Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:1

Μέσω αυτών, αφού μας απομάκρυνε εντελώς από κάθε αμαρτία και από τη δικαιοσύνη του νόμου, και μας οδήγησε στη δικαιοσύνη του Θεού εντονότερα διά μιας πιο φοβερής απειλής και μιας αγαθής και εξαιρετικά ποθητής υπόσχεσης, με το να πει: «Διότι τα οψώνια της αμαρτίας είναι θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών», μας διδάσκει και πάλι να μιμούμαστε τον Κύριο και να γίνουμε ανώτεροι από τη δικαιοσύνη του νόμου, προσθέτοντας: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο), ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει; Διότι η ύπανδρη γυναίκα είναι δεμένη από τον νόμο με τον ζωντανό άνδρα της· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, έχει απαλλαγεί από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας, θα ονομαστεί μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου άνδρα· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου. Επομένως, αδελφοί μου, και εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο διά του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που εγέρθηκε από τους νεκρούς, ώστε να καρποφορήσουμε για τον Θεό. Διότι, όταν ζούσαμε κατά σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδεικνύονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας ώστε να καρποφορήσουν για τον θάνατο. Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο που μας κρατούσε δέσμιους, ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος», και τα εξής.

Συσταυρώθηκε, λοιπόν, ο παλαιός άνθρωπος· διότι έχει λυθεί μέσω της αναστάσεως η δύναμη εκείνης της αρχαίας κατάρας· και έχει καταργηθεί επίσης το σώμα της αμαρτίας, και σίγουρα όχι η σάρκα καθεαυτήν, αλλά η έμφυτη αγριότητα των παρορμήσεων που υπάρχουν σε αυτήν, η οποία ωθεί πάντοτε τον νου προς τα αισχρότερα, και τον βυθίζει σαν σε πηλό και βάλτο στις πιο γεώδεις ηδονές. Διότι πώς θα μπορούσε κάποιος να αμφιβάλλει ότι εν Χριστώ έχει κατορθωθεί και αυτό για την ανθρώπινη φύση, όταν ο Παύλος λέει ξεκάθαρα: «Επειδή εκείνο που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, πέμποντας τον δικό Του Υιό με ομοίωμα σάρκας αμαρτίας και για την αμαρτία, κατέκρινε την αμαρτία εντός της σάρκας;». Βλέπεις λοιπόν πώς έχει καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας; Διότι έχει κατακριθεί μέσα στη σάρκα το κεντρί της αμαρτίας· και έχει νεκρωθεί μεν πρώτα στον Χριστό, έχει όμως περάσει από Αυτόν και μέσω Αυτού και σε εμάς η χάρη. <Ή αγνοείτε, αδελφοί· διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο.> Παντού αποδεικνύει ότι είναι επισφαλές το να επιζητεί κανείς να βρίσκεται υπό τον νόμο· αντίθετα, προτρέπει να επιθυμούμε και να διψάμε με όλη μας τη διάνοια τη χάρη που προέρχεται μέσω της πίστεως, δηλαδή τη δικαίωση εν Χριστώ· με τον Οποίο διαβεβαίωσε ότι έχουν συνταφεί οι βαπτισμένοι, ώστε, αφού νεκρωθούν ως προς την αμαρτία, να ζήσουν για τον Θεό εν δικαιοσύνη.

Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε: «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του, ούτε να παραδίνετε τα μέλη σας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία, αλλά να προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό σαν ζωντανούς που αναστήθηκαν από τους νεκρούς, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό. Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει πλέον· επειδή δεν είστε κάτω από τον νόμο, αλλά κάτω από τη χάρη.» Πρόσεξε λοιπόν πώς προστάζει να απομακρυνθούμε από τη σκιά του νόμου, και μάλλον να καταφύγουμε στη χάρη του Χριστού. Όμως δεν αγνόησε ο πνευματοφόρος ότι οπωσδήποτε κάποιοι θα πουν, ή μάλλον θα συλλογιστούν, ότι άρα οι πατέρες έχουν αστοχήσει ως προς την ευθεία οδό και ζωή· και ότι ο νόμος δεν τους ωφέλησε καθόλου, και είναι πια μάταια τα καυχήματα της δικής τους πολιτείας. Διότι αν είναι παράλογο να ζητά κανείς να βρίσκεται υπό τον νόμο, και αυτός ήταν ο σκοπός του βίου των αρχαίων, πώς δεν είναι αλήθεια να πούμε ότι αστόχησαν από το πρέπον; Αγωνίζεται, λοιπόν, αυτός που έχει τον Χριστό μέσα του· και από τη μία διαμορφώνει έξυπνα το επιχείρημα ώστε να φαίνεται ότι θέλει να συμφωνήσει με εκείνους που έχουν ζήσει υπό τον νόμο, αλλά από την άλλη τους μεταπείθει με διάφορους τρόπους στο να θεωρούν ότι, εφόσον ο καιρός καλεί στην πίστη, δεν πρέπει να θέλουν να προσκολλώνται υπερβολικά στις παλαιές συνήθειες. Για τον λόγο αυτό λέει: «Ή αγνοείτε, αδελφοί, διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο, ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει;»

Αυτός ο κανόνας είναι γενικός και αφορά κάθε νόμο και όσους υπόκεινται στον νόμο· διότι για όλους όσους βρίσκονται κάτω από τα σκήπτρα των βασιλέων, οι νόμοι καθορίζουν τι πρέπει να πράττουν και τι όχι. Ισχύουν όμως μόνο για εκείνους που ζουν ακόμη· εάν, βεβαίως, κάποιος από αυτούς που υπόκεινται στον νόμο απαλλαγεί από την ενσώματη ζωή, μαζί με τη ζωή απεκδύθηκε και την εξουσία των νόμων· διότι, εφόσον έπαψε να σφάλλει, οπωσδήποτε θα καταστεί ανενεργός και ο νόμος ως προς αυτόν. Είναι αληθές, λοιπόν, ότι κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρονικό διάστημα ζει· και είναι αναγκαίο να πούμε ποιος είναι άραγε ο σκοπός αυτού του λόγου· δύο χρήσιμα πράγματα εισάγει μέσω αυτού: διότι εμείς, λέει, που έχουμε συνταφεί με τον Χριστό διά του βαπτίσματος, που έχουμε πεθάνει ως προς την αμαρτία, βρεθήκαμε έξω από την εξουσία του νόμου, επειδή μεταστοιχειωθήκαμε σε μια άλλη ζωή· ενώ εκείνοι πριν από την έλευση του Χριστού, επειδή δεν είχαν ακόμη υποστεί τον θάνατο που νοείται εν Χριστώ, ζούσαν ακόμη στην αμαρτία.

Ο νόμος, λοιπόν, εξουσίαζε τους ζωντανούς, όπως ακριβώς ο άνδρας εξουσιάζει τη γυναίκα του. Διότι, όπως η έγγαμη γυναίκα, όσο ζει ακόμη ο νόμιμος σύζυγός της, δεν μένει ατιμώρητη αν συνευρεθεί με άλλον· αν όμως αυτός πεθάνει, λέει ο Απόστολος, απαλλάσσεται από την καταδίκη, ακόμη και αν επιλέξει να το πράξει αυτό νόμιμα. Με τον ίδιο νομίζω τρόπο, εκείνοι που δεν έχουν βιώσει ακόμη τη νέκρωση της αμαρτίας εν Χριστώ, αλλά ζουν σαν να βρίσκονται μέσα σε αυτήν, εύλογα υπάγονται και στον νόμο· διότι αυτός κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει. Εκείνοι όμως που βρίσκονται ήδη υπό τη χάρη εν Χριστώ, μέσω της οποίας έχουν πεθάνει ως προς την αμαρτία και έχουν νεκρωθεί ως προς τη σάρκα, δηλαδή ως προς τα πάθη της σάρκας, εφόσον δεν συμπεριφέρονται πλέον ως ζώντες σύμφωνα με τον κόσμο, διάγουν βίο έξω από τον νόμο χωρίς να κατηγορούνται. Διότι, όπως είπα, έχουν θανατωθεί μέσω του σώματος του Χριστού και πέθαναν ως προς τον νόμο, δικαιούμενοι μέσω της πίστεως. <«Διότι όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών που υποκινούνταν διά του νόμου ενεργούσαν κ.λπ.»>. «Σάρκα» ονομάζει το σαρκικό φρόνημα, όπως και αλλού λέει: «Όσοι ζουν κατά σάρκα δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό»· καίτοι πώς να μην είναι αληθές ότι δίνει τέτοιες παραγγελίες στους μαθητευόμενούς του, οι οποίοι δεν βρίσκονται εκτός του σώματος;

