Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:6

Εφόσον λοιπόν η Καινή Διαθήκη δεν είχε έλθει, δεν ήταν παλαιοί οι προφήτες, διότι πουθενά πριν από αυτήν δεν γίνεται λόγος παρά μόνο για διαθήκη· ο Χριστός όμως είναι εκείνος που παλαιώνει τα όρη, δηλαδή τον Μωυσή και τους προφήτες. Και δεν γνωρίζουν. Ποιοι λοιπόν δεν γνωρίζουν; Εκείνοι προς τους οποίους έλεγε: Εάν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· διότι περί εμού έγραψε εκείνος. Εάν γνώριζαν οι Ιουδαίοι ότι τα όρη παλαιώνονται, εγκαταλείποντάς τα, δηλαδή την παλαιότητα του γράμματος, θα είχαν μεταστραφεί και θα είχαν προσέλθει στην Καινή Διαθήκη· και θα λάτρευαν τον Θεό εν καινότητι Πνεύματος και όχι εν παλαιότητι γράμματος. Προσθέτει λοιπόν: δεν γνωρίζουν, επομένως, οι Ιουδαίοι ούτε εκείνον που τα παλαίωσε, ούτε τα πεπαλαιωμένα. Γι' αυτό «εκείνος που τα καταστρέφει», λέγει, «με οργή», (εννοεί) δηλαδή την κατά το γράμμα Ιερουσαλήμ ή τα του γράμματος.

Αφού, λοιπόν, ελευθερωθήκαμε από αυτόν, ας υπηρετήσουμε «εκείνον που μας κάλεσε με άγια κλήση», «με καινότητα πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος», και ας γίνουμε άγιοι. Διότι λέγει: «Γίνετε άγιοι, όπως εγώ είμαι άγιος». Εφόσον, λοιπόν, ελευθερωθήκαμε από αυτήν την κατάρα, ας μη γίνουμε πάλι δούλοι της, αλλά ας παραμείνουμε στην ελευθερία. Ακούστε: «Ιδού, γίνατε υγιείς, μην αμαρτάνετε πλέον, για να μη σας συμβεί κάτι χειρότερο». Το δε γνώρισμα εκείνου που έφτασε σε αυτό το μέτρο, είναι το να διαφυλάξει την ελευθερία που έλαβε μέχρι την τελευταία του αναπνοή. Ας χαίρεται εν Κυρίω εκείνος που τα έχει κατορθώσει αυτά, καθώς και εκείνος που πρόκειται και εκείνος που προσδοκά να τα φτάσει.

Διέπραξες φόνο; Μαρτύρησε· ή πράξε τα ισοδύναμα του μαρτυρίου, και μέσω της εξομολογήσεως κακοπάθησε το σώμα σου. Και τότε, μετά την εξομολόγηση, είσαι άξιος να ψάλλεις στον Θεό με δεκάχορδο ψαλτήριο. Διότι πρέπει προηγουμένως να επανορθώσεις τις ενέργειες του σώματος, ώστε να τις επιτελείς σε αρμονία με τον θείο λόγο, και έτσι να αναβείς στη θεωρία των νοητών. Διότι ίσως «ψαλτήριο» ονομάζεται ο νους που αναζητά τα άνω, επειδή η κατασκευή αυτού του οργάνου αντλεί την ηχητική του δύναμη από τα άνω. Τα μεν λοιπόν έργα του σώματος, τρόπον τινά, εξομολογούνται στον Θεό από κάτω· τα δε μυστήρια που εξαγγέλλονται μέσω του νου αντλούν τις αφορμές τους από τα άνω, ωσάν να ενηχούνται μέσω του πνεύματος. Εκείνος, λοιπόν, που προσέχει όλες τις εντολές και δημιουργεί κατά κάποιον τρόπο μια συνωδία και συμφωνία μεταξύ τους, αυτός ψάλλει στον Θεό με δεκάχορδο ψαλτήριο, επειδή δέκα είναι οι γενικές εντολές που γράφτηκαν κατά την πρώτη παράδοση του νόμου. «Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό». Τουτέστιν, να λατρεύετε τον Θεό όχι με την παλαιότητα του γράμματος, αλλά με την καινότητα του πνεύματος. Εκείνος που δεν εκλαμβάνει τον νόμο σωματικώς, αλλά γνωρίζει την πνευματική του διάσταση, αυτός ψάλλει το καινό άσμα.

Διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία διεγείρονταν δια του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας, ώστε να φέρουν καρπό για τον θάνατο· τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, έχοντας πεθάνει ως προς εκείνο που μας κρατούσε δεσμευμένους, ώστε να υπηρετούμε με τη νέα ζωή του πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος. Διότι «το γράμμα», δηλαδή ο νόμος, «σκοτώνει· ενώ το πνεύμα», δηλαδή ο λόγος του Κυρίου, «ζωοποιεί». Όπως λέει και ο ίδιος: «Η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα· το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί. Τα λόγια μου είναι πνεύμα και είναι ζωή». Αυτό μαρτυρεί και ο εκλεκτός μεταξύ των αποστόλων, λέγοντας: «Προς ποιον να πάμε; Εσύ έχεις λόγια αιώνιας ζωής. Και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Φυλάσσοντας λοιπόν αυτό το πράγμα με πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας και με ιδιαίτερη επιμέλεια, μπορούμε να αποφύγουμε εκείνο το φοβερό κρίμα, το οποίο γράφτηκε προφητικά από τον Μωυσή με τη μορφή απειλής: Προφήτη θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός σας σαν εμένα. Αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα σας παραγγείλει.

Μέσω αυτών, αφού μας απομάκρυνε εντελώς από κάθε αμαρτία και από τη δικαιοσύνη του νόμου, και μας οδήγησε στη δικαιοσύνη του Θεού εντονότερα διά μιας πιο φοβερής απειλής και μιας αγαθής και εξαιρετικά ποθητής υπόσχεσης, με το να πει: «Διότι τα οψώνια της αμαρτίας είναι θάνατος, ενώ το χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών», μας διδάσκει και πάλι να μιμούμαστε τον Κύριο και να γίνουμε ανώτεροι από τη δικαιοσύνη του νόμου, προσθέτοντας: «Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί (διότι μιλώ σε ανθρώπους που γνωρίζουν τον νόμο), ότι ο νόμος κυριεύει τον άνθρωπο για όσο χρόνο ζει; Διότι η ύπανδρη γυναίκα είναι δεμένη από τον νόμο με τον ζωντανό άνδρα της· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, έχει απαλλαγεί από τον νόμο του άνδρα. Άρα λοιπόν, όσο ζει ο άνδρας, θα ονομαστεί μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου άνδρα· εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη από τον νόμο, ώστε να μην είναι μοιχαλίδα εάν γίνει γυναίκα άλλου. Επομένως, αδελφοί μου, και εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο διά του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε Εκείνον που εγέρθηκε από τους νεκρούς, ώστε να καρποφορήσουμε για τον Θεό. Διότι, όταν ζούσαμε κατά σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδεικνύονταν διά του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας ώστε να καρποφορήσουν για τον θάνατο. Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο που μας κρατούσε δέσμιους, ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος», και τα εξής.

