Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:18

Ο ίδιος. Αφού λοιπόν ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη. Ο Απόστολος. Έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού, η οποία μαρτυρείται από τον νόμο και τους προφήτες, δικαιοσύνη δε του Θεού διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό.

Ελέησε την ταπείνωσή μου, Άχραντε, σπλαχνίσου την ασθένειά μου, Πάναγνε. Μεγάλη παρρησία έχεις προς αυτόν που γεννήθηκε από εσένα, όσο κανένας άλλος. Όλα τα μπορείς, ως Μητέρα του Θεού. Για όλα έχεις δύναμη, καθώς υπερέχεις από όλα τα κτίσματα. Τίποτα δεν είναι αδύνατο για εσένα, αν μόνο το θελήσεις. Μην παραβλέψεις τα δάκρυά μου· μην αποστραφείς τον στεναγμό μου· μην απωθήσεις τον εγκάρδιο πόνο μου· μην καταισχύνεις την προσδοκία που έχω σε εσένα· αλλά με τις μητρικές σου δεήσεις, εκβιάζοντας την αβίαστη ευσπλαχνία του αγαθού Υιού και Θεού σου, αξίωσέ με τον ταλαίπωρο και ανάξιο δούλο σου να ανακτήσω το πρώτο και αρχαίο κάλλος της ψυχής, να αποβάλω την ασχήμια των παθών, να ελευθερωθώ από την αμαρτία, να υποδουλωθώ στη δικαιοσύνη, να απεκδυθώ τον μιασμό της σαρκικής ηδονής, να ενδυθώ τον αγιασμό της ψυχικής καθαρότητας, να νεκρωθώ ως προς τον κόσμο και να ζήσω για την αρετή. Να με συνοδεύεις όταν οδοιπορώ, να συμπλέεις μαζί μου όταν πλέω στη θάλασσα, να νικάς τους δαίμονες που πάντοτε με πολεμούν, να με ενισχύεις όταν αγρυπνώ, να με διαφυλάττεις όταν κοιμάμαι, να με παρηγορείς όταν θλίβομαι, να με ενθαρρύνεις όταν ολιγοψυχώ, να με δυναμώνεις όταν ασθενώ, να με λυτρώνεις όταν αδικούμαι, να με αθωώνεις όταν συκοφαντούμαι, να προφταίνεις ταχέως να με σώσεις όταν κινδυνεύω μέχρι θανάτου, και να με καθιστάς καθημερινά φοβερό στους ορατούς και αόρατους εχθρούς, ώστε να γνωρίσουν όλοι οι δαίμονες που αδίκως με τυραννούν, τίνος δούλος είμαι.

Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού. Για ποιον λόγο ο Θεός άλλαξε το όνομά του, και ενώ ήταν Σαύλος τον ονόμασε Παύλο; Για να μην υστερεί ούτε ως προς αυτό από τους αποστόλους, αλλά ό,τι εξαιρετικό είχε ο κορυφαίος των μαθητών, αυτό να το αποκτήσει και ο ίδιος, και να λάβει αφορμή για μεγαλύτερη οικειότητα. Δεν ονόμασε δε τον εαυτό του απλώς δούλο του Χριστού· διότι υπάρχουν πολλοί τρόποι δουλείας: ένας είναι αυτός που προέρχεται από τη δημιουργία, σύμφωνα με τον οποίο λέει ότι «Τα σύμπαντα είναι δούλα σου», και σύμφωνα με τον οποίο λέει: «Ο δούλος μου Ναβουχοδονόσορ»· διότι το δημιούργημα είναι δούλος εκείνου που το δημιούργησε. Άλλος τρόπος είναι αυτός που προέρχεται από την πίστη, για την οποία λέει: «Ας είναι η χάρη στον Θεό, διότι υπήρξατε δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από τα βάθη της καρδιάς σας στον τύπο διδασκαλίας στον οποίο παραδοθήκατε, και, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη». Άλλος τρόπος είναι αυτός που προέρχεται από τον ενάρετο βίο (την πολιτεία), σύμφωνα με τον οποίο λέει: «Ο Μωυσής ο θεράπων μου πέθανε»· καίτοι όλοι οι Ιουδαίοι ήταν θεράποντες, όμως κατεξοχήν ήταν ο Μωυσής, ο οποίος έλαμπε με την πολιτεία του. Επειδή λοιπόν κατά όλους τους τρόπους της δουλείας ήταν δούλος ο Παύλος, τοποθετεί αυτό αντί για το μέγιστο αξίωμα, λέγοντας: «Δούλος του Ιησού Χριστού»· και προβάλλει τα ονόματα της θείας οικονομίας, ανεβαίνοντας από τα κάτω προς τα πάνω. Διότι φέρνοντας το όνομα Ιησούς ήλθε ο άγγελος από τους ουρανούς, όταν Εκείνος γεννιόταν από την Παρθένο· και Χριστός ονομάζεται από το ότι χρίσθηκε, γεγονός που και αυτό αναφερόταν στη σάρκα. Και με ποιο έλαιο, λέγει, χρίσθηκε;

