Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:17

Διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ· και πάλι: Τώρα πλέον δεν το κατεργάζομαι εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Ο Θεός παραχώρησε να μας συμβαίνει και αυτό για το καλό μας, ώστε, αν τυχόν η ψυχή, μέσα από όσα ακούσια υφίσταται, έλθει σε συναίσθηση εκείνου που την κυριεύει, και αναγνωρίζοντας τον εαυτό της σε όσα ακούσια δουλεύει στην αμαρτία, ανανήψει από την παγίδα του διαβόλου, βρίσκοντας έτοιμο το έλεος του Θεού προς βοήθεια εκείνων που μετανοούν γνησίως.

Κεφάλαιο Αʹ. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Γνωρίζουμε δε ότι ο νόμος είναι πνευματικός· εγώ όμως είμαι σαρκικός, πουλημένος στην αμαρτία. Διότι αυτό που κατεργάζομαι, δεν το κατανοώ. Επειδή δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Γνωρίζω δε ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· διότι το να θέλω υπάρχει σε εμένα, αλλά το να κατεργάζομαι το καλό δεν το βρίσκω. Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που δεν θέλω. Εάν όμως εγώ κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.

«Και ποια συμφωνία υπάρχει μεταξύ του ναού του Θεού και των ειδώλων;» Και πάλι κατηγορηματικά αναφέρει: «Η σάρκα επιθυμεί ενάντια στο πνεύμα, και το πνεύμα ενάντια στη σάρκα. Αυτά τα δύο αντιτίθενται το ένα στο άλλο, ώστε να μην κάνετε εκείνα που θα θέλατε.» Ας θυμηθούμε, επιπλέον, τι είπε, διδάσκοντάς μας με τρόπο ακόμη πιο ελεγκτικό: «Διότι γνωρίζω ότι ο νόμος είναι πνευματικός· εγώ όμως είμαι σαρκικός, πουλημένος στην αμαρτία. Επειδή αυτό που πράττω, δεν το κατανοώ· διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που μισώ. Αν όμως κάνω αυτό που εγώ δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα, λοιπόν, δεν το πράττω πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.» Και αφού ανέπτυξε αυτή την ίδια θέση εκτενέστερα, ότι δηλαδή είναι αδύνατον αυτός που κυριαρχείται από την αμαρτία να είναι δούλος του Κυρίου, μας υποδεικνύει φανερά Εκείνον που μας λυτρώνει από μια τέτοια τυραννία, λέγοντας: «Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με γλιτώσει από το σώμα τούτου του θανάτου; Ευχαριστώ τον Θεό μέσω του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας.» Και λίγο μετά προσθέτει: «Καμία κατάκριση, επομένως, δεν υπάρχει τώρα για εκείνους που βρίσκονται εν Χριστώ Ιησού, οι οποίοι δεν πορεύονται σύμφωνα με τη σάρκα.»

Επομένως, ας ακούσουν: «Συνέλθετε οι μεθυσμένοι από το κρασί τους»· διότι, όπως ακριβώς αυτοί που αγαπούν το ποτό και οι οινοπότες, έχοντας παραβλάψει την ακρίβεια της διάνοιάς τους από το πάθος, δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν όσα κάνουν την ώρα της μέθης, έτσι και αυτοί που έχουν αρρωστήσει στο νου από τη φιλοσαρκία και τις πιο αισχρές ηδονές, δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν τι ακριβώς πράττουν. Λοιπόν, ένα τέτοιο νόσημα της ανθρώπινης καρδιάς μάς εξηγεί ο Παύλος λέγοντας: «Διότι αυτό που πράττω δεν το γνωρίζω». Εάν όμως κάποιος διατηρεί την καρδιά του κατά κάποιον τρόπο πιο ευαίσθητη στους ελέγχους της συνείδησης, και από τη μία πλευρά στενοχωριέται που σφάλλει, αλλά από την άλλη πλευρά εξακολουθεί να νικιέται από τις ηδονές που οδηγούν στην αμαρτία, και βαδίζει προς το σφάλμα σχεδόν ακούσια, αυτός θα έλεγε δικαιολογημένα: «Διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ». Καθώς πόσοι και πόσες φορές έχουν μεν θαυμάσει την εγκράτεια, και μάλιστα έχοντας αρχίσει την άσκησή της, νικήθηκαν από τα κεντρίσματα της αισχρής ηδονής, και αφού ο νους τους λύγισε προς το χειρότερο, διέπραξαν την αμαρτία, ωστόσο μετά από αυτό γέμισαν με κατήφεια· σε αυτούς, λοιπόν, οι οποίοι ασθένησαν σχεδόν ακούσια, θα ταίριαζε πάρα πολύ και απολύτως δικαιολογημένα να πουν και πάλι: «Τώρα πλέον δεν το πράττω αυτό εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». <Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός>. Εφαρμόζει πάλι την ακρίβεια της θεωρίας στη φύση του σώματος, και εξετάζει προσεκτικά τη δύναμη των αρρωστημάτων που ενυπάρχουν φυσικά σε αυτό.

