Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:23

Κεφάλαιο Αʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος δε που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού θα παραμείνει επάνω του. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Διότι, όταν ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, ήσασταν ελεύθεροι ως προς τη δικαιοσύνη. Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε; Διότι το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος. Και λίγο παρακάτω: Διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος... Το δε κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία.

Βρέθηκε αμέσως έξω από τον παράδεισο, έξω από εκείνη τη μακάρια ζωή, έχοντας γίνει κακός όχι από ανάγκη, αλλά από απερισκεψία. Γι' αυτό και αμάρτησε μεν εξαιτίας της πονηρής του προαίρεσης, πέθανε δε εξαιτίας της αμαρτίας· διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος.

Αποβάλλοντας, λοιπόν, τη σκληρότητα της απείθειας, ας επιδείξουμε ευπείθεια και υπακοή στα προστάγματα, και, όντας ζέοντες στο πνεύμα, ας αναλάμψουμε, και ας ελευθερωθούμε από την εξουσία του σκότους που παρασύρει στον θάνατο· «διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι θάνατος»· ώστε να εκπληρωθεί και σε εμάς αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο: «Καταπόθηκε ο θάνατος από τη νίκη· πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, άδη, η νίκη σου;». Υπακούοντας δε στον Κύριο, τον Ήλιο της Δικαιοσύνης, ας φωτιστούμε από αυτόν και ας καταξιωθούμε να αποκτήσουμε σύνεση και δύναμη, ώστε να δικαιωθούμε σε αυτόν· και όχι μόνο να γίνουμε εμείς οι ίδιοι πιο λευκοί από το χιόνι (διότι είναι αψευδής ο Θεός που υποσχέθηκε ότι «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι»), αλλά να φωτίζουμε και εκείνους που μας πλησιάζουν· άλλοτε μεν ακούγοντας τον Κύριο να λέει: «Εσείς είστε το φως του κόσμου»· άλλοτε δε ακούγοντας και κάνοντας πράξη το: «Έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Τότε εξάπαντος και ο Απόστολος θα δώσει τη μαρτυρία του για εμάς λέγοντας: «Ανάμεσα στους οποίους λάμπετε σαν φωστήρες στον κόσμο, κρατώντας τον λόγο της ζωής, για δικό μου καύχημα κατά την ημέρα του Χριστού». Και πώς να μην είναι ακόμη πιο περίλαμπρη η καινότητα της ζωής, όχι μόνο σε σύγκριση με τους εθνικούς και τους κοσμικούς ανθρώπους, αλλά και κατ' εξοχήν σε σύγκριση με εκείνους που δικαιώνονται σύμφωνα με τον νόμο;

Μέσω αυτών, αφού μας απομάκρυνε εντελώς από κάθε αμαρτία και από τη δικαιοσύνη του νόμου, και μας οδήγησε στη δικαιοσύνη του Θεού εντονότερα διά μιας πιο φοβερής απειλής και μιας αγαθής και εξαιρετικά ποθητής υπόσχεσης, με το να πει: «Διότι τα οψώνια της αμαρτίας είναι θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών», μας διδάσκει και πάλι να μιμούμαστε τον Κύριο και να γίνουμε ανώτεροι από τη δικαιοσύνη του νόμου, προσθέτοντας: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο), ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει; Διότι η ύπανδρη γυναίκα είναι δεμένη από τον νόμο με τον ζωντανό άνδρα της· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, έχει απαλλαγεί από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας, θα ονομαστεί μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου άνδρα· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου. Επομένως, αδελφοί μου, και εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο διά του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που εγέρθηκε από τους νεκρούς, ώστε να καρποφορήσουμε για τον Θεό. Διότι, όταν ζούσαμε κατά σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδεικνύονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας ώστε να καρποφορήσουν για τον θάνατο. Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο που μας κρατούσε δέσμιους, ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος», και τα εξής.

Και πάλι: «αν όμως πεθάναμε», λέει, «μαζί με τον Χριστό, πιστεύουμε ότι και θα συζήσουμε με αυτόν, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια», και ξανά: «το δε χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών». Επομένως, η αιώνια ζωή δεν θα μας χορηγηθεί με κανέναν άλλο τρόπο παρά μόνο «εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών»· και η ελπίδα μας δεν είναι απλώς να ζήσουμε, αλλά να δοξαστούμε μαζί του, να κληρονομήσουμε μαζί του και να συμβασιλεύσουμε μαζί του· διότι τα πάντα θα υπάρξουν για εμάς μέσα από την κοινωνία μαζί του. Αυτό διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «πιστός είναι ο Θεός, μέσω του οποίου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό του, τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας». Το ποια είναι δε αυτή η κοινωνία, το φανερώνει λέγοντας: «και μας συνέγειρε και μας συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να επιδείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός του με την αγαθότητά του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Ο ίδιος πάλι δίδασκε και αυτά για τον Σωτήρα, λέγοντας: «αυτός δε, επειδή μένει αιώνια, έχει την ιερωσύνη απαράβατη· γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, ζώντας πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών». Όχι μόνο αυτό, αλλά έλεγε επίσης ότι και ο Μελχισεδέκ μένει ιερέας «στο διηνεκές», επειδή έχει παρομοιαστεί «με τον Υιό του Θεού».

