανά και χήρες, ανακουφίζοντας τους φυλακισμένους από τη συμφορά των δεσμών τους, και γενικά, διατηρώντας σταθερά την αγάπη μεταξύ μας.

ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ Β΄ ΠΕΡΙ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ Και ανάγνωσμα από την προς Ρωμαίους επιστολή: «Ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε;» έως το: «διότι δεν είστε υπό τον νόμο, αλλά υπό τη χάρη». Σας είναι χρήσιμες οι καθημερινές μυσταγωγίες και οι νέες διδασκαλίες, επειδή εξαγγέλλουν καινούργια πράγματα, και μάλιστα σε εσάς, που έχετε ανακαινιστεί από την παλαιότητα στην καινότητα. Γι' αυτόν τον λόγο, είναι ανάγκη να σας παραθέσω τη συνέχεια της χθεσινής μυσταγωγίας, για να μάθετε τίνος πράγματος ήταν σύμβολα όσα τελέστηκαν από εσάς στον εσωτερικό οίκο.

Εφόσον διδαχθήκατε αυτά επαρκώς, κρατήστε τα στη μνήμη σας, παρακαλώ, ώστε και εγώ ο ανάξιος να λέω για εσάς: «Σας αγαπώ, διότι πάντοτε με θυμάστε, και τηρείτε τις παραδόσεις, τις οποίες σας παρέδωσα.» Είναι δε δυνατός ο Θεός, ο οποίος σας παρουσίασε ζωντανούς εκ νεκρών, να σας αξιώσει να πορευθείτε σε νέα ζωή· διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος τώρα και στους αιώνες. Αμήν.

Πώς λοιπόν και ο Παύλος λέει: «Ας μη βασιλεύει επομένως η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του· ούτε να προσφέρετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά να προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό σαν ζωντανούς από τους νεκρούς, και τα μέλη σας στον Θεό ως όπλα δικαιοσύνης»· και πάλι: «Διότι, όπως ακριβώς προσφέρατε τα μέλη σας ως δούλα στην ακαθαρσία και την ανομία με σκοπό την ανομία, έτσι τώρα να προσφέρετε τα μέλη σας ως δούλα στη δικαιοσύνη με σκοπό τον αγιασμό»; 52. Γνώριζε, συνεπώς, ότι αυτό το σκήνωμα (το σώμα) μπορεί να κατευθύνεται και να ρέπει προς το αγαθό, ώστε να νεκρωθούν μέσα σε αυτό τα αμαρτήματα. Επειδή, πώς αλλιώς μπορεί ένας άνθρωπος, ακόμη και στη δική μας περίπτωση, να γίνει δούλος της δικαιοσύνης, εάν δεν υποτάξει προηγουμένως τα μέλη της σάρκας του ώστε να μην υπακούουν στην αμαρτία, αλλά στη δικαιοσύνη, πολιτευόμενος επάξια του Χριστού; Διότι το να αμαρτάνει κανείς και το να μην αμαρτάνει συντελείται μέσω του σώματος, καθώς η ψυχή το χρησιμοποιεί ως όργανο είτε για την αρετή είτε για την κακία.

Πριν σταθούν τα πόδια μου πάνω στην πέτρα, έχοντας καταρτιστεί σαν των ελαφιών, και κατευθυνθούν τα κατά Θεόν διαβήματά μου, χωρίς να ολισθήσουν ούτε στο ελάχιστο ούτε καθόλου; Πριν το κάθε μέλος γίνει όπλο δικαιοσύνης και αποβάλει κάθε νεκρότητα, αφού αυτή καταποθεί από τη ζωή και υποχωρήσει στο πνεύμα;

Διότι δεν αποτελεί τιμή το να του παραχωρούνται τα πάντα με εξουσία, αλλά είναι έσχατη δουλεία και επιδείνωση της ατιμίας. Επειδή, όταν πράττει ό,τι θέλει, τότε στερείται κάθε ελευθερίας· όταν όμως εμποδίζεται, τότε ακριβώς διατηρεί τη δική του αξία. Και να μην παραχωρείτε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά ως όπλα δικαιοσύνης.

