Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
8 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
῎Αρα οὖν, ἀδελφοί, ὀφειλέται ἐσμὲν οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῆν·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–8 από 8
Νεκρωθείσης τοιγαροῦν τῆς σαρκὸς ὅσον ἧκεν εἰπεῖν εἰς ἐπιθυμίας λόγον· ἐφεῖται γὰρ δὴ τοῖς ἐθέλουσι νικᾷν· «Ὀφειλέται ἐσμὲν, οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν, καθὰ γέγραπται.
Εφόσον, λοιπόν, η σάρκα έχει νεκρωθεί σε ό,τι αφορά την επιθυμία - διότι πραγματικά δίνεται η δυνατότητα σε όσους θέλουν να νικούν - «είμαστε οφειλέτες, όχι στη σάρκα ώστε να ζούμε κατά σάρκα», όπως έχει γραφτεί.
Λεπτομέρειες
Διειπόντος γε μὴν, ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων συνερανίζεσθαι δεῖν, πάλιν ἔφη Χριστός· «Ἄρα γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί. Ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίσωμεν αὐτοὺς, πορευθεὶς εἰς θάλασσαν, βάλε ἄγκιστρον, καὶ τὸν ἀναβαίνοντα πρῶτον ἰχθὺν ἆρον· καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ εὑρήσεις στατῆρα· ἐκεῖνον λαβὼν, δὸς αὐτοῖς ἀντ᾽ ἐμοῦ καὶ σοῦ.» Συνίης οὖν ὅπως ὑπὲρ δυοῖν κεφαλαῖν συνετελεῖτο τὸ δίδραχμον. Καὶ τί τὸ μυστήριον, ἢ ποῖον τῆς ἀληθείας τὸ κάλλος ἐν τῇ κατὰ νόμον σκιᾷ κεκρυμμένον εὑρήσομεν; Ὁ γάρ τοι στατὴρ ὁ ἀληθινὸς, ἡ τοῦ μεγάλου Βασιλέως εἰκὼν, τουτέστιν ὁ Υἱὸς, ὁ χαρακτὴρ καὶ τὸ ἀπαύγασμα τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, ἑαυτὸν δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν· καὶ τῆς ἁπάντων ζωῆς ἀντάλλαγμα τὴν οἰκείαν ψυχὴν ἐποιήσατο, οὐχ ἵνα μόνον διασώσῃ τὸν Ἰσραὴλ, καίτοι δοκοῦντα πλουτεῖν τοῦ νόμου τὴν γνῶσιν, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὴν ἀμέτρητον τῶν ἐθνῶν ἀγέλην, «ἐλπίδα μὴ ἔχουσαν,» ὡς ὁ Παῦλός φησι, καὶ παντὸς ἀγαθοῦ νοσοῦσαν τὴν ἐρημίαν, τῆς τοῦ διαβόλου πλεονεξίας ἐξέληται. Οὐκοῦν ὑπὲρ δύο κεφαλῶν, ὁ θεῖος καὶ οὐράνιος ἐδόθη στατήρ. «Λελυτρώμεθα γὰρ οὐ φθαρτοῖς ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ, ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι, ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ. Ὀφειλέται τοίνυν ἐσμὲν τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν, ἀλλὰ τῷ λυτρωσαμένῳ καὶ ἐκπριαμένῳ Χριστῷ.»