Απευθύνεται ως σε νεκρούς ως προς την αμαρτία σε αυτούς που έχουν συνταφεί με τον Χριστό μέσω του βαπτίσματος, και ως σε εκείνους που έχουν ήδη πλουτίσει από τη νέκρωση των παθών, στους οποίους θα ταίριαζε επίσης να εξέλθουν από τον νόμο, ακριβώς επειδή έχουν απαλλαγεί από τα πάθη τα οποία έχουν καταδικαστεί από τον νόμο. Επομένως, όσο παραμέναμε ακόμη στο φρόνημα της σάρκας, τα πάθη τα οποία απαγορεύονται και κατονομάζονται από τον νόμο, λέει, ενεργούσαν μέσα μας· και ήμασταν τότε υπόλογοι στον νόμο, επειδή ακριβώς η αμαρτία ζούσε ακόμη μέσα μας. <Τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, αφού πεθάναμε ως προς εκείνο από το οποίο κρατούμασταν.> Διότι ήμασταν ένοχοι απέναντι στον νόμο, λέει, επειδή η αμαρτία μας είχε υποτάξει σε αυτόν· αν όμως πεθάναμε ως προς αυτό από το οποίο κρατούμασταν, δηλαδή την αμαρτία, τότε θα καταστεί εντελώς ανενεργός μαζί της και ο νόμος· διότι αυτός θεσπίστηκε εξαιτίας της, για να ελέγχει τους παραβάτες. Έξω λοιπόν από την ανάγκη του νόμου βρίσκονται εκείνοι που έχουν νεκρωθεί ως προς την αμαρτία· διότι έχουμε γίνει κτήμα άλλου, και σε αυτόν ας δουλεύσουμε με την καινότητα του πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος. <Τι θα πούμε λοιπόν; Είναι ο νόμος αμαρτία;> Πρόσεξε λοιπόν με πόση σοφία διατυπώνει τους λόγους του σχετικά με τον νόμο. Διότι είπε ότι «όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία αναδείχθηκαν μέσω του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας για να καρποφορήσουν για τον θάνατο»· ο λόγος όμως αυτός δεν θα ήταν καθόλου απαλλαγμένος από υποψίες, διότι θα μπορούσε κάποιος να πει αμέσως σε αυτά: Μήπως λοιπόν ο νόμος είναι βραβευτής και εισηγητής της αμαρτίας;

Τα δικά μας όμως υπολείπονται και έπονται, και βρίσκονται στην τάξη των φρυγμένων σπόρων, σε σύγκριση, λέγω, με το σιμιγδάλι από το σιτάρι. Το δε σιμιγδάλι είναι τύπος της Ζωής. Εντούτοις, οι φρυγμένοι σπόροι προσφέρονται στο θυσιαστήριο μαζί με το σιμιγδάλι. Διότι, όπως είπα, προσφερόμαστε ως θυμίαμα μαζί με τον Χριστό, και μέσω αυτού όλοι αναδίδουμε ευωδία, και είμαστε μαζί του δεκτοί στον Θεό και Πατέρα. Και όσοι δεν έχουν τον Χριστό, δεν είναι καθόλου κατάλληλοι για θυσία· «Διότι χωρίς εμένα», λέγει, «δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Και «Νέους καρπούς», λέγει, «δεν θα φάτε μέχρι την ίδια αυτήν την ημέρα, μέχρι να προσφέρετε το δεμάτι». Διότι ούτε η εποχή του νόμου, ούτε βέβαια ο χορός των αγίων προφητών είχε τη νέα τροφή, δηλαδή τις διδασκαλίες που δόθηκαν μέσω του Χριστού, ούτε βέβαια τον ίδιο τον ανακαινισμό της ανθρώπινης φύσης, παρά ίσως μόνο εν είδει προαγγελίας. Επειδή όμως πλέον αναστήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, και προσέφερε τον εαυτό του στον Θεό και Πατέρα ως απαρχή της ανθρωπότητας υπό τη μορφή δεματιού, τότε ακριβώς μεταστοιχειωνόμαστε σαν σε μια νέα ζωή. Διότι πολιτευόμαστε σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, «όχι με την παλαιότητα του γράμματος, αλλά με την καινότητα του Πνεύματος»· διά του οποίου και μετά του οποίου στον Θεό και Πατέρα ανήκει η δόξα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ομοίως μετά το δείπνο, αφού πήρε το ποτήριο και ανέμειξε δύο στοιχεία, από το γέννημα της αμπέλου και νερό, σφράγισε το ποτήριο της αθανασίας και το έδωσε στους μαθητές του λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι, αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς και για πολλούς προς άφεση των αμαρτιών». «Ώστε ο άρτος αυτός, αφού μεταβληθεί, να γίνει σώμα Χριστού, σώμα θείο, σώμα σωτήριο για τις ψυχές και τα σώματα, και αυτό που έχει αναμειχθεί σε αυτό το ποτήριο να γίνει ομοίως αίμα Χριστού, αίμα της καινής διαθήκης, αίμα σωτήριο για εμάς, ώστε να μετέχουμε όλοι εμείς στα άγια μυστήριά σου σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος».

