Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:19

Κεφάλαιο Αʹ. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Γνωρίζουμε δε ότι ο νόμος είναι πνευματικός· εγώ όμως είμαι σαρκικός, πουλημένος στην αμαρτία. Διότι αυτό που κατεργάζομαι, δεν το κατανοώ. Επειδή δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Γνωρίζω δε ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· διότι το να θέλω υπάρχει σε εμένα, αλλά το να κατεργάζομαι το καλό δεν το βρίσκω. Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που δεν θέλω. Εάν όμως εγώ κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.

Αυτό ακριβώς μας καταδεικνύει και ο λόγος της προφητείας που εξετάζουμε. «Διότι εάν αποστρέψεις», λέει, «το πόδι σου από τα Σάββατα, ώστε να μην κάνεις τα θελήματά σου κατά την άγια ημέρα». Το δε «να αποστρέψεις το πόδι σου από τα Σάββατα», δεν θα μπορούσε να σημαίνει τίποτε άλλο, όπως νομίζω, παρά το ότι δεν πρέπει να πράττει κανείς ό,τι θέλει και να πορεύεται στα μονοπάτια των δικών του επιθυμιών. Διότι, το ότι ο σκοπός των ανθρώπινων θελημάτων αποβλέπει στη φιληδονία, το επιβεβαιώνει ο πάνσοφος Παύλος γράφοντας: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που μισώ· διότι συμμερίζομαι με χαρά τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο, βλέπω όμως άλλον νόμο που αντιστρατεύεται στον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, ο οποίος υπάρχει στα μέλη μου». Πρέπει, λοιπόν, εκείνοι που επιθυμούν να ευδοκιμήσουν ενώπιον του Θεού, να καταπολεμήσουν με γενναιότητα το ίδιο τους το θέλημα, και ακολουθώντας παντού τους θείους νόμους Του να διατρέχουν την αξιοθαύμαστη οδό της δικαιοσύνης. Τρυφερά δε Σάββατα ονομάζει εκείνα που δεν περιέχουν τίποτε από το ανθρώπινο θέλημα.

Γνωρίζω ότι υφίσταται κανείς βλάβη και χωρίς τη θέλησή του. Διότι δεν κάνει πάντοτε αυτό που θέλει· αντίθετα, υποχωρεί στις επιθέσεις των παθών, και καταδυναστευόμενος από την κυριαρχία τους, ηττάται έστω και ακούσια, και σε όποιον το έχει πάθει αυτό θα ταίριαζε να πει: «Τώρα πλέον δεν το πράττω εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.» Βλέπεις πώς κατηγορεί τα έμφυτα πάθη που βρίσκονται μέσα μας, και ομολογεί την ήττα, και καταγράφει την κυριαρχία τους, και φοβάται την αντίστασή τους λέγοντας ότι είναι αβάσταχτη; Και ότι είναι αληθινό αυτό που λέω, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος, προσθέτοντας σε όσα είπε και συνδέοντας τα εξής: «Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό. Διότι το να θέλω το καλό είναι προσιτό σε μένα, το να το πράττω όμως όχι. Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω.»

Ήλθε λοιπόν ο Κύριός μας, αφού έγινε για εμάς άνθρωπος, ώστε, όπως λέει ο άγιος Γρηγόριος, με το όμοιο να θεραπεύσει το όμοιο, με την ψυχή την ψυχή και με τη σάρκα τη σάρκα. Διότι γίνεται σε όλα άνθρωπος χωρίς αμαρτία. Έλαβε την ίδια την ουσία μας, την απαρχή αυτού του ίδιου του φυράματός μας, και γίνεται νέος Αδάμ κατ' εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Διότι ανανεώνει το κατά φύσιν και καθιστά πάλι σώες τις αισθήσεις, όπως ακριβώς δημιουργήθηκαν εξαρχής. Ανανέωσε τον πεσόντα άνθρωπο με το να γίνει άνθρωπος, ελευθέρωσε αυτόν που υποδουλώθηκε στην αμαρτία και συρόταν με τη βία από αυτήν. Διότι με βία και τυραννία συρόταν ο άνθρωπος από τον εχθρό, και σχεδόν ακόμη και όσοι δεν ήθελαν να αμαρτήσουν αμάρταναν αναγκαστικά, όπως λέει ο Απόστολος εκ μέρους μας: Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που δεν θέλω.