Αφού λοιπόν εξήγησε ότι η είσπραξη πρέπει να γίνεται από τους ξένους, ο Χριστός είπε πάλι: «Άρα οι υιοί είναι ελεύθεροι. Για να μην τους σκανδαλίσουμε, όμως, πήγαινε στη θάλασσα, ρίξε αγκίστρι, και πάρε το πρώτο ψάρι που θα ανέβει· και ανοίγοντας το στόμα του θα βρεις έναν στατήρα. Πάρε τον και δώσε τον σε αυτούς αντί για εμένα και για εσένα». Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν πώς πληρωνόταν το δίδραχμο για δύο πρόσωπα. Και ποιο είναι το μυστήριο, ή ποιο κάλλος της αλήθειας θα βρούμε κρυμμένο μέσα στη σκιά του νόμου; Διότι ο αληθινός στατήρας, η εικόνα του μεγάλου Βασιλέα, δηλαδή ο Υιός, ο χαρακτήρας και το απαύγασμα της ουσίας του Πατρός, παρέδωσε τον εαυτό Του για εμάς· και έκανε τη δική Του ψυχή αντάλλαγμα για τη ζωή όλων, όχι μόνο για να διασώσει τον Ισραήλ, ο οποίος φαινόταν να πλουτεί από τη γνώση του νόμου, αλλά για να απαλλάξει από την πλεονεξία του διαβόλου και το αμέτρητο πλήθος των εθνών, το οποίο «δεν είχε ελπίδα», όπως λέει ο Παύλος, και νοσούσε από την απουσία κάθε αγαθού. Επομένως, για δύο πρόσωπα δόθηκε ο θεϊκός και ουράνιος στατήρας. «Διότι δεν λυτρωθήκαμε με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου. Είμαστε, λοιπόν, οφειλέτες όχι στη σάρκα για να ζούμε κατά σάρκα, αλλά στον Χριστό που μας λύτρωσε και μας εξαγόρασε.»
Λεπτομέρειες
Ἄτρωτον δὲ καὶ ἀπλῆγα τὴν ἑαυτῶν καρδίαν τηρήσαντες, χαριστηρίους ᾠδὰς ἀνάψουσι τῷ Χριστῷ, λέγοντες· «Ἐν σοὶ τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν κερατιοῦμεν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἐξουδενώσομεν τοὺς ἐπανισταμένους ἡμῖν.» Χριστοῦ τοιγαροῦν συνασπίζοντος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν, καὶ εἰς εὐτολμίαν ἁγιοπρεπῆ καταθήγοντος τοὺς τοῖς εὐαγγελικοῖς θεσπίσμασιν ἕπεσθαι δεῖν ᾑρημένους, καταθλήσωμεν τῆς σαρκὸς, καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ· μνημονεύσωμεν τῆς θείας λεγούσης Γραφῆς, «Πορνεία δὲ, καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα, καὶ πλεονεξία μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις. Καὶ αἰσχρότης, καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία, ἂ οὐκ ἀνῆκεν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία. Τοῦτο γὰρ ἴστε γινώσκοντες, ὅτι πᾶς πόρνος, ἢ ἀκάθαρτος, ἣ πλεονέκτης, ὅς ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ.» Καὶ πάλιν· «Ἆρ᾽ οὖν, ἀδελφοὶ, ὀφειλέται ἐσμὲν οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν. Εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε, μέλλετε ἀποθνήσκειν· εἰ δὲ πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε, ζήσεσθε. Ὅσοι γὰρ πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοι υἱοὶ Θεοῦ εἰσι.» Γραφόμεθα γὰρ ἐν τέκνοις Θεοῦ, τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας τὸ κάλλος ταῖς ἑαυτῶν διανοίαις εἰσοικισάμενοι, καὶ διὰ τῶν εἰς εὐσέβειαν σπουδασμάτων πρὸς αὐτὸν εὖ μάλα διαμορφούμενοι.
Διατηρώντας δε την καρδιά τους άτρωτη και αλώβητη, θα αναπέμψουν ευχαριστήριους ύμνους στον Χριστό, λέγοντας: «Με τη χάρη σου θα κατατροπώσουμε τους εχθρούς μας, και στο όνομά σου θα εξουθενώσουμε όσους εγείρονται εναντίον μας.» Εφόσον, λοιπόν, ο Χριστός συμπαρατάσσεται με όσους τον αγαπούν και παρακινεί σε αγιοπρεπή τόλμη εκείνους που έχουν επιλέξει να ακολουθούν τα ευαγγελικά προστάγματα, ας καταπολεμήσουμε τη σάρκα, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό. Ας θυμηθούμε τη θεία Γραφή που λέει: «Η πορνεία δε και κάθε ακαθαρσία ή πλεονεξία ούτε καν να ονομάζεται μεταξύ σας, όπως ταιριάζει σε αγίους. Ούτε η αισχρότητα, και η μωρολογία ή η ανάρμοστη αστειολογία, που δεν αρμόζουν, αλλά μάλλον η ευχαριστία. Διότι τούτο πρέπει να το γνωρίζετε καλά, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, που είναι σαν ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και Θεού.» Και πάλι: «Άρα λοιπόν, αδελφοί, δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα ώστε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα. Διότι αν ζείτε σύμφωνα με τη σάρκα, πρόκειται να πεθάνετε· αν όμως με το πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε. Διότι όσοι καθοδηγούνται από το πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού.» Διότι καταγραφόμαστε ως τέκνα Θεού, όταν εγκαθιδρύουμε στις διάνοιές μας την ομορφιά της εν Χριστώ πολιτείας και όταν, μέσω των αγώνων μας για την ευσέβεια, διαμορφωνόμαστε πολύ καλά σύμφωνα με αυτόν.