Αφού λοιπόν απομάκρυνε από την πονηρία, οδηγεί προς την αρετή, λέγοντας: «Αλλά παραστήσατε τους εαυτούς σας στον Θεό ως ζωντανοί εκ νεκρών». Πρόσεξε πώς προτρέπει μέσα από τα ίδια τα γυμνά ονόματα, αναφέροντας εκεί μεν την αμαρτία, εδώ δε τον Θεό. Διότι, αφού έδειξε πόσο μεγάλη είναι η διαφορά μεταξύ εκείνων που βασιλεύουν, απέκλεισε από κάθε συγγνώμη τον στρατιώτη, ο οποίος εγκατέλειψε τον Θεό και επιθύμησε να ταχθεί υπό τη βασιλεία της αμαρτίας. Και δεν αποδεικνύει τούτο μόνο με αυτά, αλλά το τεκμηριώνει και με όσα ακολουθούν, λέγοντας: «Ως ζωντανοί εκ νεκρών». Διότι μέσα από αυτά δείχνει και την καταστροφή που προκαλεί εκείνη, και το μέγεθος της δωρεάς του Θεού. Αναλογιστείτε, λέει, ποιοι ήσασταν και τι έχετε γίνει. Ποιοι ήσασταν λοιπόν; Νεκροί και χαμένοι σε μια απώλεια που με κανέναν τρόπο δεν μπορούσε να επανορθωθεί· διότι δεν υπήρχε κανείς ικανός να βοηθήσει. Και τι γίνατε από εκείνους τους νεκρούς; Ζωντανοί με αθάνατη ζωή. Και μέσω τίνος; Μέσω του παντοδύναμου Θεού. Επομένως, είναι δίκαιο να τάσσεται κανείς υπό Αυτόν με τόση προθυμία, όση είναι φυσικό να έχουν αυτοί που από νεκροί έγιναν ζωντανοί. Και τα μέλη σας ας είναι όπλα δικαιοσύνης για τον Θεό. Επομένως, το σώμα δεν είναι κάτι πονηρό, εφόσον είναι δυνατόν να γίνει αυτό όπλο δικαιοσύνης. Αποκαλώντας το δε όπλο, φανέρωσε ότι έχει ενσκήψει ένας σκληρός πόλεμος. Γι' αυτό χρειαζόμαστε ισχυρή πανοπλία, και γενναίο φρόνημα που να γνωρίζει καλά τα των πολέμων αυτών, και προπάντων, χρειαζόμαστε έναν στρατηγό.

Αλλά βέβαια ο στρατηγός στέκεται στο πλευρό μας, όντας πάντοτε έτοιμος για συμμαχία και παραμένοντας ακατανίκητος, και μάλιστα κατασκεύασε για εμάς ισχυρά όπλα· χρειάζεται πλέον η προαίρεσή μας να τα χειριστεί όπως πρέπει, ώστε και στον στρατηγό να υπακούει, και τα όπλα να τα χρησιμοποιεί υπέρ της πατρίδας. Αφού λοιπόν μας απηύθυνε τόσο μεγάλες προτροπές, και μας υπενθύμισε όπλα και μάχη και πολέμους, δες πώς πάλι ενθαρρύνει τον στρατιώτη και τονώνει την προθυμία του, λέγοντας: «Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει πλέον· επειδή δεν είστε υπό τον νόμον, αλλά υπό την χάριν». Εάν λοιπόν η αμαρτία δεν μας κυριεύει πια, για ποιον λόγο δίνεις τόσες παραγγελίες, λέγοντας: «Ας μη βασιλεύει η αμαρτία στο θνητό σας σώμα»· και, «Μην προσφέρετε τα μέλη σας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία»; Τι σημαίνουν λοιπόν αυτά τα λόγια; Εδώ καταθέτει σπερματικά κάποιον λόγο, τον οποίο πρόκειται να αναπτύξει αργότερα και να τον επεξεργαστεί με εκτενή επιχειρηματολογία.