Διότι η μεν υπακοή από καρδιάς φανερώνει το αυτεξούσιο, ενώ το γεγονός ότι παραδοθήκατε στη διδασκαλία υποδηλώνει τη βοήθεια του Θεού. Ποιος είναι δε ο τύπος της διδασκαλίας; Το να ζει κανείς ορθά και με άριστη διαγωγή. Και αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, γίνατε δούλοι στη δικαιοσύνη. Εδώ υποδεικνύει δύο δωρεές του Θεού: το ότι μας ελευθέρωσε από την αμαρτία και το ότι μας υπέταξε στη δικαιοσύνη, πράγμα το οποίο είναι ανώτερο από κάθε ελευθερία. Διότι ο Θεός έπραξε το ίδιο ακριβώς, όπως αν κάποιος έπαιρνε ένα ορφανό παιδί, το οποίο είχαν απαγάγει βάρβαροι και το είχαν μεταφέρει στη χώρα τους, και όχι μόνο το απάλλασσε από την αιχμαλωσία, αλλά καθιστούσε τον εαυτό του στοργικό πατέρα του και το ανύψωνε στο μέγιστο αξίωμα· αυτό ακριβώς συνέβη και με εμάς.

ΣΤΗΝ ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. «Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός Απόστολος». Τρεις είναι οι τρόποι της δουλείας: ο ένας είναι ο κατά τη δημιουργία, σύμφωνα με αυτό που λέει, ότι «Τα σύμπαντα είναι δούλα σου». Ο δεύτερος είναι αυτός που προέρχεται από την πίστη, σύμφωνα με το ρητό: «Αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη». Ο τρίτος είναι αυτός που προέρχεται από την πολιτεία (τον ενάρετο βίο), σύμφωνα με το ρητό: «Ο Μωυσής, ο υπηρέτης μου, πέθανε».

Διότι, εάν πριν από το βάπτισμα (η αμαρτία) προκάλεσε σωματικό θάνατο και η πληγή χρειάστηκε τόση θεραπεία ώστε ο Δεσπότης των πάντων να κατέλθει μέχρι τον θάνατο και με αυτόν τον τρόπο να καταλύσει το κακό, μετά από τόση δωρεά και ελευθερία, εάν σε βρει να υποτάσσεσαι πάλι οικειοθελώς σε αυτήν, τι άραγε δεν θα προκαλέσει; «Χάρη όμως οφείλεται στον Θεό, διότι υπήρξατε δούλοι της αμαρτίας». Τους υπενθυμίζει πάλι τις ευεργεσίες, ότι δηλαδή απαλλάχθηκαν από μεγάλα κακά· και αυτό όχι από δικούς τους κόπους, αλλά από τη χάρη του Θεού. «Υπακούσατε όμως από τα βάθη της καρδιάς σας στον τύπο της διδασκαλίας στον οποίο παραδοθήκατε». Το μεν «από τα βάθη της καρδιάς» δηλώνει το αυτεξούσιο· το δε «παραδοθήκατε» υπονοεί τη βοήθεια από τον Θεό. «Αφού λοιπόν ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, γίνατε δούλοι στη δικαιοσύνη». Δύο δωρεές του Θεού φανερώνονται εδώ: το ότι ελευθέρωσε από την αμαρτία, και το ότι υπέταξε στη δικαιοσύνη, πράγμα το οποίο είναι ανώτερο από κάθε ελευθερία. «Ανθρώπινα ομιλώ, εξαιτίας της ασθένειας της σάρκας σας. Διότι, όπως ακριβώς προσφέρατε τα μέλη σας δούλα στην ακαθαρσία και στην ανομία, για να διαπράττετε την ανομία». Επειδή απαίτησε μεγάλη ακρίβεια βίου, προστάζοντας να είναι νεκροί, και επειδή ήθελε να δείξει ότι δεν απαιτεί τίποτε το υπερβολικό, αλλά κάτι πάρα πολύ σύμμετρο και ελαφρύ, το αποδεικνύει αυτό από τα αντίθετα, λέγοντας, «ανθρώπινα ομιλώ», σαν να έλεγε, φέρνοντας παραδείγματα από την καθημερινή συνήθεια. «