Λεπτομέρειες
ἔθος γὰρ αὐτῷ σαρκικὸν τὸν οὕτως ζῶντα ἄνθρωπον λέγειν, καθάπερ καὶ ψυχικὸν ἄνθρωπον τὸν ἀπηλγηκότα πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀτενίσαι καὶ τὸν φωτισμὸν τοῦ μυστηρίου. ἐπεὶ λεγέτωσαν μηδὲ τὴν ψυχὴν δύνασθαι σῴζεσθαι τὸ σύνολον· γέγραπται γάρ «ψυχικὸς δὲ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ θεοῦ· μωρία γὰρ αὐτῷ ἐστιν· ὁ δὲ πνευματικὸς πάντα ἀνακρίνει». ὥσπερ 〈οὖν〉 ἐκεῖ ψυχικὸς εἰσάγεταί τις καὶ πνευματικὸς ἄνθρωπος, καὶ ὁ μὲν πνευματικὸς τῶν σῳζομένων *, ὁ δὲ ψυχικὸς τῶν ἀπολλυμένων, καὶ οὐ παρὰ τοῦτο δὴ ψυχὴ μὲν ἀπόλλυται, 〈τὰ〉 ἄλλα δὲ παρὰ τὴν ψυχὴν σῴζεται, οὕτω δὴ καὶ ἐνθάδε σαρκικοὺς καὶ ἐν σαρξὶν ὑπάρχοντας ἀπόλλυσθαι λέγων καὶ μὴ δύνασθαι ἀρέσαι θεῷ, οὐ τὴν σάρκα ἀλλὰ τὴν κατὰ σάρκα πολιτείαν ἀναιρεῖσθαι ἀγωνίζεται. ὑποβὰς δὲ καὶ εἰπών «οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται» εὐθέως ἐπιφέρει «ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκὶ ἀλλὰ ἐν πνεύματι, εἴπερ πνεῦμα Χριστοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν» καὶ μετ᾽ ὀλίγον «ὅτι δὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν. ἄρα οὖν, ἀδελφοί, ὀφειλέται ἐσμὲν οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῆν. εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε, μέλλετε ἀποθνῄσκειν· εἰ δὲ πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε, ζήσεσθε».