δ΄. Αυτά με την ψυχή και με τη γλώσσα να τα μελετάτε διαρκώς· αυτά με το φρόνημα και με το στόμα να τα διακηρύσσετε ακατάπαυστα. Έχετε τον αποστολικό κανόνα της πίστεως και της θεοφιλούς πολιτείας· διότι χωρίς την πίστη τα έργα είναι νεκρά. Μιλώ ανθρώπινα εξαιτίας της αδυναμίας της σάρκας σας· διότι, όπως ακριβώς παραστήσατε τα μέλη σας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία, έτσι και τώρα παραστήστε τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Ο πόρνος ας γίνει σώφρων, ο άδικος ας γίνει δίκαιος, ο άρπαγας ευμετάδοτος, ο πλεονέκτης φιλόπτωχος, εκείνος που προηγουμένως ήταν απάνθρωπος και φιλόχρυσος, τώρα ας αναδειχθεί φιλόχριστος, ο βλάσφημος υμνολόγος. Αυτός που έτρεχε στα θέατρα, ας τρέχει πλέον στις αυλές του Θεού, κι εκείνος που παρακολουθούσε με μανία τις ιπποδρομίες, ας αφιερωθεί στους αποστόλους, των οποίων ο δρόμος είναι σωτήριος για όσους τον μιμούνται. Καθώς πρόκειται να αποκληθείτε νύμφες του Χριστού, με αυτόν τον τρόπο να στολίσετε τις ψυχές και τα σώματά σας. Τα βλέμματά σας ας αποτελούν απεικονίσεις της ψυχικής σας γαλήνης· τα πρόσωπά σας ας είναι σαφή αποτυπώματα της εσωτερικής σας ευλάβειας· τα στόματά σας ας εκπέμπουν την ευωδία των ψαλμών και των ύμνων, ας είναι κόσμια, σώφρονα, όπως αρμόζει σε παρθένο που πρόκειται να νυμφευθεί· οι ψυχές σας ας είναι καθαρές και λευκές, για να υποδεχθούν αυτούσια τη βαφή της βασιλικής αλουργίδας.

Δεν καθόταν γυμνός πάνω στην κοπριά ο Ιώβ, υπομένοντας ζωή πιο σκληρή από μύριους θανάτους; Αλλά επειδή δεν απέβαλε την ευσέβεια, του επανήλθαν όλα τα προηγούμενα με μεγαλύτερη αφθονία: η υγεία και η ομορφιά του σώματος, όλος ο χορός των παιδιών του, τα κτήματα και, το μεγαλύτερο από όλα, ο λαμπρός στέφανος της υπομονής. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα δέντρα, ακόμη κι αν κάποιος αφαιρέσει τον καρπό μαζί με τα φύλλα, ακόμη κι αν κόψει όλα τα κλαδιά, εφόσον η ρίζα παραμένει, το δέντρο αναγεννάται ολόκληρο και με μεγαλύτερη ευπρέπεια· έτσι λοιπόν συμβαίνει και με εμάς, αν παραμένει η ρίζα της ευσέβειας, ακόμη κι αν αφαιρεθεί ο πλούτος, ακόμη κι αν φθαρεί το σώμα, όλα θα επιστρέψουν πάλι σε εμάς με μεγαλύτερη δόξα. Αποβάλλοντας, λοιπόν, από την ψυχή κάθε μέριμνα και περιττή φροντίδα, ας στραφούμε στον εαυτό μας και ας καλλωπίσουμε το σώμα και την ψυχή με το κόσμημα της αρετής, καθιστώντας τα μέλη του σώματός μας όπλα δικαιοσύνης και όχι όπλα αμαρτίας. Και πρώτα από όλα ας εκπαιδεύσουμε τη γλώσσα να είναι διάκονος της χάριτος του Πνεύματος, διώχνοντας από το στόμα μας κάθε δηλητήριο και πονηρία, καθώς και την ενασχόληση με αισχρά λόγια. Διότι εμείς έχουμε την εξουσία να καταστήσουμε το καθένα από τα μέλη μας όργανο είτε πονηρίας είτε δικαιοσύνης. Άκουσε, λοιπόν, πώς άλλοι έκαναν τη γλώσσα όπλο αμαρτίας και άλλοι δικαιοσύνης. «Η γλώσσα τους είναι κοφτερό μαχαίρι».