Επομένως, είναι εντελώς παράλογο να λέγεται ότι ο εισηγητής των πιο ωραίων διδαγμάτων παρασύρεται από τις φλυαρίες των Ελλήνων, ή δηλαδή να νομίζουμε ότι ο οικονόμος των θείων μας μυστηρίων ακολουθεί τη δική τους ανοησία, εάν τυχόν πει: «Διότι αυτό που κατεργάζομαι δεν το γνωρίζω· διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ». Διότι, εάν κάποιος ισχυριζόταν απόλυτα και επέλεγε να πιστεύει ότι έχει αποδώσει την εξουσία των πράξεών μας στη μοίρα και στην τύχη, πώς δεν θα τον ρωτούσε κάποιος εύλογα λέγοντας: «Εάν, εγκλωβισμένοι σε σκληρές και ανυπέρβλητες ανάγκες σχετικά με το τι πρέπει να πράξουμε ή όχι, εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε καθόλου κύριοι των πράξεών μας, αλλά μάλλον υποχωρούμε σε άλλους ως κυρίαρχους και εμποδιζόμαστε από το να πράττουμε κατά την κρίση μας, πώς μας έγραψες ο ίδιος: "Ή αγνοείτε, αδελφοί –διότι μιλώ σε όσους γνωρίζουν τον νόμο– ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσον χρόνο ζει;"». Ο νόμος, λοιπόν, κυριεύει κατά κάποιον τρόπο αυτούς που ζουν· διότι ασφαλώς αδρανεί για τους νεκρούς. Δεν θεσπίζεται για εκείνους· πώς θα μπορούσε άλλωστε; Αλλά για όσους διανύουν ακόμη τη ζωή στο σώμα· και στεφανώνει με επαίνους εκείνον που έχει συνηθίσει να ευδοκιμεί στην αρετή, ενώ καταδικάζει τους βέβηλους. Έπειτα, πώς ο νομοθέτης θα είναι δίκαιος κριτής, τιμωρώντας όσους έχουν αμαρτήσει, εφόσον εξαναγκάστηκαν να πέσουν σε αυτό χωρίς τη θέλησή τους από την τύχη; Και μάλλον, για ποιον λόγο θέσπισε εξ αρχής τον νόμο;