Διότι αυτό που πράττω, δεν το κατανοώ· επειδή δεν κάνω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, τότε συμφωνώ με τον νόμο, ότι είναι καλός. Τώρα πια, όμως, δεν το πράττω πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.» Τι λες, ω μακάριε Παύλε;

Γνωρίζω ότι υφίσταται κανείς βλάβη και χωρίς τη θέλησή του. Διότι δεν κάνει πάντοτε αυτό που θέλει· αντίθετα, υποχωρεί στις επιθέσεις των παθών, και καταδυναστευόμενος από την κυριαρχία τους, ηττάται έστω και ακούσια, και σε όποιον το έχει πάθει αυτό θα ταίριαζε να πει: «Τώρα πλέον δεν το πράττω εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.» Βλέπεις πώς κατηγορεί τα έμφυτα πάθη που βρίσκονται μέσα μας, και ομολογεί την ήττα, και καταγράφει την κυριαρχία τους, και φοβάται την αντίστασή τους λέγοντας ότι είναι αβάσταχτη; Και ότι είναι αληθινό αυτό που λέω, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος, προσθέτοντας σε όσα είπε και συνδέοντας τα εξής: «Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό. Διότι το να θέλω το καλό είναι προσιτό σε μένα, το να το πράττω όμως όχι. Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω.»

«Διότι δεν πράττω εκείνο που θέλω, αλλά κάνω εκείνο που μισώ. 〈Εάν δε κάνω αυτό που δεν θέλω〉, συμφωνώ με τον νόμο του Θεού ότι είναι καλός. Τώρα όμως δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό», λέγοντας ταύτα ορθώς. Διότι θυμάστε όπως τα ορίσαμε στα προηγούμενα· αν και βιάζομαι να τα διεξέλθω όλα γρήγορα, μάλλον καθυστερώ, καθώς η έκταση των λόγων μου έχει γίνει μεγαλύτερη από ό,τι περίμενα, την οποία πρέπει βεβαίως με προθυμία να διανύσουμε. Διότι διαφορετικά ποτέ δεν θα φτάσουμε στο τέλος του προκειμένου θέματος. 60. Λέγαμε λοιπόν: από τότε που συνέβη, αν θυμάστε, να πλανηθεί ο άνθρωπος και να αθετήσει την εντολή, από τότε, μέσω της παρακοής, η αμαρτία έλαβε γένεση και κατοίκησε μέσα του. Διότι έτσι κατ' αρχάς επήλθε εσωτερική σύγκρουση και γεμίσαμε από σπαραγμούς και αλλότριους λογισμούς, έχοντας κενωθεί μεν από το εμφύσημα του Θεού, έχοντας γεμίσει δε από υλική επιθυμία, την οποία μας ενέπνευσε ο πανούργος όφις, επειδή εμείς αποτύχαμε να ολοκληρώσουμε τον κύκλο της παραγγελίας του Θεού. Γι' αυτό και ο Θεός, προς χάριν μας, επινόησε τον θάνατο για την αναίρεση της αμαρτίας, ώστε, εφόσον αυτή ανέτειλε μέσα σε εμάς τους αθανάτους, να μην καταστεί, όπως είπα, και η ίδια αθάνατη.

