Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:20

Κεφάλαιο Αʹ. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Γνωρίζουμε δε ότι ο νόμος είναι πνευματικός· εγώ όμως είμαι σαρκικός, πουλημένος στην αμαρτία. Διότι αυτό που κατεργάζομαι, δεν το κατανοώ. Επειδή δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά κάνω αυτό που μισώ. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Γνωρίζω δε ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· διότι το να θέλω υπάρχει σε εμένα, αλλά το να κατεργάζομαι το καλό δεν το βρίσκω. Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που δεν θέλω. Εάν όμως εγώ κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.

Διότι οι επιθυμίες που παρασύρουν προς οποιοδήποτε πάθος, και τα σφάλματα της φιλήδονης ζωής, έχουν ως πηγή τους τη σάρκα· και σε αυτό μας επιβεβαιώνει ο μαθητής του Σωτήρα λέγοντας: «Από πού προέρχονται οι πόλεμοι μεταξύ σας και από πού οι μάχες; Δεν προέρχονται από εδώ, από τις ηδονές σας που στρατεύονται μέσα στα μέλη σας;» <Διότι το να θέλω το καλό βρίσκεται μέσα μου, αλλά το να το πράττω, δεν το βρίσκω.> Διότι, λέει, το να θέλω βρίσκεται μέσα μου, το να πράττω όμως το καλό, όχι· και τα εξής· προς απόδειξη του ότι κατηγορείται η σάρκα, η οποία κυοφορεί με δεινό τρόπο μέσα της την αμαρτία, παραδέχεται σοφά ότι, ενώ το αγαθό βρίσκεται μέσα μας, δεν υπάρχει ωστόσο και η ικανότητα να το φέρουμε εις πέρας· διότι ο νους καταναγκάζεται σε ακούσια εκτροπή, ακόμη και παρά τη θέλησή του. Επομένως, όσον αφορά τη δική του πρόθεση, θα βρισκόταν μακριά από την αμαρτία· επειδή όμως υφίσταται μια καταδυνάστευση από την οποία δύσκολα μπορεί να ξεφύγει, η αιτία, ευλόγως, δεν ανήκει στον ίδιο, αλλά σε εκείνο που τον καταδυναστεύει· γι' αυτόν τον λόγο λέει: Εάν όμως κάνω εκείνο που δεν θέλω, δεν το πράττω πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου.

Αυτό ακριβώς μας καταδεικνύει και ο λόγος της προφητείας που εξετάζουμε. «Διότι εάν αποστρέψεις», λέει, «το πόδι σου από τα Σάββατα, ώστε να μην κάνεις τα θελήματά σου κατά την άγια ημέρα». Το δε «να αποστρέψεις το πόδι σου από τα Σάββατα», δεν θα μπορούσε να σημαίνει τίποτε άλλο, όπως νομίζω, παρά το ότι δεν πρέπει να πράττει κανείς ό,τι θέλει και να πορεύεται στα μονοπάτια των δικών του επιθυμιών. Διότι, το ότι ο σκοπός των ανθρώπινων θελημάτων αποβλέπει στη φιληδονία, το επιβεβαιώνει ο πάνσοφος Παύλος γράφοντας: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που μισώ· διότι συμμερίζομαι με χαρά τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο, βλέπω όμως άλλον νόμο που αντιστρατεύεται στον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, ο οποίος υπάρχει στα μέλη μου». Πρέπει, λοιπόν, εκείνοι που επιθυμούν να ευδοκιμήσουν ενώπιον του Θεού, να καταπολεμήσουν με γενναιότητα το ίδιο τους το θέλημα, και ακολουθώντας παντού τους θείους νόμους Του να διατρέχουν την αξιοθαύμαστη οδό της δικαιοσύνης. Τρυφερά δε Σάββατα ονομάζει εκείνα που δεν περιέχουν τίποτε από το ανθρώπινο θέλημα.

«Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Βρίσκω, λοιπόν, τον νόμο, ότι ενώ εγώ θέλω να κάνω το καλό, βρίσκεται δίπλα μου το κακό.» Κατανοείς, επομένως, πώς η προσβολή της φαυλότητας επαναστατεί άγρια ενάντια στην ψυχή του καθενός και οδηγεί χωρίς τη θέλησή μας τον νου που υπάρχει μέσα μας σε αυτό που εκείνη επιθυμεί, και αφαιρεί, κατά κάποιον τρόπο, την ελευθερία των ροπών μας, έτσι ώστε η πράξη να μη φαίνεται πλέον δική μας, αλλά ίσως αποκλειστικά μόνο δική της. Όμως, ο Δημιουργός δεν μας εγκατέλειψε, ούτε, αφήνοντας την ανθρώπινη φύση εντελώς αβοήθητη, επέτρεψε να λεηλατείται εύκολα από τις φαύλες ηδονές. Διότι ο νόμος επιτιμά αυτές τις ροπές, και ακόμη και αν το πάθος υπερισχύει, αντιστέκεται σοφά και μας στρέφει προς το καλύτερο, υποδεικνύοντας την ομορφιά της εγκράτειας και κάνοντάς μας να χαιρόμαστε με τα καυχήματα της αρετής. Τοποθετώντας, λοιπόν, τη διάνοιά μας πέρα από τη βέβηλη και μυσαρότατη ηδονή, και δίνοντας μικρή σημασία στα φαγητά και στα ποτά, «ας επιτελέσουμε αγιοσύνη με φόβο Θεού, όπως έχει γραφτεί: ας νεκρώσουμε τα μέλη μας που είναι πάνω στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία.» Διότι αυτά ακριβώς μας γράφει ο σοφότατος Παύλος.

Διότι ο λόγος των Γραφών δεν στερείται μαρτυριών για όσους θέλουν ειλικρινά να ακούσουν την αλήθεια, επειδή ο απόστολος γνωρίζει ότι η ρίζα της αμαρτίας δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί ολοκληρωτικά από τους ανθρώπους, λέγοντας άλλοτε μεν: «διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· διότι το να θέλω το καλό βρίσκεται μέσα μου, αλλά το να το πράττω όχι· διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Και εάν κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου»· και άλλοτε δε: «διότι ευφραίνομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο· βλέπω όμως έναν άλλον νόμο στα μέλη μου, ο οποίος αντιστρατεύεται στον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, που υπάρχει στα μέλη μου». Έτσι λοιπόν, δεν συνέβη ακόμη να αποκοπεί η αμαρτία συθέμελα από τις ρίζες της, αλλά συνεχίζει να ζει (διότι δεν πέθανε εντελώς· άλλωστε, πώς θα μπορούσε, προτού ο άνθρωπος περιβληθεί τον θάνατο;), ώστε, αφού μαραθεί και φθαρεί μαζί του, αυτή μεν να καταστραφεί ολοσχερώς και να διαλυθεί, σαν ένα φυτό, όταν θρυμματιστεί 〈ο λίθος〉 όπου, όπως ανέφερα, έκρυβε τις ρίζες της και διασωζόταν 〈στον τόπο εκείνο〉, ενώ ο άνθρωπος να αναστηθεί και πάλι, χωρίς να υποθάλπει πλέον μέσα του καμία «ρίζα πικρίας».

Εδώ πάλι, λέγοντας «δεν βρίσκω», δεν εννοεί άγνοια, ούτε αδυναμία, αλλά κάποια κακόβουλη επήρεια και επιβουλή της αμαρτίας· πράγμα το οποίο, για να το δείξει σαφέστερα, πρόσθεσε: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Εάν όμως εγώ κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Είδες πώς, αφού απάλλαξε από την κατηγορία και την ουσία της ψυχής και την ουσία της σάρκας, μετέθεσε τα πάντα στην πονηρή πράξη;

Η κατάνυξή μας ας φθάσει έως τα νέφη, οι στεναγμοί μας ας εγγίσουν τους ουρανούς, οι προσευχές μας και οι ελεημοσύνες ας έλθουν ενώπιον του Θεού. Ας Τον λατρεύσουμε με πάσα αλήθεια, με ευλάβεια και δέος· ας κάνουμε τα πάντα, για να μη μετανιώσουμε εκεί· ας υπομείνουμε τα πάντα, για να απολαύσουμε και τα αγαθά του Θεού, για να αποκτήσουμε μεγαλύτερη παρρησία, για να αξιωθούμε πιο πολύτιμων δωρεών, για να μη φανούμε κατώτεροι από κανέναν από τους αγίους. Μέγας πειρασμός είναι ο βίος μας, και κανείς δεν το γνωρίζει· μέγας χειμώνας, και κανείς δεν το κατανοεί. Ας δώσουμε τόπο στην ενέργεια των παθών, και στην αμαρτία που κατοικεί μέσα μας κατά τον Απόστολο· ας δώσουμε τόπο στους παροργισμούς των ανθρώπων. Ας δώσουμε τόπο σε τούτη τη σάρκα και στις επιθυμίες της, ας δώσουμε τόπο σε τούτον τον κόσμο και στις δυσχέρειές του, ας δώσουμε τόπο σε όλους τους πειρασμούς, σε όλες τις θλίψεις· ας κρυφτούμε από αυτά. Διότι καταδιωκόμαστε από αυτά, και όλοι μας αναζητούμαστε για να θανατωθούμε από δαίμονες, από καταστάσεις, από ανθρώπους που εξωθούνται από τον Σατανά. Ας προσέχουμε μόνο τον εαυτό μας και τον Θεό, παραδίδοντας τούτο το σώμα μας σε εκείνους που θέλουν να το χτυπούν· διότι έχει καταστεί άξιο για πολλές πληγές.

