Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:17

Από πού είμαστε εμείς Χριστιανοί; Μέσω της πίστεως, θα μπορούσε να πει ο καθένας. Και με ποιον τρόπο σωζόμαστε; Αναγεννώμενοι, προφανώς, μέσω της χάριτος του βαπτίσματος. Διότι από πού αλλού; Έπειτα, αφού γνωρίσαμε ότι αυτή η σωτηρία βεβαιώνεται διά του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, θα εγκαταλείψουμε τον «τύπο της διδαχής» που παραλάβαμε; Αλήθεια, θα ήταν άξιο μεγάλων στεναγμών εάν τώρα διαπιστώνεται ότι απομακρυνόμαστε από τη σωτηρία μας περισσότερο από ό,τι όταν πιστέψαμε· εάν αυτά που τότε αποδεχθήκαμε, τώρα τα απαρνούμαστε. Είναι εξίσου μεγάλη η ζημία, είτε το να αναχωρήσει κάποιος από τη ζωή χωρίς να έχει μερίδιο στο βάπτισμα, είτε το να δεχθεί κάτι στο οποίο απουσιάζει έστω και ένα στοιχείο από την παράδοση. Και την ομολογία, την οποία καταθέσαμε κατά την πρώτη μας εισαγωγή, όταν ελευθερωμένοι από τα είδωλα προσήλθαμε στον Ζώντα Θεό, όποιος δεν την φυλάττει σε κάθε καιρό και δεν την κρατά σφιχτά σε όλη του τη ζωή ως ασφαλές φυλακτήριο, καθιστά τον εαυτό του ξένο προς τις υποσχέσεις του Θεού, ερχόμενος σε σύγκρουση με το ίδιο του το χειρόγραφο, το οποίο κατέθεσε κατά την ομολογία της πίστεως. Διότι, εάν για εμένα το βάπτισμα αποτελεί αρχή ζωής και πρώτη από όλες τις ημέρες είναι η ημέρα εκείνη της παλιγγενεσίας, είναι προφανές ότι και η πλέον τετιμημένη από όλες τις φωνές είναι αυτή που εκφωνήθηκε κατά τη λήψη της χάριτος της υιοθεσίας. Επομένως, την παράδοση που με εισήγαγε στο φως και μου χάρισε τη γνώση του Θεού, μέσω της οποίας αναδείχθηκα τέκνο του Θεού, εγώ που προηγουμένως ήμουν εχθρός εξαιτίας της αμαρτίας, αυτήν θα προδώσω, έχοντας παρασυρθεί από τις δικές τους αληθοφανείς πιθανολογίες;

Το πώς όμως συνέβη αυτό, το δίδαξε ο απόστολος Παύλος, λέγοντας: «Ευχαριστία ανήκει στον Θεό, διότι, ενώ ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, υπακούσατε εκ καρδίας στον τύπο διαδοχής στον οποίο παραδοθήκατε»· ώστε, όπως ακριβώς το κερί, όταν παραδίδεται στο καλούπι του σκαλίσματος, μορφοποιείται παίρνοντας με ακρίβεια τη μορφή που είναι αποτυπωμένη σε αυτό, έτσι και εμείς, παραδίδοντας τους εαυτούς μας στον τύπο της κατά το Ευαγγέλιον διδασκαλίας, να μορφωθούμε ως προς τον εσωτερικό άνθρωπο, εκπληρώνοντας αυτό που ειπώθηκε προστακτικά από τον ίδιο. Διότι λέει: «Έχοντας απεκδυθεί τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του, και έχοντας ενδυθεί τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε»· και πολλά άλλα παρόμοια.