Διότι είναι συνήθειά του να ονομάζει σαρκικό τον άνθρωπο που ζει με αυτόν τον τρόπο, όπως ακριβώς ονομάζει ψυχικό άνθρωπο εκείνον που έχει καταστεί ανίκανος να ατενίσει την αλήθεια και τον φωτισμό του μυστηρίου. Ειδάλλως, ας ισχυριστούν ότι ούτε η ψυχή μπορεί καθόλου να σωθεί· διότι έχει γραφεί: «Ο ψυχικός άνθρωπος δεν αποδέχεται τα του πνεύματος του Θεού· διότι είναι μωρία γι' αυτόν· ενώ ο πνευματικός τα ανακρίνει όλα». Όπως λοιπόν εκεί εισάγεται κάποιος ως ψυχικός και κάποιος ως πνευματικός άνθρωπος, και ο μεν πνευματικός συγκαταλέγεται σε αυτούς που σώζονται, ο δε ψυχικός σε αυτούς που χάνονται, και βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι η ψυχή χάνεται, ενώ τα άλλα εκτός από την ψυχή σώζονται, έτσι ακριβώς και εδώ, όταν λέει ότι οι σαρκικοί και όσοι βρίσκονται στη σάρκα χάνονται και δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό, δεν αγωνίζεται να καταργήσει τη σάρκα, αλλά τον κατά σάρκα τρόπο ζωής. Προχωρώντας πιο κάτω και λέγοντας «όσοι είναι στη σάρκα δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό», αμέσως προσθέτει: «εσείς όμως δεν είστε στη σάρκα αλλά στο πνεύμα, εφόσον το πνεύμα του Χριστού κατοικεί μέσα σας» και μετά από λίγο: «και αν το πνεύμα εκείνου που ανέστησε τον Ιησού από τους νεκρούς κατοικεί μέσα σας, εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα δια του πνεύματός του που ενοικεί μέσα σας. Άρα λοιπόν, αδελφοί, δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα, ώστε να ζούμε κατά σάρκα. Διότι αν ζείτε κατά σάρκα, πρόκειται να πεθάνετε· αν όμως με το πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε».
Λεπτομέρειες
ΟΜΙΛΙΑ ΙΔʹ. Ἄρα οὖν, ἀδελφοὶ, ὀφειλέται ἐσμὲν οὐ τῇ σαρκὶ, τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν. Εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε, μέλλετε ἀποθνήσκειν· εἰ δὲ Πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε, ζήσεσθε. αʹ. Δείξας ὅσον τὸ ἔπαθλον τοῦ πνευματικοῦ βίου, καὶ ὅτι Χριστὸν ἔνοικον ποιεῖ, καὶ ὅτι ζωοποιεῖ τὰ θνητὰ σώματα, καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν πτεροῖ, καὶ τὴν ὁδὸν τῆς ἀρετῆς εὐκολωτέραν ἐργάζεται, ἀναγκαίως λοιπὸν ἐπάγει τὴν παραίνεσιν λέγων· Οὐκοῦν οὐκ ὀφείλομεν ζῇν κατὰ σάρκα. Ἀλλ᾽ οὕτω μὲν οὐκ εἶπε, ἐπιπληκτικώτερον δὲ πολλῷ καὶ δυνατώτερον εἰπών· Ὀφειλέται ἐσμὲν τῷ Πνεύματι· τὸ γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Οὐκ ἐσμὲν ὀφειλέται τῇ σαρκὶ, τοῦτο ἐδήλωσε. Καὶ πανταχοῦ τοῦτο κατασκευάζει, δεικνὺς ὅτι τὰ μὲν παρὰ τοῦ Θεοῦ εἰς ἡμᾶς γεγενημένα οὐκ ὀφειλῆς ἦν, ἀλλὰ γυμνῆς χάριτος· τὰ δὲ παρ᾽ ἡμῶν μετὰ ταῦτα γινόμενα, οὐκέτι φιλοτιμίας, ἀλλ᾽ ὀφειλῆς. Καὶ γὰρ ὅταν λέγῃ· Τιμῆς ἠγοράσθητε, μὴ γίνεσθε δοῦλοι ἀνθρώπων, τοῦτο αἰνίττεται· καὶ ὅταν γράφῃ, Οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν, τὸ αὐτὸ τοῦτο δηλοῖ.
ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ΄. Άρα λοιπόν, αδελφοί, είμαστε οφειλέτες όχι στη σάρκα, ώστε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα. Διότι, αν ζείτε σύμφωνα με τη σάρκα, πρόκειται να πεθάνετε· αν όμως με το Πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε. α΄. Αφού έδειξε πόσο μεγάλο είναι το έπαθλο του πνευματικού βίου, και ότι καθιστά τον Χριστό ένοικο μέσα μας, και ότι ζωοποιεί τα θνητά σώματα, και τα φτερώνει προς τον ουρανό, και κάνει τον δρόμο της αρετής ευκολότερο, αναγκαία λοιπόν επιφέρει την προτροπή λέγοντας: Επομένως, δεν οφείλουμε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα. Όμως δεν εκφράστηκε κατ' αυτόν τον τρόπο, αλλά με τρόπο πολύ πιο επιπληκτικό και δυνατό, δηλώνοντας: Είμαστε οφειλέτες στο Πνεύμα· διότι με το να πει ότι δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα, αυτό ακριβώς φανέρωσε. Και παντού αυτό αναδεικνύει, δείχνοντας ότι όσα έχουν γίνει σε εμάς από τον Θεό δεν αποτελούσαν δική Του οφειλή, αλλά καθαρή χάρη· ενώ όσα γίνονται από εμάς μετέπειτα, δεν αποτελούν πλέον ζήτημα δικής μας προαιρετικής φιλοτιμίας, αλλά οφειλής. Διότι και όταν λέει: «Αγοραστήκατε με τίμημα, μη γίνεστε δούλοι ανθρώπων», αυτό ακριβώς υπονοεί· και όταν γράφει: «δεν ανήκετε στον εαυτό σας», το ίδιο ακριβώς δηλώνει.
Λεπτομέρειες
Καὶ ἑτέρωθι δὲ πάλιν τῶν αὐτῶν ἀναμιμνήσκει τούτων, οὕτω λέγων, ὅτι Εἰ εἷς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον· καὶ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσι. Τοῦτο δὴ καὶ ἐνταῦθα κατασκευάζων φησίν· Ὀφειλέται ἐσμέν. Εἶτα, ἐπειδὴ εἶπεν, Οὐκ ἐσμὲν ὀφειλέται τῇ σαρκὶ, ἵνα μὴ τὰ λεγόμενα πάλιν εἰς τὴν τῆς σαρκὸς λάβοις φύσιν, οὐκ ἐσίγησεν, ἀλλ᾽ ἐπήγαγε· Τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν Καὶ γὰρ πολλὰ αὐτῇ ὀφείλομεν, τὸ τρέφειν αὐτὴν, τὸ θάλπειν, τὸ ἀναπαύειν, τὸ θεραπεύειν νοσοῦσαν, τὸ περιβάλλειν, καὶ μυρία ἕτερα λειτουργεῖν. Ἵν᾽ οὖν μὴ νομίσῃς, ὅτι ταύτην ἀναιρεῖ τὴν διακονίαν, εἰπὼν, Οὐκ ἐσμὲν ὀφειλέται τῇ σαρκὶ, ἑρμηνεύει αὐτὸ λέγων· Τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν. Ἐκείνην γὰρ ἀναιρῶ τὴν σπουδὴν, φησὶ, τὴν ἐπὶ ἁμαρτίαν ἄγουσαν, ὡς τά γε θεραπεύοντα αὐτὴν βούλομαι γίνεσθαι· ὅπερ καὶ προϊὼν ἐδήλωσεν. Εἰπὼν γὰρ τῆς σαρκὸς μὴ ποιεῖσθαι πρόνοιαν, οὐκ ἐσίγησεν, ἀλλ᾽ ἐπήγαγεν, Εἰς ἐπιθυμίας· ὃ δὴ καὶ ἐνταῦθα παιδεύει λέγων, ὅτι Θεραπευέσθω μέν· ὀφείλομεν γὰρ αὐτῇ τοῦτο· μὴ μέντοι κατὰ σάρκα ζῶμεν· τουτέστι, Μὴ ποιῶμεν αὐτὴν κυρίαν τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέρας. Ἕπεσθαι γὰρ αὐτὴν ἀναγκαῖον, οὐχ ἡγεῖσθαι, οὐδὲ αὐτὴν ῥυθμίζειν τὸν βίον τὸν ἡμέτερον, ἀλλὰ τοὺς τοῦ Πνεύματος δέχεσθαι νόμους.