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟ Η αμαρτία είναι πολύ χειρότερη από τον θάνατο. Γι' αυτό και ο Παύλος, ο οποίος ήταν ικανότατος περισσότερο από όλους στο να εξετάζει τέτοια ζητήματα, την μεν αμαρτία ονόμασε βασίλισσα, ενώ τον θάνατο τον ονόμασε μισθό, επειδή αυτός υποτάσσεται σε εκείνη. Την ονόμασε βασίλισσα, όχι εξαιτίας της αξίας της - διότι δεν υπάρχει τίποτα πιο αισχρό και πιο άτιμο από αυτήν - αλλά εξαιτίας της τυφλής υπακοής αυτών που έχουν κυριευθεί από αυτήν. Εάν λοιπόν ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος, ας μην βασιλεύει μέσα σας η αμαρτία, η οποία για όσους βέβαια έχουν νου είναι πολύ πιο οδυνηρή από τον θάνατο. Αν λοιπόν προτεινόταν μια επιλογή και ήταν δυνατόν, θα προτιμούσα να πεθάνω χωρίς να έχω αμαρτήσει παρά να αμαρτήσω και να μην πεθάνω· τόσο πολύ χειρότερο είναι το ένα από το άλλο, κατά τη δική μου κρίση. Διότι από τη μια μεριά ο θάνατος θα καταργηθεί από την ανάσταση, αλλά από την άλλη η αμαρτία θα τιμωρηθεί και μετά την ανάσταση, ώστε κανένα όφελος δεν έχει αυτός που αμαρτάνει αλλά δεν πεθαίνει - ας ειπωθεί αυτό υποθετικά - εφόσον και μετά την ανάσταση πρόκειται να υποστεί τιμωρία.

Το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος, ενώ αυτών εδώ είναι η αιώνια ζωή. Είδες πώς άλλα μεν τα παρουσιάζει ως δεδομένα, άλλα δε ως ελπιζόμενα; Και από τα δεδομένα επιβεβαιώνει και εκείνα, από τον αγιασμό δηλαδή επιβεβαιώνει τη ζωή. Διότι, για να μην πεις ότι τα πάντα στηρίζονται στην ελπίδα, σου δείχνει ότι έχεις ήδη δρέψει καρπούς: πρώτον, την απαλλαγή από την πονηρία και από τέτοιου είδους κακά, των οποίων και μόνο η ανάμνηση προκαλεί ντροπή· δεύτερον, την υποδούλωση στη δικαιοσύνη· τρίτον, την απόλαυση του αγιασμού· τέταρτον, την επίτευξη της ζωής, και μάλιστα ζωής όχι πρόσκαιρης, αλλά αιώνιας. Όμως, παρόλο που αυτά ισχύουν, λέει, υπηρετήστε τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό. Διότι, αν και ο Δεσπότης υπερέχει τα μέγιστα, και υπάρχει μεγάλη διαφορά στην υπηρεσία και στα έπαθλα για τα οποία υπηρετείτε, προς το παρόν δεν απαιτώ τίποτα περισσότερο. Έπειτα, επειδή μνημόνευσε όπλα και βασιλιά, εμμένει στη μεταφορά, λέγοντας: Διότι τα οψώνια της αμαρτίας είναι θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών.

Λέγοντας «τα οψώνια της αμαρτίας», ως προς τα αγαθά δεν τήρησε την ίδια τάξη. Διότι δεν είπε, «ο μισθός των κατορθωμάτων σας», αλλά, «το χάρισμα του Θεού», αποδεικνύοντας ότι δεν απαλλάχθηκαν από μόνοι τους, ούτε έλαβαν εξόφληση χρέους, ούτε αμοιβή και ανταπόδοση για τους κόπους τους, αλλά όλα αυτά έγιναν κατά χάριν. Επομένως, και από αυτό διαφαίνεται η υπεροχή, όχι μόνο επειδή τους απάλλαξε, ούτε επειδή τους μετέφερε σε καλύτερη κατάσταση, αλλά επειδή το έπραξε χωρίς εκείνοι να έχουν κοπιάσει ούτε να έχουν μοχθήσει· και όχι μόνο επειδή τους απάλλαξε, αλλά επειδή έδωσε πολύ μεγαλύτερα αγαθά, και τα έδωσε διά του Υιού. Όλα αυτά λοιπόν τα παρενέβαλε, επειδή και περί χάριτος μίλησε, και επρόκειτο στη συνέχεια να καταργήσει τον νόμο. Διότι, για να μην τους καταστήσουν και τα δύο αυτά πιο ράθυμους, παρενέθεσε ενδιάμεσα τα σχετικά με την ακρίβεια του βίου, παρακινώντας διαρκώς τον ακροατή στην επιμέλεια της αρετής. Όταν δε ονομάζει τον θάνατο οψώνια της αμαρτίας, προκαλεί και πάλι φόβο, και τους προφυλάσσει για το μέλλον. Διότι με όσα τους υπενθυμίζει για τα παρελθόντα, με τα ίδια τους καθιστά ευγνώμονες, και πιο ασφαλείς απέναντι σε όλα τα μελλοντικά.