Μετά από αυτό διδαχθήκαμε να λέμε: «Ελθέτω η βασιλεία σου». Διότι, καθώς τυραννούμαστε από τα πάθη του σώματος και δεχόμαστε μύριες προσβολές πειρασμών, έχουμε ανάγκη τη βασιλεία του Θεού, ώστε να μη βασιλεύσει η αμαρτία στο θνητό μας σώμα για να την υπακούμε στις επιθυμίες του, ούτε να προσφέρουμε τα μέλη μας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία, αλλά να τα προσφέρουμε ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό, και να στρατευθούμε στον βασιλέα των αιώνων. Διδασκόμαστε δε, επιπλέον αυτών, να μην είμαστε υπερβολικά προσκολλημένοι στον παρόντα βίο, αλλά να περιφρονούμε τα παρόντα, και να επιθυμούμε τα μέλλοντα ως μόνιμα, και να αναζητούμε την ουράνια και αιώνια εκείνη βασιλεία, και να μην κυριευόμαστε από τις επίγειες απολαύσεις, ούτε από την ομορφιά των σωμάτων, ούτε από την ευπορία των χρημάτων, ούτε από την αφθονία των κτημάτων, ούτε από την πολυτέλεια των πολύτιμων λίθων, ούτε από τα μεγαλεία των οικιών, ούτε από ηγεμονίες και στρατηγίες, ούτε από την πορφύρα και το διάδημα, ούτε από περίτεχνα εδέσματα και καρυκεύματα και κάθε είδους χλιδή, ούτε από οτιδήποτε άλλο που δελεάζει τις αισθήσεις μας, αλλά, αφού τα αποχαιρετήσουμε οριστικά όλα αυτά, να επιθυμούμε αδιαλείπτως τη βασιλεία του Θεού.

Δεν είπε «ας τυραννεί», πράγμα που θα αποτελούσε αναγκαιότητα, αλλά «ας μη βασιλεύει», το οποίο εξαρτάται από την ελεύθερη προαίρεση. «Στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του· ούτε να προσφέρετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας· αλλά να προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό, σαν να είστε ζωντανοί ανάμεσα από τους νεκρούς, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει». Το σώμα μας πριν από την παρουσία του Χριστού γινόταν εύκολα υποχείριο της αμαρτίας. Διότι ούτε το Πνεύμα ήταν παρόν για να βοηθήσει, ούτε υπήρχε βάπτισμα που να μπορεί να νεκρώσει την αμαρτία. Επειδή όμως ο Χριστός ήρθε, και λάβαμε το βάπτισμα, καθώς και το Πνεύμα μέσω του βαπτίσματος, τα παλαίσματα έγιναν για εμάς εύκολα αντιμετωπίσιμα. «Διότι δεν είστε υπό τον νόμο, αλλά υπό τη χάρη· τι λοιπόν; Θα αμαρτήσουμε, επειδή δεν είμαστε υπό τον νόμο, αλλά υπό τη χάρη; Μη γένοιτο!» Αυτό δείχνει ότι οι αγώνες είναι πρόσκαιροι. «Δεν γνωρίζετε ότι σε όποιον προσφέρετε τους εαυτούς σας ως δούλους προς υπακοήν, είστε δούλοι σε εκείνον τον οποίο υπακούτε, είτε της αμαρτίας προς θάνατον, είτε της υπακοής προς δικαιοσύνην;» Αφού έθεσε την αντίρρηση που λέει, «Τι λοιπόν; Θα αμαρτήσουμε;» και αφού έφερε ως πρώτη λύση την απόλυτη απαγόρευση, λέγοντας «μη γένοιτο», προσθέτει και τη δεύτερη που προέρχεται από τον εχθρό, και την τρίτη από την κόλαση· και το επιχείρημα από τον εχθρό είναι αυτό: «Δεν γνωρίζετε ότι σε όποιον προσφέρετε τους εαυτούς σας ως δούλους προς υπακοήν, είστε δούλοι σε εκείνον τον οποίο υπακούτε;»