Διότι ο λόγος των Γραφών δεν στερείται μαρτυριών για όσους θέλουν ειλικρινά να ακούσουν την αλήθεια, επειδή ο απόστολος γνωρίζει ότι η ρίζα της αμαρτίας δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί ολοκληρωτικά από τους ανθρώπους, λέγοντας άλλοτε μεν: «διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· διότι το να θέλω το καλό βρίσκεται μέσα μου, αλλά το να το πράττω όχι· διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Και εάν κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου»· και άλλοτε δε: «διότι ευφραίνομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο· βλέπω όμως έναν άλλον νόμο στα μέλη μου, ο οποίος αντιστρατεύεται στον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, που υπάρχει στα μέλη μου». Έτσι λοιπόν, δεν συνέβη ακόμη να αποκοπεί η αμαρτία συθέμελα από τις ρίζες της, αλλά συνεχίζει να ζει (διότι δεν πέθανε εντελώς· άλλωστε, πώς θα μπορούσε, προτού ο άνθρωπος περιβληθεί τον θάνατο;), ώστε, αφού μαραθεί και φθαρεί μαζί του, αυτή μεν να καταστραφεί ολοσχερώς και να διαλυθεί, σαν ένα φυτό, όταν θρυμματιστεί 〈ο λίθος〉 όπου, όπως ανέφερα, έκρυβε τις ρίζες της και διασωζόταν 〈στον τόπο εκείνο〉, ενώ ο άνθρωπος να αναστηθεί και πάλι, χωρίς να υποθάλπει πλέον μέσα του καμία «ρίζα πικρίας».

έτσι ώστε το νόημα του ρητού να είναι το εξής: «διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω»· διότι θέλω να μην σκέπτομαι όσα με βλάπτουν, επειδή αυτό είναι αγαθό πανάμωμο, σύμφωνα με το λεγόμενο «αψεγάδιαστα πλασμένο, με τα χέρια και με τον νου τετράγωνο». Και αυτό σημαίνει το «το αγαθό που θέλω δεν το κάνω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω»· δεν θέλω να διανοούμαι, και όμως διανοούμαι όσα δεν θέλω. Και πρέπει να εξετάσουμε μήπως γι' αυτά ακριβώς τα πράγματα παρακαλούσε και ο Δαβίδ τον Θεό, δυσφορώντας επειδή και ο ίδιος έφερνε στον λογισμό του αυτά που δεν ήθελε: «από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου. Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος και θα καθαρισθώ από μεγάλη αμαρτία». Και ο ίδιος ο Απόστολος σε άλλο σημείο λέει: «ανατρέποντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». 58.