Διπλά τότε βλαπτόσασταν, λέει, και επειδή πράττατε έργα άξια ντροπής, και επειδή δεν γνωρίζατε να ντρέπεστε. «Διότι το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος· τώρα όμως, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, και γίνατε δούλοι στον Θεό». Επειδή η ντροπή δεν φαίνεται να είναι κάτι το πολύ βαρύ, προχωρά σε κάτι το εξαιρετικά φοβερό, αναφέροντας τον θάνατο. «Έχετε τον καρπό σας εις αγιασμόν, και το τέλος ζωή αιώνια». Δες πώς άλλα μεν τα παρουσιάζει ως ήδη δοσμένα, άλλα δε ως ευρισκόμενα στη σφαίρα των ελπίδων. Και από τα δεδομένα επιβεβαιώνει και τα ελπιζόμενα, από τον αγιασμό δηλαδή την αιώνια ζωή. «Διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι θάνατος· το δε χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών».

Επειδή μνημόνευσε όπλα και βασιλεία, παραμένει στη μεταφορά· ενώ όμως μίλησε για «οψώνια» στην περίπτωση της αμαρτίας, δεν τήρησε την ίδια τάξη προκειμένου για τον Χριστό, ούτε είπε «ο μισθός των κατορθωμάτων», αλλά «το χάρισμα του Θεού», δείχνοντας ότι δεν απαλλάχθηκαν με δικές τους δυνάμεις, ούτε έλαβαν κάποια οφειλή, αλλά όλα αυτά έγιναν κατά χάρη.

«Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και για τους αγγέλους του.» «Ο πονηρός άνθρωπος από τον πονηρό θησαυρό της καρδιάς του βγάζει τα πονηρά. Διότι από το περίσσευμα της καρδιάς μιλάει το στόμα. Δεν υπάρχει καλό δέντρο που να παράγει σάπιο καρπό, ούτε δέντρο σάπιο που να παράγει καλό καρπό. Διότι από τον καρπό γνωρίζεται το δέντρο. Επειδή δεν συλλέγουν σύκα από αγκάθια, ούτε τρυγούν σταφύλια από τον βάτο.» «Ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος.» «Η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο.» «Εκείνος που διαπράττει την αμαρτία προέρχεται από τον διάβολο, επειδή ο διάβολος αμαρτάνει από την αρχή.» «Ορισμένων ανθρώπων οι αμαρτίες είναι ολοφάνερες και προπορεύονται προς την κρίση· σε άλλους όμως ακολουθούν κατόπιν.» Βαρύτατη κόλαση, για όσους σκέπτονται ορθά, είναι ο χωρισμός από τον Θεό.

Διότι κάποιος σοφός δικαιολογημένα ονόμασε την αμαρτία θάνατο της αθάνατης ψυχής· λέει άλλωστε και ο Απόστολος: «Όταν ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, ήσασταν ελεύθεροι απέναντι στη δικαιοσύνη. Ποιον καρπό, λοιπόν, είχατε τότε από εκείνα για τα οποία τώρα ντρέπεστε; Διότι το τέλος εκείνων είναι ο θάνατος. Τώρα όμως, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία και γίνατε δούλοι του Θεού, έχετε τον καρπό σας, ο οποίος οδηγεί στον αγιασμό, και το τέλος είναι η αιώνια ζωή. Διότι ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι η αιώνια ζωή».

Ρωμ. 6,23 〈Διότι τα οψώνια:〉 αυτά που αποκτούμε μέσω της αμαρτίας, αυτά που εκείνη, όταν διαπράττεται, μας ανταποδίδει και μας προξενεί. Ρωμ. 7,1—2 〈Εφόσον χρόνο ζει.〉 Ποιος; Προφανώς ο άνδρας. Διατυπώνεται ελλειπτικώς, αλλά το καθιστά σαφές αυτό που ακολουθεί. 〈Έχει καταργηθεί από τον νόμο του ανδρός,〉 από τον νόμο που νομοθετεί περί του ανδρός και δεσμεύει τη γυναίκα με αυτόν. 〈Έχει καταργηθεί,〉 αντί του έχει απαλλαγεί, έχει ελευθερωθεί.