Πρόσεξε μήπως, με την ελπίδα της απολυτρώσεως, αφού συγκεντρώσεις πλήθος κακών, συσσωρεύσεις μεν την αμαρτία, αλλά χάσεις τη συγχώρηση. Ο Θεός δεν εμπαίζεται. Μην εμπορεύεσαι τη χάρη. Μην πεις: «Καλός μεν ο νόμος, αλλά πιο ευχάριστη η αμαρτία». Η ηδονή είναι αγκίστρι του διαβόλου που ελκύει προς την απώλεια· η ηδονή είναι μητέρα της αμαρτίας, και η αμαρτία είναι το κεντρί του θανάτου. Η ηδονή είναι τροφός του αιώνιου σκώληκα, η οποία προς καιρόν τρέφει πλούσια αυτόν που αμαρτάνει, αλλά αργότερα προκαλεί αναδόσεις πιο πικρές και από τη χολή. Τίποτα άλλο δεν διαλαλεί η αναβολή, παρά αυτά: ας βασιλεύσει μέσα μου η αμαρτία, και έπειτα θα βασιλεύσει κάποτε και ο Κύριος. Θα παραδώσω τα μέλη μου ως όπλα αδικίας στην ανομία πρώτα, και έπειτα τα ίδια ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Έτσι και ο Κάιν προσέφερε τις θυσίες του: τα πρώτα για τη δική του απόλαυση, και τα δεύτερα στον Πλάστη και δωρεοδότη Θεό. Όταν είσαι δυνατός στα έργα, αναλώνεις τη νεότητά σου στις αμαρτίες· και όταν αποκάμουν τα σωματικά σου όργανα, τότε τα προσφέρεις στον Θεό, όταν πλέον δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τίποτα, αλλά αναγκαστικά κείτονται αδρανή, επειδή εξαιτίας του μαρασμού του χρόνου έχει παραλύσει η ζωτικότητά τους. Η σωφροσύνη στα γηρατειά δεν είναι σωφροσύνη, αλλά αδυναμία για ακολασία· κανένας νεκρός δεν στεφανώνεται. Κανείς δεν θεωρείται δίκαιος εξαιτίας της αδυναμίας του να πράξει το κακό. Όσο υπάρχει δύναμη, κυριάρχησε πάνω στην αμαρτία με τον λογισμό. Διότι αυτό είναι η αρετή: η απομάκρυνση από το κακό και η πράξη του αγαθού.

Κάθε άνθρωπος, λοιπόν, που λαμβάνει αύξηση πίστεως και γνώσεως, έχει προοδεύσει στους τρόπους της αρετής και έχει αποβάλει από τον εαυτό του κάθε απάτη των υλικών πραγμάτων, αυτός είναι ο πνευματικός Ιωσήφ. Είναι ικανός να λάβει το σώμα του Χριστού, να το ενταφιάσει καλώς και να το εναποθέσει στη λαξευμένη από την πίστη καρδιά του, καθιστώντας, λόγω της χάριτος, το ίδιο του το σώμα ως σώμα του Χριστού, και τα μέλη του σώματός του όπλα δικαιοσύνης στον Θεό για αγιασμό. Προετοιμάζει τις αισθήσεις του σώματος, σύμφωνα με τον έμφυτο λόγο, να υπηρετούν την ψυχή προς τη φυσική εν Πνεύματι θεωρία. Κάνει την ίδια την ψυχή να ισονομεί με τις δυνάμεις της προς την εκπλήρωση των αρετών και, επιπλέον, υποδουλώνει την ψυχή και τις δυνάμεις της στις εντολές του Θεού, αναδεικνύοντας τις ίδιες τις εντολές ως φυσικές ενέργειες της ψυχής. Δια της αμετάθετης και παγίας έξεως στην αρετή, διεγείρεται και πάλι προς την κατανόηση και υποδοχή των θειοτέρων λόγων που είναι εγκεκρυμμένοι στις εντολές. Και περιβάλλει, σαν με κάποια σινδόνη, με τους πνευματικούς λόγους τους σχετικούς με αυτόν τον αιώνα, τον πρώτο Λόγο, από τον οποίο, δια του οποίου και εις τον οποίο υπάρχουν τα πάντα. Εκείνος που τήρησε με αυτόν τον τρόπο αυτήν την αρμονική ευταξία, είναι ο Ιωσήφ, ο οποίος ενταφιάζει μυστικώς το μυστικό σώμα του Χριστού.