Αν, όμως, κάποιος τολμώντας να αντιπαρατεθεί ευθέως στο επιχείρημα απαντούσε ότι δήθεν ο Απόστολος διδάσκει πως όχι μόνο με τους λογισμούς διαπράττουμε το κακό που μισούμε και δεν θέλουμε, αλλά και με την ίδια την πράξη και την εκτέλεσή του, επειδή έχει πει «διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω», τότε θα απαιτήσουμε νομίζω, αν λέει την αλήθεια αυτός που τα ισχυρίζεται αυτά, να αποσαφηνίσει ποιο ήταν το κακό που μισούσε ο Απόστολος και που, ενώ δεν ήθελε να το κάνει, το έκανε, και ποιο ήταν το αγαθό που ήθελε μεν να το κάνει, αλλά δεν το έκανε, αλλά αντιστρόφως, όσες φορές ήθελε να πράξει το αγαθό, τόσες φορές δεν έπραττε το αγαθό που ήθελε, αλλά το πονηρό που δεν ήθελε. Μήπως, λοιπόν, ενώ δεν ήθελε να ειδωλολατρεί αλλά να λατρεύει τον Θεό, αυτό που ήθελε (τη θεολατρία) δεν μπορούσε να το κάνει, ενώ αυτό που δεν ήθελε (την ειδωλολατρία) μπορούσε; Ή μήπως το να σωφρονεί, που το ήθελε, δεν το έπραττε, αλλά το να ακολασταίνει, που το απεχθανόταν, το έπραττε; Και με μια λέξη, να κραιπαλά, αλλά και να ασωτεύει και να οργίζεται, να αδικεί και να πράττει όλα τα άλλα έργα της πονηρίας, τα οποία ενώ δεν τα ήθελε τα έπραττε, ενώ αυτά που ήθελε, δηλαδή τη δικαιοσύνη και την οσιότητα, δεν τα έπραττε; Και όμως, ο ίδιος, διεγείροντας με τις προτροπές του όλους μέσα στις εκκλησίες στο να μην παρανομούν, διαβεβαιώνει ότι όχι μόνο όσοι πράττουν και επιτηδεύονται τα άτοπα φυλάσσονται για τον όλεθρο και την οργή του Θεού, αλλά και όσοι συνευδοκούν με αυτούς σε αυτά, αγωνιζόμενος ώστε η δικαιοσύνη να ασκείται από εμάς αμιγής από κάθε αμαρτία.

Διότι, εάν αμαρτάνουμε όχι με τη θέλησή μας, αλλά εξαναγκαζόμενοι, τότε πάλι οι τιμωρίες που έχουν επιβληθεί στο παρελθόν δεν θα είχαν καμία λογική. Αλλά όπως ακριβώς λέγοντας «δεν γνωρίζω», δεν φανέρωσε άγνοια, αλλά εκείνα που ήδη έχουμε πει· έτσι, προσθέτοντας και το «αυτό που δεν θέλω», δεν υποδήλωσε καταναγκασμό, αλλά το ότι δεν επιδοκιμάζει τα όσα γίνονται. Επειδή, εάν δεν υποδήλωνε αυτό με το να πει «αυτό που δεν θέλω, αυτό πράττω», πώς και δεν πρόσθεσε: «Αλλά αυτό στο οποίο εξαναγκάζομαι και εκβιάζομαι, αυτό κάνω»; Διότι αυτό ακριβώς είναι που αντίκειται στη θέληση και στην ελευθερία της προαιρέσεως.

Εδώ πάλι, λέγοντας «δεν βρίσκω», δεν εννοεί άγνοια, ούτε αδυναμία, αλλά κάποια κακόβουλη επήρεια και επιβουλή της αμαρτίας· πράγμα το οποίο, για να το δείξει σαφέστερα, πρόσθεσε: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Εάν όμως εγώ κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Είδες πώς, αφού απάλλαξε από την κατηγορία και την ουσία της ψυχής και την ουσία της σάρκας, μετέθεσε τα πάντα στην πονηρή πράξη;