Και αλλού πάλι υπενθυμίζει αυτά τα ίδια, λέγοντας το εξής: Αν ένας πέθανε για όλους, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους. Αυτό ακριβώς λοιπόν τεκμηριώνοντας και εδώ, λέει: Είμαστε οφειλέτες. Έπειτα, επειδή είπε, Δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα, για να μην εκλάβεις πάλι τα λεγόμενα ότι αναφέρονται στη φύση της σάρκας, δεν σιώπησε, αλλά πρόσθεσε: Ώστε να ζούμε κατά σάρκα. Διότι και πολλά της οφείλουμε: το να την τρέφουμε, να την περιθάλπουμε, να την αναπαύουμε, να τη θεραπεύουμε όταν ασθενεί, να την ενδύουμε, και να της προσφέρουμε μύριες άλλες υπηρεσίες. Για να μη νομίσεις, λοιπόν, ότι καταργεί αυτή τη διακονία λέγοντας, Δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα, το ερμηνεύει λέγοντας: Ώστε να ζούμε κατά σάρκα. Διότι καταργώ, λέει, εκείνη τη φροντίδα που οδηγεί στην αμαρτία, ενώ όσα αποβλέπουν στη συντήρησή της επιθυμώ να γίνονται· πράγμα το οποίο και φανέρωσε στη συνέχεια. Διότι, αφού είπε να μην προνοούμε για τη σάρκα, δεν σιώπησε, αλλά πρόσθεσε: Ώστε να ικανοποιούνται οι επιθυμίες της· αυτό ακριβώς διδάσκει και εδώ, λέγοντας ότι ας τη φροντίζουμε βέβαια, διότι αυτό της το οφείλουμε· να μη ζούμε όμως κατά σάρκα· δηλαδή, να μην την κάνουμε κυρίαρχη της ζωής μας. Διότι είναι αναγκαίο αυτή να ακολουθεί και όχι να ηγείται, ούτε αυτή να ρυθμίζει τον βίο μας, αλλά να αποδέχεται τους νόμους του Πνεύματος.
Λεπτομέρειες
Ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Οἷς Χριστὸς ἐνοικεῖ, τούτων νεκρὸν τὸ σῶμα τῇ ἁμαρτίᾳ· τουτέστι κατ᾽ οὐδὲν ὑπακούει τῇ ἁμαρτίᾳ, ἀλλ᾽ οἷον τέθνηκεν αὐτῇ, οὐδὲν διαφέρει τῶν ἐν σορῷ κειμένων σωμάτων τὰ σώματα ἡμῶν, πρὸς τὴν τῆς ἁμαρτίας ἐργασίαν. «Τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιοσύνην.» Δικαιοσύνην αὐτὸν τὸν Χριστόν φησιν. Γέγονε γὰρ ἡμῖν ἀπὸ Θεοῦ δικαιοσύνη, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Ἀποστόλου φωνήν. Ζήσεται οὖν ἡμῶν τὸ πνεῦμα ἔνοικον ἔχον τὸν Χριστόν. «Εἰ δὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος ἡμᾶς ἐκ νεκρῶν οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας ἐκ νεκρῶν Χριστὸν Ἰησοῦν, ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος ἐν ὑμῖν.» Ὅμοιον ὡς εἰ λέγοι, Μὴ φοβηθῇς ὅτι νεκρὸν περίκεισαι σῶμα, ἔχε τὸ πνεῦμα, καὶ ἀναστήσεται. Τί οὖν; τὰ μὴ ἔχοντα οὐκ ἀνίστανται; Ναὶ, φησίν· ἀλλ᾽ οὐκ εἰς ζωήν. Διὰ τοῦτο οὐκ εἶπεν, ἀναστήσει, ἀλλὰ ζωοποιήσει, ὃ πλέον τῆς ἀναστάσεως ἦν, καὶ τοῖς δικαίοις μόνον δεδωρημένον. «Ἄρα οὖν, ἀδελφοὶ, ὀφειλέται ἐσμὲν, οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν.» Δείξας ὅσον τὸ ἔπαθλον τοῦ πνευματικοῦ βίου, ἀναγκαίως ἐπάγει λοιπὸν τὴν παραίνεσιν, λέγων· οὐκοῦν οὐκ ὀφείλομεν ζῇν κατὰ σάρκα. «Εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε, μέλλετε ἀποθνήσκειν· εἰ δὲ πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε, ζήσεσθε.» Τὸν θάνατον ἡμῖν ἐκεῖνον αἰνίττεται τὸν ἀθάνατον, τὸν ἐν τῇ γεέννῃ, κόλασίν τε καὶ τιμωρίαν. «