Βαπτισθήκαμε, λέει, για να διδαχθούμε μέσα από αυτό το εξής: ότι, όπως ακριβώς το μαλλί, όταν βαπτιστεί μέσα στη βαφή, μεταβάλλεται ως προς το χρώμα· ή καλύτερα, για να πούμε τούτο, έχοντας ως οδηγό τον Βαπτιστή Ιωάννη, ο οποίος προφήτευσε για τον Κύριο ότι «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και φωτιά», ώστε να φωτιστούμε από το φως της γνώσεως προς κατανόηση του μεγάλου φωτός: Ότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος, όταν βαπτίζεται στη φωτιά που αναζωπυρώνεται από το φύσημα του αέρα, αφενός γίνεται πιο ευδιάκριτος εάν κρύβει μέσα του κάποιο ελάττωμα, και αφετέρου πιο έτοιμος για να καθαριστεί· και αλλοιώνεται όχι μόνο το χρώμα του, αλλά, μεταβάλλοντας το σκληρό και δύσκαμπτο της φύσης του σε κάτι πιο μαλακό, γίνεται και πιο κατάλληλος για την ενέργεια των χεριών του τεχνίτη, ενώ διαμορφώνεται ρυθμικά και αξιόλογα σύμφωνα με το θέλημα του κυρίου του· και αποβάλλοντας τη μαυρίλα του, καθώς γίνεται πιο λαμπερός, όχι μόνο ο ίδιος πυρακτώνεται και αστράφτει, αλλά φωτίζει και θερμαίνει και όσα τον πλησιάζουν· έτσι είναι λογικό και αναγκαίο, εκείνος που βαπτίστηκε στη φωτιά, δηλαδή στον λόγο της διδασκαλίας, ο οποίος από τη μια ελέγχει την κακία των αμαρτημάτων και από την άλλη φανερώνει τη χάρη των δικαιωμάτων, να μισήσει και να βδελυχθεί την αδικία, όπως είναι γραμμένο, και να φτάσει στην επιθυμία να καθαριστεί δια της πίστεως εν τη δυνάμει του αίματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς ο Ίδιος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών», και καθώς μαρτυρεί ο Απόστολος: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων»· και όχι μόνο να καθαριστεί από κάθε ανομία και αμαρτία, αλλά και από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος· και τότε, αφού βαπτιστεί στον θάνατο του Κυρίου, να αποκτήσει την ίδια διάθεση με τον θάνατό Του, πράγμα που σημαίνει να νεκρωθεί ως προς την αμαρτία, τον εαυτό του και τον κόσμο, ώστε, ζώντας τον βίο του σύμφωνα με την ενανθρώπηση, αφού εντυπωθεί και λάβει μορφή ως προς την καρδιά, τον λόγο και την πράξη, όπως το κερί στο σκάλισμα, από τη διδασκαλία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να εκπληρώσει το γεγραμμένο: «Χάρη οφείλεται στον Θεό, διότι ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από καρδιάς στον τύπο της διδαχής που σας παραδόθηκε»· και με αυτόν τον τρόπο να αξιωθεί να διαφυλάξει εκείνο που προστίθεται ως συνέχεια, το: «Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί Του δια του βαπτίσματος εις τον θάνατον».

Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού. Για ποιον λόγο ο Θεός άλλαξε το όνομά του, και ενώ ήταν Σαύλος τον ονόμασε Παύλο; Για να μην υστερεί ούτε ως προς αυτό από τους αποστόλους, αλλά ό,τι εξαιρετικό είχε ο κορυφαίος των μαθητών, αυτό να το αποκτήσει και ο ίδιος, και να λάβει αφορμή για μεγαλύτερη οικειότητα. Δεν ονόμασε δε τον εαυτό του απλώς δούλο του Χριστού· διότι υπάρχουν πολλοί τρόποι δουλείας: ένας είναι αυτός που προέρχεται από τη δημιουργία, σύμφωνα με τον οποίο λέει ότι «Τα σύμπαντα είναι δούλα σου», και σύμφωνα με τον οποίο λέει: «Ο δούλος μου Ναβουχοδονόσορ»· διότι το δημιούργημα είναι δούλος εκείνου που το δημιούργησε. Άλλος τρόπος είναι αυτός που προέρχεται από την πίστη, για την οποία λέει: «Ας είναι η χάρη στον Θεό, διότι υπήρξατε δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από τα βάθη της καρδιάς σας στον τύπο διδασκαλίας στον οποίο παραδοθήκατε, και, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη». Άλλος τρόπος είναι αυτός που προέρχεται από τον ενάρετο βίο (την πολιτεία), σύμφωνα με τον οποίο λέει: «Ο Μωυσής ο θεράπων μου πέθανε»· καίτοι όλοι οι Ιουδαίοι ήταν θεράποντες, όμως κατεξοχήν ήταν ο Μωυσής, ο οποίος έλαμπε με την πολιτεία του. Επειδή λοιπόν κατά όλους τους τρόπους της δουλείας ήταν δούλος ο Παύλος, τοποθετεί αυτό αντί για το μέγιστο αξίωμα, λέγοντας: «Δούλος του Ιησού Χριστού»· και προβάλλει τα ονόματα της θείας οικονομίας, ανεβαίνοντας από τα κάτω προς τα πάνω. Διότι φέρνοντας το όνομα Ιησούς ήλθε ο άγγελος από τους ουρανούς, όταν Εκείνος γεννιόταν από την Παρθένο· και Χριστός ονομάζεται από το ότι χρίσθηκε, γεγονός που και αυτό αναφερόταν στη σάρκα. Και με ποιο έλαιο, λέγει, χρίσθηκε;