Κάθε άνθρωπος, λοιπόν, που λαμβάνει αύξηση πίστεως και γνώσεως, έχει προοδεύσει στους τρόπους της αρετής και έχει αποβάλει από τον εαυτό του κάθε απάτη των υλικών πραγμάτων, αυτός είναι ο πνευματικός Ιωσήφ. Είναι ικανός να λάβει το σώμα του Χριστού, να το ενταφιάσει καλώς και να το εναποθέσει στη λαξευμένη από την πίστη καρδιά του, καθιστώντας, λόγω της χάριτος, το ίδιο του το σώμα ως σώμα του Χριστού, και τα μέλη του σώματός του όπλα δικαιοσύνης στον Θεό για αγιασμό. Προετοιμάζει τις αισθήσεις του σώματος, σύμφωνα με τον έμφυτο λόγο, να υπηρετούν την ψυχή προς τη φυσική εν Πνεύματι θεωρία. Κάνει την ίδια την ψυχή να ισονομεί με τις δυνάμεις της προς την εκπλήρωση των αρετών και, επιπλέον, υποδουλώνει την ψυχή και τις δυνάμεις της στις εντολές του Θεού, αναδεικνύοντας τις ίδιες τις εντολές ως φυσικές ενέργειες της ψυχής. Δια της αμετάθετης και παγίας έξεως στην αρετή, διεγείρεται και πάλι προς την κατανόηση και υποδοχή των θειοτέρων λόγων που είναι εγκεκρυμμένοι στις εντολές. Και περιβάλλει, σαν με κάποια σινδόνη, με τους πνευματικούς λόγους τους σχετικούς με αυτόν τον αιώνα, τον πρώτο Λόγο, από τον οποίο, δια του οποίου και εις τον οποίο υπάρχουν τα πάντα. Εκείνος που τήρησε με αυτόν τον τρόπο αυτήν την αρμονική ευταξία, είναι ο Ιωσήφ, ο οποίος ενταφιάζει μυστικώς το μυστικό σώμα του Χριστού.

Ρωμ. 6,18-22: «Ανθρώπινα μιλώ», λέει, για το «γίνατε δούλοι»· διότι το να ζει κανείς σύμφωνα με τη δικαιοσύνη δεν είναι στην πραγματικότητα δουλεία, αλλά αυτό είναι η αληθινή ελευθερία και ευδαιμονία. Γιατί λοιπόν την αποκαλείς δουλεία, αν δεν είναι δουλεία; «Εξαιτίας της αδυναμίας της σάρκας σας», λέει, δηλαδή επειδή το «φρόνημα της σάρκας» φαίνεται να αντιστέκεται και να δυσανασχετεί και να καταπονείται στην αρχή απέναντι στα προστάγματα της δικαιοσύνης. Αναλογιζόμενος, λοιπόν, αυτή την αδυναμία και την καταπόνηση της σάρκας σας, το ονόμασα δουλεία σύμφωνα με την ανθρώπινη συνήθεια· διότι συνηθίζουμε, σε όσα πράττουμε με πόνο και παρά τη θέλησή μας, να αποδίδουμε τον χαρακτηρισμό της τυραννίας και της δουλείας. Έτσι λοιπόν και ο Παύλος λέει ότι «ανθρώπινα μιλώ» για το «γίνατε δούλοι της δικαιοσύνης»· έπειτα το τεκμηριώνει αυτό και εκ του αντιθέτου· διότι, όπως λέει, όταν πράττατε τα έργα της ακαθαρσίας ήσασταν δούλοι της ακαθαρσίας, έτσι και επιτελώντας τα έργα της δικαιοσύνης δεν θα ήταν παράλογο να ονομάζεστε δούλοι της δικαιοσύνης. Και αυτό το πρόσθεσε προκαλώντας τους ταυτόχρονα ντροπή· διότι, αν δεν ντρεπόσασταν να είστε δούλοι της ακαθαρσίας, πώς δεν θα έπρεπε να καυχιέστε, αφού αξιωθήκατε να γίνετε δούλοι της δικαιοσύνης; Έπειτα το τεκμηριώνει αυτό και με άλλον τρόπο, και προχωρώντας δείχνει την αξία μιας τέτοιας δουλείας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι αυτή η δουλεία καθιστά τον άνθρωπο δούλο του Θεού, από το οποίο τι θα μπορούσε να είναι πιο ελεύθερο ή πιο ευδαιμονικό;