Η κατάνυξή μας ας φθάσει έως τα νέφη, οι στεναγμοί μας ας εγγίσουν τους ουρανούς, οι προσευχές μας και οι ελεημοσύνες ας έλθουν ενώπιον του Θεού. Ας Τον λατρεύσουμε με πάσα αλήθεια, με ευλάβεια και δέος· ας κάνουμε τα πάντα, για να μη μετανιώσουμε εκεί· ας υπομείνουμε τα πάντα, για να απολαύσουμε και τα αγαθά του Θεού, για να αποκτήσουμε μεγαλύτερη παρρησία, για να αξιωθούμε πιο πολύτιμων δωρεών, για να μη φανούμε κατώτεροι από κανέναν από τους αγίους. Μέγας πειρασμός είναι ο βίος μας, και κανείς δεν το γνωρίζει· μέγας χειμώνας, και κανείς δεν το κατανοεί. Ας δώσουμε τόπο στην ενέργεια των παθών, και στην αμαρτία που κατοικεί μέσα μας κατά τον Απόστολο· ας δώσουμε τόπο στους παροργισμούς των ανθρώπων. Ας δώσουμε τόπο σε τούτη τη σάρκα και στις επιθυμίες της, ας δώσουμε τόπο σε τούτον τον κόσμο και στις δυσχέρειές του, ας δώσουμε τόπο σε όλους τους πειρασμούς, σε όλες τις θλίψεις· ας κρυφτούμε από αυτά. Διότι καταδιωκόμαστε από αυτά, και όλοι μας αναζητούμαστε για να θανατωθούμε από δαίμονες, από καταστάσεις, από ανθρώπους που εξωθούνται από τον Σατανά. Ας προσέχουμε μόνο τον εαυτό μας και τον Θεό, παραδίδοντας τούτο το σώμα μας σε εκείνους που θέλουν να το χτυπούν· διότι έχει καταστεί άξιο για πολλές πληγές.

Το «δεν γνωρίζω», αντί του «σκοτίζομαι», λέει, «και παρασύρομαι, και υφιστάμενος επήρεια, δεν ξέρω πώς ανατρέπομαι», όπως ακριβώς συνηθίζουμε να λέμε και εμείς: «Δεν ξέρω πώς ήρθε ο τάδε και με παρέσυρε»· χωρίς να προβάλλουμε άγνοια, αλλά φανερώνοντας κάποια απάτη. «Διότι δεν πράττω εκείνο που θέλω, αλλά κάνω εκείνο που μισώ. Εάν όμως κάνω εκείνο που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Το να θέλει κανείς το καλό και να μισεί το πονηρό είναι γνώρισμα τέλειας γνώσης· επομένως είναι φανερό ότι είπε και το «δεν θέλω», όχι για να αναιρέσει το αυτεξούσιο, ούτε για να εισαγάγει κάποια καταναγκαστική ανάγκη, αλλά για να δείξει ότι δεν επιδοκιμάζει τα όσα γίνονται. Τι σημαίνει λοιπόν το «δεν θέλω»; Αντί του «δεν επιδοκιμάζω, δεν αποδέχομαι». «Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· επειδή η θέληση είναι παρούσα σε μένα». Δεν διαβάλλει το σώμα, αλλά έδειξε την υπερβολική ισχύ της αμαρτίας, θέλοντας πάλι να επισημάνει το μέγεθος της δωρεάς που δόθηκε μέσω της χάριτος. «Το να κατεργάζομαι όμως το καλό, δεν το βρίσκω». Λέγοντας πάλι «δεν βρίσκω», δεν εννοεί άγνοια, λέει, αλλά κάποια επήρεια και επιβουλή της αμαρτίας. «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Επεξεργασία των όσων έχουν ειπωθεί. «