Επομένως, είναι αναπόφευκτο να κολάζονται και να τιμωρούνται παντοτινά· διότι δεν επέρχεται πλέον αισθητός θάνατος, όπως εδώ, για να αναπαύσει το σώμα και να το χωρίσει από την ψυχή· διότι «ο έσχατος εχθρός που καταργείται είναι ο θάνατος». Γι' αυτό η κόλαση θα είναι αθάνατη, αλλά όχι για εκείνους που υπακούουν στον Θεό, για τους οποίους η δικαιοσύνη και τα αγαθά που βλαστάνουν από αυτήν θα είναι τα έπαθλα. «Ευχαριστία όμως ανήκει στον Θεό, διότι υπήρξατε δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από καρδιάς στον τύπο της διδασκαλίας στον οποίο και παραδοθήκατε». Αφού τους έκανε να ντραπούν για τη δουλεία τους, τους φόβισε με τις τιμωρίες και τους προέτρεψε, τους ανορθώνει πάλι με την ανάμνηση των ευεργεσιών.

Διότι μέσω αυτών αποδεικνύει ότι και από μεγάλα κακά απαλλάχθηκαν, και ότι αυτό δεν συνέβη με τους δικούς τους κόπους, και ότι τα μελλοντικά είναι ευκολότερα. Διότι, όπως ακριβώς κάποιος που ελευθέρωσε έναν αιχμάλωτο από έναν ωμό τύραννο και τον προτρέπει να μην παλινδρομήσει σε αυτόν, του υπενθυμίζει τη σκληρή του τυραννία, έτσι και ο Παύλος υποδεικνύει με μεγάλη έμφαση τα παρελθοντικά κακά, εκφράζοντας την ευχαριστία του προς τον Θεό. Διότι δεν ήταν έργο ανθρώπινης δύναμης, λέει, το να μας απαλλάξει από όλα εκείνα, αλλά οφείλεται χάρη στον Θεό, ο οποίος και θέλησε και μπόρεσε να κατορθώσει τόσα σπουδαία. Και πολύ ορθά είπε: «Υπακούσατε εκ καρδίας»· διότι ούτε αναγκαστήκατε ούτε εκβιαστήκατε, αλλά εκουσίως και με προθυμία απομακρυνθήκατε. Και αυτό φανερώνει άνθρωπο που ταυτόχρονα και εγκωμιάζει, αλλά και ελέγχει. Διότι εσείς, που προσήλθατε εκουσίως και δεν υποστήκατε κανέναν καταναγκασμό, ποια συγγνώμη θα είχατε και ποια απολογία, εάν παλινδρομούσατε στα προηγούμενα; Έπειτα, για να μάθεις ότι το παν δεν κατορθώθηκε μόνο εξαιτίας της δικής τους αγαθής προαιρέσεως, αλλά και της χάριτος του Θεού, αφού είπε, «Υπακούσατε εκ καρδίας», πρόσθεσε: «στον τύπο της διδαχής στον οποίον παραδοθήκατε».

Έκτον, επειδή ευχαρίστησε για όσους πίστεψαν. Διότι το «εξομολογούμαι σοι» εδώ σημαίνει «ευχαριστώ». «Ευχαριστώ», λέει, «διότι απέκρυψες αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς». Τι συμβαίνει λοιπόν; Χαίρεται για την απώλειά τους και για το ότι εκείνοι δεν τα έμαθαν αυτά; Σε καμία περίπτωση· αλλά αυτή είναι η άριστη οδός της σωτηρίας, δηλαδή το να μην εξαναγκάζει εκείνους που τα περιφρονούν και δεν θέλουν να δεχτούν τα λεγόμενα, ώστε, επειδή με το να προσκληθούν δεν έγιναν καλύτεροι αλλά αδιαφόρησαν και τα περιφρόνησαν, με την αποβολή τους να κυριευθούν από την επιθυμία για αυτά. Διότι έτσι και εκείνοι που πρόσεχαν, επρόκειτο να γίνουν πιο επιμελείς. Διότι το μεν να αποκαλυφθούν σε αυτούς, είναι άξιο χαράς· το δε να αποκρυφθούν από εκείνους, δεν είναι πλέον άξιο χαράς, αλλά άξιο δακρύων. Αυτό εξάλλου και πράττει, όταν χύνει δάκρυα για την πόλη. Δεν χαίρεται λοιπόν γι' αυτό, αλλά διότι όσα δεν γνώρισαν οι σοφοί, τα γνώρισαν αυτοί. Όπως όταν λέει ο Παύλος: «Ευχαριστώ τον Θεό, διότι ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε ολόψυχα στον τύπο της διδασκαλίας που σας παραδόθηκε». Επομένως, ούτε ο Παύλος χαίρεται γι' αυτό, ότι δηλαδή ήταν δούλοι της αμαρτίας, αλλά διότι, ενώ ήταν τέτοιοι, αξιώθηκαν να απολαύσουν τέτοια αγαθά. Ως σοφούς εδώ εννοεί τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους. Και τα λέει αυτά, για να κάνει τους μαθητές πιο πρόθυμους και για να δείξει τι αξιώθηκαν οι αλιείς, από τα οποία εκείνοι όλοι εξέπεσαν.