Το «δεν γνωρίζω», αντί του «σκοτίζομαι», λέει, «και παρασύρομαι, και υφιστάμενος επήρεια, δεν ξέρω πώς ανατρέπομαι», όπως ακριβώς συνηθίζουμε να λέμε και εμείς: «Δεν ξέρω πώς ήρθε ο τάδε και με παρέσυρε»· χωρίς να προβάλλουμε άγνοια, αλλά φανερώνοντας κάποια απάτη. «Διότι δεν πράττω εκείνο που θέλω, αλλά κάνω εκείνο που μισώ. Εάν όμως κάνω εκείνο που δεν θέλω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός. Τώρα λοιπόν δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Το να θέλει κανείς το καλό και να μισεί το πονηρό είναι γνώρισμα τέλειας γνώσης· επομένως είναι φανερό ότι είπε και το «δεν θέλω», όχι για να αναιρέσει το αυτεξούσιο, ούτε για να εισαγάγει κάποια καταναγκαστική ανάγκη, αλλά για να δείξει ότι δεν επιδοκιμάζει τα όσα γίνονται. Τι σημαίνει λοιπόν το «δεν θέλω»; Αντί του «δεν επιδοκιμάζω, δεν αποδέχομαι». «Διότι γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό· επειδή η θέληση είναι παρούσα σε μένα». Δεν διαβάλλει το σώμα, αλλά έδειξε την υπερβολική ισχύ της αμαρτίας, θέλοντας πάλι να επισημάνει το μέγεθος της δωρεάς που δόθηκε μέσω της χάριτος. «Το να κατεργάζομαι όμως το καλό, δεν το βρίσκω». Λέγοντας πάλι «δεν βρίσκω», δεν εννοεί άγνοια, λέει, αλλά κάποια επήρεια και επιβουλή της αμαρτίας. «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό πράττω. Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου». Επεξεργασία των όσων έχουν ειπωθεί. «

«Αν όμως το πεπρωμένο παρασύρει τον Ανδρόνικο στα δώματα του Άδη, αυτοί θα προηγηθούν και θα ανοίξουν πρώτοι τον δρόμο· και έπειτα θα ακολουθήσει έτσι ο Ανδρόνικος.» Λέγοντας αυτά και παραφράζοντας τα λόγια του Παύλου, «ώστε δεν θα πράξω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό και θα διαπράξω, καθώς οι εχθροί αντιστρατεύονται απέναντί μου και με αιχμαλωτίζουν σε πράξεις παρά τη θέλησή μου», αναζήτησε θεραπεία για το κακό. Όταν δε ύψωσαν τη φωνή τους όλοι όσοι ανήκαν στη φατρία του και κραύγασαν δυνατά να τους εξαφανίσει από το πρόσωπο της γης και να μη λυπηθεί κανέναν, επικυρώθηκε ο αφανισμός όλων, τόσο όσων είχε συλλάβει και κρατούσε στις φυλακές όσο και εκείνων που είχαν καταδικαστεί σε εξορία, καθώς και των υπηρετών και των συγγενών τους. Και αμέσως συντάχθηκε έγγραφο που κατέγραφε τις αποφάσεις, με τον πρωτασηκρήτη να υπαγορεύει, τον επί των δεήσεων να συμμετέχει στις προσπάθειες, και τον πρωτονοτάριο του δρόμου να αλαλάζει με τις φωνές του. Τα ονόματα αυτών ας μου επιτραπεί να τα παραλείψω και τώρα, όπως και εκείνων που στη συνέχεια συνέπραξαν με παρόμοιο τρόπο, όσοι, κυνηγώντας την κενή δόξα, λιποθυμούσαν τότε και έτρεμαν τον Ανδρόνικο· των οποίων πρωτοστάτης και αρχηγός ήταν ο Στέφανος Αγιοχριστοφορίτης, ο οποίος με τη βροντερή του φωνή έκανε τα ανάκτορα να αντηχούν και σαν ορμητικό ποτάμιο ρεύμα κόχλαζε και παρέσυρε οτιδήποτε θεωρούσε ο Ανδρόνικος υπαίτιο.