«Αν όμως το πεπρωμένο παρασύρει τον Ανδρόνικο στα δώματα του Άδη, αυτοί θα προηγηθούν και θα ανοίξουν πρώτοι τον δρόμο· και έπειτα θα ακολουθήσει έτσι ο Ανδρόνικος.» Λέγοντας αυτά και παραφράζοντας τα λόγια του Παύλου, «ώστε δεν θα πράξω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό και θα διαπράξω, καθώς οι εχθροί αντιστρατεύονται απέναντί μου και με αιχμαλωτίζουν σε πράξεις παρά τη θέλησή μου», αναζήτησε θεραπεία για το κακό. Όταν δε ύψωσαν τη φωνή τους όλοι όσοι ανήκαν στη φατρία του και κραύγασαν δυνατά να τους εξαφανίσει από το πρόσωπο της γης και να μη λυπηθεί κανέναν, επικυρώθηκε ο αφανισμός όλων, τόσο όσων είχε συλλάβει και κρατούσε στις φυλακές όσο και εκείνων που είχαν καταδικαστεί σε εξορία, καθώς και των υπηρετών και των συγγενών τους. Και αμέσως συντάχθηκε έγγραφο που κατέγραφε τις αποφάσεις, με τον πρωτασηκρήτη να υπαγορεύει, τον επί των δεήσεων να συμμετέχει στις προσπάθειες, και τον πρωτονοτάριο του δρόμου να αλαλάζει με τις φωνές του. Τα ονόματα αυτών ας μου επιτραπεί να τα παραλείψω και τώρα, όπως και εκείνων που στη συνέχεια συνέπραξαν με παρόμοιο τρόπο, όσοι, κυνηγώντας την κενή δόξα, λιποθυμούσαν τότε και έτρεμαν τον Ανδρόνικο· των οποίων πρωτοστάτης και αρχηγός ήταν ο Στέφανος Αγιοχριστοφορίτης, ο οποίος με τη βροντερή του φωνή έκανε τα ανάκτορα να αντηχούν και σαν ορμητικό ποτάμιο ρεύμα κόχλαζε και παρέσυρε οτιδήποτε θεωρούσε ο Ανδρόνικος υπαίτιο.

Ρωμ. 7,15-20 Διότι, αφού ο άνθρωπος πουλήθηκε και υποτάχθηκε στην αμαρτία, δεν γνωρίζει τι ακριβώς πράττει, επειδή η αισχρή συνήθεια τον έχει κυριεύσει ολοκληρωτικά και δεν του επιτρέπει καν να συνειδητοποιήσει ότι αυτό που πράττει είναι κακό. Γι' αυτό, και αυτό που θα μισούσε αν ήταν απούλητος και ελεύθερος, και αυτό που δεν θα επέλεγε, αυτό ακριβώς επιλέγει και πράττει τώρα που έχει πλέον πουληθεί. Αν όμως τώρα, όντας ελεύθερος και απούλητος και σύμφωνα με τη φύση μου, δεν θα επέλεγα αυτά που τώρα κάνω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός· διότι αυτός μου επιτάσσει να αποφεύγω εκείνα τα οποία κι εγώ, όταν βρισκόμουν στην κατά φύση ελευθερία, έκρινα ότι είναι αποτρόπαια και μισητά. Τώρα όμως που έχω πουληθεί, λέει, και έχω πέσει κάτω από την αμαρτία, επειδή εξουσιάζομαι και κυριαρχούμαι από αυτήν και την υπηρετώ, κατ' αυτόν τον τρόπο πράττω το κακό που δεν θα έπραττα αν ήμουν ελεύθερος· γι' αυτό, κατά κάποιον τρόπο, δεν το πράττω εγώ, αλλά αυτός που έχει κρατηθεί και κυριευθεί από την αμαρτία. Ο ίδιος δε το λέει πιο εμφατικά: «αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου»· διότι, όπως ακριβώς αυτός που κατοικεί στο σπίτι κάνει όλα όσα αφορούν το σπίτι, ακόμη και αν χρησιμοποιεί το σπίτι ως συνεργό σε κάποια πράγματα, έτσι, λέει, και η αμαρτία, αφού με πήρε έρμαιο και πουλημένο σε αυτήν, κατοίκησε μέσα μου και με έκανε ολόκληρο δικό της, διώχνοντας κάθε αγαθό από τη σάρκα μου, όπως είναι η επίγνωση των όσων πράττω, η μετάνοια για όσα αμαρτάνω, και οτιδήποτε παρόμοιο.