Διότι, εάν πριν από το βάπτισμα (η αμαρτία) προκάλεσε σωματικό θάνατο και η πληγή χρειάστηκε τόση θεραπεία ώστε ο Δεσπότης των πάντων να κατέλθει μέχρι τον θάνατο και με αυτόν τον τρόπο να καταλύσει το κακό, μετά από τόση δωρεά και ελευθερία, εάν σε βρει να υποτάσσεσαι πάλι οικειοθελώς σε αυτήν, τι άραγε δεν θα προκαλέσει; «Χάρη όμως οφείλεται στον Θεό, διότι υπήρξατε δούλοι της αμαρτίας». Τους υπενθυμίζει πάλι τις ευεργεσίες, ότι δηλαδή απαλλάχθηκαν από μεγάλα κακά· και αυτό όχι από δικούς τους κόπους, αλλά από τη χάρη του Θεού. «Υπακούσατε όμως από τα βάθη της καρδιάς σας στον τύπο της διδασκαλίας στον οποίο παραδοθήκατε». Το μεν «από τα βάθη της καρδιάς» δηλώνει το αυτεξούσιο· το δε «παραδοθήκατε» υπονοεί τη βοήθεια από τον Θεό. «Αφού λοιπόν ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, γίνατε δούλοι στη δικαιοσύνη». Δύο δωρεές του Θεού φανερώνονται εδώ: το ότι ελευθέρωσε από την αμαρτία, και το ότι υπέταξε στη δικαιοσύνη, πράγμα το οποίο είναι ανώτερο από κάθε ελευθερία. «Ανθρώπινα ομιλώ, εξαιτίας της ασθένειας της σάρκας σας. Διότι, όπως ακριβώς προσφέρατε τα μέλη σας δούλα στην ακαθαρσία και στην ανομία, για να διαπράττετε την ανομία». Επειδή απαίτησε μεγάλη ακρίβεια βίου, προστάζοντας να είναι νεκροί, και επειδή ήθελε να δείξει ότι δεν απαιτεί τίποτε το υπερβολικό, αλλά κάτι πάρα πολύ σύμμετρο και ελαφρύ, το αποδεικνύει αυτό από τα αντίθετα, λέγοντας, «ανθρώπινα ομιλώ», σαν να έλεγε, φέρνοντας παραδείγματα από την καθημερινή συνήθεια. «

Κάθε άνθρωπος, λοιπόν, που λαμβάνει αύξηση πίστεως και γνώσεως, έχει προοδεύσει στους τρόπους της αρετής και έχει αποβάλει από τον εαυτό του κάθε απάτη των υλικών πραγμάτων, αυτός είναι ο πνευματικός Ιωσήφ. Είναι ικανός να λάβει το σώμα του Χριστού, να το ενταφιάσει καλώς και να το εναποθέσει στη λαξευμένη από την πίστη καρδιά του, καθιστώντας, λόγω της χάριτος, το ίδιο του το σώμα ως σώμα του Χριστού, και τα μέλη του σώματός του όπλα δικαιοσύνης στον Θεό για αγιασμό. Προετοιμάζει τις αισθήσεις του σώματος, σύμφωνα με τον έμφυτο λόγο, να υπηρετούν την ψυχή προς τη φυσική εν Πνεύματι θεωρία. Κάνει την ίδια την ψυχή να ισονομεί με τις δυνάμεις της προς την εκπλήρωση των αρετών και, επιπλέον, υποδουλώνει την ψυχή και τις δυνάμεις της στις εντολές του Θεού, αναδεικνύοντας τις ίδιες τις εντολές ως φυσικές ενέργειες της ψυχής. Δια της αμετάθετης και παγίας έξεως στην αρετή, διεγείρεται και πάλι προς την κατανόηση και υποδοχή των θειοτέρων λόγων που είναι εγκεκρυμμένοι στις εντολές. Και περιβάλλει, σαν με κάποια σινδόνη, με τους πνευματικούς λόγους τους σχετικούς με αυτόν τον αιώνα, τον πρώτο Λόγο, από τον οποίο, δια του οποίου και εις τον οποίο υπάρχουν τα πάντα. Εκείνος που τήρησε με αυτόν τον τρόπο αυτήν την αρμονική ευταξία, είναι ο Ιωσήφ, ο οποίος ενταφιάζει μυστικώς το μυστικό σώμα του Χριστού.