Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:4

Και πώς δεν είναι κάποιος νεκρός και ως προς τον νόμο, όταν δεν αντιστέκεται σε εκείνον που του αποσπά τα υπάρχοντά του; Και πώς δεν ζει εν Χριστώ, εκείνος που του παραχωρεί μαζί και το ιμάτιο; Ομοίως διδασκόμαστε να τηρούμε την περίσσεια κάθε κατά τον νόμο δικαιοσύνης. Το ότι δε δεν πρέπει μόνο να έχουμε σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, αλλά και να πεθάνουμε ως προς τον νόμο, μπορούμε να το μάθουμε δογματικώς από τον ίδιο τον Απόστολο. Διότι άλλοτε μεν λέει: «Εγώ έχω σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, και ο κόσμος ως προς εμένα. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· άλλοτε δε, μετά από πολλή καύχηση για τα ύψιστα κατορθώματα εντός του νόμου, αναφέρει: «Αλλά βεβαίως θεωρώ ότι τα πάντα είναι σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος μαζί του, μην έχοντας τη δική μου δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται δια της πίστεως στον Ιησού Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό με βάση την πίστη, ώστε να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». Και λίγο πιο κάτω, διδάσκοντάς μας να έχουμε το ίδιο φρόνημα με αυτόν, λέει πιο κατηγορηματικά: «Όσοι λοιπόν είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Και αλλού, με μεγαλύτερη σφοδρότητα, εκθέτοντάς το ως αναγκαίο δόγμα, λέει: «Ώστε κι εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο δια του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, προκειμένου να καρποφορήσουμε για τον Θεό».

Μέσω αυτών, αφού μας απομάκρυνε εντελώς από κάθε αμαρτία και από τη δικαιοσύνη του νόμου, και μας οδήγησε στη δικαιοσύνη του Θεού εντονότερα διά μιας πιο φοβερής απειλής και μιας αγαθής και εξαιρετικά ποθητής υπόσχεσης, με το να πει: «Διότι τα οψώνια της αμαρτίας είναι θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών», μας διδάσκει και πάλι να μιμούμαστε τον Κύριο και να γίνουμε ανώτεροι από τη δικαιοσύνη του νόμου, προσθέτοντας: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο), ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει; Διότι η ύπανδρη γυναίκα είναι δεμένη από τον νόμο με τον ζωντανό άνδρα της· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, έχει απαλλαγεί από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας, θα ονομαστεί μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου άνδρα· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου. Επομένως, αδελφοί μου, και εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο διά του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που εγέρθηκε από τους νεκρούς, ώστε να καρποφορήσουμε για τον Θεό. Διότι, όταν ζούσαμε κατά σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδεικνύονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας ώστε να καρποφορήσουν για τον θάνατο. Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο που μας κρατούσε δέσμιους, ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος», και τα εξής.

Συνεχώς περιστρέφεται γύρω από αυτό το ζήτημα, και μάλιστα με πολλή ακρίβεια· επειδή έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στο επιχείρημα που αναπτύσσει. Και τοποθετεί στη θέση μεν του άνδρα τον νόμο, στη θέση δε της γυναίκας όλους τους πιστούς. Έπειτα, δεν εξάγει το συμπέρασμα σύμφωνα με την αρχική πρόταση· διότι η λογική ακολουθία θα ήταν να πει: «Επομένως, αδελφοί μου, δεν θα σας κυριεύσει ο νόμος· διότι πέθανε». Αλλά δεν είπε έτσι, παρά στην μεν πρόταση αυτό υπαινίχθηκε· ενώ στο συμπέρασμα, προκειμένου να καταστήσει τον λόγο του ανεπαχθή, εισάγει τη γυναίκα ως νεκρή, λέγοντας: «Ώστε, αδελφοί μου, και εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο».

γ΄. Είδες πώς στο παράδειγμα δείχνει ότι ο νόμος έχει νεκρωθεί; Αλλά δεν το κάνει αυτό στην επαγωγή. Επομένως, όσο ζει ο άνδρας, η γυναίκα χαρακτηρίζεται μοιχαλίδα. Δες πώς ενδιατρίβει στις κατηγορίες εκείνων που παραβαίνουν τον νόμο όσο αυτός ζει. Αφού όμως τον έπαυσε, τον παραδίδει πλέον με κάθε ασφάλεια στην πίστη, χωρίς να προκαλεί από αυτό καμία βλάβη. Διότι, λέει, όσο ζει ο άνδρας, η γυναίκα θα χαρακτηριστεί μοιχαλίδα, εάν γίνει γυναίκα άλλου άνδρα. Ώστε, αδελφοί μου, και εσείς.

