Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:21

Κεφάλαιο Αʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος δε που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού θα παραμείνει επάνω του. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Διότι, όταν ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, ήσασταν ελεύθεροι ως προς τη δικαιοσύνη. Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε; Διότι το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος. Και λίγο παρακάτω: Διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος... Το δε κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία.

Διότι πράγματι, για όσους έχουν απαλλαγεί από μια τέτοια νόσο, μετά τη νέκρωση των χαμερπών κινημάτων, η ανάμνηση του προηγούμενου βίου καθίσταται άτοπη και δυσώδης, προκαλώντας αηδία στην ψυχή εξαιτίας της ντροπής, όπως ακριβώς λέει ο Απόστολος προς εκείνους οι οποίοι, έχοντας μεταστραφεί από το κακό, επιδιώκουν πλέον την αρετή: «Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε;»

Ακόμη και αν η οργή καταφλέγει, ακόμη και αν υπάρχει η επιθυμία για χρήματα, ακόμη και αν επικρατεί οποιοδήποτε άλλο τυραννικό πάθος, προσέρχεται ο Θεός ταχέως, εάν δει ότι εσύ απλώς απεκδύεσαι και προετοιμάζεσαι για τον αγώνα γι' Αυτόν, και καθιστά τα πάντα εύκολα, και σε υψώνει πάνω από τη φλόγα, όπως ακριβώς εκείνους τους παίδες τότε στη βαβυλωνιακή κάμινο· διότι και εκείνοι τίποτε περισσότερο δεν προσέφεραν από την προαίρεσή τους. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, και εμείς, αφού καταλύσουμε εδώ κάθε κάμινο άτακτης ηδονής, να διαφύγουμε την εκεί γέεννα, αυτά ας σκεπτόμαστε και ας μεριμνούμε και ας πράττουμε καθημερινά, ελκύοντας την εύνοια του Θεού τόσο με την αγαθή μας προαίρεση όσο και με τις συχνές προσευχές. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο, ακόμη και όσα φαίνονται τώρα να είναι αφόρητα, θα γίνουν πάρα πολύ εύκολα και ελαφριά και επιθυμητά. Εφόσον βρισκόμαστε κάτω από την επήρεια των παθών, νομίζουμε ότι η αρετή είναι τραχιά και δύσκολη και ανηφορική, ενώ η κακία ποθητή και γλυκύτατη· εάν όμως απομακρυνθούμε λίγο από αυτά, τότε η μεν κακία θα φανεί βδελυρή και άσχημη, η δε αρετή εύκολη, βατή και ποθητή. Και αυτά μπορεί κανείς να τα διαπιστώσει με σαφήνεια από εκείνους που τα έχουν κατορθώσει. Άκουσε, λοιπόν, πώς ο Παύλος αισθάνεται ντροπή για εκείνα τα έργα ακόμη και μετά την απαλλαγή του από αυτά, λέγοντας: «Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα αισχύνεστε;»

Είθε να κατευθύνονταν οι οδοί μου, ώστε να τηρήσω τα δικαιώματά σου. Γι' αυτό, λέει, παρακαλώ να ευθυγραμμιστεί η πορεία μου με τον νόμο σου, σαν να ήταν κάποιος κανόνας, ώστε να τηρήσω τα δικαιώματά σου. Η λέξη «Όφελον» (είθε) αποτελεί έκφραση ευχής, αντί να πει: μακάρι να κατευθυνθώ ώστε να τηρώ όλες τις εντολές σου. Επειδή κάθε άνθρωπος που έχει τον πόθο να τηρεί τις εντολές του Θεού, εάν δεν έχει τον Ίδιο συνεργό στην αγαθοεργία του, δεν θα μπορούσε να φέρει εις πέρας αυτό που ποθεί· διότι είναι γραμμένο: «Δεν εξαρτάται από εκείνον που θέλει, ούτε από εκείνον που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Επομένως, από εμάς μεν προέρχεται η αρχή του αγαθού, αλλά το να φτάσει στην ολοκλήρωση χρειάζεται τη βοήθεια του Θεού· διότι λέει: «Πλησιάστε τον Θεό, και Εκείνος θα σας πλησιάσει». Τότε δεν πρόκειται να καταισχυνθώ, όταν θα αποβλέπω σε όλες τις εντολές σου. Διότι καρπός της παρανομίας είναι η αισχύνη. Έτσι και ο θείος Απόστολος είπε: «Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα αισχύνεστε;».

Αλλά ο φτωχός δεν υφίσταται τίποτα τέτοιο. «Θυμήθηκα τις παλιές ημέρες· μελέτησα όλα τα έργα σου». Δεν είναι μικρή αυτή η παρηγοριά, το να γνωρίζει δηλαδή κανείς τα παρελθόντα και τα παρόντα. Διότι, αφού, τρόπον τινά, με τους ίδιους νόμους ο Θεός κυβερνά και τα τωρινά και τα παρελθόντα, η μνήμη του παρελθόντος αποτελεί μέγιστη παρηγοριά για τα παρόντα. Γι' αυτό και σε άλλον ψαλμό λέγει: «Μήπως στους αιώνες θα μας απορρίψει ο Κύριος, ή μέχρι τέλους θα αποκόψει το έλεός του;» Και κάποιος άλλος: «Ατενίστε τις αρχαίες γενεές και δείτε, ποιος ήλπισε στον Κύριο και εγκαταλείφθηκε;» Και ο Παύλος: «Όλα αυτά τους συνέβαιναν τυπικά, και γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς στους οποίους έφτασαν τα τέλη των αιώνων». Δεν ωφελούμαστε όμως μόνο όταν θυμόμαστε τα ξένα παραδείγματα, αλλά πολλές φορές και τα δικά μας. Και αυτό το αποδεικνύει ο Απόστολος λέγοντας: «Να φέρνετε στη μνήμη σας τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων». Και από την αντίθετη πλευρά: «Ποιον καρπό είχατε λοιπόν τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε;» Και ένας άλλος σοφός: «Να θυμάσαι τα έσχατά σου, και ποτέ δεν πρόκειται να αμαρτήσεις».