Και γι' αυτό λέει ο Ιούδας του Ιακώβου: «Τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αξίωμά τους, αλλά εγκατέλειψαν το ίδιο τους το κατοικητήριο, τους έχει φυλάξει με αιώνια δεσμά κάτω από βαθύ σκοτάδι για την κρίση της μεγάλης ημέρας, όπως τα Σόδομα και τα Γόμορρα και οι γύρω από αυτές πόλεις, οι οποίες με τον ίδιο τρόπο παραδόθηκαν στην πορνεία και ακολούθησαν αφύσικες σαρκικές επιθυμίες, προβάλλονται ως παράδειγμα, υφιστάμενες την τιμωρία του αιώνιου πυρός». «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία», διδάσκει ο Παύλος, «στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του, και μην προσφέρετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό σαν ζωντανούς που προήλθαν από τους νεκρούς», και «όπως προσφέρατε τα μέλη σας ως δούλα στην ακαθαρσία και στην ανομία για να οδηγείστε στην ανομία, έτσι και τώρα προσφέρετε τα μέλη σας ως δούλα στη δικαιοσύνη με σκοπό τον αγιασμό».

74. Εκείνος που αναστήθηκε από τα νεκρά έργα, συναναστήθηκε με τον Χριστό. Εάν όμως συναναστήθηκε με τον Χριστό διά της γνώσεως, και εφόσον ο Χριστός δεν πεθαίνει πλέον, ούτε αυτόν θα τον κυριεύσει ποτέ ο θάνατος της αγνωσίας. Διότι κατά το ότι πέθανε άλλοτε ως προς την αμαρτία, έχοντας εκτραπεί από την κατά φύσιν κίνηση, πέθανε μία για πάντα. Κατά το ότι όμως τώρα ζει, ζει για τον Θεό διά της ελευθερίας του Αγίου Πνεύματος, το οποίο τον ανέστησε από τα νεκρά έργα της αμαρτίας. Επομένως, δεν ζει πλέον αυτός για τη σάρκα και για τον κόσμο, έχοντας νεκρωθεί ως προς τα μέλη του σώματός του και ως προς τα πράγματα του βίου, αλλά ζει μέσα του ο Χριστός, εφόσον έχει πλέον περιέλθει υπό τη χάρη του Αγίου Πνεύματος και δεν βρίσκεται υπό τον νόμο της σάρκας, προσφέροντας δηλαδή τα μέλη του ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό και Πατέρα.

