Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:5

Διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία διεγείρονταν δια του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας, ώστε να φέρουν καρπό για τον θάνατο· τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, έχοντας πεθάνει ως προς εκείνο που μας κρατούσε δεσμευμένους, ώστε να υπηρετούμε με τη νέα ζωή του πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος. Διότι «το γράμμα», δηλαδή ο νόμος, «σκοτώνει· ενώ το πνεύμα», δηλαδή ο λόγος του Κυρίου, «ζωοποιεί». Όπως λέει και ο ίδιος: «Η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα· το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί. Τα λόγια μου είναι πνεύμα και είναι ζωή». Αυτό μαρτυρεί και ο εκλεκτός μεταξύ των αποστόλων, λέγοντας: «Προς ποιον να πάμε; Εσύ έχεις λόγια αιώνιας ζωής. Και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Φυλάσσοντας λοιπόν αυτό το πράγμα με πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας και με ιδιαίτερη επιμέλεια, μπορούμε να αποφύγουμε εκείνο το φοβερό κρίμα, το οποίο γράφτηκε προφητικά από τον Μωυσή με τη μορφή απειλής: Προφήτη θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός σας σαν εμένα. Αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα σας παραγγείλει.

Μέσω αυτών, αφού μας απομάκρυνε εντελώς από κάθε αμαρτία και από τη δικαιοσύνη του νόμου, και μας οδήγησε στη δικαιοσύνη του Θεού εντονότερα διά μιας πιο φοβερής απειλής και μιας αγαθής και εξαιρετικά ποθητής υπόσχεσης, με το να πει: «Διότι τα οψώνια της αμαρτίας είναι θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών», μας διδάσκει και πάλι να μιμούμαστε τον Κύριο και να γίνουμε ανώτεροι από τη δικαιοσύνη του νόμου, προσθέτοντας: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο), ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει; Διότι η ύπανδρη γυναίκα είναι δεμένη από τον νόμο με τον ζωντανό άνδρα της· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, έχει απαλλαγεί από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας, θα ονομαστεί μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου άνδρα· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου. Επομένως, αδελφοί μου, και εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο διά του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που εγέρθηκε από τους νεκρούς, ώστε να καρποφορήσουμε για τον Θεό. Διότι, όταν ζούσαμε κατά σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδεικνύονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας ώστε να καρποφορήσουν για τον θάνατο. Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο που μας κρατούσε δέσμιους, ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος», και τα εξής.

Ο νόμος, λοιπόν, εξουσίαζε τους ζωντανούς, όπως ακριβώς ο άνδρας εξουσιάζει τη γυναίκα του. Διότι, όπως η έγγαμη γυναίκα, όσο ζει ακόμη ο νόμιμος σύζυγός της, δεν μένει ατιμώρητη αν συνευρεθεί με άλλον· αν όμως αυτός πεθάνει, λέει ο Απόστολος, απαλλάσσεται από την καταδίκη, ακόμη και αν επιλέξει να το πράξει αυτό νόμιμα. Με τον ίδιο νομίζω τρόπο, εκείνοι που δεν έχουν βιώσει ακόμη τη νέκρωση της αμαρτίας εν Χριστώ, αλλά ζουν σαν να βρίσκονται μέσα σε αυτήν, εύλογα υπάγονται και στον νόμο· διότι αυτός κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει. Εκείνοι όμως που βρίσκονται ήδη υπό τη χάρη εν Χριστώ, μέσω της οποίας έχουν πεθάνει ως προς την αμαρτία και έχουν νεκρωθεί ως προς τη σάρκα, δηλαδή ως προς τα πάθη της σάρκας, εφόσον δεν συμπεριφέρονται πλέον ως ζώντες σύμφωνα με τον κόσμο, διάγουν βίο έξω από τον νόμο χωρίς να κατηγορούνται. Διότι, όπως είπα, έχουν θανατωθεί μέσω του σώματος του Χριστού και πέθαναν ως προς τον νόμο, δικαιούμενοι μέσω της πίστεως. <«Διότι όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών που υποκινούνταν διά του νόμου ενεργούσαν κ.λπ.»>. «Σάρκα» ονομάζει το σαρκικό φρόνημα, όπως και αλλού λέει: «Όσοι ζουν κατά σάρκα δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό»· καίτοι πώς να μην είναι αληθές ότι δίνει τέτοιες παραγγελίες στους μαθητευόμενούς του, οι οποίοι δεν βρίσκονται εκτός του σώματος;