βʹ. Βλέπεις, προς το παρόν, ότι η διάνοια δεν έχει διαφθαρεί, αλλά διατηρεί κατά την πράξη τη φυσική της ευγένεια; Διότι, αν και μετέρχεται την κακία, τη μετέρχεται μισώντας την, πράγμα που θα αποτελούσε το μέγιστο εγκώμιο και για τον φυσικό και για τον γραπτό νόμο. Διότι το ότι ο νόμος είναι καλός, λέει, είναι φανερό από το ότι κατηγορώ τον εαυτό μου όταν παρακούω τον νόμο και μισώ αυτό που έχει γίνει. Και όμως, αν ο νόμος ήταν η αιτία της αμαρτίας, πώς, ενώ συμφωνεί και ευφραίνεται μαζί του, θα μισούσε αυτό που είχε προσταχθεί από εκείνον να γίνει; «Διότι συμφωνώ με τον νόμο», λέει, «ότι είναι καλός. Τώρα πλέον, όμως, δεν το πράττω εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό». Στο σημείο αυτό επιτίθενται εκείνοι που διαβάλλουν τη σάρκα και την αποξενώνουν από τη δημιουργία του Θεού. Τι θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε; Αυτά ακριβώς που είπαμε και προηγουμένως, όταν συζητούσαμε για τον νόμο, ότι, όπως εκεί λέει πως τα πάντα οφείλονται στην αμαρτία, έτσι κάνει και εδώ. Διότι δεν είπε ότι «η σάρκα το πράττει αυτό», αλλά μάλλον το αντίθετο, ότι «δεν το πράττω πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Εάν, πάλι, λέει ότι δεν κατοικεί μέσα σε αυτήν το αγαθό, αυτό δεν αποτελεί ακόμη κατηγορία εναντίον της σάρκας· διότι το να μην κατοικεί το αγαθό μέσα της, δεν αποδεικνύει ότι αυτή είναι πονηρή.

Η κατάνυξή μας ας φθάσει έως τα νέφη, οι στεναγμοί μας ας εγγίσουν τους ουρανούς, οι προσευχές μας και οι ελεημοσύνες ας έλθουν ενώπιον του Θεού. Ας Τον λατρεύσουμε με πάσα αλήθεια, με ευλάβεια και δέος· ας κάνουμε τα πάντα, για να μη μετανιώσουμε εκεί· ας υπομείνουμε τα πάντα, για να απολαύσουμε και τα αγαθά του Θεού, για να αποκτήσουμε μεγαλύτερη παρρησία, για να αξιωθούμε πιο πολύτιμων δωρεών, για να μη φανούμε κατώτεροι από κανέναν από τους αγίους. Μέγας πειρασμός είναι ο βίος μας, και κανείς δεν το γνωρίζει· μέγας χειμώνας, και κανείς δεν το κατανοεί. Ας δώσουμε τόπο στην ενέργεια των παθών, και στην αμαρτία που κατοικεί μέσα μας κατά τον Απόστολο· ας δώσουμε τόπο στους παροργισμούς των ανθρώπων. Ας δώσουμε τόπο σε τούτη τη σάρκα και στις επιθυμίες της, ας δώσουμε τόπο σε τούτον τον κόσμο και στις δυσχέρειές του, ας δώσουμε τόπο σε όλους τους πειρασμούς, σε όλες τις θλίψεις· ας κρυφτούμε από αυτά. Διότι καταδιωκόμαστε από αυτά, και όλοι μας αναζητούμαστε για να θανατωθούμε από δαίμονες, από καταστάσεις, από ανθρώπους που εξωθούνται από τον Σατανά. Ας προσέχουμε μόνο τον εαυτό μας και τον Θεό, παραδίδοντας τούτο το σώμα μας σε εκείνους που θέλουν να το χτυπούν· διότι έχει καταστεί άξιο για πολλές πληγές.