Έτσι, παρέστησε όλα τα μέλη του ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό, ζώντας και κινούμενος μόνο για Αυτόν, χωρίς να σκέφτεται ούτε να επιθυμεί να πράξει τίποτα έξω από το δικό Του θέλημα. Ήταν σαν ένας δημαγωγός των θείων προσταγμάτων επί της γης, ανήκοντας εξ ολοκλήρου στον Θεό και πράττοντας, λέγοντας, σκεπτόμενος και προτείνοντας στους άλλους πάντοτε μόνο τα δικά Του. Διότι στους άλλους το να είναι καλοί και αγαθοί προκύπτει είτε επειδή προσδοκούν μισθό είτε επειδή φοβούνται τις απειλές. Ο Δημήτριος όμως, όλα όσα έκανε, έλεγε και έπασχε υπέρ του Χριστού και των προσταγμάτων Του, τα έκανε και τα έλεγε και τα έπασχε μόνο εξαιτίας του έρωτά του προς Αυτόν και επειδή θεωρούσε τον εαυτό του οφειλέτη απέναντί Του για πολλά και μεγάλα, με αποτέλεσμα όχι μόνο να επιλέξει να αδιαφορήσει για αυτά τα παροδικά πράγματα, αν κάτι τον απομάκρυνε έστω και λίγο από τη δόξα Εκείνου, αλλά ακόμη και για τα μέλλοντα, τα άρρητα και τα υπερβαίνοντα τον λόγο, κατά τον θείο Απόστολο. Διότι τόσο πολύ κυριεύθηκε από τον Θεό και τα θεία, και κατέστη τόσο πλήρης από την κατοχή Του, ώστε όχι μόνο να θεωρεί τα δικά Του πιο σπουδαία από όλα τα άλλα και να τα προτιμά από τα πάντα, αλλά και την ψυχή του να προσφέρει με ευκολία για τα θελήματά Του και να προτιμά να δώσει με χαρά το κεφάλι του παρά να αποστεί έστω και ελάχιστα από τη μνήμη Του και από τα δικά Του πράγματα. Και θα ήταν ευκολότερο ένα σώμα να αναπνεύσει και να υπάρξει ποτέ χωρίς ψυχή, παρά να πει κανείς ότι ο Δημήτριος θα μπορούσε να ζει και να παραμένει στη ζωή χωρίς τον Χριστό, τα λόγια Του, τα έργα Του και όσα γίνονται σύμφωνα και με τα δύο. Επειδή για τον Δημήτριο ο Χριστός ήταν σαν την ίδια του την ψυχή, η οποία δεν απομακρυνόταν και επέστρεφε πάλι, όπως βέβαια συνέβαινε σύμφωνα με τον μύθο με την ψυχή του Ερμότιμου του Κλαζομένιου, αλλά του συμπαραστεκόταν πάντοτε, του ενέπνεε θείο σθένος και επιτελούσε τα μεγάλα έργα, και όπως είναι φυσικό για τον καθένα τους, ο μεν Θεός τα επιτελούσε, ο δε Δημήτριος τελειοποιούνταν, ώστε εξαιτίας αυτού συνέβαινε κατ' ανάγκην να μένει ο καθένας στον άλλο, ο Δημήτριος στον Θεό και ο Θεός σε αυτόν, χωρίς να αποχωρίζονται ο ένας από τον άλλο, κατά τον μέγα Ιωάννη.

Ρωμ. 6,12-14 Επειδή, λέει, πεθάναμε και το σώμα μας έγινε νεκρό ως προς την αμαρτία, ας μην το κάνουμε να ξαναζήσει τη ζωή της αμαρτίας, ούτε ας προετοιμαστούμε έτσι ώστε πάλι σε αυτό, που έγινε θνητό μέσω του βαπτίσματος, να βασιλεύει η αμαρτία. Και τι σημαίνει να βασιλεύει μέσα μας η αμαρτία; Το να εκπληρώνουμε τις επιθυμίες του σώματος. «Σαν ζωντανοί που αναστήθηκαν από τους νεκρούς». Όπως δηλαδή αρμόζει σε αυτούς που αξιώθηκαν τέτοιας μεγάλης ευεργεσίας και ελευθερώθηκαν από τα νεκρά και φθοροποιά πάθη και αποδείχθηκαν ζωντανοί. «Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει». Ας μην αποτελεί για εσάς πρόφαση ο πόλεμος της αμαρτίας· ασθενής είναι πλέον η αμαρτία, δεν μπορεί να κυριεύσει, εκτός αν εμείς με τη θέλησή μας υποκύψουμε σε αυτήν· διότι επιτίθεται μεν, δεν κυριεύει δε. Πώς λοιπόν κυρίευε μέχρι τώρα; Επειδή βρίσκονταν «υπό τον νόμον» αυτοί που κυριεύονταν από αυτήν, υπό έναν νόμο ο οποίος ναι μεν απαγόρευε την πράξη της αμαρτίας, αλλά δεν έδινε τη δύναμη για να την υπερνικήσουν και να επικρατήσουν εναντίον της. Εμείς όμως βρισκόμαστε «υπό τη χάριν», η οποία, εκτός από το να συμβουλεύει και να διατάζει το τι πρέπει να γίνεται, ταυτόχρονα ενισχύει και συνεργεί στην πραγματοποίησή τους. Και όχι μόνο αυτό, αλλά εξαλείφει και τις αμαρτίες που έχουμε διαπράξει στο παρελθόν.