Απευθύνεται ως σε νεκρούς ως προς την αμαρτία σε αυτούς που έχουν συνταφεί με τον Χριστό μέσω του βαπτίσματος, και ως σε εκείνους που έχουν ήδη πλουτίσει από τη νέκρωση των παθών, στους οποίους θα ταίριαζε επίσης να εξέλθουν από τον νόμο, ακριβώς επειδή έχουν απαλλαγεί από τα πάθη τα οποία έχουν καταδικαστεί από τον νόμο. Επομένως, όσο παραμέναμε ακόμη στο φρόνημα της σάρκας, τα πάθη τα οποία απαγορεύονται και κατονομάζονται από τον νόμο, λέει, ενεργούσαν μέσα μας· και ήμασταν τότε υπόλογοι στον νόμο, επειδή ακριβώς η αμαρτία ζούσε ακόμη μέσα μας. <Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο από το οποίο κρατούμασταν.> Διότι ήμασταν ένοχοι απέναντι στον νόμο, λέει, επειδή η αμαρτία μας είχε υποτάξει σε αυτόν· αν όμως πεθάναμε ως προς αυτό από το οποίο κρατούμασταν, δηλαδή την αμαρτία, τότε θα καταστεί εντελώς ανενεργός μαζί της και ο νόμος· διότι αυτός θεσπίστηκε εξαιτίας της, για να ελέγχει τους παραβάτες. Έξω λοιπόν από την ανάγκη του νόμου βρίσκονται εκείνοι που έχουν νεκρωθεί ως προς την αμαρτία· διότι έχουμε γίνει κτήμα άλλου, και σε αυτόν ας δουλεύσουμε με την καινότητα του πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος. <Τι θα πούμε λοιπόν; Είναι ο νόμος αμαρτία;> Πρόσεξε λοιπόν με πόση σοφία διατυπώνει τους λόγους του σχετικά με τον νόμο. Διότι είπε ότι «όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδείχθηκαν μέσω του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας για να καρποφορήσουν για τον θάνατο»· ο λόγος όμως αυτός δεν θα ήταν καθόλου απαλλαγμένος από υποψίες, διότι θα μπορούσε κάποιος να πει αμέσως σε αυτά: Μήπως λοιπόν ο νόμος είναι βραβευτής και εισηγητής της αμαρτίας;

«Μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Ας ακούει κάθε άνθρωπος αυτό το ρητό, και εκείνος που πριν πόρνευε ας αποβάλει το πάθος, και εκείνος που πριν ήταν πλεονέκτης ας γίνει ελεήμων. Ας ακούσει ο άρπαγας: «μην αμαρτάνεις πλέον». Μεγάλη είναι η αμνησικακία του Θεού και άφθονη η χάρη Του. Όμως, μην παίρνεις το υπέρμετρο της ανεξικακίας Του ως αφορμή για να Τον καταφρονείς, ούτε επειδή ο Θεός είναι μακρόθυμος να αμαρτάνεις γι' αυτόν τον λόγο. Αλλά θεραπεύσου επιτέλους από τα σαρκικά πάθη, και λέγε και εσύ αυτό που επίκαιρα αναγνώστηκε: «διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία διεγείρονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας». Όταν όμως ο απόστολος λέει «όταν ήμασταν στη σάρκα», δεν εννοούσε αυτήν τη σάρκα που έχουμε ντυθεί, αλλά τις σαρκικές πράξεις. Διότι, ενώ φορούσε ακόμη σάρκα, έλεγε «όταν ήμασταν στη σάρκα». Αλλά, με τον ίδιο τρόπο που όταν επρόκειτο να επέλθει ο κατακλυσμός ο Θεός έλεγε: «δεν θα παραμείνει το πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες», καθώς το πνεύμα τους είχε μεταβληθεί σε σαρκική προαίρεση, έτσι και εδώ ο απόστολος λέει: «όταν ήμασταν στη σάρκα».