Το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να πει: Αφού πέθανε ο νόμος, δεν καταδικάζεστε για μοιχεία, εφόσον γίνατε σύζυγοι άλλου άνδρα. Αλλά δεν είπε έτσι, παρά πώς; Θανατωθήκατε ως προς τον νόμο. Αν έχετε γίνει νεκροί, δεν είστε πλέον υπό τον νόμο. Διότι, αν μετά τον θάνατο του άνδρα η γυναίκα δεν είναι πλέον υπόλογη, πολύ περισσότερο όταν έχει πεθάνει η ίδια απαλλάσσεται από αυτόν. Είδες τη σοφία του Παύλου, πώς απέδειξε ότι ο νόμος αυτό επιθυμεί, το να απομακρυνθεί δηλαδή κανείς από αυτόν και να γίνει σύζυγος άλλου άνδρα; Διότι δεν εμποδίζει, λέει, το να συμβιώσει με άλλον άνδρα, εφόσον πέθανε ο πρώτος. Πώς θα την εμπόδιζε άλλωστε, από τη στιγμή που της επιτρέπει να πάρει διαζύγιο (βιβλίον αποστασίου) ακόμη και όσο εκείνος ζει; Αλλά ούτε και αυτό το προβάλλει, το οποίο αποτελούσε μάλλον κατηγορία εις βάρος των γυναικών· διότι, αν και είχε παραχωρηθεί, ωστόσο δεν ήταν απαλλαγμένο από ενοχή.

Διότι, όταν κατέχει τα νικητήρια από τα αναγκαία και τα δοκιμασμένα, δεν αναζητά τα περιττά· επειδή δεν είναι μικροπρεπής. Το αξιοθαύμαστο, λοιπόν, είναι τούτο: ότι ο ίδιος ο νόμος μας απαλλάσσει από τις κατηγορίες, παρόλο που έχουμε απομακρυνθεί από αυτόν· ώστε αποτελεί δικό του θέλημα να γίνουμε εμείς του Χριστού. Διότι και ο ίδιος έχει πεθάνει, και εμείς έχουμε πεθάνει, και η εξουσία του έχει καταλυθεί με διπλό τρόπο. Εκείνος, όμως, δεν αρκείται μόνο σε αυτά, αλλά προσθέτει και τον αίτιο· διότι δεν ανέφερε απλώς τον θάνατο, αλλά εισήγαγε πάλι τον σταυρό που τα κατεργάστηκε αυτά, καθιστώντας μας με αυτόν τον τρόπο υπόχρεους. Διότι δεν λέει απλώς, «Απαλλαχθήκατε», αλλά, «Διά του δεσποτικού θανάτου». «Διότι θανατωθήκατε», λέει, «ως προς τον νόμο διά του σώματος του Χριστού».

