Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:10

Έτσι, με την εμφάνιση της εντολής, η αμαρτία κατά κάποιο τρόπο αναβίωσε, ενώ επιβεβαιώθηκε ο θάνατος, η κατάρα και η καταδίκη όσων υποπίπτουν στις παραβάσεις από αδυναμία. Και τι συνέβη στη συνέχεια; Συνέβη κάτι απρόσμενο και πέρα από κάθε προσδοκία σε εμάς· διότι, λέει, η εντολή που δόθηκε για να φέρει ζωή, βρέθηκε να οδηγεί στον θάνατο. Διότι, όπως ακριβώς το φως της ηλιακής ακτίνας βλάπτει κατά κάποιο τρόπο όσους έχουν ασθενή όραση, παρόλο που από τη φύση του είναι γλυκό και πολυπόθητο, και δεν είναι καθόλου το ίδιο που προκαλεί τη βλάβη, αλλά μάλλον το να βλάπτεται κανείς από αυτό θεωρείται υπαιτιότητα της ασθένειας αυτών που πάσχουν· με τον ίδιο, νομίζω, τρόπο, λέει, ότι η εντολή έδωσε αφορμή στην αμαρτία, και ότι μέσω αυτής εξαπατήθηκε ο άνθρωπος και οδηγήθηκε στον θάνατο. Θα μπορούσε κάποιος να πει και με διαφορετικό τρόπο, ότι πράγματι η φιληδονία συνηθίζει πολύ να μάχεται πάντοτε ενάντια στις επιταγές του νόμου· και οι τρόποι της φαυλότητας, όταν ανακόπτονται από την επιείκεια, αντεπιτίθενται πιο έντονα, και κάποτε αιχμαλωτίζουν τον νου υποτάσσοντάς τον στην παράβαση, και τον υποβάλλουν στις ποινές που πηγάζουν από τον νόμο, καίτοι έχουν λάβει από τον νόμο την αφορμή για τον πόλεμο.

Γι' αυτόν τον λόγο, όντας σοφός, λέει ο Παύλος ότι εξαπατήθηκε μέσω της εντολής και πέθανε μέσω αυτής· διότι τον σκότωσε σχεδόν οξύνοντας προς αντίσταση τις ηδονές που βρίσκονται μέσα μας, σύμφωνα με τους προαναφερθέντες τρόπους. <Ώστε ο μεν νόμος είναι άγιος, και η εντολή αγία και δίκαιη και αγαθή.> Άγιος είναι ο νόμος και η εντολή αγία και δίκαιη και αγαθή· διότι καθιστά αγίους και δικαίους και αγαθούς εκείνους που θα επέλεγαν να τον τηρήσουν, ώστε να μην καταστούν με κανέναν τρόπο ένοχοι για τις κατηγορίες που προκύπτουν από τις παραβάσεις. Αλλά αυτό ήταν κάπως ανέφικτο· «Διότι ποιος θα κατανοήσει τα παραπτώματα;», σύμφωνα με τα όσα έχουν γραφτεί; <Λοιπόν, το αγαθό έγινε για μένα θάνατος;> Άγιος μεν είναι ο νόμος, αγία δε και αγαθή η εντολή. Έπειτα πώς έλεγε: «Και βρέθηκε σε μένα η εντολή που δόθηκε για ζωή, αυτή να καταλήγει σε θάνατο;» Άρα λοιπόν, πες μου, έγινε το αγαθό πρόξενος ολέθρου; Μη γένοιτο, λέει· διότι σε αυτά σε καμία περίπτωση δεν κατηγορώ τον νόμο, αλλά στέκομαι ως κατήγορος της αμαρτίας· διότι με αυτόν τον τρόπο καταδυναστεύει την ανθρώπινη φύση και έχει κυριαρχήσει στη διάνοιά μας· ώστε ο ίδιος ο νόμος που μας δόθηκε για σωτηρία και ζωή, η όντως αγία και αγαθή εντολή, να γίνει αφορμή θανάτου για όσους έχουν υποταχθεί. Πώς και με ποιον τρόπο;