Εάν όμως κάποιος, πιανόμενος από τη ρήση που λέει «διότι όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών τα οποία προέρχονταν διά του νόμου ενεργούσαν στα μέλη μας», νομίσει ότι αυτός κατηγορεί και απορρίπτει τη σάρκα, και παραθέσει όσα άλλα παρόμοια έχουν λεχθεί, όπως το «για να εκπληρωθεί το δικαίωμα του νόμου σε εμάς που δεν περιπατούμε κατά σάρκα, αλλά κατά πνεύμα», ή το «διότι αυτοί που ζουν κατά σάρκα φρονούν τα της σάρκας, ενώ αυτοί που ζουν κατά πνεύμα τα του πνεύματος. Διότι το φρόνημα της σάρκας είναι θάνατος, ενώ το φρόνημα του πνεύματος ζωή και ειρήνη, επειδή το φρόνημα της σάρκας είναι έχθρα προς τον Θεό· διότι δεν υποτάσσεται στον νόμο του Θεού, ούτε άλλωστε μπορεί· και εκείνοι που ζουν εν σαρκί δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό. Εσείς όμως δεν είστε εν σαρκί, αλλά εν πνεύματι», πρέπει να του απαντήσουμε: άραγε είχε ήδη αναχωρήσει από τον βίο ο απόστολος και εκείνοι στους οποίους έστελνε αυτά τα λόγια —εάν βέβαια απέρριπτε τώρα όχι τον σαρκικό τρόπο ζωής, αλλά την ίδια τη σάρκα— ή βρισκόταν ακόμη μέσα στη σάρκα; Αλλά δεν επιτρέπεται να λεχθεί ότι έστειλε αυτά χωρίς να βρίσκεται στη σάρκα. Διότι είναι φανερό ότι βρισκόταν στη σάρκα και ο ίδιος και εκείνοι στους οποίους έστελνε αυτές τις επιστολές. Πώς λοιπόν λέει «διότι όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών τα οποία προέρχονταν διά του νόμου ενεργούσαν στα μέλη μας», σαν να μην βρισκόταν πλέον ούτε ο ίδιος στη σάρκα ούτε εκείνοι στους οποίους τα έγραφε αυτά; Συνεπώς, κάνει λόγο για τον τρόπο ζωής που χαρακτηρίζεται από ακρασία, και όχι για αυτήν καθαυτήν τη σάρκα.