Γι' αυτό και ο Παύλος αναφωνούσε: «Γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· διότι η θέληση υπάρχει σε μένα» και τα εξής. Και πάλι: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω αυτό που δεν θέλω». Εύλογα λοιπόν, λέει, παρότι αμαρτάνουμε περισσότερο από τους δαίμονες, εμείς τυγχάνουμε συγχώρεσης, ενώ εκείνοι όχι.

Γι' αυτό, λοιπόν, αφού με πολιόρκησε το κακό, εγκαταστάθηκε μέσα μου και κυριαρχεί κατοικώντας στη σάρκα μου, καθώς μου επιβλήθηκε ως τιμωρία, επειδή αθέτησα την εντολή, το να πωληθώ στο κακό. Γι' αυτό και το λεγόμενο: «Δεν γνωρίζω αυτό που κατεργάζομαι» και «κάνω αυτό που μισώ», δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αναφορά στην τέλεση της φαύλης πράξης, αλλά μόνο στη σύλληψη της σκέψης. Διότι δεν εξαρτάται από εμάς το να σκεφτόμαστε ή να μη σκεφτόμαστε τα άτοπα, αλλά το να συγκατατιθέμεθα ή να μη συγκατατιθέμεθα σε αυτές τις σκέψεις. Διότι δεν μπορούμε να εμποδίσουμε τους λογισμούς να εισέρχονται σε εμάς, καθώς δεχόμαστε τις έξωθεν υποβολές τους· μπορούμε όμως να μην πειστούμε ή να μην τους ακολουθήσουμε. Γι' αυτό, το να θέλουμε να μην τα σκεφτόμαστε είναι στη διάθεσή μας, αλλά το να κατορθώσουμε να τα αφανίσουμε, ώστε να μην ανέλθουν και πάλι στον λογισμό μας, δεν είναι, διότι αυτό δεν εξαρτάται από εμάς, όπως προείπα. Έτσι ώστε το νόημα του ρητού να είναι το εξής: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω».

Διότι επιθυμώ να μη σκέφτομαι όσα με βλάπτουν, επειδή αυτό το αγαθό είναι απολύτως άμωμο. Και για τον λόγο αυτό: «Το αγαθό που θέλω, δεν το κάνω· το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω», καθώς δεν επιθυμώ να τα σκέφτομαι, και όμως σκέφτομαι αυτά που δεν θέλω. Και εξετάστε αν δεν ήταν ακριβώς για αυτούς τους λόγους που και ο Δαβίδ παρακαλούσε τον Θεό, δυσφορώντας για το ότι και ο ίδιος σκεφτόταν όσα δεν ήθελε: «Από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και από τα αλλότρια προφύλαξε τον δούλο σου. Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος και θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία». Και ο ίδιος ο Απόστολος σε άλλο σημείο: «Καθαιρώντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού».

Εάν όμως κάποιος, τολμώντας να έρθει σε αντιπαράθεση με τον λόγο, απαντούσε ότι δήθεν ο Απόστολος διδάσκει πως όχι μόνο στη σκέψη μισούμε το κακό και πράττουμε αυτό που δεν θέλουμε, αλλά και στην πραγμάτωσή του, επειδή έχει ειπωθεί: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που δεν θέλω», θα του ζητήσουμε βεβαίως, αν λέει αλήθεια αυτός που υποστηρίζει αυτά, να διασαφηνίσει ποιο ήταν το κακό που μισούσε μεν ο Απόστολος και δεν ήθελε να κάνει, αλλά το έκανε, και ποιο το αγαθό που ήθελε μεν να κάνει, αλλά δεν το έκανε, αλλά αντιθέτως, όσες φορές ήθελε να κάνει το αγαθό, τόσες φορές δεν έκανε το αγαθό που ήθελε, αλλά έκανε το πονηρό που δεν ήθελε. Και πώς, προτρέποντάς μας να αποτινάξουμε εντελώς την αμαρτία, δηλώνει: «Να γίνεστε μιμητές μου, όπως κι εγώ είμαι του Χριστού»;