Διότι αυτός που επιθυμεί δεν επιθυμεί εκείνα που κατέχει, στα οποία έχει εξουσία και τα οποία χρησιμοποιεί, αλλά εκείνα που του έχουν απαγορευθεί, του έχουν στερηθεί και δεν τα έχει. Γι' αυτό λοιπόν ορθώς ελέχθη: «δεν θα γνώριζα την επιθυμία, εάν ο νόμος δεν έλεγε: δεν θα επιθυμήσεις», το οποίο σημαίνει, εάν δεν είχε ειπωθεί: «δεν θα φάτε από αυτό». Διότι από εκεί βρήκε η αμαρτία έδαφος και αφορμή να εισχωρήσει, ώστε να με εξαπατήσει και να με εκτρέψει. 56. Διότι, όταν δόθηκε η εντολή, ο διάβολος βρήκε λαβή μέσω της εντολής για να κατεργαστεί μέσα μου την επιθυμία, παροτρύνοντάς με και προσκαλώντας με εντέχνως να περιπέσω στην όρεξη των απαγορευμένων. «Διότι χωρίς τον νόμο η αμαρτία είναι νεκρή»· δηλαδή, επειδή δεν είχε δοθεί και δεν υπήρχε ακόμη η εντολή, η αμαρτία ήταν ανενεργής. «Εγώ δε ζούσα» άμεμπτα πριν από την εντολή, μη έχοντας καθορισμό και διαταγή σύμφωνα με την οποία έπρεπε να πολιτευθώ, και από την οποία, εάν παρεξέκλινα, θα αμάρτανα. «Όταν όμως ήλθε η εντολή, η αμαρτία ανέζησε, ενώ εγώ απέθανα, και βρέθηκε ότι η εντολή, που εδόθη για ζωή, αυτή κατέληξε σε εμένα εις θάνατον», διότι, αφού νομοθέτησε ο Θεός και διαχώρισε τι πρέπει να πράττεται και τι να μην πράττεται, ο διάβολος κατειργάσθη μέσα μου την επιθυμία.

Ένα πράγμα αποδεικνύει μέσα από όλα αυτά: τη μεγάλη ευεργεσία της χάριτος. «Όταν όμως ήλθε η εντολή, η αμαρτία αναζωογονήθηκε, και εγώ πέθανα». Δεν δημιούργησε η εντολή την αμαρτία ενώ αυτή δεν υπήρχε, αλλά την φανέρωσε ενώ ήταν κρυμμένη· πράγμα που αποτελεί και έπαινο για τον νόμο. Διότι, αν πριν από αυτόν αμάρταναν χωρίς να το συναισθάνονται, με την έλευσή του, ακόμη κι αν δεν αποκόμιζαν κανένα άλλο όφελος, τουλάχιστον μάθαιναν με ακρίβεια ότι αμάρταναν. «Και βρέθηκε για εμένα ότι η εντολή που δόθηκε για να φέρει ζωή, αυτή κατέληξε σε θάνατο». Δεν είπε, «έγινε θάνατος», αλλά «βρέθηκε», δηλώνοντας το πρωτοφανές και παράδοξο αυτού του παραλόγου. «Διότι η αμαρτία, παίρνοντας αφορμή από την εντολή, με εξαπάτησε και μέσω αυτής με θανάτωσε. Ώστε ο μεν νόμος είναι άγιος, και η εντολή αγία και δίκαιη και αγαθή· λοιπόν, το αγαθό έγινε για μένα θάνατος; Μη γένοιτο». Δες πώς παντού μνημονεύει την αμαρτία, απαλλάσσοντας τον νόμο από ενοχές και από κάθε κατηγορία· γι' αυτό και προσθέτει: «Ώστε ο μεν νόμος είναι άγιος». «Αλλά η αμαρτία, για να φανεί ως αμαρτία, κατεργαζόταν μέσα μου τον θάνατο μέσω του αγαθού, ώστε να γίνει η αμαρτία υπερβολικά αμαρτωλή μέσω της εντολής». Ως αμαρτία εννοεί τον διάβολο, τον πατέρα και εφευρέτη της αμαρτίας, τον ίδιο τον θάνατο, ο οποίος καταργήθηκε μόνο με την παρουσία του Χριστού. Και αυτό ο ίδιος το δίδαξε προηγουμένως, λέγοντας: «Ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα αυτού του θανάτου;» και προσθέτοντας: «Ευχαριστώ τον Θεό μου διά του Ιησού Χριστού».

Ρωμ. 7, 8-11: «Η μεν αμαρτία ήταν νεκρή, εγώ δε ήμουν εν ζωή», επειδή δεν ενοχλούμουν, ούτε κεντριζόμουν, ούτε νεκρωνόμουν από αυτήν. Πώς λοιπόν «ανέζησε» εκείνη; Μέσω του νόμου. Με ποιον τρόπο; Διότι, όταν δόθηκε ο νόμος, εκείνη παροξύνθηκε περισσότερο σε επίθεση και, τρόπον τινά, όρμησε να βλάψει, επειδή ακριβώς υπολόγιζε ότι αυτός που θα τηρούσε την εντολή επρόκειτο να στεφανωθεί, και εξαιτίας αυτού φθονούσε περισσότερο. Και εγώ πάλι, έχοντας γνωρίσει την αμαρτία μέσω της εντολής, επειδή έπραττα εν γνώσει μου αυτά που έπρεπε να αποφεύγω, αμάρτανα γι' αυτόν τον λόγο περισσότερο και την ενδυνάμωνα περισσότερο εναντίον του εαυτού μου, χορηγώντας της ισχύ μέσω της εν γνώσει μου άτοπης πράξης, και, ενώ ήταν τρόπον τινά ασθενής και νεκρωμένη, την ενίσχυα και την αναζωπύρωνα. Αυτή δε, αφού έζησε, εμένα με νέκρωσε. Πριν όμως αναζήσει εκείνη, εγώ ζούσα περισσότερο. Αυτό συνέβαινε πριν από τον νόμο και την εντολή, ώστε, αν και ο νόμος δεν είναι αμαρτία, ωστόσο, όταν αυτός δόθηκε, η αμαρτία ανέζησε με δύο τρόπους: αφενός επειδή η ίδια παρακινήθηκε και διεγέρθηκε περισσότερο σε επίθεση, και αφετέρου επειδή εμείς, με την εν γνώσει μας έκτοπη πράξη, την ενισχύσαμε και της επιτρέψαμε με ευχέρεια να μας επιβουλεύεται.