Ρωμ. 7,15-20 Διότι, αφού ο άνθρωπος πουλήθηκε και υποτάχθηκε στην αμαρτία, δεν γνωρίζει τι ακριβώς πράττει, επειδή η αισχρή συνήθεια τον έχει κυριεύσει ολοκληρωτικά και δεν του επιτρέπει καν να συνειδητοποιήσει ότι αυτό που πράττει είναι κακό. Γι' αυτό, και αυτό που θα μισούσε αν ήταν απούλητος και ελεύθερος, και αυτό που δεν θα επέλεγε, αυτό ακριβώς επιλέγει και πράττει τώρα που έχει πλέον πουληθεί. Αν όμως τώρα, όντας ελεύθερος και απούλητος και σύμφωνα με τη φύση μου, δεν θα επέλεγα αυτά που τώρα κάνω, συμφωνώ με τον νόμο ότι είναι καλός· διότι αυτός μου επιτάσσει να αποφεύγω εκείνα τα οποία κι εγώ, όταν βρισκόμουν στην κατά φύση ελευθερία, έκρινα ότι είναι αποτρόπαια και μισητά. Τώρα όμως που έχω πουληθεί, λέει, και έχω πέσει κάτω από την αμαρτία, επειδή εξουσιάζομαι και κυριαρχούμαι από αυτήν και την υπηρετώ, κατ' αυτόν τον τρόπο πράττω το κακό που δεν θα έπραττα αν ήμουν ελεύθερος· γι' αυτό, κατά κάποιον τρόπο, δεν το πράττω εγώ, αλλά αυτός που έχει κρατηθεί και κυριευθεί από την αμαρτία. Ο ίδιος δε το λέει πιο εμφατικά: «αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου»· διότι, όπως ακριβώς αυτός που κατοικεί στο σπίτι κάνει όλα όσα αφορούν το σπίτι, ακόμη και αν χρησιμοποιεί το σπίτι ως συνεργό σε κάποια πράγματα, έτσι, λέει, και η αμαρτία, αφού με πήρε έρμαιο και πουλημένο σε αυτήν, κατοίκησε μέσα μου και με έκανε ολόκληρο δικό της, διώχνοντας κάθε αγαθό από τη σάρκα μου, όπως είναι η επίγνωση των όσων πράττω, η μετάνοια για όσα αμαρτάνω, και οτιδήποτε παρόμοιο.

«Γνωρίζω ότι δεν κατοικεί μέσα μου, δηλαδή στη σάρκα μου, το αγαθό». Αυτό ο Παύλος δεν το είπε για τον εαυτό του, αλλά οικειοποιούμενος το πρόσωπο της ανθρώπινης φύσης. Τότε λοιπόν δεν κατοικεί το αγαθό στη σάρκα μας, όταν, υποδουλωμένοι στην αμαρτία λόγω της συνήθειας και του χρόνου, φέρουμε το κακό μέσα μας ως κάτι το μόνιμο και δυσεξάλειπτο. Διότι εκείνος που έχει υποδουλωθεί από τη μακροχρόνια ενασχόληση με αυτά, ακόμη κι αν θελήσει να επιστρέψει πάλι στην αρετή, βρίσκει την επιθυμία του εξαιρετικά δύσκολο να πραγματοποιηθεί και να ολοκληρωθεί. Γι' αυτό λέει, «δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ αυτό», δηλαδή «αναγνωρίζω ότι το έργο δεν είναι δικό μου (διότι πώς θα μπορούσε να είναι, από τη στιγμή που θλίβομαι από αυτό;), αλλά της αμαρτίας που κατοικεί μέσα μου, η οποία έχει αποκτήσει σταθερή και αμετακίνητη κατοικία. Γι' αυτό και οδύρομαι, αναζητώντας την ελευθερία και ανακράζοντας, "Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ", και τα εξής».