97. Ποιος, χωρίς να έχει ακόμη θεωρήσει, όπως αξίζει να θεωρεί κανείς, την τερπνότητα του Κυρίου και χωρίς να έχει επισκεφθεί τον ναό Του, ή μάλλον χωρίς να έχει γίνει ο ίδιος ναός του ζώντος Θεού και ζωντανό κατοικητήριο του Χριστού εν Πνεύματι; Ποιος, χωρίς να έχει ακόμη γνωρίσει τη συγγένεια και τη διάκριση μεταξύ των τύπων και της αλήθειας, και χωρίς να έχει απομακρυνθεί από τους πρώτους και να έχει προσηλωθεί στη δεύτερη, ώστε, αποφεύγοντας την παλαιότητα του γράμματος, να υπηρετήσει την καινότητα του Πνεύματος, και να μεταβεί καθαρά στη χάρη από τον νόμο, ο οποίος εκπληρώνεται πνευματικά με την κατάργηση του σώματος;

Ελάτε λοιπόν και εσείς, Πατέρες και πνευματικοί αδελφοί, που έχετε διδαχθεί να εορτάζετε με την καινότητα του πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος, που οφείλετε να εορτάζετε το τίμιο και ζωοποιό Πάσχα της θυσίας του Χριστού με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας· εσείς που, με τη θεία αναγέννηση του αγίου βαπτίσματος, απεκδυθήκατε τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, και ενδυθήκατε τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Ελάτε, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό τον Σωτήρα μας. Ας πούμε το: «Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου, Κύριε!», έστω και αν μπροστά στο πλήθος της δυνάμεώς σου οι εχθροί σου αποδείχθηκαν ψεύτες, κλείνοντας εκούσια τα μάτια τους στο θείο σου φως που φανερώθηκε στον κόσμο.

Σαν να έλεγε: Ο δεσμός με τον οποίο κρατούμασταν νεκρώθηκε και διαλύθηκε, ώστε εκείνος που μας κρατούσε να μην κρατά πλέον τίποτα, δηλαδή η αμαρτία. Αλλά μην επαναπαυθείς ούτε να γίνεις πιο ράθυμος· διότι απαλλάχθηκες, για να υπηρετείς πάλι, όχι όμως με τον ίδιο τρόπο, αλλά «ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος». Τι είναι όμως αυτό που λέει; Διότι είναι αναγκαίο να το εξηγήσουμε από τώρα, ώστε, όταν φθάσουμε στο χωρίο αυτό, να μην ταραχθούμε. Διότι όταν, λέει, αμάρτησε ο Αδάμ, και το σώμα του έγινε θνητό και παθητό, και δέχθηκε πολλά φυσικά ελαττώματα, και το άλογο κατέστη πιο βαρύ και δυσήνιο· ο Χριστός όμως, όταν ήλθε, μέσω του βαπτίσματος το έκανε για εμάς ελαφρύτερο, διεγείροντάς το με το φτερό του Πνεύματος.

Γι' αυτό έλεγε: Εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από εκείνη των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών. Εκείνος δε που δεν βλέπει τη βασιλεία, θα πέσει οπωσδήποτε στη γέεννα. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: Διότι η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει· επειδή δεν είστε υπό τον νόμο, αλλά υπό τη χάρη· και εδώ πάλι λέει: Ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος, και όχι σε παλαιότητα γράμματος. Διότι δεν υπάρχει πλέον το γράμμα που καταδικάζει, δηλαδή ο παλαιός νόμος, αλλά το Πνεύμα που βοηθά. Γι' αυτό, στους παλαιούς χρόνους, αν τυχόν εμφανιζόταν κάποιος να ασκεί την παρθενία, προκαλούσε μεγάλη κατάπληξη· τώρα όμως η πράξη αυτή έχει διασπαρεί παντού στην οικουμένη. Και ενώ τότε ελάχιστοι άνδρες μετά βίας περιφρονούσαν τον θάνατο, τώρα και στα χωριά και στις πόλεις υπάρχουν άπειρα πλήθη μαρτύρων, που αποτελούνται όχι μόνο από άνδρες, αλλά και από γυναίκες. Έπειτα, αφού είπε αυτά, λύνει πάλι μια αντίρρηση που ανακύπτει, προετοιμάζοντας μέσα από τη λύση αυτό που επιθυμεί. Γι' αυτό και δεν εισάγει τη λύση ευθέως, αλλά μέσα από την αντίρρηση, ώστε, με την αναγκαιότητα της λύσης, να λάβει την αφορμή να πει αυτά που θέλει και να κάνει την κατηγορία λιγότερο επαχθή. Επειδή δηλαδή είπε: Σε καινότητα πνεύματος, και όχι σε παλαιότητα γράμματος, πρόσθεσε: Τι λοιπόν θα πούμε; Ο νόμος είναι αμαρτία;