Από εδώ, λοιπόν, βρήκε αφορμή η αμαρτία για να με εμπαίξει· διότι, όταν δόθηκε η εντολή, βρήκε πάτημα ο διάβολος να κατεργαστεί μέσα μου την επιθυμία: «Διότι χωρίς τον νόμο η αμαρτία είναι νεκρή», δηλαδή, εφόσον δεν είχε δοθεί η εντολή, η αμαρτία ήταν ανενεργή. Εγώ, όμως, ζούσα πριν από την εντολή βίο άμεμπτο, μη έχοντας προσταγή σύμφωνα με την οποία έπρεπε να πολιτεύομαι. «Όταν όμως ήλθε η εντολή, η αμαρτία ανέζησε, εγώ δε πέθανα, και βρέθηκε ότι η εντολή που είχε δοθεί για τη ζωή, αυτή οδήγησε στον θάνατο», διότι, αφού νομοθέτησε ο Θεός και μου όρισε τι πρέπει να πράττω και τι να μην πράττω, κατεργάστηκε μέσα μου την επιθυμία ο διάβολος. Διότι η επαγγελία του Θεού που μου δόθηκε για ζωή και αφθαρσία, προκειμένου, υπακούοντας σε αυτήν, να έχω βίο που να θάλλει πάντοτε προς την αθανασία και χαρά, εφόσον την αθέτησα, κατέληξε σε θάνατο, επειδή ο διάβολος, τον οποίο τώρα αυτός ονόμασε αμαρτία επειδή αυτός είναι ο δημιουργός της αμαρτίας, λαμβάνοντας αφορμή μέσω της εντολής για να με εξαπατήσει οδηγώντας με στην παρακοή, αφού με εξαπάτησε, με σκότωσε, κάνοντάς με υπόδικο στην καταδίκη: «Την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε με θάνατο». Ώστε: «Ο μεν νόμος είναι άγιος, και η εντολή του Θεού αγία και δίκαιη και αγαθή», διότι δεν δόθηκε για να βλάψει αλλά για να σώσει· διότι ας μην νομίζουμε ότι ο Θεός πράττει κάτι ανωφελές ή βλαβερό. Τι λοιπόν; «

Ερώτηση: Επομένως το δέντρο της γνώσης ήταν ο σατανάς; Απόκριση: Με διάφορους τρόπους νοείται και αυτό. Διότι το δέντρο ήταν ένα ορατό δέντρο, όπως ένα από τα υπόλοιπα, και ο παράδεισος ήταν ορατός· αλλά τα ορατά είναι τύπος των αοράτων. Διότι, όπως ακριβώς στον καθένα από εμάς υπάρχουν δύο άνθρωποι, αυτός του σώματος και εκείνος της ψυχής, έτσι και ο φαινόμενος άνθρωπος απολάμβανε τον φαινόμενο παράδεισο, και ο κρυπτός άνθρωπος της καρδιάς απολάμβανε τον αόρατο νοερό παράδεισο των αγίων αγγέλων. Ήταν λοιπόν ένα ορατό δέντρο, από το οποίο προστάχθηκε από τον Θεό να μη φάει. Διότι, αφού τον κατέστησε δεσπότη όλων των ορατών πραγμάτων, κατ' οικονομίαν ο Θεός τον διέταξε να μην κυριεύει μόνο ένα δέντρο, προς υπενθύμιση της Δεσποτικής αξίας, ώστε να γνωρίζει ότι έχει ανώτερό του τον ίδιο του τον Κτίστη και να μην περιπέσει σε οίηση εξαιτίας της εξουσίας που του παραδόθηκε και νομίσει ότι είναι θεός. Δόθηκε λοιπόν σε αυτόν «η εντολή για ζωή», όπως έχει γραφτεί, και ένας λόγος ήταν αυτός που τον κατέστρεψε και τον έκανε να παρακούσει τον Θεό. Αφού λοιπόν εγκατέλειψε τον λόγο του Θεού και άκουσε τον λόγο του πονηρού και υπέκυψε και έφαγε από το δέντρο, χάθηκε. Διότι αναμείχθηκε μαζί με τον καρπό εκείνος που μίλησε μέσω του φιδιού, και εισήλθε σε αυτόν «ο θάνατος, που είναι το φρόνημα της σάρκας», όπως έχει γραφτεί, και έτσι τα ζιζάνια των παθών σπάρθηκαν από τον εχθρό μέσα στην ψυχή και στο σώμα.