Το «δεν γνωρίζω», αντί του «σκοτίζομαι», λέει, «και παρασύρομαι, και υφιστάμενος επήρεια, δεν ξέρω πώς ανατρέπομαι», όπως ακριβώς συνηθίζουμε να λέμε και εμείς: «Δεν ξέρω πώς ήρθε ο τάδε και με παρέσυρε»· χωρίς να προβάλλουμε άγνοια, αλλά φανερώνοντας κάποια απάτη. «Διότι δεν πράττω εκείνο που θέλω, αλλά κάνω εκείνο που μισώ. Εάν όμως κάνω εκείνο που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Το να θέλει κανείς το καλό και να μισεί το πονηρό είναι γνώρισμα τέλειας γνώσης· επομένως είναι φανερό ότι είπε και το «δεν θέλω», όχι για να αναιρέσει το αυτεξούσιο, ούτε για να εισαγάγει κάποια καταναγκαστική ανάγκη, αλλά για να δείξει ότι δεν επιδοκιμάζει τα όσα γίνονται. Τι σημαίνει λοιπόν το «δεν θέλω»; Αντί του «δεν επιδοκιμάζω, δεν αποδέχομαι». «Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· επειδή η θέληση είναι παρούσα σε μένα». Δεν διαβάλλει το σώμα, αλλά έδειξε την υπερβολική ισχύ της αμαρτίας, θέλοντας πάλι να επισημάνει το μέγεθος της δωρεάς που δόθηκε μέσω της χάριτος. «Το να κατεργάζομαι όμως το καλό, δεν το βρίσκω». Λέγοντας πάλι «δεν βρίσκω», δεν εννοεί άγνοια, λέει, αλλά κάποια επήρεια και επιβουλή της αμαρτίας. «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Επεξεργασία των όσων έχουν ειπωθεί. «

Ρωμ. 7,15-20 Διότι, αφού ο άνθρωπος πουλήθηκε και υποτάχθηκε στην αμαρτία, δεν γνωρίζει τι ακριβώς πράττει, επειδή η αισχρή συνήθεια τον έχει κυριεύσει ολοκληρωτικά και δεν του επιτρέπει καν να συνειδητοποιήσει ότι αυτό που πράττει είναι κακό. Γι' αυτό, και αυτό που θα μισούσε αν ήταν απούλητος και ελεύθερος, και αυτό που δεν θα επέλεγε, αυτό ακριβώς επιλέγει και πράττει τώρα που έχει πλέον πουληθεί. Αν όμως τώρα, όντας ελεύθερος και απούλητος και σύμφωνα με τη φύση μου, δεν θα επέλεγα αυτά που τώρα κάνω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός· διότι αυτός μου επιτάσσει να αποφεύγω εκείνα τα οποία κι εγώ, όταν βρισκόμουν στην κατά φύση ελευθερία, έκρινα ότι είναι αποτρόπαια και μισητά. Τώρα όμως που έχω πουληθεί, λέει, και έχω πέσει κάτω από την αμαρτία, επειδή εξουσιάζομαι και κυριαρχούμαι από αυτήν και την υπηρετώ, κατ' αυτόν τον τρόπο πράττω το κακό που δεν θα έπραττα αν ήμουν ελεύθερος· γι' αυτό, κατά κάποιον τρόπο, δεν το πράττω εγώ, αλλά αυτός που έχει κρατηθεί και κυριευθεί από την αμαρτία. Ο ίδιος δε το λέει πιο εμφατικά: «αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου»· διότι, όπως ακριβώς αυτός που κατοικεί στο σπίτι κάνει όλα όσα αφορούν το σπίτι, ακόμη και αν χρησιμοποιεί το σπίτι ως συνεργό σε κάποια πράγματα, έτσι, λέει, και η αμαρτία, αφού με πήρε έρμαιο και πουλημένο σε αυτήν, κατοίκησε μέσα μου και με έκανε ολόκληρο δικό της, διώχνοντας κάθε αγαθό από τη σάρκα μου, όπως είναι η επίγνωση των όσων πράττω, η μετάνοια για όσα αμαρτάνω, και οτιδήποτε παρόμοιο.

Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός· τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό», λέγοντας ορθά.