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο θεσπέσιος Παύλος είπε ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει. Επομένως δεν λέει αυτά τα πράγματα υπονοώντας ότι η διάνοια του ανθρώπου υπόκειται στα νεύματα άλλων, αλλά φιλοσοφεί και εξετάζει προσεκτικά τα πάθη της ανθρώπινης φύσης, και σχεδόν ανασκάπτει με λεπτομέρεια τα εσωτερικά νοσήματα του νου, και καταγράφει το σώμα της έμφυτης φιληδονίας, ενδυόμενος πολύ καλά ο ίδιος το πρόσωπο εκείνου που νοσεί ακόμη από φιλοσαρκία. Διότι, αν και ο ίδιος είχε σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, και βέβαια ο κόσμος ως προς αυτόν, και ήταν αληθινά αξιοθαύμαστος, ωστόσο θεωρούσε σοφό το να μη βλέπει το δικό του χάρισμα, αλλά να καθιστά την ασθένεια εκείνων που δεν είχαν γίνει ακόμη σαν κι αυτόν, αναγκαία βάση για τον λόγο του. Όταν λοιπόν τον ακούς να λέει «Διότι αυτό που πράττω δεν το γνωρίζω», να φέρνεις στο μυαλό σου μερικούς από τους υπερβολικά αμαρτωλούς, οι οποίοι νομίζουν ότι ζουν πραγματικά τον πιο άριστο βίο, και ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να ισοσταθμίσει την απόλαυση και τη ματαιότητα σε τούτο τον κόσμο. Επειδή, από τη μία αποστρέφονται τους τρόπους της αρετής, ενώ από την άλλη υπερηφανεύονται και παραδίδονται υπερβολικά στις δικές τους ηδονές. Και για αυτούς νομίζω πως λέει κάπου ο Παύλος: «Εκείνοι που φρονούν τα επίγεια, των οποίων θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους». Αυτοί εύλογα θα μπορούσαν να πουν, διαπράττοντας το φαύλο σαν να ήταν κάτι το εξαιρετικά αξιέπαινο: «Διότι αυτό που πράττω δεν το γνωρίζω».

Αφού, λοιπόν, ολοκλήρωσε εδώ τον περί ηθικής λόγο, προχωρά πάλι στα δόγματα, λέγοντας τα εξής: «Ή αγνοείτε, αδελφοί; Διότι ομιλώ προς εκείνους που γνωρίζουν τον νόμο». Επειδή δηλαδή ανέφερε ότι πεθάναμε ως προς την αμαρτία, αποδεικνύει εδώ ότι όχι μόνο δεν τους κυριεύει η αμαρτία, αλλά ούτε και ο νόμος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζʹ. «Ή αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο);» Αφού ολοκλήρωσε τον ηθικό λόγο, μεταβαίνει στα δογματικά, αποδεικνύοντας ότι όχι μόνο η αμαρτία δεν τους κυριεύει, αλλά ούτε και ο νόμος· και αν δεν τους κυριεύει ο νόμος, πολύ περισσότερο δεν τους κυριεύει η αμαρτία. Το τεκμηριώνει δε αυτό μέσω ενός παραδείγματος· και αρχίζει με επαίνους, γλυκαίνοντας την ακοή των ακροατών. «Ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει· διότι η παντρεμένη γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο με τον άνδρα της όσο αυτός ζει. Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, απαλλάσσεται από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας της, θα χαρακτηριστεί μοιχαλίδα εάν συνδεθεί με άλλον άνδρα. Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα αν συνδεθεί με άλλον άνδρα. Ώστε και εσείς, αδελφοί μου, θανατωθήκατε ως προς τον νόμο δια του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που αναστήθηκε από τους νεκρούς.» Ο νόμος, λέει, ισχύει για όσους ζουν, ενώ σε όσους έχουν πεθάνει δεν δίνει πλέον διαταγές. Εάν λοιπόν έχετε πεθάνει και εσείς, έχοντας συνταφεί με τον Χριστό δια του βαπτίσματος, δεν σας κυριεύει πλέον ο νόμος. Πρόσεξε όμως τη σύνεση του Παύλου: πώς στο μεν παράδειγμα παρουσιάζει τον νόμο ως νεκρό, λέγοντας: «Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας».

Ρωμ. 6,23 〈Διότι τα οψώνια:〉 αυτά που αποκτούμε μέσω της αμαρτίας, αυτά που εκείνη, όταν διαπράττεται, μας ανταποδίδει και μας προξενεί. Ρωμ. 7,1—2 〈Εφόσον χρόνο ζει.〉 Ποιος; Προφανώς ο άνδρας. Διατυπώνεται ελλειπτικώς, αλλά το καθιστά σαφές αυτό που ακολουθεί. 〈Έχει καταργηθεί από τον νόμο του ανδρός,〉 από τον νόμο που νομοθετεί περί του ανδρός και δεσμεύει τη γυναίκα με αυτόν. 〈Έχει καταργηθεί,〉 αντί του έχει απαλλαγεί, έχει ελευθερωθεί.