Στο συμπέρασμα όμως δεν κάνει πλέον αυτό· διότι το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να πει: «Ώστε, αδελφοί, και εσείς, αφού πέθανε ο νόμος, δεν καταδικάζεστε για μοιχεία αν ανήκετε σε άλλον άνδρα»· αλλά δεν το διατύπωσε έτσι, αλλά (είπε): «θανατωθήκατε ως προς τον νόμο», για να μην υποπτευθείτε ότι, σαν εχθροί, βλασφημούν εναντίον του νόμου. Δες όμως και πάλι την αξεπέραστη τέχνη της επιχειρηματολογίας του. Διότι αποδεικνύει ότι ο ίδιος ο νόμος το θέλει αυτό, δηλαδή το να απαλλαγούμε από αυτόν και να ανήκουμε σε άλλον άνδρα· επειδή δεν εμποδίζει, λέει, το να συζήσει κάποια με άλλον, όταν πεθάνει ο προηγούμενος. Είναι παρόμοιο σαν να έλεγε: Ο ίδιος ο νόμος μας απαλλάσσει από τις κατηγορίες, εφόσον απομακρυνθήκαμε από αυτόν, και είναι θέλημα του ίδιου του νόμου το να γίνουμε κτήμα του Χριστού. «Για να καρποφορήσουμε στον Θεό. Διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα». Διαμορφώνει την προτροπή του βασιζόμενος στο ανώτερο, λέγοντας: Διότι τότε, λέει, καρποφορούσατε για τον θάνατο· ενώ τώρα για τον Θεό. «Τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία υπήρχαν διά του νόμου, ενεργούνταν στα μέλη σας, ώστε να καρποφορήσουν στον θάνατο. Αλλά τώρα απαλλαχθήκαμε από τον νόμο». Δεν είπε, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία δημιουργούνται από τον νόμο, αλλά τα «διά του νόμου».

Και δεν πρόσθεσε το «εκείνα που γίνονταν», αλλά είπε απλώς «διά του νόμου»· δηλαδή, εκείνα που φανερώνονται μέσω του νόμου. Και για να μην γίνει κατήγορος ούτε της σάρκας, δεν είπε «εκείνα που ενεργούν τα μέλη», αλλά «εκείνα που ενεργούνταν μέσα στα μέλη μας»· δείχνοντας ότι η αρχή της πονηρίας βρίσκεται αλλού, προερχόμενη από τους λογισμούς που ενεργούν, και όχι από τα μέλη που δέχονται την ενέργεια. Ούτε λέει ότι ο νόμος είναι η αιτία των αμαρτημάτων, ούτε όμως τον απαλλάσσει από την απέχθεια· διότι επείχε θέση πικρού κατηγόρου, απογυμνώνοντας (αποκαλύπτοντας) τα αμαρτήματα. Διότι εκείνος που επιτάσσει περισσότερα σε κάποιον που δεν επιθυμεί καθόλου να υπακούσει, αυξάνει το παράπτωμα. «Έχοντας πεθάνει ως προς εκείνο από το οποίο κρατούμασταν». Δηλαδή στην αμαρτία του παλαιού ανθρώπου που κρατούνταν μέσα σε αυτήν, αφού αυτός πέθανε και θάφτηκε. «Ώστε να δουλεύουμε σε καινότητα πνεύματος, και όχι σε παλαιότητα γράμματος». Δεν υπάρχει πλέον γράμμα που να καταδικάζει, λέει, δηλαδή ο παλαιός νόμος, αλλά πνεύμα που βοηθά. «Τι θα πούμε λοιπόν; Ο νόμος είναι αμαρτία; Μη γένοιτο!»