Και δεν προτρέπει μόνο από αυτό, αλλά και από την υπεροχή του δεύτερου άνδρα· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Για να ανήκετε σε άλλον, σε εκείνον που αναστήθηκε από τους νεκρούς». Έπειτα, για να μην πουν: «Τι γίνεται λοιπόν, εάν δεν θέλουμε να συνευρεθούμε με δεύτερο άνδρα;» –διότι ο νόμος, βέβαια, δεν καθιστά μοιχαλίδα τη χήρα που έρχεται σε δεύτερο γάμο, ωστόσο δεν την αναγκάζει να έρθει σε γάμο– για να μην πουν λοιπόν αυτό, αποδεικνύει ότι, και μόνο εξαιτίας όσων έχουν ήδη προσφερθεί σε εμάς, οφείλουμε να το θελήσουμε. Αυτό εξάλλου και αλλού το διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια, λέγοντας: «Δεν ανήκετε στους εαυτούς σας»· και, «Αγοραστήκατε με τίμημα»· και, «Μη γίνεστε δούλοι ανθρώπων»· και πάλι, «Ένας πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν, να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε για αυτούς». Αυτό ακριβώς υπαινίχθηκε και εδώ λέγοντας: «Διά του σώματος». Έπειτα προτρέπει και με τις ανώτερες ελπίδες, λέγοντας: «Για να καρποφορήσουμε στον Θεό». Διότι τότε μεν, λέει, καρποφορούσατε για τον θάνατο, ενώ τώρα για τον Θεό. «Διότι, όταν ήμασταν υποταγμένοι στη σάρκα, τα αμαρτωλά πάθη που αποκαλύπτονταν μέσω του νόμου ενεργούσαν στα μέλη μας, με σκοπό να καρποφορήσουν για τον θάνατο». Είδες ποιο ήταν το κέρδος από τον πρώτο άνδρα;

Και δεν είπε: «Όταν ήμασταν στον νόμο», αποφεύγοντας παντού να δώσει λαβή στους αιρετικούς, αλλά: «Όταν ήμασταν στη σάρκα», δηλαδή στις πονηρές πράξεις, στον σαρκικό βίο. Διότι δεν εννοεί αυτό, ότι δηλαδή πριν από αυτό ήταν μεν στη σάρκα, ενώ τώρα περιφέρονταν έχοντας γίνει ασώματοι.

Στο συμπέρασμα όμως δεν κάνει πλέον αυτό· διότι το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να πει: «Ώστε, αδελφοί, και εσείς, αφού πέθανε ο νόμος, δεν καταδικάζεστε για μοιχεία αν ανήκετε σε άλλον άνδρα»· αλλά δεν το διατύπωσε έτσι, αλλά (είπε): «θανατωθήκατε ως προς τον νόμο», για να μην υποπτευθείτε ότι, σαν εχθροί, βλασφημούν εναντίον του νόμου. Δες όμως και πάλι την αξεπέραστη τέχνη της επιχειρηματολογίας του. Διότι αποδεικνύει ότι ο ίδιος ο νόμος το θέλει αυτό, δηλαδή το να απαλλαγούμε από αυτόν και να ανήκουμε σε άλλον άνδρα· επειδή δεν εμποδίζει, λέει, το να συζήσει κάποια με άλλον, όταν πεθάνει ο προηγούμενος. Είναι παρόμοιο σαν να έλεγε: Ο ίδιος ο νόμος μας απαλλάσσει από τις κατηγορίες, εφόσον απομακρυνθήκαμε από αυτόν, και είναι θέλημα του ίδιου του νόμου το να γίνουμε κτήμα του Χριστού. «Για να καρποφορήσουμε στον Θεό. Διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα». Διαμορφώνει την προτροπή του βασιζόμενος στο ανώτερο, λέγοντας: Διότι τότε, λέει, καρποφορούσατε για τον θάνατο· ενώ τώρα για τον Θεό. «Τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία υπήρχαν διά του νόμου, ενεργούνταν στα μέλη σας, ώστε να καρποφορήσουν στον θάνατο. Αλλά τώρα απαλλαχθήκαμε από τον νόμο». Δεν είπε, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία δημιουργούνται από τον νόμο, αλλά τα «διά του νόμου».

Επειδή φάνηκε να λέει πολλά εναντίον του νόμου, όπως: «τα πάθη των αμαρτιών μέσω του νόμου ενεργούνταν στα μέλη μας»· και: «η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει· διότι δεν είστε υπό τον νόμο». Και πάλι: «Διότι όπου δεν υπάρχει νόμος, δεν υπάρχει ούτε παράβαση». Και πάλι: «Ο νόμος δε παρεισέφρησε, για να πλεονάσει το παράπτωμα».