Διότι, λέγοντας ο απόστολος: «Παραστήστε τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό· και η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει πλέον, διότι βρίσκεστε υπό την χάριν», δηλώνει οπωσδήποτε ότι εκείνος που μεταχειρίζεται τα όπλα είναι ο ίδιος ο Θεός. Και όπως ακριβώς τα άψυχα όπλα δεν έχουν δικό τους θέλημα ούτε λογισμό που να αντιτίθεται στον πολεμιστή που τα μεταχειρίζεται, αλλά τον ακολουθούν σε όποια χρήση εκείνος θα ήθελε, και όπως θέλει και όποτε θέλει, έτσι λοιπόν και ο χριστιανός οφείλει να παραδίδει τα δικά του μέλη υπάκουα στον Θεό, για να ακούουν, να βλέπουν, να μιλούν, να αγγίζουν, να οσφραίνονται, να περπατούν, να στέκονται, να αναπαύονται, να κάθονται, να κινούνται, να αδρανούν, να σιωπούν, να ησυχάζουν, να ενεργούν, να βάλλονται, να δέχονται, να ακονίζονται, να καθαρίζονται, να τέμνουν, να βάλλουν, να τον θωρακίζουν, να τον φυλάσσουν άτρωτο, όπως ο ίδιος βούλεται και θέλει. Διότι αυτός που νικά, κάθε πολεμιστής που είναι οπλισμένος και πλήττει τον εχθρό, επιδεικνύοντας μέσω των όπλων τη δική του δύναμη και πολεμική εμπειρία ως άριστος μαχητής, είναι ο ίδιος, και όχι τα όπλα· το ότι βέβαια χωρίς τα όπλα ένας τέτοιος δεν θα μπορούσε να πολεμήσει, είναι αληθές· το ότι όμως η νίκη δεν είναι των όπλων, αλλά του πολεμιστή, δεν είναι ψευδές.

Όμως, είναι ευχής έργο να διασώσουμε αναφαίρετη μια τέτοια χάρη, επειδή αυτό που δωρίζεται εύκολα έχει κατά κάποιον τρόπο τη φυσική τάση να καταφρονείται· εμείς, όμως, αδελφοί, οφείλουμε να διαφυλάξουμε το χάρισμα. Ας μη μολύνουμε, λοιπόν, τα αγιασμένα μας χείλη με ψεύτικα λόγια και με λόγια ματαιότητας, ούτε να σκοτεινιάσουμε τους φωτισμένους μας οφθαλμούς με πορνικά βλέμματα, ούτε να βεβηλώσουμε την λαμπρυνθείσα μας καρδιά με πονηρούς λογισμούς, ούτε, όπως φωνάζει ο Απόστολος, «ας μη βασιλεύει η αμαρτία στο θνητό μας σώμα, ώστε να την υπακούμε στις επιθυμίες του, ούτε να παραδίδουμε τα μέλη μας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία· αλλά ας παραδώσουμε τους εαυτούς μας στον Θεό ως ανθρώπους που ζουν εκ νεκρών, και τα μέλη μας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό· διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει· επειδή δεν είστε υπό τον νόμο, αλλά υπό την χάρη.» Βλέπεις ότι στον νόμο κυριαρχούσε η αμαρτία, ενώ στη χάρη η δικαιοσύνη που βασιλεύει μας λυτρώνει από κάθε αμαρτία; Καθώς είναι γραμμένο: «Αλλά λουστήκατε, αλλά αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού και στο πνεύμα του Θεού μας.» Ας σεβαστούμε, λοιπόν, σας παρακαλώ, την κάθαρση, ας διαφυλάξουμε τον αγιασμό.