Έτσι, εποπτεύοντας φυσικά το καθένα από τα σύμβολα που περιέχονται στη Γραφή, όπως πάνω σε βουνό, στο ύψος της μυστικής θεωρίας, σαν τους επτά άνδρες από τους γιους του Σαούλ, θανατώνουμε τη χρονική και πρόσκαιρη παράδοση του νόμου και εξαφανίζουμε τον Σαούλ, δηλαδή τον χοϊκό νου που παραμένει μόνο στο ρητό γράμμα της Γραφής, ώστε να μην σταθεί αυτός σε κανένα όριο του Ισραήλ, δηλαδή στον τρόπο της πνευματικής θεωρίας. Διότι αυτός (ο νους), όσο ζει, αληθινά περιορίζει τον νόμο μόνο στη σάρκα και έτσι συντελεί στην καταδίωξη και την καταστροφή των φυσικών λόγων και λογισμών, τιμώντας ως θεία τα πάθη της ατιμίας, τα οποία οι φυσικοί λογισμοί, λαμβάνοντας εξουσία από τον νόμο του πνεύματος, τα θανατώνουν όλα μαζί και τα νεκρώνουν στην αρχή του θερισμού των κριθών. Και αρχή του θερισμού των κριθών είναι η συλλογή των αρετών σύμφωνα με την πρακτική φιλοσοφία και με κάποιον σύμμετρο λόγο, κατά την οποία το γεώδες στοιχείο των Γραφών εκ φύσεως θανατώνεται και κάθε χοϊκή κίνηση εξαφανίζεται παντελώς. Διότι, μόλις κάποιος μετέλθει λογικά τη φιλοσοφία των αρετών, ταυτόχρονα μεταφέρει φυσικά και την ερμηνεία των Γραφών προς το πνεύμα, λατρεύοντας πρακτικά τον Θεό εν καινότητι πνεύματος μέσα από τα υψηλά θεωρήματα, και όχι εν παλαιότητι γράμματος μέσω της ταπεινότερης, αισθητής και σωματικής αποδοχής του νόμου, γινόμενος, όπως οι Ιουδαίοι, τροφός των παθών και υπηρέτης της αμαρτίας.

76. Ο νόμος της σάρκας, για όσο διάστημα ο άνθρωπος ζει σαρκικά, τον κυριεύει· εάν όμως πεθάνει και νεκρωθεί ως προς τον κόσμο, απαλλάσσεται από τον νόμο της. Διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να νεκρωθούμε ως προς τον κόσμο, παρά μόνο εάν νεκρωθούμε ως προς τα μέλη του σώματος. Και νεκρωνόμαστε ως προς αυτά, όταν γίνουμε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος. Ότι είμαστε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος αναγνωρίζεται τότε, όταν προσφέρουμε στον Θεό καρπούς άξιους του Πνεύματος: αγάπη προς τον Θεό από όλη την ψυχή και προς τον πλησίον με ειλικρινή διάθεση, χαρά της καρδιάς προερχόμενη από καθαρή συνείδηση, ειρήνη της ψυχής από απάθεια και ταπείνωση, αγαθότητα των λογισμών του νου, μακροθυμία στις θλίψεις και στους πειρασμούς, χρηστότητα με τη σεμνότητα των ηθών, πίστη εγκάρδια προς τον Θεό που δεν αμφιβάλλει σε τίποτα, πραότητα από ταπεινοφροσύνη και κατάνυξη, και πλήρη εγκράτεια των αισθήσεων. Όταν με αυτόν τον τρόπο καρποφορήσουμε για τον Θεό, βρισκόμαστε έξω από τον νόμο της σάρκας, και δεν υπάρχει εναντίον μας νόμος που να μας τιμωρεί για τους καρπούς που, ενώ ζούσαμε ακόμη στη σάρκα, καρποφορήσαμε για τον θάνατο· διότι απαλλαχθήκαμε από τον νόμο της, έχοντας αναστηθεί μαζί με τον Χριστό από τα νεκρά έργα, μέσω της ελευθερίας του Πνεύματος.