Επομένως και τώρα, επειδή μεταστραφήκατε προς τη δικαιοσύνη, παραδώστε ολοκληρωτικά τον εαυτό σας στην αρετή, μην πράττοντας απολύτως τίποτα από την κακία. «Ποιον καρπό είχατε, λοιπόν, τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε;» Τέτοιου είδους ήταν η δουλεία, λέγει, ώστε ακόμη και η ανάμνησή της να προκαλεί τώρα αισχύνη. Εάν όμως η ανάμνηση καταισχύνει, πολύ περισσότερο η ίδια η πράξη.

Διπλά τότε βλαπτόσασταν, λέει, και επειδή πράττατε έργα άξια ντροπής, και επειδή δεν γνωρίζατε να ντρέπεστε. «Διότι το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος· τώρα όμως, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, και γίνατε δούλοι στον Θεό». Επειδή η ντροπή δεν φαίνεται να είναι κάτι το πολύ βαρύ, προχωρά σε κάτι το εξαιρετικά φοβερό, αναφέροντας τον θάνατο. «Έχετε τον καρπό σας εις αγιασμόν, και το τέλος ζωή αιώνια». Δες πώς άλλα μεν τα παρουσιάζει ως ήδη δοσμένα, άλλα δε ως ευρισκόμενα στη σφαίρα των ελπίδων. Και από τα δεδομένα επιβεβαιώνει και τα ελπιζόμενα, από τον αγιασμό δηλαδή την αιώνια ζωή. «Διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι θάνατος· το δε χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών».

Διότι κάποιος σοφός δικαιολογημένα ονόμασε την αμαρτία θάνατο της αθάνατης ψυχής· λέει άλλωστε και ο Απόστολος: «Όταν ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, ήσασταν ελεύθεροι απέναντι στη δικαιοσύνη. Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε; Διότι το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος. Τώρα όμως, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία και γίνατε δούλοι του Θεού, έχετε τον καρπό σας, ο οποίος οδηγεί στον αγιασμό, και το τέλος είναι η αιώνια ζωή. Διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι η αιώνια ζωή».

Για να αναφέρω και εκείνο το λόγιο του Παύλου: όταν ήμασταν δούλοι της αμαρτίας (και ονομάζω αμαρτία την προηγούμενη αποξένωση), ήμασταν ελεύθεροι από τη δικαιοσύνη, δηλαδή από το αγαθό της φιλίας, τώρα όμως, αφού ελευθερωθήκαμε από την αμαρτία και υποδουλωθήκαμε στη δικαιοσύνη, έχουμε τον καρπό μας σε αγιασμό, και το τέλος είναι η αιώνια ζωή.

Ρωμ. 6,18-22: «Ανθρώπινα μιλώ», λέει, για το «γίνατε δούλοι»· διότι το να ζει κανείς σύμφωνα με τη δικαιοσύνη δεν είναι στην πραγματικότητα δουλεία, αλλά αυτό είναι η αληθινή ελευθερία και ευδαιμονία. Γιατί λοιπόν την αποκαλείς δουλεία, αν δεν είναι δουλεία; «Εξαιτίας της αδυναμίας της σάρκας σας», λέει, δηλαδή επειδή το «φρόνημα της σάρκας» φαίνεται να αντιστέκεται και να δυσανασχετεί και να καταπονείται στην αρχή απέναντι στα προστάγματα της δικαιοσύνης. Αναλογιζόμενος, λοιπόν, αυτή την αδυναμία και την καταπόνηση της σάρκας σας, το ονόμασα δουλεία σύμφωνα με την ανθρώπινη συνήθεια· διότι συνηθίζουμε, σε όσα πράττουμε με πόνο και παρά τη θέλησή μας, να αποδίδουμε τον χαρακτηρισμό της τυραννίας και της δουλείας. Έτσι λοιπόν και ο Παύλος λέει ότι «ανθρώπινα μιλώ» για το «γίνατε δούλοι της δικαιοσύνης»· έπειτα το τεκμηριώνει αυτό και εκ του αντιθέτου· διότι, όπως λέει, όταν πράττατε τα έργα της ακαθαρσίας ήσασταν δούλοι της ακαθαρσίας, έτσι και επιτελώντας τα έργα της δικαιοσύνης δεν θα ήταν παράλογο να ονομάζεστε δούλοι της δικαιοσύνης. Και αυτό το πρόσθεσε προκαλώντας τους ταυτόχρονα ντροπή· διότι, αν δεν ντρεπόσασταν να είστε δούλοι της ακαθαρσίας, πώς δεν θα έπρεπε να καυχιέστε, αφού αξιωθήκατε να γίνετε δούλοι της δικαιοσύνης; Έπειτα το τεκμηριώνει αυτό και με άλλον τρόπο, και προχωρώντας δείχνει την αξία μιας τέτοιας δουλείας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι αυτή η δουλεία καθιστά τον άνθρωπο δούλο του Θεού, από το οποίο τι θα μπορούσε να είναι πιο ελεύθερο ή πιο ευδαιμονικό;