Αυτό δε που λέγει είναι το εξής: Σε εκείνους στους οποίους κατοικεί ο Χριστός, το σώμα τους είναι νεκρό ως προς την αμαρτία· δηλαδή σε τίποτα δεν υπακούει στην αμαρτία, αλλά μοιάζει σαν να έχει πεθάνει ως προς αυτήν, και σε τίποτα δεν διαφέρουν τα σώματά μας από τα σώματα που κείτονται στα φέρετρα, ως προς την εκτέλεση της αμαρτίας. «Το δε πνεύμα είναι ζωή εξαιτίας της δικαιοσύνης.» Ως δικαιοσύνη εννοεί τον ίδιο τον Χριστό. Διότι έχει γίνει για εμάς δικαιοσύνη από τον Θεό, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Αποστόλου. Θα ζήσει, λοιπόν, το πνεύμα μας, εφόσον έχει ένοικο τον Χριστό. «Εάν δε το Πνεύμα εκείνου που μας ανέστησε από τους νεκρούς κατοικεί μέσα σας, εκείνος που ανέστησε από τους νεκρούς τον Χριστό Ιησού θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα διά του Πνεύματός Του που κατοικεί μέσα σας.» Είναι σαν να λέει: Μη φοβηθείς επειδή περιβάλλεσαι από νεκρό σώμα, έχε το Πνεύμα, και αυτό θα αναστηθεί. Τι λοιπόν; Εκείνα που δεν το έχουν δεν ανασταίνονται; Ναι, λέγει· αλλά όχι για ζωή. Γι' αυτό δεν είπε «θα αναστήσει», αλλά «θα ζωοποιήσει», το οποίο είναι ανώτερο της αναστάσεως και έχει δωρηθεί μόνο στους δικαίους. «Άρα λοιπόν, αδελφοί, είμαστε οφειλέτες, όχι στη σάρκα ώστε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα.» Αφού έδειξε πόσο μεγάλο είναι το έπαθλο του πνευματικού βίου, αναγκαίως επιφέρει στη συνέχεια την παραίνεση, λέγοντας: επομένως δεν οφείλουμε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα. «Διότι εάν ζείτε σύμφωνα με τη σάρκα, πρόκειται να πεθάνετε· εάν όμως με το πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε.» Υπονοεί εδώ τον θάνατο εκείνον τον αθάνατο, που είναι στη γέεννα, την κόλαση και την τιμωρία. «
Λεπτομέρειες
Τὸ γὰρ «ὡς ἐπικάλυμμα τῆς κακίας ἔχειν τὴν ἐλευθερίαν», καὶ «λυπεῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον», καὶ «ποιεῖν τὰ θελήματα τῆς σαρκὸς καὶ τῶν διανοιῶν», καὶ τὸ «ἀρξαμένους πνεύματι, νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθαι», καὶ ὅτι «ὀφειλέται ἐσμὲν οὐ τῇ σαρκί, τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν», ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα εἰδυῖα ἡ θεῖα Γραφὴ ὅτι ποιεῖν αὐτὰ ἢ μὴ ποιεῖν ἐφ’ ἡμῖν ἐστι, διὰ τοῦτο οὐχὶ τὸν Σατανᾶν, οὐδὲ τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἁμαρτίαν, ἀλλ’ ἡμᾶς μέμφεται.
Διότι το «να έχουμε την ελευθερία ως επικάλυμμα της κακίας», και το «να λυπούμε το Άγιο Πνεύμα», και το «να πράττουμε τα θελήματα της σάρκας και των διανοιών», και το «αφού αρχίσαμε σύμφωνα με το πνεύμα, τώρα να καταλήγουμε στη σάρκα», και το ότι «δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα, ώστε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα», επειδή η θεία Γραφή γνωρίζει ότι το αν θα πράξουμε αυτά και τα παρόμοια ή όχι εξαρτάται από εμάς, για τον λόγο αυτό δεν μέμφεται τον Σατανά ούτε την αμαρτία του Αδάμ, αλλά εμάς τους ίδιους.
Λεπτομέρειες