Και δεν προτρέπει μόνο από αυτό, αλλά και από την υπεροχή του δεύτερου άνδρα· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Για να ανήκετε σε άλλον, σε εκείνον που αναστήθηκε από τους νεκρούς». Έπειτα, για να μην πουν: «Τι γίνεται λοιπόν, εάν δεν θέλουμε να συνευρεθούμε με δεύτερο άνδρα;» –διότι ο νόμος, βέβαια, δεν καθιστά μοιχαλίδα τη χήρα που έρχεται σε δεύτερο γάμο, ωστόσο δεν την αναγκάζει να έρθει σε γάμο– για να μην πουν λοιπόν αυτό, αποδεικνύει ότι, και μόνο εξαιτίας όσων έχουν ήδη προσφερθεί σε εμάς, οφείλουμε να το θελήσουμε. Αυτό εξάλλου και αλλού το διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια, λέγοντας: «Δεν ανήκετε στους εαυτούς σας»· και, «Αγοραστήκατε με τίμημα»· και, «Μη γίνεστε δούλοι ανθρώπων»· και πάλι, «Ένας πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν, να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε για αυτούς». Αυτό ακριβώς υπαινίχθηκε και εδώ λέγοντας: «Διά του σώματος». Έπειτα προτρέπει και με τις ανώτερες ελπίδες, λέγοντας: «Για να καρποφορήσουμε στον Θεό». Διότι τότε μεν, λέει, καρποφορούσατε για τον θάνατο, ενώ τώρα για τον Θεό. «Διότι, όταν ήμασταν υποταγμένοι στη σάρκα, τα αμαρτωλά πάθη που αποκαλύπτονταν μέσω του νόμου ενεργούσαν στα μέλη μας, με σκοπό να καρποφορήσουν για τον θάνατο». Είδες ποιο ήταν το κέρδος από τον πρώτο άνδρα;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζʹ. «Ή αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο);» Αφού ολοκλήρωσε τον ηθικό λόγο, μεταβαίνει στα δογματικά, αποδεικνύοντας ότι όχι μόνο η αμαρτία δεν τους κυριεύει, αλλά ούτε και ο νόμος· και αν δεν τους κυριεύει ο νόμος, πολύ περισσότερο δεν τους κυριεύει η αμαρτία. Το τεκμηριώνει δε αυτό μέσω ενός παραδείγματος· και αρχίζει με επαίνους, γλυκαίνοντας την ακοή των ακροατών. «Ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει· διότι η παντρεμένη γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο με τον άνδρα της όσο αυτός ζει. Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, απαλλάσσεται από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας της, θα χαρακτηριστεί μοιχαλίδα εάν συνδεθεί με άλλον άνδρα. Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα αν συνδεθεί με άλλον άνδρα. Ώστε και εσείς, αδελφοί μου, θανατωθήκατε ως προς τον νόμο δια του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που αναστήθηκε από τους νεκρούς.» Ο νόμος, λέει, ισχύει για όσους ζουν, ενώ σε όσους έχουν πεθάνει δεν δίνει πλέον διαταγές. Εάν λοιπόν έχετε πεθάνει και εσείς, έχοντας συνταφεί με τον Χριστό δια του βαπτίσματος, δεν σας κυριεύει πλέον ο νόμος. Πρόσεξε όμως τη σύνεση του Παύλου: πώς στο μεν παράδειγμα παρουσιάζει τον νόμο ως νεκρό, λέγοντας: «Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας».

Στο συμπέρασμα όμως δεν κάνει πλέον αυτό· διότι το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να πει: «Ώστε, αδελφοί, και εσείς, αφού πέθανε ο νόμος, δεν καταδικάζεστε για μοιχεία αν ανήκετε σε άλλον άνδρα»· αλλά δεν το διατύπωσε έτσι, αλλά (είπε): «θανατωθήκατε ως προς τον νόμο», για να μην υποπτευθείτε ότι, σαν εχθροί, βλασφημούν εναντίον του νόμου. Δες όμως και πάλι την αξεπέραστη τέχνη της επιχειρηματολογίας του. Διότι αποδεικνύει ότι ο ίδιος ο νόμος το θέλει αυτό, δηλαδή το να απαλλαγούμε από αυτόν και να ανήκουμε σε άλλον άνδρα· επειδή δεν εμποδίζει, λέει, το να συζήσει κάποια με άλλον, όταν πεθάνει ο προηγούμενος. Είναι παρόμοιο σαν να έλεγε: Ο ίδιος ο νόμος μας απαλλάσσει από τις κατηγορίες, εφόσον απομακρυνθήκαμε από αυτόν, και είναι θέλημα του ίδιου του νόμου το να γίνουμε κτήμα του Χριστού. «Για να καρποφορήσουμε στον Θεό. Διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα». Διαμορφώνει την προτροπή του βασιζόμενος στο ανώτερο, λέγοντας: Διότι τότε, λέει, καρποφορούσατε για τον θάνατο· ενώ τώρα για τον Θεό. «Τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία υπήρχαν διά του νόμου, ενεργούνταν στα μέλη σας, ώστε να καρποφορήσουν στον θάνατο. Αλλά τώρα απαλλαχθήκαμε από τον νόμο». Δεν είπε, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία δημιουργούνται από τον νόμο, αλλά τα «διά του νόμου».